IL-GHAZÂ TA’ BANÎ NADÎR
Amr ibn Umayya (radiyallâhu ‘anh), waqt li kien priġunier f’Ma’ûna, ħeles mill-irbit u, waqt li kien sejjer lura Medina, fit-triq iltaqa’ ma’ żewġ politeisti minn Banî Âmir. Qatel lil dawk iż-żewġ irġiel li ma jemmnux. Dawn kienu taħt il-protezzjoni (amân) ta’ Rasûlullah, iżda Amr ma kienx jaf b’dan. Wasal Medina u rrakkonta lil Rasûlullah dak li ġara. Sidna l-Profeta qal li Amr kien żbalja u ordna li l-werrieta tagħhom jingħataw id-diya (il-flus tad-demm).
Bejn it-tribujiet ta’ Banî Âmir u Banî Nadîr kien hemm ħbiberija. Banî Nadîr kienu jirrispettaw ukoll id-dritt tal-viċinat. Għalhekk, biex titħallas din id-diya, kien hemm bżonn tal-medjazzjoni tat-tribù ta’ Banî Nadîr.
Wara l-Ghazâ ta’ Uhud, fix-xahar ta’ Rabî’ul-awwal tar-raba’ sena tal-Ħiġra, Rasûlullah ħa miegħu mill-Kumpanni nobbli lil Hazreti Abû Bakr, Umar, Alî, Zubayr, Talha, Sa’d ibn Mu’âdh u Usayd ibn Hudayr (radiyallâhu ‘anhum) u mar għand Banî Nadîr. Spjegawlhom il-qagħda. Huma qalu li kienu lesti jgħinu fil-ħlas tad-diya ta’ dawk iż-żewġ irġiel li ma jemmnux, u żiedu: “Stennew ftit, ħa nħejju l-ikel.” Ir-Rasûl ‘alaihis-salâm dak il-ħin kien bilqiegħda b’dahru mal-ħajt tad-dar fejn kienu waqfu, u l-Kumpanni kienu nġabru u qagħdu madwaru. F’dak il-ħin Huyayy ibn Akhtab qal: “O Lhud! Qatt aktar ma jkollna ċans insibu lil Muhammad waħdu hekk. Ħa jitla’ wieħed minnkom fuq is-saqaf ta’ din id-dar u minn hemm jitfagħlu ġebla fuq rasu, ħa neħilsu minnu.” Amr ibn Jahhâsh qal: “Jien nagħmilha.” Kemm ipprova jżommhom Sallâm ibn Mishkam, ma swa xejn. Hu qal: “Ieqfu minn dan. Se jgħarrfuh. Dan se jkun il-kawża li jinkiser il-patt tagħna. Minn dan jistgħu jiġru ħwejjeġ ħżiena ħafna.” Il-Lhud ta’ Banî Nadîr ma tawhx widen. F’dak il-ħin ġie Jabrâîl ’alaihis-salâm u għarraf lil Rasûlullah b’dan. Mingħajr ma qal xejn lill-Kumpanni, Sidna l-Profeta qam minn dik il-laqgħa qisu sejjer għal xi xogħol u mar Medina. B’hekk il-pjan ħażin tagħhom ma seħħx.
Wara dan Sid id-dinjiet bagħat lil Muhammad ibn Maslama għand din il-komunità Lhudija, li kienet kisret il-patt, u qal: “Mur għand il-Lhud ta’ Banî Nadîr! Għidilhom: ‘Rasûlullah bagħatni ngħarrafkom din l-ordni: Oħorġu minn arti! Tgħixux hawn miegħi! Intom ippjanajtu konfoffa biex toqtluni. Nagħtikom żmien ta’ għaxart ijiem. Min minnkom jidher hawn wara dan iż-żmien, jinqatagħlu rasu.’”
Meta Hazreti Muhammad ibn Maslama wassal din l-ordni, bil-biża’ bdew iħejju ruħhom għat-triq. Iżda l-kap tal-ipokriti, Abdullah ibn Ubayy, bagħtilhom jgħidilhom: “Toħorġux mill-fortizza tagħkom għal ebda raġuni. Tħallux il-ġid u l-art tagħkom. Ġejjin ngħinukom b’elfejn mill-irġiel tiegħi.”
Meta sema’ dan, is-Sultân tal-univers, mal-Kumpanni nobbli, mexa fuq il-fortizza ta’ Banî Nadîr, erba’ kilometri ’l bogħod mill-Masjid an-Nabawî. F’Medina tħalla Hazreti Ibn Umm Maktûm minfloku. Il-bandiera kien iġorrha Hazreti Alî. Il-fortizza ġiet imdawra u beda l-assedju. Il-Lhud, li sa dak iż-żmien kienu jisfidaw lill-Kumpanni nobbli, ma ażżardawx joħorġu mill-fortizza. L-għajnuna tal-ipokriti lanqas ma waslet.
Il-Kumpanni nobbli żammew il-fortizza taħt kontroll tali li lanqas għasfur ma seta’ jtir minnha. Fl-aħħar tal-assedju, li dam aktar minn għoxrin jum, il-Lhud ċedew. Ħallew lill-Musulmani l-armi kollha, id-deheb u l-fidda tagħhom; parti minnhom ġew eżiljati f’Sirja (ix-Xam) u parti f’Khaybar. B’hekk, mil-Lhud fl-inħawi ta’ Medina baqgħu biss Banî Qurayza.1
“Il-Lhud ippjanaw li joqtluni! Meta Jabrâîl għarrafni b’dan, qomt!” Hadîth sharîf
Ġrajjiet importanti tar-raba’ sena tal-Ħiġra
F’din is-sena niżel il-vers nobbli li pprojbixxa x-xorb alkoħoliku.2 Waħda min-nisa mbierka ta’ Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), Hazreti Zaynab bint Khuzayma, tmien xhur wara Rabî’ul-âkhir, ix-xahar li fih kienet ġiet onorata biż-żwieġ (nikâh) ma’ Rasûlullah, għaddiet għall-âkhirat meta kellha tletin sena.3 F’din is-sena wkoll twieled Hazreti Husayn, it-tieni tifel ta’ Hazreti Alî u Hazreti Fâtima.4 Ir-raġel ta’ Hazreti Umm Salama, li kien indarab fil-Ghazâ ta’ Uhud u wara għadda għall-âkhirat, ħalla warajh diversi tfal. Ommna Umm Salama, diġà avvanzata fl-età, kienet fi qagħda diffiċli. Il-Profeta maħbub tagħna tħassarha ħafna, wriela l-ħniena u onoraha billi żżewwiġha bin-nikâh.5
Il-mewt ta’ Fâtima bint Asad
F’din is-sena għaddiet għall-âkhirat ukoll omm Hazreti Alî, Fâtima bint Asad.6 Il-Profeta maħbub tagħna tnikket ħafna b’dan u qal: “Illum ommi għaddiet għall-âkhirat!” Wara l-mewt ta’ nannuh Abdulmuttalib, il-Profeta maħbub tagħna kien trabba għandha. U meta ħabbar il-profezija tiegħu, Fâtima minnufih ġiet onorata li ssir Musulmana. Għalhekk is-Sultân tal-univers kien iqisha bħal ommu u kien juriha rispett kbir. Bil-ħniena li kellu lejha, neħħa l-qmis imbierek li kellu fuqu u ordna li jkebbuha bih bħala kafan. Wara li mexxa s-salât tal-janâza, għarraf li sebgħin elf anġlu kienu preżenti fis-salât. Mar sal-qabar u niżel fih. Biex il-ħajja fil-qabar tkun komda u sabiħa għaliha, għamel sinjal bħallikieku qiegħed iwessa’ l-qabar lejn l-irkejjen tiegħu, u mbagħad imtedd fil-qabar.
Meta ħareġ mill-qabar, għajnejh imbierka kienu mimlija dmugħ u d-dmugħ imbierek kien waqa’ fil-qabar. O Rabb tiegħi! X’ħniena kienet din?… U kemm kienet mara xxurtjata din?… Saħansitra Hazreti Umar ma felaħx u staqsa: “Ħajti tkun fidwa għalik, O Rasûlallah! Għamilt ma’ din il-mara dak li qatt ma għamilt ma’ ħadd!”, u l-Profeta maħbub tagħna, l-aktar leali fost il-leali, qal: “Wara Abû Tâlib, ħadd ma għamilli ġid daqs din il-mara għażiża. Hi kienet ommi. Waqt li wliedha kienu jkunu bil-ġuħ, hi l-ewwel kienet timlieli żaqqi lili. Waqt li wliedha kienu jkunu mimlija trab u maħmuġin, hi l-ewwel kienet timxtili xagħri lili u tidlikhuli biż-żejt tal-ward. Hi kienet ommi! Lbistha l-qmis tiegħi bħala kafan biex tilbes mill-ħwejjeġ ta’ Jannah. Imtedt ħdejha fil-qabar biex il-ħajja fil-qabar tkun ħelwa u faċli għaliha. Jabrâîl ġabli l-aħbar mingħand Alla l-Għoli: ‘Din il-mara hija min-nies ta’ Jannah.’” Wara dan għamel din it-talba għal ommna Fâtima bint Asad: “Alla l-Għoli jaħfirlek, jgħaddilek u jippremjak. O ommi! Alla l-Għoli jagħtik il-ħniena Tiegħu. Int kont tibqa’ bil-ġuħ u lili kont titmagħni. Int ma kontx tilbes u lili kont tilbisni; ma kontx tiekol u lili kont tagħtini x’niekol. Dak li jagħti l-ħajja u li jġib il-mewt huwa Alla l-Għoli. Hu dejjem ħaj. Hu ma jmutx. O Alla! Aħfer u agħder lil ommi Fâtima bint Asad! Għallimha l-ħuġġa (hujja) tagħha. Wessa’ l-qabar tagħha. O Alla, l-Aktar Ħanin fost dawk li jħennu! Għall-ħaqq tal-Profeta Tiegħek, jiġifieri tiegħi, u tal-profeti ta’ qabli, ilqa’ din it-talba tiegħi.”
Ġrajjiet importanti oħra tar-raba’ sena tal-Ħiġra
Għadda għall-âkhirat Abdullah, iben Hazreti Uthmân u Hazreti Ruqayya, ta’ sitt snin. Sid id-dinjiet mexxa s-salât tal-janâza fuq in-neputi tiegħu u niżżlu fil-qabar hu stess. Tnikket ħafna, u d-dmugħ imbierek tiegħu waqa’ fil-qabar. B’idejh imbierka waqqaf il-ġebla tal-qabar u qal: “Alla l-Għoli jagħti l-ħniena lil dawk fost il-qaddejja Tiegħu li huma ħniena u ta’ qalb tenera.”7
Int is-Sultân tar-rusul, ix-Shâh glorjuż, Sid tiegħi.
Int il-hena ta’ dejjem tal-imsejknin, Sid tiegħi.
Fid-dîwân divin int l-ewwel, Sid tiegħi.
Bid-digriet ta’ “La’amruk” int imsaħħaħ, Sid tiegħi.
Int Ahmad, Mahmûd u Muhammad, Sid tiegħi,
is-sultân imsaħħaħ mingħand il-Haqq għalina, Sid tiegħi.
Lill-erwieħ safja d-dija jagħtihielhom il-ġawhar tiegħek.
Il-post fejn l-anġli jmissu wiċċhom huwa t-trab tal-bieb tiegħek.
Il-mera tad-dehra tat-tajallî hija l-ħarsa tiegħek,
Abû Bakr, Umar, Uthmân u Alî huma sħabek.
Int Ahmad, Mahmûd u Muhammad, Sid tiegħi,
is-sultân imsaħħaħ mingħand il-Haqq għalina, Sid tiegħi.
Il-khutba tiegħek tinqara fuq il-minbar tal-art ta’ dejjem.
Il-ġudizzju tiegħek jitwettaq fil-qorti ta’ jum il-ġudizzju.
L-għajta tal-wasla tiegħek tidwi fl-Arsh ta’ Alla.
L-ismijiet nobbli tiegħek jissemmew fl-art u fis-sema.
Int Ahmad, Mahmûd u Muhammad, Sid tiegħi,
is-sultân imsaħħaħ mingħand il-Haqq għalina, Sid tiegħi.
Şeyh Galib
“Wara Abû Tâlib, ħadd ma għamilli ġid daqs din il-mara għażiża (Fâtima bint Asad). Hi kienet ommi” Hadîth sharîf
Il-Ghazâ ta’ Badr iż-Żgħir