IL-KUMPANNI TA’ SIDNA L-PROFETA

Il-Kumpanni tal-Profeta tagħna: Musulman – mara jew raġel, tifel jew kbir – li ra lil Sidna Rasûlullah darba waħda, anki jekk għal ftit ħafna, jew, jekk kien agħma, li tkellem miegħu darba waħda, u li għadda għall-âkhirat b’îmân, jissejjaħ Sâhib jew Sahâbî. Fil-plural jissejħu Ashâb al-kirâm, Sahâba al-kirâm jew Sahb (radiyallâhu ‘anhum ajma’în). Min ra lill-Profeta tagħna meta kien għadu ma jemminx u emmen wara li Rasûlullah għadda għall-âkhirat, jew min ratu bħala Musulman u mbagħad sar murtadd (ħareġ mill-Iżlam), mhuwiex sahâbî. Min, wara li sar sahâbî, sar murtadd u reġa’ emmen wara li Rasûlullah għadda għall-âkhirat, huwa sahâbî. Billi Sidna l-Profeta huwa profeta wkoll għall-ġinn, anki ġinn jista’ jkun sahâbî.

Wara l-profeti u l-ogħla fost l-anġli, il-Kumpanni huma l-ogħla fost il-ħlejjaq kollha. L-isem ta’ kull wieħed minnhom għandu jissemma b’rispett u b’qima, billi jingħad miegħu t-titlu ta’ unur “Hazreti” jew il-formula “radiyallâhu ‘anh”. Kull min jemmen li Muhammad ‘alaihis-salâm huwa profeta, jiġifieri kull Musulman, ta’ kull razza u ta’ kull pajjiż, jissejjaħ l-ummah ta’ Muhammad ’alaihis-salâm. Kull wieħed mill-Kumpanni huwa ogħla minn din l-ummah kollha. Fil-versi nobbli dwar il-virtù u l-għola tal-Kumpanni (radiyallâhu ’anhum) jingħad, fit-tifsira tagħhom: “Intom l-aħjar fost il-ġnus kollha.”1 “Alla l-Għoli huwa kuntent b’dawk li kienu l-ewwel li emmnu fost l-Emigranti u l-Ansâr, u b’dawk li mxew warajhom fit-tjubija (dawk li jimxu fit-triq tagħhom), u huma wkoll kuntenti Bih. Alla l-Għoli ħejjielhom ġonna bix-xmajjar jiġru taħthom. Fihom jgħammru għal dejjem. Dik hija s-salvazzjoni l-kbira.”2 “Muhammad (’alaihis-salâm) huwa l-Profeta ta’ Alla l-Għoli. Dawk li huma miegħu (jiġifieri l-Kumpanni) huma lkoll iebsin ma’ dawk li ma jemmnux, iżda ħniena bejniethom. Ħafna drabi taraw lilhom f’rukû’ u f’sajda. B’din il-‘ibâda, bit-tħannin u bl-imħabba li juru lin-nies, ifittxu l-gost u t-tjubija ta’ Janâb al-Haqq. Minn wiċċhom jidher li jagħmlu ħafna sajda (f’wiċċhom hemm il-marki u s-sinjali tas-sajda). Hekk hija d-deskrizzjoni tagħhom fit-Tawrât. U d-deskrizzjoni tagħhom fl-Injîl hija din: huma bħal żerriegħa li ħarġet ir-rimja tagħha, issaħħet, ħxienet u qamet dritta fuq iz-zokk tagħha, għall-ferħ ta’ min żeragħha. (Hekk kienu l-Kumpanni wkoll: kienu ftit u dgħajfa, u mbagħad kotru u ssaħħu.) Dan ix-xebh mela bil-mibegħda u bir-rabja lil dawk li ma jemmnux u li jiċħdu. Alla l-Għoli wiegħed il-maħfra u premju kbir lil dawk li emmnu u għamlu l-għemejjel tajba.”3

Xi hadîths sharîf dwar il-Kumpanni:

“Tgħajrux lill-Kumpanni tiegħi! Anki jekk wieħed minn dawk li jiġu wara l-Kumpanni tiegħi jagħti sadaqa deheb daqs muntanja, ma jilħaqx it-thawâb li wieħed mill-Kumpanni tiegħi kiseb billi ta ponn xgħir, u lanqas nofsu!”4

“Muhammad (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) huwa r-Rasûl ta’ Alla l-Għoli. Dawk li huma miegħu (il-Kumpanni) huma iebsin ħafna ma’ dawk li ma jemmnux, u bejniethom ħniena ħafna (ħanina ħafna)” Al-Fath: 29

“Il-Kumpanni tiegħi huma bħall-kwiekeb fis-sema. Wara liema wieħed minnhom timxu, issibu t-triq it-tajba.”5

“Għassu ruħkom milli tkunu għedewwa tal-Kumpanni tiegħi! Ibżgħu minn Alla! Min iħobbhom, iħobbhom għax iħobb lili. Min huwa l-għadu tagħhom huwa l-għadu tiegħi. Min iweġġagħhom iweġġa’ lili. U min iweġġa’ lili, żgur iweġġa’ lil Alla l-Għoli.”

“L-aħjar tal-ummah tiegħi huma dawk li jgħixu fi żmieni. Warajhom, l-aħjar huma dawk li jiġu wara dawn. U warajhom, l-aħjar huma dawk li jiġu wara dawk.”

“In-nar ta’ Jahannam ma jaħraqx lill-Musulman li ra lili u li ra lil dawk li raw lili.”6

Il-versi nobbli u l-hadîths sharîf ta’ hawn fuq juru biċ-ċar l-għola u l-virtù tal-Kumpanni.

Il-Kumpanni huma l-aktar awtorità li tista’ toqgħod fuqha fil-ħkiem tar-reliġjon, għax huma tgħallmu l-Qur’ân al-karîm mingħand il-Profeta tagħna, u għallmuh u fissruh lil dawk li ġew warajhom. It-tagħrif dwar dak li għamel u qal il-Profeta tagħna jistrieħ fuq dak li huma stess raw u semgħu u rrakkontaw.

Il-ħkiem li rrakkontaw flimkien huma l-pedament tal-hadîths sharîf. Fl-Iżlam, l-ijmâ’ tal-ummah, jiġifieri l-qbil sħiħ tal-għorrief, seħħ b’mod sħiħ u perfett biss fi żmien il-Kumpanni. Barra minn hekk, kull wieħed mill-Kumpanni huwa wieħed mill-għorrief mujtahid li kelmtu fir-reliġjon hija prova u pedament; huma ogħla mill-mujtahidîn li ġew warajhom. L-għorrief tal-Ahl as-sunnah qasmu l-Kumpanni fi tliet gruppi skont il-grad tal-għola tagħhom: 1. L-Emigranti (Muhâjirûn): dawk li, qabel ir-rebħa tal-belt ta’ Mekka, ħallew pajjiżhom u qrabathom u għamlu l-Ħiġra minn Mekka jew minn postijiet oħra lejn il-belt ta’ Medina. Dawn ġew għand Rasûlullah b’îmân, jew emmnu meta ġew għandu. Hazreti Amr ibn Âs huwa wieħed minnhom (radiyallâhu ’anhum ajma’în).

2. L-Ansâr: il-Musulmani li kienu jgħixu fil-belt ta’ Medina jew f’postijiet qrib tagħha, u li kienu jagħmlu parti miż-żewġ tribujiet jisimhom Aws u Khazraj, jissejħu Ansâr. Jissejħu hekk għax kienu taw kelmithom lil Sidna l-Profeta u lin-nies ta’ Mekka li jagħtuhom kull għajnuna u jagħmlu kull sagrifiċċju, u żammew kelmithom (radiyallâhu ’anhum ajma’în).

3. Il-Kumpanni l-oħra: il-Musulmani li ma kinux Emigranti u lanqas Ansâr, iżda ġew minn postijiet oħra u kellhom l-unur li jkunu fis-sohba ta’ Sidna l-Profeta (sallallâhu ‘alaihi wa sallam). Dawk li emmnu meta nrebħet il-belt ta’ Mekka, jew f’postijiet oħra, huma minn dawn. Dawn jissejħu sempliċement sahâbî (radiyallâhu ‘anhum ajma’în). L-ogħla fost il-Kumpanni huma l-erba’ khulafâ’ ta’ Rasûlullah. Skont l-ordni tal-khilâfa, huma: Hazreti Abû Bakr, Hazreti Umar, Hazreti Uthmân u Hazreti Alî. Warajhom, l-ogħla huma s-sitta l-oħra mill-‘Ashara al-mubashshara, jiġifieri mill-għaxar persuni li ngħataw il-bxara ta’ Jannah (Talha ibn Ubaydullah, Zubayr ibn Awwâm, Abdurrahmân ibn Awf, Sa’d ibn Abî Waqqâs, Sa’îd ibn Zayd, Abû Ubayda ibn Jarrâh), u wkoll Hazreti Hasan u Hazreti Husayn (radiyallâhu ’anhum ajma’în).

Warajhom, l-ogħla huma l-erbgħin persuna li kienu l-ewwel li saru Musulmani. Imbagħad it-tliet mija u tlettax-il sahâbî li kienu fil-Ghazâ ta’ Badr. Imbagħad is-seba’ mitt eroj li kienu fil-Ghazâ ta’ Uhud. Warajhom, l-ogħla huma l-elf u erba’ mija li, fis-sitt sena tal-Ħiġra, taħt is-siġra taw kelmithom lil Rasûlullah: “Immutu, imma ma nerġgħux lura!” Dan il-patt jissejjaħ “Bay’at ar-Ridwân”.7

L-għadd tal-Kumpanni: fir-rebħa ta’ Mekka kien hemm tnax-il elf Sahâbî, fil-Ghazâ ta’ Tabûk tletin elf, fil-Hajj tal-Addiju disgħin elf, u meta Rasûlullah għadda għall-âkhirat kien hemm fuq wiċċ l-art madwar mija u erbgħa u għoxrin elf Sahâbî. Dwar dan hemm ukoll rivâyât oħra.8

L-aħħar Kumpanni li ħallew din id-dinja: Abdullah ibn Awfâ għadda għall-âkhirat fis-sena 705 WK (86 tal-Ħiġra) f’Kûfa; Abdullah ibn Yasr fis-sena 706 WK (88 tal-Ħiġra) f’Damasku; Sahl ibn Sa’d fis-sena 709 WK (91 tal-Ħiġra), ta’ mitt sena, f’Medina; Anas ibn Mâlik fis-sena 711 WK (93 tal-Ħiġra) f’Basra; Abut-Tufayl Âmir ibn Wâthila fis-sena 718 WK (100 tal-Ħiġra) f’Mekka (radiyallâhu ‘anhum ajma’în). Wara li l-Profeta tagħna għadda għall-âkhirat, anki fi żmien l-Erba’ Khulafâ’, il-Kumpanni baqgħu leali lejn kelmithom li jxerrdu r-reliġjon tal-Iżlam u jagħmlu l-jihâd. Qatt ma reġgħu lura minn kelmithom. Ilkoll, b’qbil sħiħ, ħallew arthom u djarhom, ħarġu mill-Għarabja u xterdu ma’ kullimkien. Il-biċċa l-kbira ta’ dawk li telqu ma reġgħux lura; fil-postijiet fejn marru għamlu l-jihâd sakemm għaddew għall-âkhirat u xerrdu r-reliġjon tal-Iżlam. B’hekk, fi żmien qasir, intrebħu ħafna pajjiżi. Fl-artijiet mirbuħa l-Iżlam infirex malajr. Il-Kumpanni kollha huma ġusti. Ilkoll għandhom sehem fit-tixrid tal-Iżlam. Huma ġabru l-Qur’ân al-karîm. Huma rrakkontaw il-hadîths sharîf tal-Profeta tagħna. L-imħabba lejhom ilkoll hija l-aktar kundizzjoni importanti u indispensabbli biex wieħed ikun fit-twemmin tal-Ahl as-sunnah. (Inkitbu u ġew ippubblikati ħafna xogħlijiet dwar is-servizzi li l-Kumpanni taw lir-reliġjon tal-Iżlam, il-ħajja ta’ eżempju tagħhom, il-virtujiet tagħhom, l-ismijiet tagħhom u l-bijografiji tagħhom. Il-kotba “Eshâb-ı kirâm” u “Menâkıb-ı Çihâr Yâr-i Güzîn”, ippubblikati minn Hakikat Kitabevi, huma ta’ valur kbir.)

“Il-Kumpanni tiegħi huma bħall-kwiekeb fis-sema. Wara liema wieħed minnhom timxu, issibu t-triq it-tajba” Hadîth sharîf

Il-maħbub tar-Rabb tad-dinjiet huwa Muhammad,
Ġismu safi, ismu Ahmad, ħniena għad-dinjiet.
Sid il-khuluq ’azîm, li lilu ntqal “Lawlâka…”,
Hu l-għajn tal-għarfien, tal-adab, tal-fayd, tan-nûr u tal-imħabba.
Hu l-medjatur veru bejn il-Haqq u l-qaddej;
Kelmtu fejqan għall-erwieħ, ismu jneħħi s-sadid mill-qalb.
Hu t-tabib veru għall-qalb marida u mqatta’ minn qalbha;
Mhux hu biss, iżda anki l-ummah tiegħu hija ogħla mill-anġli.
Lil dan il-qaddej l-aktar magħżul, il-Haqq tah sħab li jgħinuh:
Il-qaddejja li l-aktar ħabb għamilhom Kumpanni tiegħu.
Rasûlullah qal: “It-triq tagħhom hija t-triq tiegħi”;
Wera li dan is-seklu huwa l-aħjar fost is-sekli.
Lil Muhammad Mustafâ ħabbuh aktar minn ħajjithom,
Għalih ħallew il-ġid, il-propjetà u l-karigi.
Biex ixerrdu l-Iżlam, taw ħajjithom bl-imħabba –
O Rabb, x’qagħda sabiħa! O Rabb, x’ġieħ!
F’sohba waħda miegħu n-nafs tagħhom issaffiet;
Qlubhom imtlew bil-ma’rifa, bil-fayd, bin-nûr u bit-tajallî.
Il-ħalijiet tal-awliyâ laħquhom f’waqt wieħed,
U dejjem mxew warajh – x’unur kbir!
Huma lkoll ġusti, ma jagħmlu l-ebda inġustizzja,
Qatt ma jixtiequ l-khilâfa għan-nafs tagħhom.
Għalhekk ma jiġġildux, ma jweġġgħux lil xulxin;
Huma fl-ogħla grad, u lkoll huma mujtahid.