IL-HAJJ TAL-ADDIJU

Fl-għaxar sena tal-Ħiġra, Sidna l-Profeta ħejja ruħu għall-hajj u ordna lill-Musulmani ta’ Medina wkoll iħejju għall-hajj. Bagħat kelma wkoll lil dawk li kienu jgħixu barra minn Medina. Imbagħad f’Medina nġabru eluf ta’ Musulmani. Rasûlullah xtara mitt ġemel għas-sagrifiċċju. Qabel ma qabad it-triq, għamel il-ghusl. Imxatt xagħru mbierek, xerred fwejjaħ sbieħ u libes l-izâr u r-ridâ. Meta t-tħejjijiet tlestew, il-Profeta maħbub tagħna ħareġ minn Medina fil-ħamsa u għoxrin tax-xahar ta’ Dhul-qa’da, wara s-salât taż-zuhr, b’karavana ta’ aktar minn tletin elf ruħ. Mit-triq ta’ Shajara waslu f’Dhul-Hulayfa. Hemm l-għadd tal-Kumpanni qabeż l-erbgħin elf. Għaddew il-lejl hemm. Il-Profeta maħbub tagħna ġiegħel iġibulu wieħed mill-mitt ġemel li kien ħa miegħu. Biex ikun sinjal tas-sagrifiċċju, qasmu n-naħa tal-lemin tal-ħotba sakemm ħareġ id-demm, dendillu żewġ papoċċi ma’ għonqu, u ordna lill-Kumpanni jagħmlu l-istess. Għamel żewġ rak’ât tas-salât tal-ihrâm. Wara li faħħar u radd il-ħajr lil Alla l-Għoli, Sarwar al-kâinât talab: “O Alla! Agħmel li dan ikun għalija hajj mabrûr u maqbûl (milqugħ), li fih la jkun hemm ipokrisija, la wiri u lanqas tiftix ta’ fama!” Daħal fl-ihrâm, u meta Jabrâîl ’alaihis-salâm għarrfu, beda jgħid it-talbiya b’leħen għoli. Meta ngħaqdu miegħu l-Kumpanni nobbli wkoll, l-art u s-sema bdew jidwu bl-għajjat tat-talbiya: “Labbayk, Allâhumma labbayk! Labbayk, lâ sharîka laka labbayk! Innal-hamda wan-ni’mata laka wal-mulk, lâ sharîka lak!…”

Mexjin mit-triq ta’ Baydâ’, qabdu t-triq lejn Malal. Il-Kumpanni nixxew warajh bħal għargħar. Fit-triq kienu qegħdin jingħaqdu magħhom dejjem aktar nies. Meta wasal fil-wied ta’ Rawhâ’, fejn kienu għamlu s-salât madwar sebgħin profeta, fosthom Mûsâ ‘alaihis-salâm, Rasûlullah qal: “Dan il-wied huwa wieħed mill-widien ta’ Jannah.” Hemm għamlu s-salât. Minn hemm qabdu t-triq lejn Munsaraf u għamlu s-salât tas-sabâh f’Asâsa. Meta waslu f’Lahy al-Jamal, ma ħassux tajjeb, ġiegħel jagħmlulu l-hijâma (il-ħruġ tad-demm), u waqaf f’Suqyâ. Meta waslu f’Abwâ’, fejn ommu onorata, Hazreti Âmina, kienet ħalliet din id-dinja, żar qabarha u beka. Ġiegħel jibku wkoll lil dawk li kienu miegħu. Imbagħad waslu f’Tal’at al-Yaman, f’Juhfa, f’Ghadîr Khumm, f’Qudayd u fil-wied ta’ Usfân. Hemm Sidna l-Profeta qal lil Hazreti Abû Bakr: “Hûd u Sâlih ‘alaihimas-salâm għaddew minn hawn, b’‘abâ’a mgeżwra ma’ qaddhom, bi ħwejjeġ imlewna, fuq iġmla żgħar ħomor b’kappestri minsuġa mill-fibra tal-palma, jgħidu t-talbiya tal-hajj.”1 Minn Ghanîm, minn Marr az-Zahrân u minn Sharif waslu f’Dhî Tuwâ. Wara li għaddew il-lejl hemm u għamlu s-salât tas-sabâh, għaddew minn Hajûn u, mill-għolja ta’ Kadâ’, daħlu Mekka. Wara vjaġġ ta’ għaxart ijiem, waslu Mekka fl-erbgħa tax-xahar ta’ Dhul-hijja. Meta ngħaqdu magħhom ukoll dawk li kienu ġew mill-Jemen u minn inħawi oħra biex jagħmlu l-hajj, l-għadd tal-Musulmani qabeż id-disgħin elf. (Skont rakkont wieħed kienu mija u erbatax-il elf, u skont ieħor madwar mija u għoxrin elf.)

“O Alla! Agħmel li dan ikun għalija hajj mabrûr u maqbûl (milqugħ), li fih la jkun hemm ipokrisija, la wiri u lanqas tiftix ta’ fama!” Hadîth sharîf

Meta ra l-Baytullah, Rasûlullah talab hekk:

“O Alla! Żid il-ġieħ, l-għoli, il-kobor u r-rispett ta’ din id-Dar. U żid ukoll il-ġieħ, il-kobor, ir-rispett u t-tjubija ta’ dawk li jagħtuha ġieħ bil-hajj u bil-’umra.”

Imbagħad beda r-riti tal-hajj (il-manâsik). Matul il-hajj qagħad f’tinda mwaqqfa fl-Abtah, bejn Mekka u Minâ. Il-Profeta maħbub tagħna mar Minâ fit-tmienja tax-xahar ta’ Dhul-hijja (jum it-Tarwiya), u Arafât fid-disgħa (jum Arafa). Wasal fil-wied ta’ Urana, f’nofs il-wied ta’ Arafât, u waqaf hemm. Wara nofsinhar, fuq il-ġemla tiegħu jisimha l-Qaswâ, għamel il-Khutba tal-Addiju u sellem għall-aħħar darba lill-Kumpanni nobbli, radiyallâhu ’anhum.2

ĠEJT GĦANDEK!
O kenn tal-midinbin, ġejt nistkenn fik!
Għamilt ħafna ħażen, ġejt nitolbok bil-ħerqa!
Dort lejn postijiet mudlama, waqajt fil-bwar,
Ġejt għand l-għajn tad-dawl li ddawwal it-triq it-tajba.
Baqgħatli ħajja waħda biex toħroġ, O ruħ l-erwieħ kollha!
Jixraq li ngħid: “Ġejt biex nagħti ħajti fidwa”?
Int it-tabib ta’ min jinsab fl-inkwiet, u jien marid f’qalbi.
Għall-fejqan tal-ġerħa ta’ qalbi ġejt inħabbat fuq biebek.
Żball li ġġib xi ħaġa f’bieb il-ġenerużi,
Ġejt inbus it-trab li tajtu ġieħ bil-mixi tiegħek.
Id-dnubiet tiegħi ħafna bħal muntanja, wiċċi iswed qatran!
Ġejt biex neħles għalkollox minn dan it-toqol u minn dan is-swied.
Qatra mill-baħar tal-ġenerożità tiegħek żgur tnaddafhom kollha,
Għalkemm iswed daqs wiċċi, ġejt bil-ktieb tal-għemejjel tiegħi.
Kieku biss nista’ nmiss wiċċi mal-għatba tiegħek, O maħbub, aktar għażiż minn ħajti,
Dak li ma jinkisibx bl-ilma, jinkiseb b’dak it-trab!