IL-GHAZAWÂT U S-SARÂYÂ

Safar, ghazâ u sariyya

Fakhr al-kâinât (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), biex iħares is-sigurtà ta’ Medina u jżomm għajnejh fuq il-qagħda tal-għedewwa, ħejja sarâyâ (unitajiet ta’ rejds, kumpaniji), jiġifieri unitajiet militari żgħar. L-għadd ta’ dawk li ħadu sehem f’dawn is-sarâyâ, li Rasûlullah kien jibgħat kontra dawk li ma jemmnux mingħajr ma jieħu sehem fihom hu nnifsu, kien ivarja minn ħamsa sa erba’ mija. Il-battalji li ħa sehem fihom Sidna l-Profeta u li mexxa hu nnifsu jissejħu ghazawât (ghazâ, ghazwa). Il-ħruġ tal-eżerċtu għall-gwerra jissejjaħ safar, u l-istat ta’ gwerra mobilizzazzjoni.

Biex jevita attakki għall-għarrieda mill-għadu, il-Profeta maħbub tagħna daħħal f’Medina s-sistema tal-għassa, bagħat ir-ronda u b’hekk ħa l-miżuri ta’ sigurtà meħtieġa.

Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) għamel sebgħa u għoxrin ghazâ. Dawn huma: Abwâ (Waddân), Buwât, l-ewwel Badr (Safwân), Dhul-Ushayra, Badr (Badr al-Kubrâ), Qarqarat al-Kudr, Banî Qaynuqâ’, Sawîq, Ghatafân (Anmâr, Dhû Amr), Bahrân (Banî Sulaym, Najrân), Uhud, Hamrâ al-Asad, Banî Nadîr, Badr iż-Żgħir (Badr as-Sughrâ), Dhât ar-Riqâ’, Dûmat al-Jandal, Muraysî’ (Banî Mustaliq), Khandaq (Ahzâb), Banî Qurayza, Banî Lihyân, Ghâba (Dhû Qarad), Khaybar, Wâdil-Qurâ, il-Konkwista ta’ Mekka, Hunayn, Tâ’if u Tabûk.

F’disgħa biss minn dawn il-ghazawât seħħ il-ġlied. Dawn huma: Badr (Badr al-Kubrâ), Uhud, Muraysî’ (Banî Mustaliq), Khandaq (Ahzâb), Banî Qurayza, Khaybar, Wâdil-Qurâ, Hunayn u Tâ’if. Mekka ntrebħet mingħajr ġlied, u l-poplu kollu tagħha sar Musulman.

Fil-ghazawât l-oħra ma seħħ ebda ġlied: f’xi wħud minnhom sar ftehim, f’oħrajn l-għadu ċeda; parti minn dawk li ma jemmnux ma ssugrawx jiffaċċjaw l-eżerċtu tal-Iżlam, u l-biċċa l-kbira minnhom, malli semgħu li l-eżerċtu tal-Iżlam kien ġej, ħarbu fil-muntanji u għebu.

B’dan il-qawl l-istati kollha jsibu s-suċċess u s-salvazzjoni:
“Jekk trid il-paċi u l-ftehim, kun lest għall-gwerra.”
Abdulhaq Molla

“Iġġieldu intom ukoll fit-triq ta’ Alla l-Għoli kontra dawk li jagħmlulkom gwerra. Iżda taqbżux il-limitu u tmorrux lil hinn minnu” Al-Baqara: 190

Is-sarâyâ li bagħat Sidna Rasûlullah

L-ewwel sarâyâ – is-sariyya ta’ Hazreti Hamza

Kien meħtieġ li l-politeisti jiddgħajfu fil-kummerċ u fl-ekonomija u jitġiebu f’sensihom. Għal dan kellhom jinqatgħulhom ir-rotot kummerċjali lejn is-Sirja. F’dak iż-żmien instema’ li karavana tal-politeisti kienet qiegħda tgħaddi minn qrib Medina. Fil-bidu ta’ Ramadân, is-seba’ xahar tal-ewwel sena tal-Ħiġra, il-Profeta maħbub tagħna ordna li l-ispedizzjoni titħejja minnufih u ħatar lil Hazreti Hamza kmandant fuq tletin kavallier. Wara li tah il-parir biex jibża’ minn Alla l-Għoli u jittratta tajjeb lil dawk taħt il-kmand tiegħu, qallu: “Oħroġ għall-ghazâ fit-triq ta’ Alla l-Għoli u semmi isem Alla l-Għoli! Iġġieled kontra dawk li ma jagħrfux lil Alla l-Għoli…” Ta lil Hazreti Hamza bandiera bajda u sellem għalih.

Hazreti Hamza, bil-kavallieri taħt il-kmand tiegħu, mexa lejn il-karavana tal-politeisti, li kienet imħarsa minn tliet mitt kavallier. Meta l-karavana, li kienet sejra minn Damasku lejn Mekka, waslet fil-post imsejjaħ Sîf al-Bahr, iltaqgħet mal-mujâhidîn. Il-Kumpanni glorjużi minnufih ħadu l-formazzjoni tal-battalja, lesti għall-ġlied. F’dak il-waqt Majdî ibn Amr al-Juhanî, li kien hemmhekk, ġera lejhom u daħal bejniethom. Majdî ibn Amr al-Juhanî kien alleat taż-żewġ naħat. Meta ra li l-Musulmani kienu ftit ħafna u l-politeisti ħafna, ħaseb li l-Musulmani setgħu jiġu megħluba. Bit-tama li l-istat tal-Musulmani jibqa’ għal dejjem, daħal medjatur u żamm liż-żewġ naħat milli jiġġieldu. Wara dan Hazreti Hamza u sħabu reġgħu lura Medina. Meta l-għemil ta’ Majdî ġie rrappurtat lil Sidna l-Profeta, wera li kien kuntent u qal: “Għamel ħaġa mbierka, tajba u xierqa.”1

Is-sariyya ta’ Ubayda ibn Hârith

Wara dan, is-sarâyâ ma waqfux. Ubayda ibn Hârith ingħata madwar sittin jew tmenin mujâhid taħt il-kmand tiegħu u ntbagħat lejn Râbigh. Malli ż-żewġ gruppi ltaqgħu wiċċ imb wiċċ, iż-żewġ naħat bdew jisparaw il-vleġeġ. L-ewwel wieħed min-naħa tal-eżerċtu tal-Iżlam li spara vleġġa kien Sa’d ibn Abî Waqqâs. Il-mitejn politeista taħt il-kmand ta’ Abû Sufyân ħasbu li l-biċċa l-kbira tal-eżerċtu tal-Iżlam kienet moħbija f’nassa; bil-biża’ tal-Musulmani, fittxew is-salvazzjoni fil-ħarba.2

Ejjew niġġieldu fit-triq ta’ Alla, niksbu l-glorja, il-glorja…
Fil-Qur’ân Hazreti Yazdân (il-Ħallieq) iwegħedna r-rebħa.

“Oħroġ għall-ghazâ fit-triq ta’ Alla l-Għoli u semmi isem Alla l-Għoli! Iġġieled kontra dawk li ma jagħrfux lil Alla l-Għoli” Hadîth sharîf

Il-ghazawât ta’ Sidna Rasûlullah

L-ewwel ghazawât – il-Ghazâ ta’ Waddân

Tissejjaħ ukoll il-Ghazâ ta’ Abwâ. Hija l-ewwel ghazâ ta’ Rasûlullah. Seħħet fit-tnax-il xahar wara l-Ħiġra. Sa’d ibn Ubâda tħalla f’Medina bħala l-wakîl tiegħu. Ħarġu b’sittin raġel kontra Quraysh u t-tribù ta’ Banî Damra. Il-bandiera kien iġorrha Hazreti Hamza. In-nies ta’ Mekka ma nstabux. Waslu fil-post imsejjaħ Waddân. Mat-tribù ta’ Banî Damra sar ftehim bil-miktub. Skont dan il-ftehim

1- ulied Damra bl-ebda mod ma kienu se jgħinu lill-għadu,

2- il-ħajja u l-ġid ta’ wlied Damra kienu se jkunu taħt il-protezzjoni tal-Musulmani,

3- min-naħa l-oħra, ulied Damra, meta Sidna l-Profeta jsejħilhom għall-ġlied, kienu se jiġru minnufih għall-għajnuna.

Il-Ghazâ ta’ Buwât

Din hija t-tieni ghazâ ta’ Rasûlullah. Kien ix-xahar ta’ Rabî’ul-awwal tat-tieni sena tal-Ħiġra. Sâ’ib ibn Uthmân ibn Maz’ûn tħalla f’Medina bħala l-wakîl tiegħu. Meta waslet l-aħbar li karavana ta’ mitt politeista, immexxija minn Abû Sufyân, b’elfejn u ħames mitt ġemel, kienet sejra lejn Damasku, ħarġu b’mitejn raġel kontra l-karavana ta’ Quraysh. Għalkemm fittxew pass pass ir-reġjun kollu sal-Muntanja Buwât, il-politeisti ma nstabux.

Il-Ghazâ ta’ Dhul-Ushayra

Seħħet fil-bidu tas-sittax-il xahar wara l-Ħiġra. Waslet l-aħbar li karavana kummerċjali kbira tal-politeisti ta’ Mekka, taħt il-kmand ta’ Abû Sufyân, kienet sejra lejn Damasku. Rasûlullah ħalla lil Abû Salama ibn Abdulasad bħala l-wakîl tiegħu. Il-bandiera taha lil Hazreti Hamza (radiyallâhu ‘anh). Kellhom tletin ġemel, li kienu jirkbuhom wieħed wara l-ieħor. B’madwar mija u ħamsin jew mitejn mujâhid waslu fil-post imsejjaħ Ushayra, u stennew hemmhekk għal ftit jiem. Ma kienx possibbli li jaqbdu l-karavana. Għamlu l-paċi ma’ wlied Mudlij u reġgħu lura Medina.

L-ewwel Ghazâ ta’ Badr

Tissejjaħ ukoll il-Ghazâ ta’ Safwân. Kienu għadhom kemm reġgħu lura mill-Ghazâ ta’ Buwât ftit jiem qabel, meta waslet l-aħbar li raġel minn Quraysh jismu Kurz ibn Jâbir al-Fihrî, flimkien mal-irġiel tiegħu, kien għamel rejd fuq il-Muntanja Jammâ’ u saq miegħu l-baqar u l-iġmla li kienu jirgħu hemmhekk.

Sidna l-Profeta ħalla lil Zayd ibn Hâritha bħala l-wakîl tiegħu u mar lejn il-post tal-ġrajja flimkien ma’ xi wħud mill-Kumpanni. Din id-darba l-bandiera taha lil Hazreti Alî.

Meta l-mujâhidîn waslu fil-post tal-ġrajja, Kurz u sħabu kienu ħallew l-annimali u ħassru t-traċċi tagħhom. Għalkemm fittxew taħt kull ġebla sal-wied ta’ Safwân, qrib Badr, ma sabuhomx.

Is-sariyya ta’ Abdullah ibn Jahsh (is-sariyya ta’ Batn Nakhla)

Darba waħda Sidna l-Profeta ried jibgħat sariyya lejn Nakhla biex iżomm għajnejh fuq il-politeisti ta’ Quraysh. Ried jaħtar lil Abû Ubayda ibn Jarrâh kmandant tas-suldati li kellhom jintbagħtu. Meta Abû Ubayda ibn Jarrâh irċieva din l-ordni, beda jibki bin-niket li kien se jkun ’il bogħod mill-Profeta tagħna.

“Bxara t-tajba għal dawk li jmutu fit-triq tal-hajj u għal dawk li joħorġu għall-ghazâ fit-triq ta’ Alla!” Hadîth sharîf

Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) minfloku ħatar kap lil Hazreti Abdullah ibn Jahsh.3

Abdullah ibn Jahsh kien wieħed minn dawk li kienu jgħixu l-Iżlam b’ħeġġa kbira. Meta sar Musulman, dawk li ma jemmnux kienu għamlulu torturi li ma jidħlux f’moħħ il-bniedem, iżda hu kien irreżistielhom bis-saħħa tal-fidi u ġarrab b’sabar it-turmenti u l-moħqrija tagħhom. Għalhekk Sidna l-Profeta kien qal dwaru lill-Kumpanni tiegħu: “Hu dak minnkom li l-aktar jiflaħ u jissaporti l-ġuħ u l-għatx.” Abdullah ibn Jahsh kien sema’ l-bxarat it-tajba li Sidna Rasûlullah kien ta dwar il-martri, u dejjem kien jixxennaq li jsir martri. Fil-battalji kien jiġġieled b’qlubija fil-fillieri ta’ quddiem nett.

Hazreti Abdullah ibn Jahsh jirrakkonta: “Dakinhar ir-Rasûl ’alaihis-salâm, wara li għamel is-salât tal-’ishâ, sejjaħli ħdejh u qalli: ‘Għada kmieni filgħodu ejja għandi. Ġib l-armi tiegħek miegħek. Se nibgħatek x’imkien.’

Filgħodu mort il-masjid. Kelli miegħi x-xabla, il-qaws, il-vleġeġ u l-borża tiegħi, u t-tarka wkoll. Ir-Rasûl ‘alaihis-salâm, wara li mexxa s-salât tas-sabâh, mar lura d-dar. Billi kont wasalt qablu, kont qiegħed nistennieh quddiem il-bieb. Sab ftit mill-Emigranti li kellhom jiġu miegħi. Qal: ‘Ħtartek kmandant fuq dawn in-nies’, u tani ittra. ‘Mur! Iftaħ l-ittra wara li tkun mxejt għal żewġt iljieli. Aġixxi skont dak li hemm ordnat fiha’, qal. Staqsejt: ‘O Rasûlallah! Lejn liema naħa għandi mmur?’ Qal: ‘Aqbad it-triq ta’ Najdiyya. Mur lejn Rakiyya, lejn il-bir!’”

Meta Abdullah ibn Jahsh ingħata d-dmir tal-ispedizzjoni ta’ Nakhla, ingħata għall-ewwel darba t-titlu ta’ Amîr al-Mu’minîn. Hu kien l-ewwel kap fl-Iżlam li ssejjaħ b’dan l-isem. Meta, wara jumejn, b’unità ta’ tmien jew tnax-il raġel waslu fil-post imsejjaħ Malal, fetaħ l-ittra, u fiha kien hemm miktub:

“Bismillâhir-rahmânir-rahîm. Meta tispiċċa taqra din l-ittra, kompli miexi bl-isem u bil-barka ta’ Alla l-Għoli sakemm tinżel fil-wied ta’ Nakhla, bejn Mekka u Tâ’if. La ġġiegħel lil ħadd minn sħabek jiġi miegħek! Żomm għajnejk fuq Quraysh fil-wied ta’ Nakhla u fuq il-karavana ta’ Quraysh, segwihom u stħarriġhom. Għarrafna l-aħbarijiet tagħhom.”

Amîr al-Mu’minîn Abdullah ibn Jahsh qara l-ittra u qal: “Aħna qaddejja ta’ Alla l-Għoli, u lkoll se nerġgħu lura Għandu. Smajt u obdejt. Se nwettaq il-kmand ta’ Alla l-Għoli u tar-Rasûl maħbub Tiegħu.” Bies l-ittra u poġġieha fuq rasu. Imbagħad dar lejn sħabu u qal: “Min minnkom jixxennaq li jsir martri, jiġi miegħi. Min ma jridx jiġi, jista’ jmur lura. Ma nġiegħel lil ħadd minnkom. Jekk ma tiġux, immur waħdi u nwettaq il-kmand tar-Rasûl ’alaihis-salâm.” Sħabu wieġbu kollha b’leħen wieħed: “Smajna l-kmandi ta’ Sidna l-Profeta. Aħna nobdu lil Alla l-Għoli, lil Rasûlullah (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) u lilek. Imxi fejn trid, bil-barka ta’ Alla l-Għoli.”

Dan l-eżerċtu żgħir, li fih kien hemm ukoll Hazreti Sa’d ibn Abî Waqqâs, mexa lejn il-Ħiġaż u wasal Nakhla. Inħbew f’post u bdew iżommu għajnejhom fuq in-nies ta’ Quraysh li kienu jgħaddu minn hemm. F’dak il-waqt għaddiet karavana ta’ Quraysh. L-iġmla kienu mgħobbija. Il-mujâhidîn resqu lejn il-karavana u stiednu lill-irġiel għall-Iżlam; meta ma aċċettawx, beda l-ġlied. Qatlu wieħed minnhom u qabdu tnejn priġunieri; ieħor ma laħquhx, għax kien fuq żiemel. Il-ġid kollu ta’ dawk li ma jemmnux waqa’ f’idejn il-mujâhidîn. Abdullah ibn Jahsh warrab wieħed minn ħamsa ta’ din il-priża tal-gwerra (ghanîma) għal Sidna Rasûlullah. Din kienet l-ewwel priża tal-gwerra li kisbu l-Musulmani.4

Sidna l-Profeta spjega l-Iżlam lill-priġunieri u stedinhom għall-fidi. Hakam ibn Kaysân sar Musulman. Uthmân ibn Kaysân ċaħad l-Iżlam u mar Mekka.

Masjid al-Qiblatayn

Kienu għaddew sbatax-il xahar minn meta l-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) għamel il-Ħiġra lejn Medina al-Munawwarah. Sa dak iż-żmien kien dejjem jagħmel is-salât b’wiċċu lejn Bayt al-Maqdis, f’Ġerusalemm (Quds ash-sharîf). F’dawk il-jiem Sidna Rasûlullah sar jaf li l-Lhud kienu jgħidu: “X’ħaġa stramba! Ir-reliġjon tiegħu hija differenti minn tagħna, iżda l-qibla tiegħu hija l-istess bħal tagħna!” Dan il-kliem weġġa’ lil qalbu mbierka.

Darba waħda, meta ġie Jabrâîl ’alaihis-salâm, qallu: “O Jabrâîl! Nixtieq li Alla l-Għoli jdawwar wiċċi mill-qibla tal-Lhud lejn il-Kâ’ba.”

Jabrâîl ’alaihis-salâm wieġeb: “Jiena qaddej biss. Itlob dan lil Alla l-Għoli!”

Imbagħad ġie rrivelat il-vers nobbli 144 tas-Sûrah al-Baqara. Fih intqal: “(O Maħbub Tiegħi! Waqt li tistenna r-rivelazzjoni) tassew li qegħdin naraw kif wiċċek idur kemm-il darba lejn is-sema. Għalhekk se nduruk lejn qibla li tkun kuntent biha. Issa dawwar wiċċek lejn in-naħa tal-Masjid al-Harâm (il-Kâ’ba). (O fidili!) Intom ukoll, kull fejn tkunu, fis-salât dawwru wiċċkom lejn dik in-naħa. Bla dubju, dawk li ngħataw il-Ktieb jafu sewwa li din il-bidla tal-qibla hija l-verità mingħand Rabbhom. U Alla l-Għoli mhuwiex bla ħsieb ta’ dak li jagħmlu.”

Meta dan il-vers nobbli ġie rrivelat, nhar ta’ Tlieta f’nofs ix-xahar ta’ Sha’bân, Sidna Rasûlullah kien qiegħed imexxi lill-Kumpanni tiegħu fis-salât taż-zuhr jew tal-‘asr fil-masjid ta’ Banî Salima. Meta kienu fit-tielet rak’a tas-salât, wasal il-kmand li jduru lejn il-Kâ’ba. Malli rċieva r-rivelazzjoni, dar lejn il-Kâ’ba l-Imqaddsa. Il-Kumpanni segwew lil Habîb al-akram u daru wkoll lejn dik in-naħa. Minn dakinhar dan il-masjid issejjaħ “Masjid al-Qiblatayn”, jiġifieri “il-masjid taż-żewġ qibla”.

Sidna Rasûlullah mar ukoll Qubâ, u b’idejh imbierka bena mill-ġdid il-mihrâb tal-ewwel masjid li kien inbena hemmhekk, u ġedded il-ħitan tal-masjid.5

“O Jabrâîl! Nixtieq li Alla l-Għoli jdawwar wiċċi mill-qibla tal-Lhud lejn il-Kâ’ba” Hadîth sharîf

L-ewwel qibla tal-Musulmani kienet il-Masjid al-Aqsâ, lejn il-majjistral. Din kienet ukoll il-qibla tal-Lhud. Billi l-Musulmani kienu jduru lejn il-qibla tagħhom, il-Lhud kienu jiddieħku bil-Kumpanni. Il-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ’alaihi wa sallam) talab lil Janâb al-Haqq biex il-qibla tagħna tkun il-Kâ’ba l-Imqaddsa. Meta Sidna Rasûlullah kien qiegħed imexxi s-salât taż-zuhr f’dan il-masjid [skont rakkont ieħor, is-salât tal-’asr], niżel il-vers nobbli li jfisser “Dur lejn il-Kâ’ba”, u daru lejn il-Kâ’ba l-Imqaddsa, lejn ix-xlokk. Għalhekk dan il-masjid jissejjaħ Masjid al-Qiblatayn, jiġifieri “il-masjid taż-żewġ qibla”.