IL-GHAZÂ TA’ TABÛK
Tabûk huwa post magħruf bejn Medina al-Munawwarah u l-belt ta’ Damasku. Xi wħud qalu li huwa l-isem ta’ għajn tal-ilma. Billi din l-ispedizzjoni kienet l-aħħar spedizzjoni ta’ Sidna l-Profeta, semmewha “il-ghazâ ta’ Tabûk”. Tissejjaħ ukoll “Fâdiha”, għax f’din il-gwerra l-ipokriti tħammġu quddiem kulħadd. Tissejjaħ ukoll “Jaysh al-‘usra”. F’din l-ispedizzjoni l-Musulmani batew ħafna. Barra minn hekk, it-triq kienet twila u t-temp sħun ħafna. Is-suldati tal-għadu kienu ħafna u b’saħħithom. Kien żmien ta’ ġuħ. Għaxar irġiel kienu jirkbu ġemel wieħed, bid-dawr. Il-biċċa l-kbira tas-suldati għal xahar sħiħ ma kielu xejn ħlief tamal. Kultant kienu jieklu xgħir inkaljat. Kultant lanqas dak ma kienu jsibu. Għall-ispedizzjoni ta’ Tabûk telqu fid-disa’ sena tal-Ħiġra, fix-xahar ta’ Rajab, nhar ta’ Ħamis.
F’din id-disa’ sena, meta l-Iżlam kien qiegħed jinfirex malajr fil-Peniżola Għarbija, l-Għarab Insara kitbu lill-imperatur Biżantin Eraklju, li kien jgħir għall-“Istat Iżlamiku” u ried iwaqqaflu t-tkabbir tiegħu. Kitbu: “Dak il-bniedem li deher jgħid li hu profeta miet. Il-Musulmani issa jinsabu fil-ġuħ u fil-faqar. Jekk tridhom jidħlu fir-reliġjon tiegħek, issa hu l-waqt.” Wara din l-ittra, Eraklju bagħat armata ta’ erbgħin elf ruħ taħt il-kmand ta’ Qubâd biex tiġġieled kontra l-Musulmani. Meta sar jaf b’dan, Fakhr al-kâinât ġabar lill-Kumpanni tiegħu u ordnalhom iħejju għall-ġlied. Billi dik is-sena kien hemm nixfa, il-Kumpanni kienu f’dejqa materjali kbira. Il-qagħda ta’ dawk biss li kienu jagħmlu n-negozju kienet xi ftit aħjar. Is-suldati Musulmani kienu ħafna. L-ikel u t-tagħmir tal-gwerra kienu ftit. Kien se jkun hemm tbatija. Sidna l-Profeta xtaq li l-Kumpanni tiegħu, b’ġidhom, jgħinu fit-tagħmir tas-suldati li kienu se jieħdu sehem fil-ġlied. Din ix-xewqa ta’ Sidna l-Profeta (sallallâhu ’alaihi wa sallam) qanqlet lill-Kumpanni. Kulħadd kien iġib kull ma kellu f’idejh u kien jipprova jħejji ruħu għall-jihâd b’ġidu u b’ħajtu.
Hazreti Abû Bakr, il-kumpann ta’ Sidna l-Profeta fl-għar, ġab ġidu kollu. Meta Rasûl al-akram staqsieh: “X’ħallejt lill-familja tiegħek, O Abû Bakr?”, hu wieġeb: “Ħallejtilhom lil Alla l-Għoli u lir-Rasûl Tiegħu.” Hazreti Umar ġab nofs ġidu bħala għajnuna. Sidna l-Profeta staqsieh ukoll lilu: “X’ħallejt lill-familja tiegħek, O Umar?” Hu wieġeb: “Ħallejtilhom daqs kemm ġibt.” Sidna l-Profeta qal: “Id-differenza bejnkom it-tnejn hija bħad-differenza bejn kliemkom.” Imbagħad Hazreti Umar ta ġieħ lil Hazreti Abû Bakr b’dan il-kliem: “Ħa jkunu fidwa għalik missieri u ommi, O Abû Bakr! F’kull tellieqa fit-triq tal-ġid int tgħaddini. Issa fhimt sew li f’xejn ma nista’ ngħaddik.”1 Il-Kumpanni nobbli kienu qegħdin jipprovaw jgħinu kemm jifilħu. Iżda l-ipokriti kienu jiddieħku bihom u jgħidu: “Qegħdin tagħtu biex tidhru.” Sidna l-Profeta qal: “Min jagħti s-sadaqa llum, f’jum il-qiyâmat is-sadaqa tiegħu tixhed favurih quddiem Alla l-Għoli.” Wara dan il-kliem imbierek ta’ Sidna l-Profeta, il-fidili bdew jgħinu aktar u aktar. Hazreti Uthmân ibn Affân għammar nofs l-armata.2 Uthmân Dhun-Nûrayn (radiyallâhu ‘anh) ta lil din l-armata disa’ mija u ħamsin ġemel bit-tagħmir tagħhom u ħamsin żiemel, ħallas l-ispejjeż tat-tagħmir tar-rikkieba tagħhom, u fuq dan bagħat ukoll għaxart elef dinar, jiġifieri seba’ mitt ûqiyya deheb.3 B’hekk kien l-aktar wieħed li għen fost il-Musulmani. Hazreti Uthmân laħaq il-bżonnijiet tal-armata daqshekk bis-sħiħ li lanqas insa l-labra l-kbira li biha jitraqqgħu l-qrabi tal-ilma. Wara din l-għajnuna tiegħu, Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) qal: “Minn illum ’il quddiem, lil Uthmân ma jinkitbulux dnubiet.”4 U wieħed mill-Kumpanni, li l-qagħda materjali tiegħu kienet ħażina ħafna, biex jikseb it-thawâb li jgħin fil-jihâd, dak il-lejl tella’ l-ilma f’ġnien tat-tamal sa filgħodu, ġab lil Sidna l-Profeta t-tamal li kien qala’ u qal: “O Rasûlallah! Biex nikseb ir-ridâ ta’ Rabb tiegħi, ġibt dak li kelli f’idejja. Aċċettah.”
“O Umar! Id-differenza bejnkom it-tnejn (bejnek u bejn Abû Bakr) hija bħad-differenza bejn kliemkom” Hadîth sharîf
Waqt li l-irġiel Musulmani kienu qegħdin jgħinu kemm jifilħu, in-nisa wkoll kienu qegħdin iwettqu kif jixraq id-dmir li kien jaqa’ fuqhom f’din it-triq. Meta kienu qegħdin iħejju għall-ghazâ ta’ Tabûk, il-Musulmani kienu għaddejjin minn żmien diffiċli ħafna. Il-ġuħ kien tant qalil li ħafna mill-Kumpanni nobbli, li ma kien baqgħalhom xejn f’idejhom, kienu jiġu quddiem Rasûlullah u jgħidu: “O Rasûlallah! Bqajna bil-mixi! Lanqas x’nieklu m’għandna! Irridu li f’din il-ghazâ ma ninfirdux minnek u li niksbu t-thawâb tal-jihâd.” Il-Profeta maħbub tagħna, b’niket, kien jgħidilhom li ma kien baqagħlu xejn fuqiex jrikkibhom. Darba waħda, Sâlim ibn Umayr, Abdullah ibn Mughaffal, Abû Laylâ al-Mâzinî, Ulba ibn Zayd, Amr ibn Humâm, Haramî ibn Abdullah u Irbâd ibn Sâriya ġew quddiem il-Profeta maħbub tagħna bl-istess talba. Meta Sidna l-Profeta qalilhom b’niket kbir: “Ma nsibx fuq xiex inrikkibkom”, bdew jibku min-niket li kienu se jibqgħu ’l bogħod minn Sidna l-Profeta u ma setgħux jieħdu sehem fil-jihâd. Imbagħad Alla l-Għoli niżżel dan il-vers nobbli, li fit-tifsira tiegħu jgħid: “(O Rasûl Tiegħi!) Meta ġew għandek (biex jieħdu sehem fil-jihâd), int għedtilhom: ‘Ma nsibx fuq xiex inrikkibkom.’ Billi ma kellhom xejn x’jonfqu f’din it-triq (u għax ma setgħux jieħdu sehem fil-ġlied), reġgħu lura mnikktin, bid-dmugħ igelgel minn għajnejhom. Fuqhom m’hemm ebda ħtija (dnub).”5 Fl-aħħar, Hazreti Abbâs u Hazreti Uthmân għammruhom huma wkoll għall-ghazâ. Meta t-tħejjijiet tlestew, Sidna l-Profeta ġabar l-armata f’Thaniyyat al-Wadâ’. Dawk li ma ħadux sehem fil-ghazâ kienu tant ftit li kienu qishom ma kinux. Meta ġabar l-armata u ddeċieda li jitlaq, Rasûl al-akram ħalla lil Muhammad ibn Maslama bħala l-wakîl tiegħu f’Medina.6 Qabel ma telqu għall-ispedizzjoni, Sidna l-Profeta qal: “Ħudu magħkom ħafna żraben. Sakemm ikollkom żraben żejda, ma tbatux.”
Meta l-armata qabdet it-triq, il-kap tal-ipokriti, Abdullah ibn Ubayy, qal kliem bla sies biex ibeżża’ lill-Musulmani. Saħansitra kien jgħid: “Naħlef li qisni diġà qiegħed narah hu u l-Kumpanni tiegħu marbutin bil-ħbula, tnejn tnejn…” Iżda l-Kumpanni nobbli ma taw l-ebda kas ta’ dan il-kliem, u x-xewqa tagħhom li jieħdu sehem fil-jihâd kienet qiegħda tikber jum wara jum. Meta raw dan, l-ipokriti kienu qegħdin jinfaqgħu bir-rabja. Meta kellhom jitilqu minn Thaniyyat al-Wadâ’ lejn Tabûk, Rasûlullah ġiegħel jinfetħu l-bnadar tal-armata (il-bnadar u l-istandards). Il-bandiera l-kbira taha lil Hazreti Abû Bakr, u bandiera oħra lil Hazreti Zubayr ibn Awwâm. Il-bandiera tat-tribù ta’ Aws taha lil Usayd ibn Hudayr, u dik tat-tribù ta’ Khazraj lil Abû Dujâna.7 L-għadd tal-Kumpanni nobbli taħt il-kmand ta’ Sidna l-Profeta kien ta’ tletin elf, li minnhom għaxart elef kienu rikkieba. Bħala kmandant tal-ġewnaħ tal-lemin inħatar Hazreti Talha ibn Ubaydullah, u tal-ġewnaħ tax-xellug Hazreti Abdurrahmân ibn Awf.8 Il-Kumpanni glorjużi qabdu t-triq f’sħana kbira ħafna, taħt il-kmand tal-Profeta tagħhom. Billi fuq quddiemhom kien hemm il-habîb ta’ Alla l-Għoli, la n-nuqqas tal-ikel u tax-xorb ma seta’ jdawwarhom lura mit-triq, u lanqas il-bogħod tat-triq u l-kotra tas-suldati tal-għadu ma setgħu jbeżżgħuhom. Ma’ mexxej bħal dan kienu lesti jmorru kullimkien. Il-Profeta maħbub tagħna u l-Kumpanni eroj f’kull waqfa kienu jistrieħu ftit, u mbagħad ikomplu t-triq. It-tmien waqfa tagħhom kienet il-Hijr, fejn kien inqered il-poplu ta’ Sâlih ‘alaihis-salâm. Billi ma kinux obdew l-ordni tal-profeta tagħhom, Alla l-Għoli qeridhom b’sayha qawwija, jiġifieri b’għajta. Is-Sultân tal-univers qal lill-Kumpanni tiegħu: “Illejla se tqum maltempata qawwija min-naħa l-oħra. Ħadd ma għandu jqum jekk ma jkollux sieħeb miegħu. Kulħadd jorbot irkoppa l-ġemel tiegħu. Dan huwa post fejn niżel il-kastig. Ħadd ma jixrob minn dan l-ilma u ħadd ma jagħmel il-wudû’ bih!…” Kulħadd obda dan l-ordni. Il-maltempata qawwija li qamet billejl bdiet taqleb kollox ta’ taħt fuq. Raġel wieħed, li ma kienx rabat il-ġemel tiegħu, qam waħdu biex ifittxu, u l-maltempata qabditu u tefgħetu f’riġlejn il-muntanja Tayy. Ieħor kellu bżonn urġenti jaqdi ħtieġtu. Fil-post fejn mar għal dan, qabditu marda jisimha hunnâq (sogħla konvulsiva). Bit-talba ta’ Sidna l-Profeta reġa’ fieq.
Dak il-għodu, fil-qrabi tal-ilma ma kienet baqgħet qatra ilma. Kulħadd kien qiegħed imut bil-għatx. L-ipokriti qiesu dan ċans tajjeb u ppruvaw iqajmu l-fitna billi qalu: “Kieku Muhammad tassew profeta, kien jitlob u jġiegħel tinżel ix-xita.”
Meta l-qagħda tressqet quddiem Sid id-dinjiet, refa’ idejh imbierka u talab b’ħerqa lil Alla l-Għoli biex jibgħat ix-xita. F’nofs dak it-temp jaħraq u bla sħab, minnufih dehru sħab tax-xita. Bdiet tinżel xita qawwija. Kulħadd mela r-reċipjenti tiegħu, għamel il-wudû’ u saqa lill-annimali. Meta x-xita waqfet u s-sħab infirex, raw li x-xita kienet niżlet biss fuq l-armata.
“Min jagħti s-sadaqa llum, f’jum il-qiyâmat is-sadaqa tiegħu tixhed favurih quddiem Alla l-Għoli” Hadîth sharîf
Il-ghazâ ta’ Tabûk
Il-Profeta maħbub tagħna u l-Kumpanni qalu t-takbîr. Faħħru lil Alla l-Għoli. U lill-ipokriti qalulhom: “Issa ma baqgħalkom l-ebda skuża. Emmnu f’Alla l-Għoli u fir-Rasûl Tiegħu, u siru Musulmani tajbin!…” Iżda l-ipokriti bla mistħija wieġbu: “U x’ġara?… Sħaba għaddiet, niżżlet ftit xita u telqet!…” Il-ġuħ ukoll kien wasal fl-aħħar tarf tiegħu: kienu waslu biex tnejn jaqsmu tamla waħda. Minkejja s-sħana qalila, il-ġuħ u l-għatx li kienu qegħdin ibatu, waslu qrib Tabûk. Habîb al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) qal: “Inshâ’Allah, għada fil-ħin tad-duhâ (qabel nofsinhar) tilħqu l-għajn ta’ Tabûk. Sakemm ma niġix jien, tmiddux idejkom lejn dak l-ilma.” L-għada waslu hemm. L-ilma fl-għajn kien pjuttost ftit. Il-Profeta maħbub tagħna ġiegħel jitferra’ ftit minn dak l-ilma f’reċipjent, daħħal fih idu mbierka u għamel talba. Imbagħad reġgħu ferrgħu l-ilma fl-għajn. F’daqqa waħda l-ilma nefaħ u żdied. Għalkemm xorbot minnu armata Iżlamika ta’ tletin elf ruħ, ma naqas xejn. Aktar tard, b’dan l-ilma, li kien miraklu ta’ Fakhr al-kâinât, issaqqew l-inħawi kollha. Dak ir-reġjun sar pjanura kollha ħadra u fawwar bil-barka. Meta Rasûl al-akram wasal Tabûk mal-Kumpanni glorjużi tiegħu, ma sabux quddiemhom l-armati Biżantini, magħmula mill-Biżantini u minn tribujiet Għarab li kienu saru Nsara, bħall-Âmila, il-Lakhm u l-Judhâm. F’Mûta, armata Biżantina ta’ mitt elf ruħ kienet ingħelbet minn tlett elef mujâhid. U issa kontrihom kien hemm tletin elf mujâhid, u l-kmandant tagħhom kien Sid l-univers. Meta l-Biżantini semgħu li l-Profeta maħbub tagħna kien ġej flimkien mal-Kumpanni eroj tiegħu, kull wieħed minnhom fittex fejn jaħrab.
Rasûlullah ikkonsulta mal-Kumpanni tiegħu u ma kompliex lil hinn minn Tabûk. F’dak iż-żmien, xi tribujiet u stati li kienu f’dawk l-inħawi semgħu li kienet waslet l-armata Iżlamika. Bil-biża’ bagħtu d-delegazzjonijiet tagħhom għand Sidna l-Profeta u talbu l-amân, bl-impenn li jħallsu l-jizya. Sidna l-Profeta wriehom ħniena u aċċetta l-proposti tagħhom; ma’ kull wieħed minnhom inkitbu separatament il-kundizzjonijiet tal-ftehim, u qalulhom li kienu fis-sigurtà.
Sarwar al-kâinât (’alaihi afdalus-salawât) stenna lill-għadu qrib għoxrin jum. F’Tabûk għamel ħafna taħdidiet (sohba) mal-Kumpanni nobbli u ħasel qalbhom fil-baħar tan-nûr. Mill-qalb imbierka tiegħu kien ixerred fi qlubhom il-fayd u l-barkiet li kienu jfuru minnha. F’waħda mit-taħdidiet tiegħu, li m’hemmx bħalhom, qal: “Tridu ngħidilkom min hu l-aħjar u l-aktar nobbli fost in-nies?” Il-Kumpanni nobbli qalu: “Għidilna, O Rasûlallah!”
Imbagħad qal: “L-aħjar fost in-nies huwa dak li sal-aħħar nifs jaħdem fit-triq ta’ Alla, fuq dahar iż-żiemel jew il-ġemel tiegħu, jew fuq saqajh. U l-agħar fost in-nies huwa l-ħażin li jaqra l-Ktieb ta’ Alla l-Għoli u ma jieħu ebda ġid minnu.”
U lil raġel li staqsieh dwar il-martirju qallu: “Naħlef b’Alla l-Għoli, li Hu għandu f’idejh l-eżistenza tiegħi, li l-martri f’jum il-qiyâmat jiġu bix-xwabel imdendlin ma’ għonqhom. Joqogħdu bilqiegħda fuq minbari tan-nûr.”9
F’din il-ghazâ dehru ħafna mirakli ta’ Sidna l-Profeta. Hekk, meta kienu qegħdin iħejju biex jerġgħu lura minn Tabûk lejn Medina, il-Kumpanni, li ma kinux għadhom jifilħu l-ġuħ, ressqu l-qagħda tagħhom quddiem Sidna l-Profeta. Rasûlullah ġiegħel jinġabar l-ikel li kien fadlilhom fuq biċċa ġild. Bilkemm mela borma żgħira. Sarwar al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) ġedded il-wudû’ u għamel salât ta’ żewġ rak’ât. Refa’ idejh imbierka u talab li l-ikel ikun imbierek. Imbagħad ordna lill-Kumpanni jġibu r-reċipjenti tagħhom. Fl-armata kbira mtlew ir-reċipjenti kollha, hekk li ma baqa’ l-ebda wieħed vojt. Barra minn hekk, għalkemm il-mujâhidîn kollha kielu sa ma xebgħu, raw li l-ikel fuq il-ġild ma kien naqas xejn.
“Inshâ’Allah, għada fil-ħin tad-duhâ (qabel nofsinhar) tilħqu l-għajn ta’ Tabûk. Sakemm ma niġix jien, tmiddux idejkom lejn dak l-ilma” Hadîth sharîf
Is-sariyya ta’ Khâlid ibn Walîd lejn Dûmat al-Jandal
Hazreti Habîb al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), waqt li kien f’Tabûk, bagħat lil Khâlid ibn Walîd (radiyallâhu ‘anh) lejn Dûmat al-Jandal. Il-ħakkiem ta’ hemm, Ukaydir ibn Abdulmalik, kien Nisrani. L-armata Iżlamika resqet lejn l-inħawi tal-fortizza u ħejjiet ambuskata. Imbagħad Ukaydir, meta sema’ li barri salvaġġ kien wasal quddiem bieb il-fortizza, rikeb żiemel biex jaqbdu u mar warajh. Waqt li Ukaydir, ħuh Hassân u n-nies tagħhom kienu għall-kaċċa, il-mujâhidîn dawruhom. Meta Hassân medd idu għax-xabla, inqatel. Ukaydir inqabad priġunier. L-oħrajn ħarbu u stkennu fil-fortizza. Hazreti Khâlid qal lil Ukaydir: “Nagħtik l-amân u nieħdok quddiem Rasûlullah. Iżda b’din il-kundizzjoni: tidħol fil-fortizza u tikkonsenja elfejn ġemel, tmien mitt żiemel, tmien mitt tarka u erba’ mitt lanza. Is-saltna tibqa’ f’idejk.” Ukaydir aċċetta. Daħlu fil-fortizza, ħadu l-ghanîma u ġew Medina. Ukaydir u ħuh Hasâr, milqugħa quddiem Sidna l-Profeta, emmnu u saru Musulmani.
In-nassa
Il-mujâhidîn telqu minn Tabûk u qabdu t-triq lejn Medina. L-ipokriti ftiehmu bejniethom li jonsbu nassa għall-Profeta maħbub tagħna u joqtluh. Lejl minnhom ħejjew ambuskata f’imżiegħ dejjaq fit-triq li minnha kienet għaddejja l-armata Iżlamika u bdew jistennew. Il-ġemla ta’ Sidna l-Profeta kien qiegħed jiġbidha mill-ħabel Hazreti Ammâr ibn Yâsir, u warajha kien ġej Hazreti Hudhayfa ibn Yamân. Jabrâîl ‘alaihis-salâm għarraf li l-ipokriti kienu ftiehmu u ħejjew attentat. Meta Sidna l-Profeta resaq lejn l-imżiegħ, qal lill-armata: “Intom morru minn ġol-wied; hemm hu eħfef u usa’ għalikom.” Waqt li hu kien sejjer lejn l-imżiegħ id-dejjaq, l-armata qabdet it-triq minn ġol-wied. Meta Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) resaq lejn l-imżiegħ, dak il-grupp ta’ ipokriti, b’uċuħhom mgħottija, għamlu l-attakk. Hazreti Hudhayfa għajjat: “O għedewwa ta’ Alla l-Għoli!” u beda jagħti bil-għasa li kellu f’idu lill-ipokriti u lill-annimali tagħhom. Imbeżżgħin b’dak l-għajjat u l-ħsejjes, it-tnax-il ipokrita minnufih tħalltu mas-suldati. Rasûlullah qal isimhom lil Hazreti Hudhayfa u wissieh biex ma jgħidhomx lil ħaddieħor.
Meta sema’ b’din il-ġrajja, Hazreti Usayd ibn Hudayr ġie quddiem Sidna l-Profeta u talbu b’ħerqa kbira: “Ħajti tkun fidwa għalik, O Rasûlallah! Għidli min huma, u nġiblek irjushom!” Iżda Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) ma tahx permess.10
Il-Masjid ad-Dirâr
Fl-aħħar, il-Profeta maħbub tagħna u l-Kumpanni eroj tiegħu, wara li daħħlu l-biża’ fil-Biżantini u kissrulhom ir-reżistenza, waslu qrib Medina mdawla. Is-Sultân tal-univers ordna lill-Kumpanni jistrieħu f’post jismu Dhî Awân, qrib ħafna ta’ Medina. Waqt li l-Kumpanni kienu qegħdin jistrieħu, xi ipokriti ġew għand il-Profeta maħbub tagħna u talbuh iżur il-Masjid ad-Dirâr. Il-Masjid ad-Dirâr kien jinsab f’Qubâ. L-ipokriti kienu bnewh faċċata tal-ewwel masjid li Rasûlullah kien ġiegħel jinbena f’Qubâ waqt il-Ħiġra tiegħu lejn Medina. Meta l-Profeta maħbub tagħna kien sejjer Tabûk mal-Kumpanni tiegħu, l-ipokriti kienu ġew quddiemu u stednuh billi qalu: “O Rasûlallah! Bnejna masjid ġdid; tiġi żżurna u tmexxilna s-salât?” Iżda Sid id-dinjiet, li kien fi spedizzjoni, qalilhom li, jekk ikun miktub, jgħaddi meta jerġa’ lura minn Tabûk.
L-għan tal-ipokriti kien li jaqsmu l-jamâ’a tal-Musulmani, jużawha għall-iskopijiet tagħhom u, billi jqajmu l-fitna, ixeħħtu lill-Musulmani kontra xulxin. Saħansitra riedu jistiednu l-armati Biżantini f’Medina u jgħinuhom bl-armi li kienu ħażnu f’dak il-masjid. Kieku Sidna l-Profeta jagħmel is-salât fih, kienet tinħoloq l-impressjoni li l-Masjid ad-Dirâr kien post imqaddes. B’hekk il-Musulmani kienu se jikkompetu ma’ xulxin biex jagħmlu s-salât fih, u, mingħajr ma jintebħu, kienu se jaqgħu fix-xibka tal-ipokriti!… Sarwar al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) kien aċċetta din l-istedina tal-ipokriti u ddeċieda li jmur. Alla l-Għoli niżżel il-versi nobbli mija u sebgħa u mija u tmienja tas-Sûrah at-Tawba u għarraf il-verità ta’ din il-ħaġa. Imbagħad Sid id-dinjiet qal lil Mâlik ibn Dukhshum u lil Âsim ibn Adî: “Idħlu f’dak il-masjid, li n-nies tiegħu huma zalmin. Waqqgħuh u aħarquh!” Huma marru bejn il-maghrib u l-‘ishâ u taw in-nar lill-bini. Imbagħad waqqgħuh u sawwewh mal-art. Mill-ipokriti ma nstema’ lanqas leħen wieħed.11 Meta semgħu li Sidna l-Profeta u l-Kumpanni glorjużi tiegħu kienu ġejjin, in-nies ta’ Medina minnufih inġabru u ħarġu jilqgħuhom b’eċċitazzjoni kbira…
Il-mewt ta’ Abdullah ibn Ubayy
Xahrejn wara li l-Profeta maħbub tagħna reġa’ lura mill-ghazâ ta’ Tabûk, fix-xahar ta’ Shawwâl, miet il-kap tal-ipokriti, Abdullah ibn Ubayy. Wara dan l-għaqda tal-ipokriti tkissret u huma xterdu.12 B’hekk fl-Għarabja nkisrilhom rashom mhux biss lill-ipokriti, iżda wkoll lill-politeisti u lil-Lhud, u ntefgħu l-isforzi tagħhom biex jiffaċċjaw l-Iżlam u jfixkluh.
Ġrajjiet oħra tad-disa’ sena tal-Ħiġra
Meta Rasûlullah wasal Tabûk, l-ewwel il-ħakkiema ta’ Ayla, u mbagħad dawk ta’ Jarbâ, ġew u ħallsu l-kharâj. Rasûlullah ġiegħel jinkiteb ftehim u tahulhom f’idejhom. F’din il-ghazâ bagħat ittra lil Eraklju u reġa’ stiednu għall-Iżlam. Iżda l-hidâya ma kinitx miktuba għalih.
“Naħlef b’Alla l-Għoli, li Hu għandu f’idejh l-eżistenza tiegħi, li l-martri f’jum il-qiyâmat jiġu bix-xwabel imdendlin ma’ għonqhom. Joqogħdu bilqiegħda fuq minbari tan-nûr” Hadîth sharîf
Dik is-sena għaddiet għall-âkhirat bint Rasûlullah, Umm Kulthûm. Is-salât tal-janâza tagħha mexxieha Rasûlullah stess, u waqt li kienu qegħdin jidfnuha, minn għajnejh imbierka kien nieżel id-dmugħ fuq qabarha.
Sanat al-wufûd (Is-sena tad-delegazzjonijiet)
Wara li reġa’ lura mill-ghazâ ta’ Tabûk, Sarwar al-âlam (sallallâhu ’alaihi wa sallam) bagħat mibgħuta lil diversi stati u stedinhom għall-Iżlam. In-nies tal-Oman u tal-Baħrejn kellhom l-unur li jsiru Musulmani.
L-Iżlam issa kien qiegħed jinfirex b’ħeffa kbira. Lit-tribujiet u lill-istati tal-madwar intbagħtu għalliema biex jgħallmuhom il-pedamenti tar-reliġjon, u gvernaturi biex imexxuhom. Fid-disa’ sena tal-Ħiġra, id-delegazzjonijiet ta’ dawk li kienu saru Musulmani ġew Medina bi ħġarhom. Id-delegazzjonijiet li kienu jiġu minn diversi tribujiet kienu jistqarru li jobdu lil Sid id-dinjiet u kienu jiksbu l-hena. Minħabba l-kotra ta’ dawk li kienu jiġu, din is-sena ssejħet Sanat al-wufûd (is-sena tad-delegazzjonijiet). Kull meta kien jiġi xi mibgħut, Rasûlullah kien jilbes ħwejjeġ prezzjużi. Lill-Kumpanni wkoll kien jgħidilhom jilbsu ħwejjeġ sbieħ. Lil dawk li kienu jiġu kien jilqagħhom f’post nadif u sabiħ. Kien jagħmlilhom ikla kbira u jibgħathom lura b’ħafna rigali. U huma kienu jerġgħu lura kuntenti, ifaħħruh u jgħollu ismu. Waħda mit-tribujiet li bagħtu mibgħuta kienet il-Banî Murra. Bagħtu tlettax-il raġel bħala mibgħuta. Dawn għarrfu li t-tribù tagħhom kienet saret Musulmana. Qalu li f’arthom ma kinitx niżlet xita xejn, li l-ħaxix ma kienx qiegħed jikber u li kienu qegħdin ibatu ġuħ qawwi. Biex jeħilsu minn din id-diżgrazzja, talbu lil Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) jagħmel talba. Hu talab: “O Rabb tiegħi! Saqqihom bix-xita sa ma jixbgħu.” Meta l-mibgħuta tal-Banî Murra reġgħu lura f’arthom, raw li n-nies tagħhom kienu ħadu n-nifs għalkollox. Għax dakinhar li Rasûlullah (sallallâhu ’alaihi wa sallam) talab għalihom, hemm kienet niżlet xita kbira. Dan kien jaqbel eżatt mal-ħin li fih saret it-talba.
Għaxar irġiel mill-Banî Asad ġew u, daqslikieku kienu qegħdin jagħmlu xi pjaċir, qalu li saru Musulmani. Qalu: “Aħna ġejna minn art imbiegħda f’sena ta’ ġuħ. Qabel ma ġiet fuqna l-armata, sirna Musulmani minn jeddna.” Dwarhom niżel is-sbatax-il vers tas-Sûrah al-Hujurât. Mu’âwiya ibn Thawr ibn Ubâda ibn Bikâr, li kien fuq quddiem tad-delegazzjoni tal-Banî Bikâr, kellu madwar mitt sena. Miegħu kien hemm ibnu Bushayr, Majma’ ibn Abdullah u Abd Amr ibn Asam. Talab lil Rasûlullah jgħaddi idu mbierka fuq ġisem ibnu, u qal: “Għax hu wrieni ħafna rispett u għamilli ħafna ġid.” Rasûlullah, b’idu mbierka, misaħ wiċċ Bushayr u tahom ħafna mogħoż. Lil Abd Amr biddillu ismu f’Abdurrahmân. Id-delegazzjoni tal-Banî Najîb kienet ta’ għaxar irġiel. Ġabu magħhom ukoll iż-zakât ta’ ġidhom u tal-bhejjem tagħhom. Rasûlullah feraħ ħafna bil-miġja tagħhom. Ordna li jqegħduhom f’post tajjeb. Il-mibgħut tan-Najîb staqsa tant dwar il-fard u s-sunnah li l-imħabba ta’ Rasûlullah lejh kibret aktar. Wrieh ġieħ u attenzjoni akbar, u ġab ruħu miegħu b’mod differenti mill-mibgħuta l-oħra. Ġiegħel isejħu wkoll liż-żagħżugħ li kien baqa’ ħdejn it-tagħbija, u meta ra li kien warrab wiċċu minn kull ħaġa ħlief minn Alla l-Għoli, għamel talba ta’ ġid għalih ukoll. Lilu wkoll, bħall-oħrajn, tah ir-rigali. Dak il-grupp, wara li kiseb dak li xtaq, reġa’ lura bil-ferħ għand it-tribù tiegħu. Grupp mill-Banî Kinâna ġie u daħal fl-Iżlam. Il-kap tagħhom kien Wâthila ibn Asqa’. Meta ġie hu, Rasûlullah kien qiegħed iħejji għall-ghazâ ta’ Tabûk. Wâthila ta l-bay’a u reġa’ lura għand it-tribù tiegħu. Missieru ma emminx, iżda oħtu emmnet. Imbagħad mar Medina u mexa wara l-armata li kienet sejra Tabûk. Laħaq lil Rasûlullah. Intbagħat ma’ Khâlid għall-ġlied kontra Ukaydir. F’sehmu waqgħu ħafna iġmla.
Mill-Banî Sâ’ida ġie Dimâm ibn Tha’laba. Ġie quddiem Rasûlullah u staqsieh ħafna dwar is-salât, is-sawm, il-hajj u z-zakât. Meta temm il-mistoqsijiet, qal: “Emmint; nemmen f’kull ma ġibt mingħand Alla.” Mar għand in-nies tiegħu u wasslilhom l-Iżlam. Dik it-tribù kollha saret Musulmana.
O Rasûlallah! Min ma jbusx it-trab
Li messet riġlejn l-ilsir f’bieb darek,
U min ma jagħtix ħajtu għal dik il-hena,
Ma jħobbokx; ma nemmnux, kliemu qerq.
Kieku t-trab li mxejt fuqu nqiegħdu kuruna fuq rasi,
Kieku nbusu, nogħrku ma’ għajnejja, nagħmlu duwa għal qalbi,
Kieku nagħmlu fanal li juri t-triq it-tajba,
U kieku nitfa’ ruħi fit-toroq tiegħek, maħbub u mistagħġeb bik.
Inxomm kull riħ li jonfoħ min-naħa tiegħek,
Infittex jekk fih hemmx xi traċċa tar-riħa sabiħa tiegħek;
Ħa jkunu fidwa għalik familti u wliedi,
Ommi, missieri, qrabati u eluf ta’ erwieħ oħra.
Hekk jgħid Mawlânâ Khâlid, il-maħbub sinċier tiegħek:
O sultân tad-dinja, O maħbub tal-univers kollu!
Ħajja waħda għandi, u anki dik minnek – rigal tiegħek lili;
Ma nistax ngħid li ġibtlek ħajja biex nagħtiha fidwa.
Mawlânâ Khâlid al-Baghdâdî
“O Rabb tiegħi! Saqqihom (lill-Banî Murra) bix-xita sa ma jixbgħu” Hadîth sharîf
Dehra ta’ billejl tal-Kâ’ba l-Imqaddsa