मेरा प्यारा नबी

मदीना मुनव्वराको काल

बेसतको तेह्रौँ वर्ष, रबीउल अव्वल महिनाको १२ तारिख, ईस्वी ६२२ मा हाम्रा प्यारा नबीले मदीनामा हिजरत गर्नुभयो र यसैसँग दस वर्षसम्म चल्ने मदीनाको काल सुरु भयो। प्यारा नबी हजरत खालिद बिन जैद अबू अय्यूब अल-अन्सारीको घरमा पाल्नुभएपछि तल्लो तलामा बस्न रुचाउनुभयो र त्यहीँ बस्नुभयो।१ यसरी सारा सृष्टिका सरदारलाई पाहुना राख्ने र आफ्नै घरमा बसाउने सौभाग्य यी मुबारक व्यक्तिले पाउनुभयो।

हजरत खालिदले यसरी सुनाउनुभयो: “रसूलुल्लाहले मेरो घरलाई धन्य बनाउनुहुँदा तल्लो तलामा बस्न रुचाउनुभएको थियो। हामी भने माथिल्लो तलामा बस्थ्यौँ र यस कुराले हाम्रो मन साह्रै दुख्थ्यो। एक दिन मैले भनेँ: ‘या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! म माथि बसूँ, तपाईँ तल बस्नुहोस् – यो मेरो मनले मान्दैन, मलाई ठीक लाग्दैन। यो कुरा मलाई निकै भारी लागिरहेको छ। कृपा गरी तपाईँ माथि र हामी तल बस्ने अनुमति दिनुहोस्।’ तब उहाँले भन्नुभयो: ‘हे अबू अय्यूब! घरको तल्लो तलामा बस्नु नै हाम्रा लागि बढी उपयुक्त र सजिलो छ।’ भेट्न आउनेहरूसँग अझ सजिलोसँग भेटघाट गर्न सकियोस् भनेर उहाँले तल्लो तलामै बस्नु उचित ठान्नुभयो। हामी चाहिँ घरको माथिल्लो तलामा रह्यौँ।

एक दिन हाम्रो पानीको घैँटो फुट्यो। पोखिएको पानी चुहिएर रसूलुल्लाहमाथि पर्ला र उहाँलाई अप्ठ्यारो होला भनेर हामी डरायौँ। श्रीमती र मैले ओढ्ने एउटै मखमली सिरक थियो; त्यही सिरक तुरुन्तै पानीमाथि थिच्यौँ।”

अबू अय्यूब अन्सारीलाई माथिल्लो तलामा बस्दा साह्रै अप्ठ्यारो लागिरहन्थ्यो। आखिर उहाँ आफैँ तल्लो तलामा झर्नुभयो र हजुर रसूलुल्लाहलाई माथि लैजानुभयो। हजरत अबू अय्यूबले भन्नुभयो: “हामी हजुर रसूलुल्लाहका लागि सधैँ बेलुकीको खाना पकाएर पठाउँथ्यौँ। बाँकी रहेको खाना उहाँले हामीकहाँ फर्काउनुहुँदा म र मेरी श्रीमती उम्मे अय्यूब रसूलुल्लाहको हात परेको ठाउँ खोज्थ्यौँ, त्यहीँबाट खान्थ्यौँ र यसैबाट बरकत लिन्थ्यौँ। एक रात फेरि हामीले पकाएर पठाएको प्याज वा लसुन हालेको खाना रसूलुल्लाहले फिर्ता पठाउनुभएको थियो। त्यसमा उहाँको हातको छाप नदेखेपछि म कराउँदै उहाँकहाँ पुगेँ र भनेँ: ‘या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! तपाईँले बेलुकीको खाना फिर्ता पठाउनुभयो। तर त्यसमा मैले तपाईँको मुबारक हातको छाप देखिनँ। म र उम्मे अय्यूब त तपाईँले फर्काउनुभएको खानामा तपाईँको हात परेको ठाउँ खोज्थ्यौँ र त्यसैबाट बरकत लिन्थ्यौँ।’ रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले भन्नुभयो: ‘यो तरकारीमा मैले एउटा गन्ध पाएँ। त्यसबाट खाइनँ। म फरिश्तासँग कुरा गर्ने मानिस हुँ।’ ‘त्यो खाना हराम हो र?’ भनेर मैले सोधेँ। ‘होइन! तर त्यसको गन्धले गर्दा मलाई मन परेन’ भन्नुभएपछि मैले भनेँ: ‘तपाईँलाई मन नपर्ने कुरा मलाई पनि मन पर्दैन!’ हाम्रा नबीले भन्नुभयो: ‘तिमीहरू त्यो खाऊ।’ त्यसपछि हामीले पनि त्यो खायौँ र फेरि कहिल्यै त्यो तरकारी हालेर रसूलुल्लाहका लागि खाना पकाएनौँ।

अर्को एक पटक मैले हजुर रसूलुल्लाह र अबू बकरलाई पुग्ने जति खाना तयार पारेँ र उहाँहरूको सामु लगेँ। रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: ‘हे अबू अय्यूब! अन्सारका प्रतिष्ठित मानिसहरूमध्ये तीसजनालाई बोलाऊ।’ खाना त थोरै थियो; कतै रसूले अकरमले यो खाना धेरै ठान्नुभयो कि भनेर म सोच्दै थिएँ, त्यत्तिकैमा उहाँले फेरि भन्नुभयो: ‘हे अबू अय्यूब! अन्सारका प्रतिष्ठित मानिसहरूमध्ये तीसजनालाई बोलाऊ।’ मनमा हजार कुरा खेलाउँदै मैले अन्सारमध्ये तीसजनालाई बोलाएँ; उनीहरू आए। त्यो खानाबाट खाए, अघाए। यो एउटा मुजिजा हो भन्ने बुझेर आउनेहरूको ईमान अझ बलियो भयो र उनीहरूले फेरि एक पटक बैअत गरे। त्यसपछि उनीहरू गए। यी छानिएका असहाब गएपछि यस पटक उहाँले भन्नुभयो: ‘साठीजनालाई बोलाऊ।’ मुजिजाले खाना अलिकति पनि नघटेको देखेर म झन् खुसी भएँ र साठीजनालाई रसूलुल्लाहको सामु बोलाएँ।

“ऊँटको बाटो छोडिदेऊ! कहाँ बस्ने भन्ने आदेश यसलाई दिइएको छ” हदीसे शरीफ

मदीना मुनव्वरा र वरपरको क्षेत्र

उनीहरू आए र ती खानाबाट खाए। सबै रसूलुल्लाहको मुजिजालाई साँचो मान्दै फर्किए। त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: ‘अन्सारमध्ये नब्बेजनालाई बोलाऊ।’ मैले बोलाएँ; उनीहरू आए। रसूलुल्लाहको आदेशअनुसार दस-दसजना गरी खान बसे र खाए; सबै यो ठूलो मुजिजा देखेर फर्किए। यसरी एक सय असीजनाले खाना खाए। खाना भने मैले लगेको जति नै थियो, कसैले हात नै नलगाएझैँ देखिन्थ्यो।”२

अन्सार र मुहाजिरहरूबीच दाजुभाइको नाता

मदीना मुनव्वरामा आपसको बन्धन अझ कसिलो होस् भनेर प्यारा नबीले हिजरत गरेर आएका मुहाजिरहरू र उनीहरूलाई आफ्ना घरमा बास दिने अन्सारहरूलाई एकअर्काका दाजुभाइ बनाइदिनुभयो। सबैभन्दा अन्तिममा हजरत अली बाँकी रहनुभयो। आफूलाई बिर्सनुभयो कि भन्ठानेर उहाँले सोध्नुभएको थियो: “या रसूलल्लाह! तपाईँले मलाई बिर्सनुभयो र?” त्यस बेला सारा संसारका सरदारले भन्नुभएको थियो: “तिमी संसारमा पनि, आखिरतमा पनि मेरो भाइ हौ।” यो नाता भौतिक र आत्मिक दुवै कुरामा एकअर्कालाई सघाउने जगमा उभिएको थियो। यसरी आफ्नो देश, घरबार र नातागोताबाट टाढा हुनुपर्दाको पीडा केही भए पनि मेटिने थियो। त्यसै पनि मदीनाका मुसलमानहरूले अल्लाह तआलाको धर्मअनुसार बाँच्न र त्यसलाई फैलाउन आफ्नो देश छोडेर आएका मुहाजिर दाजुभाइहरूलाई दुवै हात फैलाएर स्वागत गरेका थिए, घरमा भित्र्याएका थिए र उनीहरूलाई हर किसिमको सहयोग गर्न तन-मनले लागेका थिए। दाजुभाइको यो नाता गाँसिएपछि उनीहरू एकअर्कासँग झन् मनैदेखि जोडिए। हजुर रसूलुल्लाहले हरेक मुहाजिरलाई स्वभाव मिल्ने कुनै अन्सारसँग दाजुभाइ बनाइदिनुभएको थियो। यो नाता यति गहिरो थियो, बुबाले छोडेको सम्पत्तिसमेत आपसमा बाँड्ने तहसम्म पुगेको थियो।३

हरेक मदीनावासी आफ्नो जग्गाजमिन, बारी, बगैँचा, घर, धनसम्पत्ति… जे जति थियो, सबैलाई दुई भाग लगाउँथे र आधा भाग आफ्नो मुहाजिर भाइलाई खुसी-खुसी दिन्थे। मुहाजिरहरूमध्ये हजरत अब्दुर्रहमान बिन औफले यसरी सुनाउनुभयो: “हामी हिजरत गरेर मदीना मुनव्वरा आउँदा हजुर रसूलुल्लाहले मलाई साद बिन रबीसँग दाजुभाइ बनाइदिनुभयो। त्यसपछि मेरा भाइ सादले मलाई भन्नुभयो: ‘हे भाइ अब्दुर्रहमान! धनसम्पत्तिका हिसाबले म मदीनाका मुसलमानहरूमध्ये सबैभन्दा धनी हुँ। मैले आफ्नो सम्पत्ति दुई भाग लगाएँ; आधा तिम्रो हो।’ मैले भनेँ: ‘अल्लाह तआलाले तिम्रो सम्पत्ति तिम्रा लागि मुबारक र हितकर बनाइदिऊन्। मलाई सम्पत्तिको खाँचो छैन। बरु तिमीहरूले किनबेच गर्ने बजारमा मलाई एक पटक पुर्‍याइदेऊ, त्यति भए पुग्छ।’”

यस्तो त्याग इस्लामी भ्रातृत्वले मात्र सम्भव हुन्थ्यो। आदम अलैहिस्सलामदेखि त्यस बेलासम्म धेरै बसाइँसराइ भएका थिए। तर यति अर्थपूर्ण र यति महान् हिजरत, बाहिरबाट आएका र रैथाने मानिसहरूबीच यति मायाले भरिएको घुलमिल र मनैदेखिको यस्तो अँगालो यसअघि कहिल्यै भएको थिएन। अल्लाह तआलाले पनि भावार्थमा भन्नुभयो: “मोमिनहरू त दाजुभाइ नै हुन्।”४ यसबाट साँचो माया र आत्मीयता भौतिक स्वार्थले होइन, ईमान र विश्वासले मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने सङ्केत गरिएको थियो। असहाबे किराममा देखिएको यो हाल हजुर रसूलुल्लाहको एउटै सङ्गतबाट पाइन्थ्यो। हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक हृदयबाट समुद्रझैँ उर्लिने फैज र बरकत असहाबे किरामका हृदयमा बग्थे; त्यसैको फलस्वरूप उहाँहरू अघि कहिल्यै नदेखिएको त्यागका साथ एकअर्कालाई माया गर्नुहुन्थ्यो र आफ्ना दाजुभाइलाई आफूभन्दा अगाडि राख्नुहुन्थ्यो।

“या रब! हामीले मक्का सहरलाई माया गरेजस्तै मदीनालाई पनि हाम्रा लागि प्यारो बनाइदिनुहोस्। मक्काभन्दा पनि बढी प्यारो बनाइदिनुहोस्। या रब! हाम्रा माना-पाथीमा तपाईँ नै बरकत दिनुहोस्। मदीना सहरलाई हाम्रा लागि स्वास्थ्यकर बनाइदिनुहोस्। यसको हावा राम्रो बनाइदिनुहोस्!” हदीसे शरीफ

इस्लामको यस नयाँ केन्द्रमा अन्सार र मुहाजिरहरूले हातमा हात र मनमा मन मिलाएर इस्लाम धर्मलाई बलियो बनाउन हरेक त्याग गर्न तयार रहने र अन्त्यमा शहादतको दर्जामा पुग्ने वचन दिए। यसरी रसूलुल्लाहको वरिपरि जम्मा भएर, इस्लाम धर्मका मूल नियम मान्दै उनीहरू नयाँ व्यवस्था र सुखी जीवन खडा गर्दै थिए। हिजरतको घटनासँगै इस्लामले अब “राज्य” बन्ने बाटोमा पहिलो पाइला चालिसकेको थियो। मदीना मुनव्वरा भने इस्लाम धर्मको कोक्रो र केन्द्र बन्दै थियो।

मदीनामा असहाबे किरामबाहेक इसाईहरू, यहूदीहरू र मूर्ति पुज्ने मुशरिकहरू पनि थिए। यहूदीहरूका तीन कबिला थिए: बनू कैनुका, बनू कुरैजा र बनू नजीर। उनीहरू इस्लामका र विशेषगरी हाम्रा प्यारा नबीका कट्टर शत्रु थिए।

यसैबीच प्यारा नबीले मदीनामा आफ्ना असहाबलाई एकअर्काका दाजुभाइ बनाएर एकजुट पार्नुभएको कुरालाई मक्काका मुशरिकहरूले आफ्ना लागि ठूलो खतरा ठानेका थिए। चाँडै नै यस कुराको उपाय लगाउन सकेनन् भने मुसलमानहरू बलिया भएर मक्कामाथि आक्रमण गर्न सक्थे, आफूले छोडेर गएका जग्गाजमिन, घरबार र थातथलो उनीहरूका हातबाट खोस्न सक्थे… यस्तै विचारमा डुबेका मक्काका मुशरिकहरूबाट मदीनाका मुसलमानहरूलाई धम्कीका पत्र आउन थाले। ती पत्रमध्ये एउटामा यसो लेखिएको थियो: “निःसन्देह, हामीसँग शत्रुता भएका अरबका कुनै पनि कबिलाले हामीलाई तिमीहरूले जति रिस उठाएको छैन। किनभने हाम्रै एकजना मानिसलाई तिमीहरूले हाम्रो हातमा सुम्पनुपर्नेमा उल्टै उनलाई सहयोग गर्‍यौ, काखमा लिएर जोगायौ। यो तिमीहरूको निकै ठूलो गल्ती हो। कृपा गरेर उनको र हाम्रो बीचबाट हट र उनलाई हामीकहाँ छोडिदेऊ। यदि उनको चालचलन राम्रो भयो भने सबैभन्दा बढी खुसी हुने हामी नै हुनेछौँ। नत्र उनलाई तह लगाउने काम पनि हाम्रै हो!…”

हजरत काब बिन मालिकले यस पत्रलाई हाम्रा नबीको प्रशंसा गरिएको अत्यन्त सुन्दर जवाफ लेख्नुभयो।

मक्काका मुशरिकहरूले मदीनाका मुशरिकहरूलाई पनि यस्तै धम्कीका पत्र लेखे। उनीहरूलाई पनि यसो भनेर धम्काए: “यदि तिमीहरूले हाम्रो मानिसलाई आफ्नो सहरबाट निकालेनौ वा मारेनौ भने हामी तिमीहरूमाथि चढाइ गर्नेछौँ, तिमीहरूलाई मार्नेछौँ र तिमीहरूका आइमाईहरूलाई हाम्रो सेवामा लगाउनेछौँ!…”

यसपछि मदीनाका मुशरिकहरू मुनाफिक अब्दुल्लाह बिन उबईको वरिपरि जम्मा भए र मौका पाउनेबित्तिकै हजुर रसूलुल्लाहलाई हानि पुर्‍याउने निर्णय गरे।

यो कुरा थाहा पाएपछि मुसलमानहरूले हाम्रा प्यारा नबीको रक्षा गर्न आफूले सक्दो सबै प्रयास गरे र उहाँको वरिपरि एकढिक्का भएर उभिए। रातमा उनीहरू न बाटोमा निस्कन सक्थे, न घरमा निदाउन सक्थे।

उबई बिन काबले बताउनुभयो: “हजुर रसूलुल्लाह र उहाँका असहाब मदीना मुनव्वरा पाल्नुभएपछि मुसलमानहरू मुशरिक अरब कबिलाहरूको शत्रुताको तारो बने। असहाबले हतियार बोकेर बिहानसम्म पहरा दिए।”

असहाबे किराम एउटै शरीरजस्तै हुनुभएको थियो; खतराको बेला उहाँहरू आफ्नो सारा शक्ति लगाएर मुसलमान दाजुभाइको सहायतामा दौडिनुहुन्थ्यो। उहाँहरूमध्ये सबैभन्दा अगाडि हाम्रा प्यारा नबी हुनुहुन्थ्यो। हजुर रसूलुल्लाह हरेक असल गुणमा अगाडि हुनुभएझैँ साहसमा पनि आफ्ना असहाबमध्ये सबैभन्दा अगाडि हुनुहुन्थ्यो। रातको जुनसुकै बेला होस्, कतैबाट चिच्याहट सुनियो भने हाम्रा नबी अरू कोही पुग्नुअघि नै घोडा चढेर बिजुलीझैँ त्यहाँ पुग्नुहुन्थ्यो, डराउनुपर्ने केही छैन भनेर असहाबलाई बताउनुहुन्थ्यो र उहाँहरूलाई ढाडस दिनुहुन्थ्यो।

“हे अली! तिमी संसारमा पनि, आखिरतमा पनि मेरो भाइ हौ” हदीसे शरीफ

दुवै जहानका सुल्तान
जन्मनुभएको महिना फेरि आयो,
ज्ञान र मारिफतका खानी
जन्मनुभएको महिना फेरि आयो।
शफाअत चाहने आओस्,
उहाँलाई माया गर्ने आनन्द पाओस्,
ती सुन्दर स्वभावका धनी
जन्मनुभएको महिना फेरि आयो।
अँध्यारो रातका पूर्णचन्द्र, बिहानीका सूर्य,
खुदाको फूलबारीका गुलाफ,
हकका हबीब मुस्तफा
जन्मनुभएको महिना फेरि आयो।
कहाँ छ कोही साँचो आशिक?
उसको तन-मनले चैन पाओस्,
हकीकतको रहस्यका भण्डार
जन्मनुभएको महिना फेरि आयो।
हे हुदायी! उहाँलाई जसले माया गर्छ,
उसले आफ्नो चाहनामा विजय पाएको छ,
फख्रे जहान, खैरुल बशर
जन्मनुभएको महिना फेरि आयो।

मदीनाको एउटा पुरानो दृश्य

मस्जिदे नबवी / मदीना मुनव्वरा

हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) मदीना मुनव्वरामा हिजरत गर्नुहुँदा उहाँको ऊँट कस्वा बसेको जग्गा।

हाम्रा प्यारा नबीले यो जग्गा किनेर त्यसमा मस्जिद बनाउन लगाउनुभएको हो।

उहाँको वफात पनि यसै मस्जिदसँग जोडिएको उहाँको घरमा भएको हो

र उहाँको मुबारक कब्रे शरीफ पनि यसै कोठामा बनाइएको हो।

पछि यसै कोठामा हजरत अबू बकर र हजरत उमर (रदियल्लाहु अन्हुमा)लाई दफन गरियो।

उहाँहरूको छेउमा एकजना अटाउने ठाउँमा

ईसा अलैहिस्सलामलाई दफन गरिने कुरा बताइएको छ।