IL-MOVIMENTI TAL-APOSTASIJA

Fit-tlieta u għoxrin sena tal-profezija ta’ Sidna l-Profeta (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), il-Peniżola Għarbija kollha saret Musulmana, u ħafna nies minn postijiet oħra wkoll ġew fi gruppi u saru Musulmani. Emmnu f’Alla l-Għoli u mxew wara l-Profeta li bagħat Hu f’kull kelma u f’kull għemil tagħhom. Meta Rasûlullah għadda għall-âkhirat, fuq l-art kien hemm aktar minn mija u erbgħa u għoxrin elf mill-Kumpanni (skont rakkont ieħor, madwar mija u ħamsin elf). Wara l-Hajj tal-Addiju, xi wħud fost l-Għarab bdew jgħidu li kienu profeti. L-ewwel wieħed minnhom kien Aswad al-Ansî, mit-tribù ta’ Banî Ans. Ismu veru kien Abhala ibn Ka’b. B’kull xorta ta’ qerq qarraq b’ħafna min-nies tal-Jemen. In-nies ta’ Najrân ukoll imxew warajh. Ħataf San’â u kabbar iċ-ċirku tad-diżordni. Għalkemm kien marid, Sidna Rasûlullah ta ħafna attenzjoni lill-ħsara li kienu qegħdin jagħmlu giddieba bħal Aswad al-Ansî. Li dan il-giddieb kien inqatel, Sidna l-Profeta ngħarraf bih permezz tal-wahy. L-għada Rasûlullah ta lill-Kumpanni l-bxara t-tajba ta’ din il-ġrajja b’dan il-kliem: “Il-lejla l-oħra l-giddieb Aswad al-Ansî nqatel minn wieħed minn ħutna.”

Wara li l-Profeta tagħna għadda għall-âkhirat, bit-tqanqil tal-ipokriti, tal-Lhud u tal-Insara, bdew fi gruppi movimenti ta’ irtidâd, jiġifieri ta’ apostasija mir-reliġjon. Dawn il-movimenti kibru ħafna. Meta Rasûlullah għadda għall-âkhirat, il-Kumpanni (‘alaihimur-ridwân) unanimament għażlu lil Hazreti Abû Bakr as-Siddîq (radiyallâhu ‘anh) bħala khalîfa. Parti mill-beduwini, li kienu jidhru Musulmani iżda kienu għadhom ma ntrabtux mal-Iżlam, ħadu t-tluq ta’ Sidna l-Profeta minn din id-dinja bħala opportunità u rrifjutaw l-‘ibâdât fard, fuq kollox l-għoti taż-zakât. Lill-Kumpanni (radiyallâhu ta’âlâ ‘anhum ajma’în) li kienu marru għandhom b’dmir, qatluhom martri. Kienu Musulmani u ħallew ir-reliġjon tal-Iżlam. Saru apostati (murtadd). L-uffiċjali fil-Jemen u f’postijiet oħra bdew jerġgħu lura u jġibu aħbarijiet koroh. Il-periklu tal-irtidâd f’daqqa waħda kiber. Kullimkien kien hemm il-biża’. Meta mqabbla man-numru tal-apostati, il-Musulmani kienu ftit ħafna. Hazreti Abû Bakr as-Siddîq (radiyallâhu ’anh) ma beżax jiġġieled kontra l-apostati. Kontra l-għadu li kien qiegħed iħejji biex jattakka Medina, għamel attakk qawwi billejl u ġġieled sa filgħodu. Xerridhom ilkoll. Biex imur jiġġieled kontra l-apostati li kienu ’l bogħod, rikeb il-ġemel tiegħu.

Hazreti Âisha rrakkontat: “Meta missieri, f’dawk il-jiem li fihom l-Għarab saru apostati, ħareġ is-sejf u rikeb il-ġemel tiegħu, Hazreti Alî mar għandu, qabad ir-riedni tal-ġemel tiegħu u qal: ‘O khalîfa tar-Rasûl! Fejn sejjer? Ngħidlek dak li qallek Rasûlullah fil-Ghazâ ta’ Uhud. Dakinhar qallek: “Daħħal is-sejf fl-għant! Tnikkitniex bil-mewt tiegħek!” Naħlef b’Alla, jekk jiġrilek xi ħaġa, warajk il-Musulmani ma jsibux aktar ordni.’” Il-Kumpanni kollha (radiyallâhu ta’âlâ ‘anhum ajma’în) qablu ma’ Hazreti Alî. Il-khalîfa reġa’ lura Medina al-Munawwarah. Bagħat truppi kontra l-apostati. L-ewwel, il-khalîfa mexa kontra erba’ tribujiet qrib Medina u ġegħelhom jobdu. Imbagħad bagħat truppi kontra ħdax-il tribù. Minn dawn, l-armata taħt il-kmand ta’ Ikrima ma setgħetx tiflaħ f’Yamâma għall-erbgħin elf suldat ta’ Musaylima.

“O Profeta maħbub Tiegħi! Għidilhom: ‘Jekk tħobbu lil Alla u tridu li Alla jħobbkom, imxu warajja! Alla jħobb lil dawk li jimxu warajja’” Âl-i Imrân: 31

Il-khalîfa bagħat lil Khâlid ibn Walîd jgħin. Khâlid għeleb għalkollox lil Tulayha ibn Khuwaylid, lil Sajâh bint Hârith u lil Mâlik ibn Nuwayra, u reġa’ lura Medina. F’Yamâma wkoll kiseb rebħa kbira. Qatel għoxrin elf apostata. Kważi elfejn Musulman saru martri (shahîd). Amr ibn Âs ukoll ġab lit-tribù ta’ Khuzâ’a għall-fidi. Alâ’ ibn Hadramî ġġieled battalji ħorox fil-Baħrejn u xerred l-apostati. Hudhayfa, Arfaja u Ikrima ngħaqdu fl-Oman u fil-Baħrejn u għelbu lill-apostati. Qatlu għaxart elef apostata. Il-khalîfa bagħat lil Khâlid ibn Walîd lejn ir-reġjun tal-Iraq. Huwa ħa minn Hîra mitt elf munita tad-deheb bħala jizya. Għeleb lill-armata Persjana taħt il-kmand ta’ Hurmuz. F’Basra qered armata ta’ tletin elf ruħ. Mill-armata tal-għadu li ġiet tgħin, inqatlu sebgħin elf minn dawk li ma jemmnux. Imbagħad, f’diversi battalji, ħataf bliet kbar. Il-khalîfa ġabar armata f’Medina u bagħat lil Abû Ubayda lejn ir-reġjun tas-Sirja u lil Amr ibn Âs lejn il-Palestina. Imbagħad bagħat lil Yazîd ibn Abî Sufyân lejn is-Sirja bħala rinforz. Aktar tard reġa’ ġabar suldati u bagħat lil Hazreti Mu’âwiya biex jgħin lil ħuh Yazîd. Bagħat ukoll lil Khâlid ibn Walîd mill-Iraq lejn is-Sirja. Khâlid ħalla parti mis-suldati ma’ Muthannâ u, wara ħafna battalji u rebħiet, wasal is-Sirja. L-armati tal-Iżlam ingħaqdu u f’Ajnâdayn għelbu armata Biżantina kbira. Imbagħad f’Yarmûk sitta u erbgħin elf suldat tal-Iżlam ġġieldu battalji twal u ħorox ħafna kontra l-mitejn u erbgħin elf suldat ta’ Eraklju, u rebħu. Inqatlu aktar minn mitt elf suldat Biżantin. Tlett elef Musulman saru martri (shahîd). F’din il-battalja ġġieldu wkoll nisa Musulmani. Dehru l-eroiżmi tal-għaġeb tal-kmandant suprem Khâlid ibn Walîd u tal-kmandant tad-diviżjoni Ikrima. Dawn ir-rebħiet kollha seħħew bil-qlubija, bil-ġenju, bit-tmexxija tajba u bil-barka tal-khalîfa. Il-movimenti tar-ribelljoni u tal-irtidâd li, meta Sidna l-Profeta għadda għall-âkhirat, kienu ħakmu l-Peniżola Għarbija kollha bħal nar, ġew imrażżna fi żmien qasir, f’madwar sena, bid-determinazzjoni għolja, bir-rieda soda u bil-miżuri effettivi li Hazreti Abû Bakr ħa fl-armata. Hazreti Umar (radiyallâhu ‘anh) ta servizzi kbar biex l-armata ta’ Usâma tintbagħat is-Sirja u biex jiġu evitati l-irvellijiet. Abdullah ibn Suhayl, bid-diskorsi tiegħu, żamm lil ħafna nies milli jsiru apostati. Abû Dujâna wkoll ta servizzi kbar ħafna fit-trażżin tal-irvellijiet. Nu’mân ibn Muqarrin u Khâlid ibn Sa’îd ħadu sehem fil-battalji kontra l-apostati u kisbu suċċessi kbar. B’hekk il-fitna tal-irtidâd ma ngħatatx ċans tikber; ġiet evitata diżgrazzja kbira u ntefa n-nar ta’ fitna kbira li kienet immirata biex theżżeż l-għaqda tal-Iżlam.

Madankollu, xi wħud li fehmu li ma setgħux jilħqu l-għan tagħhom fil-beraħ, u li kienu xxeħtu fl-irtidâd, ħadu sehem ukoll fil-movimenti ta’ diżordni ta’ żminijiet aktar tard. Huma kienu l-kawża tal-firdiet reliġjużi u politiċi li qamu fost il-Musulmani.

Fl-istorja tal-Iżlam, wara dawn il-ġrajjiet, it-termini “irtidâd” (apostasija) u “murtadd” (apostata) bdew jintużaw bit-tifsira ta’ ċaħda u abbandun tar-reliġjon. Fil-ġlieda kontra l-apostati, is-sehem ta’ Hazreti Abû Bakr kien kbir. Kieku ma kienx hemm raġel daqshekk kapaċi, il-periklu kien jinfirex mal-Għarabja kollha. Għalhekk Hazreti Âisha qalet: “Meta r-ruħ ta’ Rasûlullah ittieħdet, l-Għarab saru apostati. In-nifâq (l-ipokrezija) għolla rasu. Dak li ġarrab missieri, kieku waqa’ fuq il-muntanji, żgur kien jagħmilhom trab!”1

Hazreti Abû Hurayra wkoll qal: “Kieku ma kienx hemm Abû Bakr, wara li Muhammad ‘alaihis-salâm għadda għall-âkhirat, l-ummah ta’ Muhammad kienet tintilef!”2 U qal, u tenna dan il-kliem tliet darbiet: “Naħlef b’Alla, li m’hemmx alla ħlief Hu: kieku Abû Bakr ma ħax fuqu l-khilâfa, ma kien jibqa’ ħadd li jagħmel ’ibâda lil Alla l-Għoli!”

Abû Rajâ’ al-Utâridî jirrakkonta: “Meta dħalt Medina, rajt li n-nies kienu nġabru u li raġel kien qiegħed ibus ras raġel ieħor u jgħid: ‘Ħa nkun sagrifikat għalik! Naħlef b’Alla, kieku ma kontx int, konna nintilfu żgur!’ Staqsejt: ‘Min hu dak li qiegħed ibus, u min hu dak li qiegħed jitbies?’ Qaluli: ‘Huwa Umar, li qiegħed ibus ras Abû Bakr għax mar jiġġieled kontra l-apostati!’”3

Hazreti Âisha tirrakkonta dawk il-jiem hekk: Meta Rasûlullah għadda għall-âkhirat, ħafna mit-tribujiet Għarab saru apostati. Il-Musulmani kienu mħawda daqs nies li jaqbadhom ix-xita f’lejl mudlam. Anki l-biċċa l-kbira tan-nies ta’ Mekka, dak iż-żmien, kienu qegħdin iħejju biex jirtaddu mill-Iżlam. Hazreti Suhayl ibn Amr waqaf ħdejn il-bieb tal-Kâ’ba u indirizza lin-nies ta’ Mekka. Għamel diskors qawwi, neħħielhom id-dubji u żammhom milli jirtaddu mir-reliġjon. Qalilhom: “O nies ta’ Mekka! Intom kontu l-aħħar li saru Musulmani. Oqogħdu attenti li ma tkunux l-ewwel li jsiru apostati u jdawru daharhom lill-Iżlam! Naħlef b’Alla, Alla l-Għoli, kif qal ir-Rasûl ’alaihis-salâm, żgur se jwassal dan l-għemil sal-aħħar! Smajtu, waqt li kien wieqaf waħdu eżatt f’dan il-post fejn qiegħed jien issa, jgħid: ‘Għidu miegħi “Lâ ilâha illallâh”, biex l-Għarab, meta jarawkom, jidħlu fir-reliġjon u dawk li mhumiex Għarab iħallsulkom il-jizya! Naħlef b’Alla, it-teżori tal-kisrâ u tal-qaysar se jintefqu fit-triq ta’ Alla!’

Rajtu li dawk li kienu jiddieħku saru jiġbru ż-zakât u s-sadaqa. Naħlef b’Alla, il-bqija wkoll se jseħħ! Naħlef b’Alla, naf tajjeb ħafna li din ir-reliġjon se tibqa’ sakemm ix-xemx tibqa’ titla’ u tinżel! Tħallux lil dawk in-nies fostkom iqarrqu bikom! Dak li naf jien dwar din il-ħaġa, jafuh huma wkoll. Iżda l-għira tagħhom lejn ulied Hâshim issiġillat qlubhom. O nies! Jien dak fost il-Quraysh li għandu l-aktar mezzi tat-trasport fuq l-art u fuq il-baħar. Obdu lill-amîr tagħkom u ħallsulu ż-zakât tagħkom. Jekk il-ħaġa tal-Iżlam ma tibqax sal-aħħar, jien niggarantixxi li nroddilkom iż-zakât lura!” Hekk qal, u beka. Għalhekk in-nies ikkalmaw.4

Wara li Hazreti Suhayl ibn Amr, bid-diskors qawwi tiegħu, żamm lin-nies ta’ Mekka milli jsiru apostati, il-gvernatur ta’ Mekka, Attâb ibn Asîd, seta’ jerġa’ jidher fil-beraħ.

“Kieku ma kienx hemm Abû Bakr, wara li Muhammad ‘alaihis-salâm għadda għall-âkhirat, l-ummah ta’ Muhammad kienet tintilef!” Abû Hurayra (radiyallâhu ’anh)

Id-dehra minn quddiem, jiġifieri min-naħa tal-qibla, tal-oqbra mbierka tal-Profeta maħbub tagħna (’alaihis-salâtu was-salâm)
u ta’ tnejn mill-Kumpanni tiegħu, li għall-Musulmani huma bħal ħabbejn għajnejhom,
Hazreti Abû Bakr u Hazreti Umar (radiyallâhu ’anhumâ).

Hazreti Suhayl ibn Amr kien fost il-priġunieri fil-Ghazâ ta’ Badr. Hazreti Umar ried li jinqatel. Dakinhar Sidna l-Profeta kien qal lil Hazreti Umar: “Għaliex trid toqtlu? Ħallih; forsi Alla jwasslu f’qagħda li biha tkun kuntent int ukoll. Hemm ukoll tama li xi darba jindirizza lill-poplu!” Issa fehmu li l-bxara t-tajba ta’ dan il-hadîth sharîf kienet dwar dan id-diskors, li żamm lil Hazreti Suhayl ibn Amr (radiyallâhu ‘anh) f’qagħda ta’ min ifaħħru.5 Meta Hazreti Umar sema’ d-diskors ta’ Hazreti Suhayl, ftakar fil-kliem li l-Profeta tagħna kien qal dwar Hazreti Suhayl, u għalkemm il-Profeta tagħna ma kienx għadu fostna, ma setax iżomm ruħu milli jgħid: “Nixhed li int tassew Rasûlullah!”6

L-imħabba tiegħek hi l-fejqan ta’ kull uġigħ, O Rasûlallah,
Għandek jitwettqu l-ħtiġijiet kollha, O Rasûlallah.
L-għajnejn li raw in-nûr tiegħek ma jfittxux la qamar u lanqas kwiekeb,
Min-nûr tiegħek il-lejl u n-nhar jieħdu d-dija, O Rasûlallah.
Mill-għaraq tiegħek jiftaħ il-ward, minn kliemek l-għasel u z-zokkor,
Bik il-qlub morda jsibu l-fejqan, O Rasûlallah.
Int il-maħbub tas-slaten, it-tabib tal-uġigħ u tal-ħsejjes,
L-interċessjoni tiegħek hi l-ferħ tal-midneb, O Rasûlallah.
Il-qamar, ix-xemx u s-seba’ kwiekeb ifaħħruk ilkoll,
Kull kelma li titbiegħed minn kelmtek hija żlala, O Rasûlallah.
Iblîs jgħir għalik – x’iblah, u kemm hu fieragħ il-qerq tiegħu;
Għax Idrîs ħabbek, ingħola, O Rasûlallah.
It-tanbur tiegħek dejjem jindaqq, is-sunnah tiegħek tal-ħames ħinijiet tibqa’,
Min jiġi f’darek huwa mistieden, O Rasûlallah.
Ix-xewk libes il-ħarir, id-deżerti bdew ifuħu,
It-tbatija ta’ min ibati għalik hija fedeltà, O Rasûlallah.
Yûsuf ta’ Kangħan inbiegħ bil-moħbi għal ftit ħaġa;
Li narak jiswieli elf ħajja, O Rasûlallah.
Il-qabar imbierek tiegħek fl-art huwa mimli nûr u għażiż,
Iżda ruħek tidher fl-isferi tas-smewwiet, O Rasûlallah.
Fuq ġisem Dâwûd il-libsa tiegħek, fuq il-mejda tal-Khalîl l-għotja tiegħek,
F’id Mûsâ s-sinjal tiegħek huwa l-għasa, O Rasûlallah.
Il-post tiegħek huwa l-Kâ’ba u Zamzam, dejjem wieqfa u sodi;
Khidr kull waqt jagħti x’jixrob lill-ummah tiegħek, O Rasûlallah.
Şeyyâd Hamza jitlob lil dak is-sultân biex jinħeles mill-ħsejjes;
Li nfaħħrek hija għotja ta’ Alla, O Rasûlallah.
Şeyyâd Hamza

“Nixhed li int tassew Rasûlullah!” Hazreti Umar (radiyallâhu ’anh)

Jannat al-Baqî’, f’Medina al-Munawwarah, kienet iċ-ċimiterju fejn kienu jinsabu l-mawżolej ta’ eluf mill-Kumpanni (radiyallâhu ’anhum).