TFULITU

Jingħata lil reddiegħa

Meta ommna Âmina ħadet f’dirgħajha lil binha mimli nûr, kienet qisha nsiet l-uġigħ talli żewġha, Hazreti Abdullah, kien għadda għall-âkhirat. Wara li ommu reddgħet lil Sidna l-Profeta għal disat ijiem, għal ftit jiem oħra qdietu bħala reddiegħa s-Sinjura Thuwayba, l-ilsira ta’ Abû Lahab. Is-Sinjura Thuwayba qabel kienet reddgħet lil Hazreti Hamza, u wara reddgħet lil Abû Salama. Il-Hâfiz Ibn Jazarî jgħid: “Meta Abû Lahab deher fil-ħolm u ġie mistoqsi f’liema qagħda kien, qal: ‘Qiegħed inġarrab il-kastig tal-qabar. Iżda kull sena, fl-iljieli tat-tnax tax-xahar ta’ Rabî’ul-awwal, il-kastig tiegħi jitħaffef. Nerda’ l-ilma frisk li joħroġ minn bejn żewġ subgħajja u nistrieħ. Fil-lejl li fih Rasûlullah ġie fid-dinja, l-ilsira tiegħi, li jisimha Thuwayba, ġabitli l-aħbar it-tajba. U jien, mill-ferħ, ħlistha u ordnajtilha li tkun ir-reddiegħa tiegħu. Għalhekk f’dawk l-iljieli l-kastig tiegħi jitħaffef.’” F’dak iż-żmien in-nies ta’ Mekka kellhom id-drawwa li jagħtu lil uliedhom lil reddiegħa. It-tfal kienu jintbagħtu fl-għoljiet ta’ madwar, fejn l-arja kienet tajba u l-ilma ħelu, u kienu jgħixu għal xi żmien għand ir-reddiegħa tagħhom. Ir-raġuni kienet is-sħana ta’ Mekka. Kull sena ħafna nisa kienu jiġu Mekka għal dan il-għan. Kull waħda kienet tieħu tarbija biex tredda’ u titlaq. Meta kienu jrabbu t-tfal u jroddhom lura, kienu jirċievu ħlas kbir u ħafna rigali. Fis-sena li fiha twieled Sidna l-Profeta wkoll, bħal kull sena, ġew Mekka ħafna nisa mit-tribù ta’ Banî Sa’d, li kienet tgħix fl-għoljiet, bil-ħsieb li jkunu reddiegħa. Kull waħda minnhom kienet diġà ħadet tarbija biex tredda’. Fost it-tribujiet ta’ madwar Mekka, it-tribù ta’ Banî Sa’d kienet magħrufa ħafna għall-unur, il-ġenerożità, il-qlubija, l-umiltà u t-taħdit sewwa tal-Għarbi. Il-kbarat ta’ Quraysh l-aktar kienu jixtiequ jagħtu lil uliedhom lil din it-tribù. Dik is-sena, f’art Banî Sa’d kienet issaltan nixfa u ġuħ kbir. Is-Sinjura Halîma, minn din it-tribù, tiddeskrivi din il-qagħda hekk: “Dik is-sena kont indur l-għelieqi niġbor il-ħaxix, u kont nirringrazzja lil Alla l-Għoli li sibtu. Xi drabi kienu jgħaddu tlett ijiem bla ma ndaħħal xejn f’ħalqi. F’din il-qagħda welldet tifel. Minn naħa l-ġuħ, u min-naħa l-oħra t-tbatija tal-ħlas. Kien hemm mumenti li mill-ġuħ ma kontx nagħraf l-art mis-sema u l-lejl min-nhar. Lejl wieħed raqadt fid-deżert. Fil-ħolm xi ħadd għaddasni f’ilma aktar abjad mill-ħalib u qalli: ‘Ixrob minn dan l-ilma.’ Xrobt sa ma xbajt. Imbagħad reġa’ ġegħelni nixrob. Xrobt u xrobt; kien ħelu aktar mill-għasel. ‘Ħa jkollok ħalib kotran, o Halîma! Għaraftni?’ staqsieni. Meta għedtlu li ma għaraftux, qal: ‘Jiena l-ħamd u r-radd il-ħajr li għamilt fil-qagħda iebsa tiegħek. O Halîma! Mur Mekka. Hemmhekk “Nûr” ikun sieħbek, u timtela bil-barkiet. U din il-ħolma tgħidhiex lil ħadd!’ Meta qomt, sibt sidri mimli ħalib, u t-tbatija u l-ġuħ kienu telquni.” Dik is-sena, minħabba l-ġuħ, ġew Mekka aktar reddiegħa mis-snin l-oħra, biex ireddgħu t-tfal bi ħlas u hekk jgħaddu ż-żmien iebes.

“Aħna ma nħloqniex għal-logħob” Hadîth sharîf

Id-deżert ta’ ulied Sa’d

Kollha kienu jgħaġġlu biex jieħdu t-tfal tal-familji għonja. Kull waħda minn dawk in-nisa kienet ħadet tarbija. Billi Sidna l-Profeta kien iltim, ħasbu li ma kinux se jieħdu ħlas kbir, u għalhekk ma ridux jeħduh. Fost dawk in-nisa kien hemm ukoll is-Sinjura Halîma, magħrufa għall-kastità, is-safa, il-ħlewwa, il-mistħija u l-akhlâq sabiħ tagħha. Billi l-annimal li kienu rekbin fuqu kien dgħajjef, waslu Mekka tard. Iżda dan id-dewmien kien il-kawża li jiksbu aktar milli kienu qegħdin ifittxu. Halîma u żewġha daru t-toroq ta’ Mekka u raw li t-tfal tal-familji għonja kienu diġà ttieħdu. Madankollu ma ridux jerġgħu lura b’idejhom vojta. L-unika xewqa tagħhom kienet li jerġgħu lura bi tfajjel.

Fl-aħħar iltaqgħu ma’ raġel li kien iqanqal ir-rispett u kellu wiċċ ħelu ħafna. Kien Abdulmuttalib, il-kap ta’ Mekka. Meta sar jaf x’kienu jixtiequ, qalilhom jieħdu lin-neputi tiegħu, u li b’hekk kienu se jiksbu ġid u hena kbir. L-imħabba u s-sħana ta’ Abdulmuttalib kienu jiġbduhom lejh. Aċċettaw l-offerta tiegħu minnufih. Imbagħad in-nannu xwejjaħ ħa lis-Sinjura Halîma d-dar ta’ Hazreti Âmina.

Is-Sinjura Halîma tirrakkonta: “Meta wasalt ħdejn it-tifel, kien rieqed fil-kwiet, imfisqi, fuq liżar tal-ħarir aħdar, u madwaru kienet tinxtered riħa tal-misk. Bqajt mistagħġba, u f’mument ħassejt tant imħabba lejh li qalbi ma tatnix inqajmu. Meta qegħedt idi fuq sidru, qam, ħares lejja u tbissem. U jien, maqbuda minn dik it-tbissima, insejt lili nnifsi. Imbagħad, bil-biża’ li ommu ma kinitx se tagħtini tifel daqshekk sabiħ u mbierek, għattejtlu wiċċu u minnufih ħadtu f’dirgħajja. Tajtu s-sider tal-lemin – beda jerda’. Tajtu s-sider tax-xellug – ma riedx jerda’. Abdulmuttalib dar lejja u qal: ‘Ifraħ! Fost in-nisa ma kien hemm ħadd li kiseb grazzja bħalek!’1

Is-Sinjura Âmina, meta tatni lil binha l-għażiż, qaltli: ‘O Halîma, tlett ijiem ilu smajt leħen jgħid li l-mara li se tredda’ lil ibni se tkun mit-tribù ta’ Banî Sa’d, min-nisel ta’ Abû Dhu’ayb.’ Għal dan weġibt: ‘Jiena mit-tribù ta’ Banî Sa’d, u l-kunya ta’ missieri hija Abû Dhu’ayb.’”

Is-Sinjura Halîma tkompli tirrakkonta: “Is-Sinjura Âmina rrakkontatli ħafna ġrajjiet oħra u tatni l-pariri tagħha. U jien irrakkontajtilha l-ħolma li kelli qabel ma ġejt Mekka, u kif fit-triq kienu jaslu għandi ilħna mil-lemin u mix-xellug: ‘Ifraħ, o Halîma! Int se jkollok il-grazzja li tredda’ dak in-nûr li jgħammex l-għajnejn u jdawwal id-dinjiet.’”

Is-Sinjura Halîma tirrakkonta: “Ħadt lil Muhammad ‘alaihis-salâm u ħriġt mid-dar ta’ Hazreti Âmina. Mort ħdejn żewġi. Hu wkoll, kif ħares lejn wiċċ it-tifel f’dirgħajja, insa lilu nnifsu u qal: ‘O Halîma! Qatt sa issa ma rajt wiċċ daqshekk sabiħ!’ U meta ra l-barkiet li ksibna malli ħadnieh magħna, qal: ‘O Halîma! Kun af li int ħadt tifel imbierek ħafna u ta’ grad għoli.’ U jien weġibt: ‘Wallahi, dan eżatt kont nixtieq; seħħ dak li xtaqt.’”

Mill-mument li s-Sinjura Halîma u żewġha telqu minn Mekka ma’ Muhammad ‘alaihis-salâm, bdew iħossu l-barka tiegħu. Il-ħmar dgħajjef tagħhom, li qabel ma setax jimxi malajr, issa kien jiġri qisu żiemel Għarbi ta’ razza. Għalkemm il-karovana li magħha kienu ġew kienet telqet ħafna qabilhom u kienet imbiegħda ħafna, huma laħquha u ħallewha warajhom. Meta waslu f’art Banî Sa’d, kisbu kotra u barka li qatt ma kienu dehru. Il-bżieżel tal-annimali tagħhom, li qabel kienu jagħtu ftit ħalib, kienu mimlija ħalib sa fuq. Il-ġirien li raw dan stagħġbu, u fehmu biċ-ċar li dan kien minħabba t-tifel li kienu ħadu biex ireddgħuh. Sidna l-Profeta kien jerda’ biss mis-sider tal-lemin tar-reddiegħa tiegħu, is-Sinjura Halîma.

“Ħadd mill-antenati tiegħi ma wettaq iż-żina. Alla l-Għoli ġabni fid-dinja minn missirijiet safja u tajbin u minn ommijiet safja” Hadîth sharîf

Is-sider tax-xellug kien iħallih għal ħuh tal-ħalib. Meta kellu xahrejn beda jitkaxkar. Meta kellu tliet xhur kien joqgħod wieqaf, u meta kellu erba’ xhur beda jimxi billi jżomm mal-ħajt. Meta kellu ħames xhur mexa, u meta kellu sitt xhur beda jimxi malajr. Meta kellu seba’ xhur kien imur kullimkien. Meta kellu tmien xhur beda jitkellem b’mod li jinftiehem, u meta kellu disa’ xhur beda jitkellem ċar għal kollox. Meta kellu għaxar xhur kien diġà beda jispara l-vleġeġ.

Is-Sinjura Halîma rrakkontat: “Meta beda jitkellem, l-ewwel kliem tiegħu kien: ‘Lâ ilâha illallâhu wallâhu akbar. Walhamdu lillâhi Rabbil-âlamîn.’ Minn dak il-jum ’il quddiem qatt ma medd idu għal xejn mingħajr ma semma l-isem ta’ Alla l-Għoli. B’idu x-xellugija ma kien jiekol xejn. Meta beda jimxi, kien jibqa’ ’il bogħod minn fejn kienu jilagħbu t-tfal, u kien jgħidilhom: ‘Aħna ma nħloqniex għal dan.’ Kuljum kien jgħattih nûr bħad-dawl tax-xemx, u mbagħad jerġa’ jinfetaħ. Kien jitkellem mal-qamar, u kull meta kien jipponta lejh, il-qamar kien jiċċaqlaq.”

Minħabba n-nixfa waqgħu f’tbatija kbira, u darba ħarġu jagħmlu t-talba għax-xita. Meta marru għat-talba, ħadu magħhom lil Muhammad ’alaihis-salâm, u minħabba fih kisbu xita kotrana u barka. Is-Sinjura Halîma tirrakkonta: “Meta Muhammad ‘alaihis-salâm għalaq sentejn, ftamtu. Imbagħad jien u żewġi morna Mekka biex nagħtuh lura lil ommu. Iżda konna ksibna tant barkiet minħabba fih li kien iebes ħafna għalina ninfirdu minnu u ma nibqgħux naraw wiċċu mbierek. Għedt lil ommu dwar il-ħwejjeġ tiegħu. Is-Sinjura Âmina qalet: ‘Ibni għandu ġieħ kbir.’ Jien għedtilha: ‘Wallahi, qatt ma rajt lil ħadd aktar imbierek minnu.’ Imbagħad, billi sibt ħafna skużi, tlabt lis-Sinjura Âmina li jibqa’ magħna ftit ieħor. Ma ċaħditniex u tatna permess li jibqa’ magħna. Miegħu erġajna lura lejn it-tribù tagħna. B’hekk darna mtliet bil-barka, u l-ġid, il-proprjetà u l-ġieħ tagħna kibru. Ksibna grazzji bla għadd.”2

Sħaba fuq rasu mbierka

Is-Sinjura Halîma rrakkontat: “Jum minnhom Sarwar al-âlam (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) staqsieni: ‘Matul il-jum ma narax lil ħuti. X’inhi r-raġuni?’ Għedtlu: ‘Imorru jirgħu n-nagħaġ. Jiġu lura d-dar biss filgħaxija.’ Imbagħad qal: ‘Ibgħatni magħhom jien ukoll. Jien ukoll nirgħa n-nagħaġ.’ Sibt ħafna skużi u ppruvajt ma nħallihx. Fl-aħħar, biex qalbu tkun kuntenta, għedtlu: ‘Tajjeb.’

L-għada mxittlu xagħru mbierek, libbistu u bgħattu ma’ ħutu tal-ħalib.

Għal ftit jiem kien imur u jiġi magħhom. Jum minnhom, meta oħtu tal-ħalib Shaymâ ġiet lura mill-għelieqi, staqsejtha: ‘Fejn hu ibni Muhammad, id-dawl ta’ għajnejja?’ Qaltli: ‘Fid-deżert.’ Meta staqsejtha: ‘Kif qiegħed jiflaħ għal din is-sħana l-għażiż ta’ qalbi?’, Shaymâ wieġbet: ‘O ommi! Lilu qatt ma jiġrilu xejn. Għax fuq rasu mbierka hemm sħaba li timxi miegħu l-ħin kollu; hekk huwa mħares mis-sħana tax-xemx.’ Meta għedtilha: ‘X’qiegħda tgħid? Tassew minnu dan li qiegħda tgħid?’, ħalfet. Dakinhar biss serħet qalbi.

Il-ftuħ ta’ sidru mbierek (Shaqq as-sadr)

Jum ieħor, f’nofsinhar, ġie għandi ħuh tal-ħalib Damra u qalli: ‘O ommi! Iġru malajr!.. Jien u ħija l-Qurayshi konna qegħdin nirgħu n-nagħaġ. F’daqqa waħda ġew tliet persuni lebsin l-aħdar. Ħadu lil ħija minn ħdejna u telgħu bih fuq il-quċċata tal-muntanja. Medduh fuq dahru u fetħulu żaqqu b’sikkina. Meta tlaqt biex nagħtikom l-aħbar, kienu għadhom hemm. Ma nafx jekk ħija baqax ħaj.’ Is-Sinjura Halîma kompliet ir-rakkont tagħha hekk: F’dak il-mument inħsadt għalkollox. Malajr wasalna f’dak il-post u rajnieh. Minnufih bistlu wiċċu u rasu mbierka u staqsejtu: ‘O dawl ta’ għajnejja! O ibni, ħniena għad-dinjiet! X’inhi din il-qagħda? X’ġralek? Min ħarbtek?’

Hu qal: ‘Wara li ħriġt mid-dar, rajt żewġ persuni lebsin ilbies aħdar. Wieħed kellu f’idu buqar tal-fidda, u l-ieħor friskatur tal-iżmerald aħdar. Il-friskatur kien mimli b’xi ħaġa aktar bajda mis-silġ. Ħaduni fuq il-quċċata tal-muntanja. Wieħed minnhom meddni fuq dahri. Waqt li kont qiegħed inħares, fetaħli sidri sa żokrti. Ma ħassejt la uġigħ u lanqas tbatija. Daħħlu idejhom ġewwa u ħarġu kulma kien hemm. Ħasluh b’dik il-ħaġa l-bajda u reġgħu qegħduh f’postu. Imbagħad wieħed qal lill-ieħor: “Qum, issa ħa nwettaq jien is-servizz tiegħi”, daħħal idu ġewwa u ħareġ qalbi. Qasamha f’żewġ biċċiet u ħareġ minnha xi ħaġa sewda u remieha. U qal: “Dan kien is-sehem tax-xitan f’ġismek. Ħriġnieh u remejnieh. O maħbub ta’ Alla l-Għoli! Ħarisnik mill-waswasa3 u mill-qerq tax-xitan.” Imbagħad imlewli qalbi b’xi ħaġa delikata u ratba li kellhom magħhom. Issiġillawha b’siġill tan-nûr. Il-kesħa ta’ dak is-siġill għadni nħossha f’kull parti ta’ ġismi. Meta wieħed minnhom qiegħed idu fuq il-post li kien infetaħ, il-ferita fieqet. Imbagħad wiżnuni ma’ għaxra mill-ummah tiegħi – jien kont itqal. Wiżnuni ma’ elf persuna – xorta jien kont itqal. Imbagħad wieħed minnhom qal lill-ieħor: “Ieqaf iżjed milli tiżnu. Wallahi, anki kieku kellek tiżnu mal-ummah kollha tiegħu, hu jkun itqal.” Imbagħad kull wieħed minnhom biesli idi u wiċċi, ħallewni hemm u telqu.’ Il-post li kien infetaħ kien jidher fuq sidru mbierek.”4

Din il-ġrajja mill-ħajja tal-Profeta maħbub tagħna, li tissemma fl-ewwel vers tas-Sûrah al-Inshirâh tal-Qur’ân al-karîm, tissejjaħ “Shaqq as-sadr”, jiġifieri l-ftuħ tas-sider.

Meta Muhammad ’alaihis-salâm ġie mgħarraf bil-profezija tiegħu, xi wħud mill-Kumpanni qalulu: “O Rasûlallah! Tgħidilna xi ħaġa dwarek innifsek?”, u hu qal: “Jiena t-talba tal-antenat tiegħi Ibrâhîm. Jiena l-bxara t-tajba ta’ ħija Îsâ!

U għal ommi, jiena l-ħolma tagħha. Meta kienet tqila bija, rat joħroġ minnha nûr li dawwal il-palazzi ta’ Sirja… Jiena ġejt imredda’ u mrobbi fost ulied Sa’d ibn Bakr.”

Wara li għalaq erba’ snin, is-Sinjura Halîma ġabitu Mekka u tatu lil ommu. Nannuh Abdulmuttalib ta lis-Sinjura Halîma rigali kbar ħafna u wera magħha ġenerożità kbira. Meta ħallietu Mekka, is-Sinjura Halîma fissret l-uġigħ tal-firda b’dan il-kliem: “Qisu ruħi u qalbi wkoll baqgħu miegħu.”

“Matul iż-żmien kollu li kont qiegħda nredda’ lil Muhammad (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), kont kuntenta ħafna bih. Qatt ma ħammeġ xejn. Kien jagħmel l-awrina darba bi nhar u darba bil-lejl, u sa dak il-ħin ma kienx jerġa’ jagħmilha” Is-Sinjura Halîma

Ommu onorata tgħaddi għall-âkhirat

Il-Profeta maħbub tagħna (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) kiber ħdejn ommu sa ma kellu sitt snin. Meta kellu sitt snin, mar Medina ma’ ommu u ma’ ilsira jisimha Umm Ayman, biex iżuru l-qraba u l-qabar ta’ missieru Abdullah.

Hemmhekk qagħdu xahar. Sidna l-Profeta tgħallem jgħum f’Medina, fil-ġibja ta’ ulied Najjâr. F’dak iż-żmien studjuż Lhudi ra fih is-sinjali tal-profezija. Resaq lejh u staqsieh x’jismu. Meta qal: “Ahmad”, dak l-istudjuż għajjat: “Dan it-tifel se jkun il-profeta tal-aħħar żmien!” Barra minn hekk, xi wħud mill-istudjużi Lhud l-oħra li kienu hemm raw fih is-sinjali tal-profezija u tkellmu bejniethom dwar il-fatt li kien se jkun profeta.

Meta Umm Ayman semgħet dan il-kliem tagħhom, għarrfet lil ommna Hazreti Âmina. Ommu mbierka, bil-biża’ li jiġrilu xi deni, ħaditu u telqet lura lejn Mekka. Meta waslu fil-post imsejjaħ Abwâ, ommna Hazreti Âmina mardet. Il-marda tagħha ħraxet, u spiss kienet tintilef minn sensiha.

Waqt li kienet tħares lejn binha l-maħbub Muhammad ’alaihis-salâm, li kien wieqaf ħdejn rasha, qalet: “O bin dak li, bil-ġenerożità u bl-għajnuna ta’ Alla l-Għoli, ħeles mill-vleġġa tal-biża’ tal-mewt bi prezz ta’ mitt ġemel! Jalla Alla l-Għoli jagħmlek imbierek. Jekk dak li rajt fil-ħolm joħroġ minnu, int se tintbagħat minn Alla l-Għoli, Sid il-maestà u l-ġenerożità kbira, biex tgħarraf lil ulied Âdam x’inhu halâl u x’inhu harâm. Janâb al-Haqq se jħarsek u jżommek ’il bogħod mill-idoli u mill-qima tal-idoli, li ilhom jiġu flimkien mal-ġnus minn żmien antik.” Imbagħad qalet dawn il-versi:

Dak li hu ġdid jixjieħ, dak li hu ħaj imut,
Dak li hu ħafna jispiċċa – min baqa’ żagħżugħ?
Jien ukoll se mmut, iżda d-differenza tiegħi hi din:
Jien wellidtek lilek – dan hu l-unur tiegħi.
Warajja ħallejt iben tajjeb,
Għalaqt għajnejja, u qalbi fil-paċi.
Ismi jibqa’ għal dejjem fuq l-ilsna,
U l-imħabba lejk tibqa’ ħajja fil-qlub.

Imbagħad għaddiet għall-âkhirat. Ġiet midfuna hemmhekk. Meta ommna Âmina għaddiet għall-âkhirat, kellha għoxrin sena. Umm Ayman ħadet magħha lil Sid id-dinjiet u, wara vjaġġ ta’ xi jiem, wasslitu Mekka u fdatu f’idejn nannuh Abdulmuttalib.5

Ommu u missieru kienu fidili

Missier u omm Habîb al-akram (sallallâhu ‘alaihi wa sallam) kienu fuq ir-reliġjon ta’ Ibrâhîm ‘alaihis-salâm.6 Jiġifieri kienu fidili. L-għorrief Iżlamiċi għarrfu li kienu fuq ir-reliġjon ta’ Ibrâhîm ’alaihis-salâm, u li, wara li Muhammad ’alaihis-salâm ġie mgħarraf bil-profezija tiegħu, reġgħu ngħataw il-ħajja biex ikunu mill-ummah tiegħu, semgħu u qalu l-kalimat ash-shahâda, u b’hekk saru wkoll minn din l-ummah.7

Ħdejn nannuh imbierek

Muhammad ‘alaihis-salâm kiber ħdejn nannuh sa ma kellu tmien snin. Nannuh Abdulmuttalib kien bniedem maħbub minn kulħadd f’Mekka u kien imexxi ħafna affarijiet; kien ta’ dehra li tqanqal ir-rispett, paċenzjuż, ta’ akhlâq sabiħ, onest, qalbieni u ġeneruż. Kien jitma’ lill-foqra, u saħansitra kien jagħti l-ikel lill-annimali bil-ġuħ u bil-għatx.

Kien jemmen f’Alla l-Għoli u fl-âkhirat. Kien iżomm ruħu ’l bogħod mill-ħażen u minn kull drawwa ħażina taż-żmien tal-Jâhiliyya (tal-injoranza). F’Mekka ma kienx iħalli l-moħqrija u l-inġustizzja, u l-mistednin li kienu jiġu kien jilqagħhom bir-rispett. Kellu d-drawwa li fix-xahar ta’ Ramadân jirtira waħdu fuq il-Muntanja Hirâ. Abdulmuttalib, li kien iħobb it-tfal u kellu qalb ħanina, kien jagħfas lin-neputi maħbub tiegħu ma’ sidru, u la bi nhar u lanqas bil-lejl ma kien ibiegħdu minnu. Kien juri lejh imħabba u ħniena kbira. Fid-dell tal-Kâ’ba kien joqgħod miegħu fuq il-kuxxin speċjali tiegħu, u lil dawk li riedu jżommuh kien jgħidilhom: “Ħallu lil ibni, il-ġieħ tiegħu huwa għoli.”8 Lil Umm Ayman, id-dada tal-Profeta, kien iwissiha bil-ħerqa biex tieħu ħsiebu sewwa: “Ħudi ħsieb ibni sewwa. In-nies tal-Ktieb jgħidu dwar ibni: ‘Hu se jkun il-profeta ta’ din l-ummah.’” Umm Ayman qalet: “Qatt ma rajtu, fi tfulitu, jilmenta la mill-ġuħ u lanqas mill-għatx. Filgħodu kien jixrob ftit ilma ta’ Zamzam. Meta konna nkunu rridu nagħtuh x’jiekol, kien jgħid: ‘Ma rridx, jien xebgħan.’”

Meta Abdulmuttalib kien ikun rieqed jew waħdu fil-kamra tiegħu, ma kien iħalli lil ħadd ħliefu jidħol għandu. Kien jagħfsu bil-ħniena ma’ sidru, imellsu, u kien jieħu pjaċir bla qies bi kliemu u bl-għemil tiegħu. Fil-mejda kien iqiegħdu ħdejh, iqiegħdu fuq irkopptejh, jagħtih l-aħjar u l-aktar ikel bnin, u ma kienx joqgħod għall-mejda qabel ma jiġi hu. Kellu ħafna ħolm dwaru u kien xhud ta’ ħafna ġrajjiet.

Darba f’Mekka kien hemm nixfa u ġuħ. Abdulmuttalib, wara ħolma li kellu, qabad lil Muhammad ‘alaihis-salâm minn idu, tela’ fuq il-Muntanja Abû Qubays u għamel talba: “O Alla! Minħabba dan it-tifel, ferraħna b’xita mimlija barka!” It-talba tiegħu ntlaqgħet u niżlet xita kotrana. Il-poeti ta’ dak iż-żmien fissru din il-ġrajja fil-poeżiji tagħhom.

Il-patri minn Najrân

Jum minnhom, waqt li Abdulmuttalib kien bilqiegħda ħdejn il-Kâ’ba, ġie għandu patri minn Najrân u beda jitkellem miegħu. F’ħin minnhom qal: “Qrajna li fil-kotba huma miktuba l-kwalitajiet tal-profeta li se jiġi l-aħħar minn ulied Ismâ’îl. Dan il-post, jiġifieri Mekka, huwa fejn se jitwieled. Il-kwalitajiet tiegħu huma hekk u hekk!”, u beda jsemmihom waħda waħda. F’dak il-waqt ġie ħdejhom il-Profeta maħbub tagħna. Il-patri minn Najrân beda josservah bir-reqqa; imbagħad resaq lejh, ħares lejn għajnejh, lejn dahru u lejn saqajh, u qal b’emozzjoni kbira:

“Janâb al-Haqq se jħarsek u jżommek ’il bogħod mill-idoli u mill-qima tal-idoli, li ilhom jiġu flimkien mal-ġnus minn żmien antik” Is-Sinjura Âmina

“Hawn hu. Dan it-tifel huwa minn nislek?” Meta Abdulmuttalib qal: “Dan ibni!”, il-patri minn Najrân qal: “Skont dak li qrajna fil-kotba, missieru ma kellux ikun ħaj!” Meta Abdulmuttalib qal: “Huwa bin ibni. Missieru miet qabel ma twieled hu, meta ommu kienet għadha tqila bih”, il-patri qal: “Issa għedt il-verità.” Imbagħad Abdulmuttalib qal lil uliedu: “Isimgħu x’qiegħed jingħad dwar bin ħukom; għassuh u ħarsuh sewwa.”

Nannuh imbierek jgħaddi għall-âkhirat

Meta qorob iż-żmien li Abdulmuttalib kellu jgħaddi għall-âkhirat, ġabar lil uliedu u qal: “Wasal iż-żmien li nitlaq minn din id-dinja għall-âkhirat. L-uniku ħsieb tiegħi huwa dan l-iltim. Kieku ħajti kienet itwal, biex inkompli dan is-servizz bl-imħabba! Imma x’nista’ nagħmel? Ħajti mhix se ddum biżżejjed. Issa qalbi u lsieni qegħdin jaqbdu fin-nar ta’ din ix-xenqa. Nixtieq nafda din il-perla lil wieħed minnkom. Liema wieħed minnkom se jħares id-drittijiet tiegħu kif jixraq u ma jonqosx fis-servizz tiegħu?” Abû Lahab niżel għarkupptejh u qal: “O sid l-Għarab! Jekk għandek f’moħħok lil xi ħadd biex tafdalu din l-amâna, tajjeb ħafna; inkella, dan is-servizz nagħmlu jien.” Abdulmuttalib qallu: “Għandek ħafna ġid. Iżda int qalbek iebsa u ftit għandek ħniena. U qalb l-iltim hija miġruħa u delikata. Malajr tinkiser.” Xi wħud mill-ulied l-oħra wkoll tennew l-istess xewqa. Abdulmuttalib semma l-kwalitajiet ta’ kull wieħed minnhom u ma aċċetta lil ħadd. Meta wasal id-dawr ta’ Abû Tâlib, dan qal: “Jien nixtieq dan aktar minn kulħadd. Iżda, waqt li hawn il-kbar, ma kienx jixraq li nersaq jien ’il quddiem. Il-ġid tiegħi ftit, iżda l-lealtà tiegħi hija akbar minn dik ta’ ħuti.” Abdulmuttalib qal: “Qiegħed tgħid il-verità. Int dak li jistħoqqlu dan is-servizz. Iżda jiena f’kull ħaġa nikkonsultah u nimxi skont ix-xewqa tiegħu. U kull darba nasal għar-riżultat it-tajjeb. F’din il-ħaġa wkoll se nikkonsultah. Lil min jagħżel minnkom, jien ukoll naċċettah.”

Imbagħad dar lejn il-Profeta maħbub tagħna u staqsieh: “O dawl ta’ għajnejja! Bix-xenqa għalik qiegħed indur lejn l-âkhirat. Lil min tagħżel minn dawn iz-zijiet tiegħek?”

Sidna l-Profeta f’dak il-ħin qam, ħaddan lil Abû Tâlib minn għonqu u qagħad fuq irkopptejh. Abdulmuttalib imbagħad ħass serħan kbir u qal: “Il-ħamd lil Alla l-Għoli. Dan kont nixtieq jien ukoll.” Imbagħad dar lejn Abû Tâlib u qal: “O Abû Tâlib! Din il-perla ma ġarrbitx il-ħlewwa ta’ missier u omm. Għalhekk ħu ħsiebu kif jixraq u għożżu bl-akbar ħerqa. Jien inqisek ogħla minn uliedi l-oħra. Din l-amâna kbira u prezzjuża ħafna fdajtha f’idejk. Għax int u missieru ġejjin mill-istess omm. Ħarsu bħalma tħares lilek innifsek. Aċċettajt din il-wasja tiegħi?” Hu wieġeb:

“Iva, aċċettajtha.” Imbagħad Abdulmuttalib ħaddan lill-Profeta maħbub tagħna, bieslu rasu u wiċċu mbierka u xammu. Imbagħad qal: “Kunu ilkoll xhieda li qatt ma xammejt riħa isbaħ minn din u qatt ma rajt wiċċ isbaħ minn dan.”9

Taħt il-ħarsien ta’ Abû Tâlib

Wara li nannuh għadda għall-âkhirat, Sid l-univers (sallallâhu ‘alaihi wa sallam), mill-età ta’ tmien snin, beda jgħix għand zijuh Abû Tâlib u kiber taħt il-ħarsien tiegħu. Abû Tâlib dak iż-żmien, bħal missieru Abdulmuttalib, kien wieħed mill-kbarat ta’ Quraysh f’Mekka – bniedem maħbub, rispettat, li kelmtu kienet tinstema’. Hu wkoll wera lejn Sidna l-Profeta mħabba u ħniena kbira. Kien iħobbu aktar minn uliedu stess; mingħajru ma kienx jorqod u ma kien imur imkien, u kien jgħidlu: “Int iġġib ħafna ġid, int imbierek ħafna!” Abû Tâlib ma kienx jibda jiekol qabel ma jmidd idu hu; ried li hu jibda l-ewwel. Xi drabi kien iħejjilu mejda għalih waħdu. Meta kien iqum filgħodu, kienu jaraw li wiċċu kien jiddi bħall-qamar u li xagħru kien diġà mimxut. Abû Tâlib ma kellux ħafna ġid, u l-familja tiegħu kienet kbira. Minn meta ħa lil Rasûl al-akram (sallallâhu ’alaihi wa sallam) taħt il-ħarsien tiegħu, kiseb kotra u barka. Meta n-nies waqgħu fit-tbatija minħabba n-nixfa li ħakmet Mekka, Abû Tâlib ħadu ħdejn il-Kâ’ba u għamel talba. Bil-barka tiegħu niżlet xita kotrana. Ħelsu min-nixfa u mill-ġuħ.10

Mill-familja ta’ Ghâlib se joħroġ profeta,
Se jieqaf bejn Zamzam u l-Hajar.
Għinuh flimkien man-nies kollha tal-belt,
O ulied Âmir, il-hena jinsab fl-għajnuna lilu.

“Wasal iż-żmien li nitlaq minn din id-dinja għall-âkhirat. L-uniku ħsieb tiegħi huwa dan l-iltim. Kieku ħajti kienet itwal, biex inkompli dan is-servizz bl-imħabba! Imma x’nista’ nagħmel? Ħajti mhix se ddum biżżejjed. Issa qalbi u lsieni qegħdin jaqbdu fin-nar ta’ din ix-xenqa” Abdulmuttalib

Il-vjaġġ Mekka – Busrâ

Il-patri Bahîrâ

Meta l-Profeta maħbub tagħna kellu madwar tnax-il sena, jum minnhom ra lil Abû Tâlib iħejji ruħu għal vjaġġ ta’ kummerċ. Meta fehem li ma riedx jeħdu miegħu, nikket u qal lil Abû Tâlib: “Lil min se tħallini f’din il-belt? La għandi missier u lanqas lil ħadd li jħenn għalija!..” Dan il-kliem mess ħafna lil Abû Tâlib, u ddeċieda li jeħdu miegħu. Wara vjaġġ twil, il-karovana tal-kummerċ waqfet f’Busrâ, qrib monasteru tal-Insara.11

F’dak il-monasteru kien jgħix patri jismu Bahîrâ. Dan il-patri għaref, li qabel kien wieħed mill-istudjużi Lhud u wara sar Nisrani, kellu ktieb li kien għadda minn id għal id u nżamm moħbi, u minnu kien iwieġeb il-mistoqsijiet li kienu jagħmlulu. Għalkemm il-karovana ta’ Quraysh fis-snin ta’ qabel kienet għaddiet minn hemm ħafna drabi, qatt ma kien ta kasha. Kull filgħodu kien jitla’ fuq il-bejt tal-monasteru, iħares lejn in-naħa minn fejn kienu jiġu l-karovani, u bil-kurżità kien jistenna xi ħaġa. Din id-darba, iżda, lill-patri Bahîrâ ġratlu xi ħaġa: b’emozzjoni kbira qabeż minn postu. Għax, meta l-karovana ta’ Quraysh dehret mill-bogħod, induna li fuqha kienet ġejja wkoll sħaba, tiżżerżaq flimkien magħhom. Dik is-sħaba kienet qiegħda tagħmel id-dell fuq Sidna l-Profeta. Meta l-karovana waqfet biex tistrieħ, Bahîrâ ra wkoll li l-friegħi tas-siġra li taħtha qagħad Habîb al-akram kienu mmejlin fuqu, u l-emozzjoni tiegħu kibret aktar. Minnufih ordna li jitħejjew l-imwejjed. Imbagħad bagħat raġel u stieden għall-ikel lil dawk kollha li kienu fil-karovana ta’ Quraysh. Dawk tal-karovana ħallew lill-Profeta maħbub tagħna ħdejn il-merkanzija tagħhom u marru għand il-patri. Bahîrâ ħares bir-reqqa lejn dawk li ġew u staqsa: “O nies ta’ Quraysh, hemm xi ħadd fostkom li ma ġiex għall-ikel?” Huma qalu: “Iva, hemm wieħed.” Għax, għalkemm in-nies ta’ Quraysh kienu ġew, is-sħaba kienet għadha hemm. Meta ra dan, fehem li kien baqa’ xi ħadd fil-karovana. Il-patri Bahîrâ insista li jiġi hu wkoll. Malli wasal, Bahîrâ beda jħares lejh bir-reqqa u jeżaminah. Staqsa lil Abû Tâlib: “Dan it-tifel huwa minn nislek?” Meta Abû Tâlib qal: “Ibni”, Bahîrâ qal: “Fil-kotba hemm miktub li missier dan it-tifel ma jkunx ħaj; dan mhuwiex ibnek.” Imbagħad Abû Tâlib wieġeb: “Huwa bin ħija.” Għall-mistoqsija ta’ Bahîrâ: “X’ġara minn missieru?”, qal: “Missieru miet ftit qabel ma twieled.” Meta Bahîrâ qal: “Għedt il-verità. U x’ġara minn ommu?”, Abû Tâlib wieġeb: “Hi wkoll mietet.” Bahîrâ, wara li qal: “Għedt il-verità”, dar lejn Sidna l-Profeta u talbu jaħlef bl-idoli. Iżda l-Profeta maħbub tagħna qal lil Bahîrâ: “Tagħmilnix naħlef bl-idoli. Fid-dinja m’għandix għadu akbar minnhom. Jien nobgħodhom.”

Imbagħad Bahîrâ talbu jaħlef b’Alla l-Għoli u staqsieh: “Torqod?” Hu qal: “Għajnejja jorqdu, iżda qalbi ma torqodx.”

Bahîrâ staqsieh ħafna mistoqsijiet oħra u ħa t-tweġibiet. It-tweġibiet li ħa kienu jaqblu eżatt mal-kotba li kien qara qabel. Imbagħad ħares lejn l-għajnejn imbierka tal-Profeta maħbub tagħna u staqsa lil Abû Tâlib:

“Nixhed li int ir-rasûl ta’ Alla l-Għoli!.. Hawn hu Sid id-dinjiet… Hawn hu r-Rasûl tar-Rabb tad-dinjiet… Hawn hu l-Profeta kbir li Alla l-Għoli bagħat bħala ħniena għad-dinjiet!” Il-patri Bahîrâ

– “Din il-ħmura tibqa’ dejjem f’għajnejh imbierka?”

– “Iva, qatt ma rajniha tgħib”, qal.

Meta ra li anki dan is-sinjal kien jaqbel, Bahîrâ xtaq jara s-siġill tal-profezija, biex qalbu tasal għaċ-ċertezza sħiħa. Iżda Sidna l-Profeta (sallallâhu ’alaihi wa sallam), minħabba l-adab (l-imġiba xierqa) tiegħu, ma riedx jikxef dahru mbierek.

Imbagħad zijuh qallu: “O dawl ta’ għajnejja! Agħmillu din ix-xewqa wkoll!” Sidna l-Profeta kixef dahru mbierek, u Bahîrâ ħares fit-tul, mistagħġeb, sa ma xebgħet qalbu, lejn is-siġill tal-profezija fil-ġmiel kollu tiegħu. B’emozzjoni bewsu, u minn għajnejh niżel id-dmugħ bħal xmara. Imbagħad qal:

– “Nixhed li int ir-rasûl ta’ Alla l-Għoli!” Għolla leħnu aktar u qal: “Hawn hu Sid id-dinjiet… Hawn hu r-Rasûl tar-Rabb tad-dinjiet… Hawn hu l-Profeta kbir li Alla l-Għoli bagħat bħala ħniena għad-dinjiet…”

In-nies ta’ Quraysh li kienu hemm stagħġbu u qalu: “Kemm hu kbir il-valur ta’ Muhammad f’għajnejn dan il-patri!”

Imbagħad Bahîrâ dar lejn Abû Tâlib u qal:

– “Dan huwa l-aħħar u l-aktar onorat fost il-profeti. Ir-reliġjon tiegħu se tinfirex mal-art kollha u tħassar ir-reliġjonijiet ta’ qabel. Tiħux lil dan it-tifel Sirja. Għax Ulied Isrâ’îl huma għedewwa tiegħu. Nibża’ li jagħmlu xi deni lil ġismu mbierek. Dwaru ttieħdu ħafna wegħdiet u patti (’ahd u mîthâq).”

Abû Tâlib staqsa:

– “X’inhuma dawn il-wegħdiet u l-patti?” Bahîrâ wieġeb:

– “Alla l-Għoli ħa l-kelma mingħand il-profeti kollha, u fl-aħħar mingħand Îsâ ’alaihis-salâm, li jgħarrfu lill-ummah tagħhom li se jiġi l-profeta tal-aħħar żmien.”

Wara dan il-kliem ta’ Bahîrâ, Abû Tâlib biddel fehmtu u ma marx Sirja. Biegħ il-merkanzija tiegħu f’Busrâ u reġa’ lura Mekka.12 Dak li sema’ mingħand Bahîrâ baqa’ jdoqq f’widnejn Abû Tâlib sa tmiem ħajtu. Ħabb lil Sidna l-Profeta saħansitra aktar. Ħarsu sa ma miet u għenu f’kull ħaġa.

Il-vjaġġ lejn il-Jemen ma’ zijuh Zubayr

Il-Profeta maħbub tagħna, f’kull qagħda tiegħu sid il-virtujiet u s-sbuħija, bniedem uniku, kien kiber u daħal fis-sbatax-il sena tiegħu. F’dak iż-żmien zijuh Zubayr, li kien sejjer il-Jemen għall-kummerċ, ħadu miegħu biex il-kummerċ tiegħu jkun imbierek. F’dan il-vjaġġ ukoll dehru ħafna ħwejjeġ straordinarji tiegħu. Meta reġgħu lura Mekka, dawn il-ħwejjeġ tiegħu ġew irrakkontati, u fost it-tribù ta’ Quraysh bdew jgħidu: “Il-ġieħ tiegħu se jkun għoli ħafna.”13