IL-KHUTBA TAL-ADDIJU

It-tifħir huwa ta’ Alla l-Għoli biss. Lilu nfaħħru, mingħandu nitolbu l-maħfra u Lilu nindmu. F’Alla l-Għoli nfittxu kenn mill-ħażen ta’ nfusna u mid-dnubiet ta’ għemilna. Lil min Alla l-Għoli jmexxi fit-triq it-tajba ħadd ma jista’ jtellfu, u lil min Hu jħalli fit-telfien ħadd ma jista’ jmexxih fit-triq it-tajba. Nixhed li m’hemmx alla ħlief Alla l-Għoli. Hu Wieħed. M’għandu la xebh u lanqas sieħeb. U nixhed ukoll li Muhammad (’alaihis-salâm) huwa l-qaddej Tiegħu u r-rasûl Tiegħu.

O qaddejja ta’ Alla! Nagħtikom il-wasja li tibżgħu minn Alla l-Għoli u tobdu Lilu.

O nies! Isimgħu sewwa kliemi! Ma nafx, forsi wara din is-sena qatt ma nerġa’ niltaqa’ magħkom f’dan il-post. O nies! Kif dan il-jum tagħkom huwa jum imqaddes, kif dan ix-xahar tagħkom huwa xahar imqaddes, kif din il-belt tagħkom (Mekka) hija belt imbierka, hekk ukoll huma mqaddsa ħajjitkom, ġidkom u l-unur tagħkom. Huma mħarsa minn kull moħqrija.

Kumpanni tiegħi! Għada tiltaqgħu ma’ Rabbkom, u żgur tiġu mistoqsijin dwar kull qagħda u kull għemil tagħkom tal-lum. Oqogħdu attenti li wara li mmur jien ma terġgħux lura għat-telfien ta’ qabel u tibdew taqtgħu għonq xulxin!

Ħa jwasslu din il-wasja tiegħi dawk li huma preżenti hawn lil dawk li mhumiex preżenti!

Jista’ jkun li dak li tasallu jifhimha u jħarisha aħjar minn dak li kien hawn u semagħha. Kumpanni tiegħi! Kull min għandu xi amâna għandu, ħa jroddha lil sidha!

Kull xorta ta’ ribâ (imgħax) tħassret. Hija taħt saqajja. Iżda l-kapital tad-dejn tagħkom għandkom tħallsuh. La tagħmlu inġustizzja, u lanqas tbatuha. Bl-ordni ta’ Alla l-Għoli, ir-ribâ issa hija harâm. Kull xorta ta’ din id-drawwa ħażina taż-żmien tal-Jâhiliyya hija taħt saqajja. L-ewwel ribâ li qiegħed inħassar hija r-ribâ ta’ Abbâs, bin Abdulmuttalib (zijuwi). Kumpanni tiegħi! Tħassru għalkollox ukoll il-vendetti tad-demm li kienu jsiru fiż-żmien tal-Jâhiliyya. L-ewwel vendetta tad-demm li qiegħed inħassar hija l-vendetta għal Rabî’a, neputi ta’ Abdulmuttalib (bin zijuwi).

O nies! Li tiċċaqilqu x-xhur imqaddsa biex tkunu tistgħu tagħmlu l-gwerra, bla dubju, ifisser li tmorru ħafna ’l bogħod fil-kufr. B’hekk dawk li ma jemmnux jintilfu. (Xahar) sena jqisuh halâl, u s-sena ta’ wara jiddikjarawh harâm. Jagħmlu dan biex jaqblu mal-għadd tax-xhur li Janâb al-Haqq għamel halâl u harâm. Dak li Alla l-Għoli għamel harâm jagħmluh halâl, u dak li għamel halâl jagħmluh harâm.

O Kumpanni tiegħi! Aħna qegħdin nagħmlu l-hajj eżatt fil-waqt tiegħu. L-ordni tax-xhur huwa kif kien meta Alla l-Għoli ħalaqhom. M’hemmx dubju li ż-żmien reġa’ lura għall-forma u għall-ordni li kellu fil-jum li fih Alla l-Għoli ħalqu.

“O Alla! Żid il-ġieħ, l-għoli, il-kobor u r-rispett ta’ din id-Dar. U żid ukoll il-ġieħ, il-kobor, ir-rispett u t-tjubija ta’ dawk li jagħtuha ġieħ bil-hajj u bil-’umra” Hadîth sharîf

O nies! Illum ix-xitan tilef għal dejjem il-qawwa li jerġa’ jwaqqaf l-influwenza u l-ħakma tiegħu f’din l-art tagħkom. Iżda jekk, minbarra dawn il-ħwejjeġ li ħassart, timxu warajh f’għemejjel li tqisuhom żgħar, dan jogħġbu. Biex tħarsu r-reliġjon tagħkom, oqogħdu attenti minn dawn ukoll!

O nies! Nagħtikom il-parir li tħarsu d-drittijiet tan-nisa u li f’dan tibżgħu minn Alla l-Għoli. Intom ħadtu n-nisa bħala amâna ta’ Alla; il-ġieħ u l-unur tagħhom għamiltuhom halâl għalikom billi tajtu l-kelma f’isem Alla l-Għoli. Intom għandkom dritt fuq in-nisa, u huma wkoll għandhom drittijiet fuqkom. Id-dritt tagħkom fuq in-nisa huwa li ma jħallu lil ħadd li ma tħobbuhx jikser il-privatezza ta’ darkom. Jekk idaħħlu f’darkom lil xi ħadd li ma jogħġobkomx, tistgħu żżommuhom lura b’daqqa ħafifa. U d-dritt tan-nisa fuqkom huwa li, b’mod halâl, tipprovdulhom kull ikel u lbies. O fidili! Qiegħed inħallilkom amâna: sakemm iżżommu sod magħha, qatt ma titilfu t-triq. Dik l-amâna hija l-Ktieb ta’ Alla l-Għoli, il-Qur’ân al-karîm. (F’rakkonti oħra ngħad ukoll: “is-sunnah tiegħi” u “l-Ahl al-bayt tiegħi”.)

O fidili! Isimgħu sewwa kliemi u ħarsuh sewwa! Il-Musulman huwa ħu l-Musulman, u għalhekk il-Musulmani kollha huma aħwa. Lil ħadd mhuwiex halâl li jmidd idu fuq xi dritt li jappartjeni lil ħuh fir-reliġjon, ħlief jekk dan jagħtihulu hu stess minn qalbu. Kumpanni tiegħi! Tagħmlux inġustizzja lil ruħkom (lilkom infuskom). Ir-ruħ tagħkom ukoll għandha dritt fuqkom. O nies! Alla l-Għoli ta lil kull min għandu dritt id-dritt tiegħu (fil-Qur’ân al-karîm). Il-werriet m’għandux bżonn ta’ wasja. It-tarbija hija ta’ dak li fis-sodda tiegħu twieldet. Għal min jagħmel iż-żina hemm iċ-ċaħda. Min, bla nisel, jgħid li hu min-nisel ta’ ħaddieħor u mhux ta’ missieru, jew l-ingrat li jgħid li hu ta’ xi ħadd ieħor u mhux ta’ sidu, ħa tinżel fuqu l-korla ta’ Alla l-Għoli u s-saħta tal-anġli u tal-Musulmani kollha! Janâb al-Haqq minn nies bħal dawn la jaċċetta l-indiema u lanqas xhieda ġusta. O nies! Ir-Rabb tagħkom huwa Wieħed. U missierkom ukoll huwa wieħed: intom ilkoll ulied Âdam. U Âdam huwa mit-trab. Għand Alla, l-aktar wieħed siewi fostkom huwa dak li għandu l-aktar taqwâ. L-Għarbi m’għandu l-ebda superjorità fuq min mhuwiex Għarbi. Is-superjorità hija biss fit-taqwâ. Anki jekk jinħatar fuqkom kmandant ilsir iswed u mqatta’, u jmexxikom bil-Ktieb ta’ Alla, isimgħu minnu u obduh. Il-ħati ma jista’ jitwaħħal f’xejn ħlief fil-ħtija tiegħu stess. La l-missier ma jista’ jitwaħħal fil-ħtija ta’ ibnu, u lanqas l-iben fil-ħtija ta’ missieru.

O nies! Oqogħdu attenti! Dawn l-erba’ ħwejjeġ ma għandkom tagħmluhom qatt:

1. Tagħtux sieħeb lil Alla f’xejn.

2. Toqtlux bla dritt ħajja li Alla għamel imqaddsa.

3. Tagħmlux iż-żina.

4. Tisirqux.

Ġejt ordnat nagħmel il-jihâd man-nies sakemm jgħidu “Lâ ilâha illallâh, Muhammadun Rasûlullah” (jiġifieri sakemm isiru Musulmani). Meta jgħidu dan, ikunu ħarsu demmhom u ġidhom. U l-kont tagħhom huwa f’idejn Alla l-Għoli. O nies! Għada se jistaqsukom fuqi; x’se tgħidu?.. Il-Kumpanni nobbli qalu: “Nixhdu li int wassalt ir-reliġjon ta’ Alla l-Għoli, li wettaqt dmirek, u li tajtna l-wasja u l-parir.” Imbagħad Rasûl al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) refa’ subgħajh il-werrej imbierek, niżżlu lejn il-jamâ’a u qal: “Kun xhud, O Rabb tiegħi! Kun xhud, O Rabb tiegħi! Kun xhud, O Rabb tiegħi!”

Fil-jum li fih il-Profeta maħbub tagħna għamel il-Khutba tal-Addiju, niżel it-tielet vers nobbli tas-Sûrah al-Mâ’ida, li fit-tifsira tiegħu jgħid: “Illum għamiltilkom ir-reliġjon tagħkom perfetta, temmejt fuqkom il-grazzja Tiegħi, u għoġobni l-Iżlam bħala reliġjon għalikom…” Meta Sidna l-Profeta qara dan il-vers nobbli lill-Kumpanni nobbli, Hazreti Abû Bakr beda jibki. Meta l-Kumpanni nobbli staqsewh għaliex kien qiegħed jibki, qal: “Dan il-vers nobbli juri li qorob il-waqt li fih Rasûlullah jgħaddi għall-âkhirat. Għalhekk qiegħed nibki.”1

Wara l-khutba, għamel il-waqfa (il-wuqûf) fuq Jabal ar-Rahma. Is-salât tal-maghrib ma għamilhiex f’Arafât, iżda mexxieha bħala imâm f’Muzdalifa flimkien mas-salât tal-‘ishâ. Dak il-lejl baqgħu f’Muzdalifa. L-għada filgħodu għamlu l-waqfa ħdejn il-Mash’ar al-Harâm. Fl-ewwel jum tal-‘Îd telqu minn Muzdalifa lejn Minâ. Fit-triq għaddew mingħajr ma waqfu mill-wied jismu Muhassir, fejn kienu waqfu n-nies tal-iljunfant2. Waslu Minâ; hemm Sidna l-Profeta ssagrifika hu stess tlieta u sittin ġemel tas-sagrifiċċju, u mbagħad ta s-sikkina lil Hazreti Alî. Il-bqija ssagrifikahom Hazreti Alî. Fit-tieni, fit-tielet u fir-raba’ jum tal-‘Îd tefgħu l-ġebel żgħir fuq il-jamarât, u fl-erbatax tax-xahar ta’ Dhul-hijja, qabel is-salât tas-sabâh, ġew fil-Baytullah u għamlu t-tawâf tal-addiju (tawâf al-wadâ’). Rasûlullah qagħad f’Mekka għaxart ijiem, u wara li għamel il-Hajj tal-Addiju u t-tawâf tal-addiju, reġa’ lura Medina. Fil-Masjid an-Nabawî għamel salât ta’ żewġ rak’ât u daħal fid-dar tal-hena tiegħu. Wara l-Hajj tal-Addiju, il-Kumpanni nobbli marru lura fl-inħawi minn fejn kienu ġew, u hemm irrakkontaw dak li Rasûlullah kien għarraf u ordna.