मेरा प्यारा नबी

सलमान फारसी मुसलमान हुनुभएको कथा

दिन बित्दै जाँदा इस्लामको नूर फैलिन थाल्यो; हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक नाम सुनिनासाथ मानिसका हृदयमा बस्न थाल्यो। उहाँ आउनुहुने दिन तिर्सनाले पर्खिरहेका ज्ञानी मानिसहरू खोज्दै, आतुर हुँदै मदीनातिर दौडिन्थे र ईमान ल्याउने सौभाग्य पाउँथे। तीमध्ये एक हजरत सलमान फारसी हुनुहुन्थ्यो। उहाँले आफू मुसलमान भएको कथा यसरी सुनाउनुभएको छ: “म फारस (इरान)को इस्फहान सहरको जै गाउँको हुँ। मेरा बुबा गाउँकै सबैभन्दा धनी हुनुहुन्थ्यो; हाम्रो जग्गाजमिन र धनसम्पत्ति धेरै थियो। म घरको एक्लो सन्तान र बुबाको एकमात्र प्यारो थिएँ। त्यसैले उहाँले मलाई छोरीजस्तै गरी हुर्काउनुभयो। घरबाट बाहिर निस्कन दिनुहुन्नथ्यो। उहाँ मजूसी हुनुभएकाले मलाई मजूसी धर्म आफूले चाहेजस्तै कुनै कमी नराखी सिकाउनुभयो। घरमा सधैँ एउटा आगो बलिरहन्थ्यो; हामी त्यसलाई पुज्थ्यौँ, त्यसका अगाडि सज्दा गर्थ्यौँ।

बुबाको धनसम्पत्ति धेरै भएकाले एक पटक उहाँले मलाई बाहिर पठाउनुभयो र भन्नुभयो: ‘बाबु! म मरेपछि यी सबै सम्पत्तिको मालिक तिमी हुनेछौ; त्यसैले जाऊ, आफ्नो सम्पत्ति र जग्गाजमिन चिन।’ मैले पनि ‘हुन्छ’ भनेँ र हाम्रा बगैँचाहरू घुमेँ।

एक दिन खेतबारी हेर्न जाँदा बाटोमा एउटा गिर्जाघर भेटियो। भित्रबाट इसाईहरूको आवाज सुनेँ; उनीहरूकहाँ जाँदा उनीहरू भित्र इबादत गरिरहेको देखेँ। यसअघि मैले त्यस्तो कुरा कहिल्यै नदेखेकाले म छक्क परेँ। किनभने हाम्रो इबादत भनेको आगो बालेर त्यसलाई सज्दा गर्नुबाहेक अरू केही थिएन। उनीहरू भने नदेखिने एक अल्लाहको इबादत गर्दै थिए। मैले मनमनै भनेँ: ‘अल्लाहको कसम, यिनीहरूको धर्म सत्य हो, हाम्रो चाहिँ झूटो।’ बेलुकासम्म म उनीहरूलाई उत्सुकतासाथ हेरिरहेँ। हाम्रो खेतमा पुग्नै नपाई अँध्यारो छाउन थाल्यो। मैले उनीहरूलाई सोधेँ: ‘यस धर्मको मूल कहाँ छ?’ उनीहरूले भने: ‘शाममा।’ फेरि सोधेँ: ‘म शाम गएँ भने मलाई पनि स्वीकार गर्लान्?’ ‘हो, स्वीकार गर्छन्’ भनेर उनीहरूले जवाफ दिए। ‘तिमीहरूमध्ये छिट्टै शाम जाने कोही छन्?’ भनी सोध्दा उनीहरूले केही समयपछि एउटा काफिला जाने कुरा बताए। मैले कुरा गरेका मानिसहरू थोरै थिए, उनीहरू शामबाट इस्फहान आएका रहेछन्। म यिनै कुरामा अल्मलिँदा घर फर्कन ढिलो भयो। म नफर्केको देखेर बुबाले मलाई खोज्न थाल्नुभएछ र मानिस पठाउनुभएछ।

उनीहरूले खोजेछन्, तर भेट्टाएनछन्। उनीहरू आत्तिइरहेकै बेला म घर फर्केँ। बुबाले भन्नुभयो: ‘अहिलेसम्म कहाँ थियौ? हामीले तिमीलाई नखोजेको ठाउँ बाँकी रहेन।’ मैले भनेँ: ‘बुबा! आज म खेतबारी घुम्न निस्केको थिएँ। तर बाटोमा इसाईहरूको एउटा गिर्जाघर भेटियो। भित्र पसेँ। हेर्दा त उनीहरू आफूले नदेखेका, सबै कुरामाथि अधिकार राख्ने र सबै कुरा गर्न सक्ने एक अल्लाहमा ईमान ल्याउँदा रहेछन्। उनीहरूको इबादत देखेर म छक्क परेँ। बेलुकासम्म उनीहरूलाई हेरिरहेँ। उनीहरूको धर्म सत्य रहेछ भन्ने बुझेँ।’ यो सुनेर बुबाले भन्नुभयो: ‘हे छोरा! तिमी गलत सोच्दै छौ। तिम्रा बाउबाजेको धर्म उनीहरूको धर्मभन्दा बढी सही छ। उनीहरूको धर्म बिग्रेको छ। खबरदार, धोकामा नपर, विश्वास नगर!’ मैले भनेँ: ‘होइन, उनीहरूको धर्म हाम्रोभन्दा असल छ; उनीहरूको सत्य हो, हाम्रो झूटो।’ यो सुनेर बुबा साह्रै रिसाउनुभयो र मेरा हात-खुट्टा बाँधेर मलाई घरमै थुनिदिनुभयो।

यही हालतमा म शाम जाने काफिलाको खबर सधैँ कुरिरहन्थेँ। आखिर इसाई राहिबहरूले काफिला तयार पारेको थाहा पाएँ।

डोरी फुकालेर भागेँ र काफिला रहेको गिर्जाघरमा पुगेँ। आफू यहाँ बस्न नसक्ने कुरा बताएँ र काफिलामा मिसिएर शामको बाटो लागेँ। शाममा मैले इसाई धर्मका सबैभन्दा ठूला विद्वानबारे सोधेँ। उनीहरूले मलाई एकजनाको ठेगाना दिए; म उनकहाँ गएँ र आफ्नो हाल सुनाएँ। उनकै साथमा बस्ने र उनको सेवा गर्ने इच्छा बताएँ र मलाई इसाई धर्म सिकाइदिन, अल्लाह तआलाको परिचय गराइदिन अनुरोध गरेँ। उनले स्वीकार गरे। अब म उनको सेवा गर्न र गिर्जाघरका काम गर्न थालेँ। उनी चाहिँ मलाई इसाई धर्म सिकाउँथे।

“मबाट सुनेका कुरा आफ्ना धर्मका दाजुभाइलाई पनि बताऊ! एकअर्कालाई सुनाऊ!” हदीसे शरीफ

तर पछि उनी खराब मानिस रहेछन् भन्ने थाहा पाएँ। किनभने इसाईहरूले गरिबलाई दिन ल्याएका सदका, सुन र चाँदी उनी लुकाएर राख्थे, खाँचोमा परेकाहरूलाई दिँदैनथे। उनले पूरै सात घ्याम्पो सुन र चाँदी थुपारेका थिए। यो कुरा मबाहेक अरू कसैलाई थाहा थिएन। केही समयपछि उनको मृत्यु भयो।

इसाईहरू उनलाई गाड्न जम्मा भए। मैले उनीहरूलाई भनेँ: ‘यसलाई किन यत्रो सम्मान गर्दै छौ? यो त सम्मान पाउन लायकको मानिस होइन!’ उनीहरूले ‘तिमीले यो कुरा कहाँबाट ल्यायौ?’ भने र मलाई पत्याएनन्। मैले उनले थुपारेको सुन राखिएको ठाउँ देखाइदिएँ। उनीहरूले सात घ्याम्पो सुन र चाँदी निकाले, अनि ‘यो त गाडिन र कात्रो पाउन लायकको मानिस होइन’ भन्दै लासलाई एक ठाउँमा फ्याँकेर माथिबाट ढुङ्गाले छोपिदिए। उनको ठाउँमा अर्कै एकजना आए।१

यी व्यक्ति साँच्चै ज्ञानी र जाहिद थिए; संसारलाई कुनै महत्त्व दिँदैनथे। आखिरत चाहने मानिस थिए; सधैँ आखिरतका लागि मिहिनेत गर्थे, दिनरात इबादतमै रहन्थे। उनी मलाई साह्रै मन परे र म लामो समय उनको साथमा बसेँ। उनको सेवा मन लगाएर गर्थेँ। हामी सँगै इबादत गर्थ्यौँ।

एक दिन मैले उनलाई सोधेँ: ‘हे मेरा गुरु! म लामो समयदेखि तपाईँको साथमा छु र तपाईँलाई साह्रै मन पराउँछु। किनभने तपाईँ अल्लाह तआलाका आदेश पालन गर्नुहुन्छ र उहाँले निषेध गर्नुभएका कुराबाट टाढा रहनुहुन्छ। तपाईँ बित्नुभएपछि म के गरूँ? मलाई के सल्लाह दिनुहुन्छ?’ उनले जवाफमा भने: ‘बाबु, शाममा मानिसहरूलाई सुधार्ने कोही बाँकी रहेन। जसकहाँ गए पनि तिमीलाई बिगार्छ। तर मोसुलमा एकजना व्यक्ति छन्; उनलाई भेट्न म तिमीलाई सल्लाह दिन्छु।’

उनको वफात भएपछि म मोसुल गएँ, उनले बताएका व्यक्तिलाई भेटेँ र आफूमाथि बितेका कुरा सुनाएँ। उनले मलाई आफ्नो सेवामा राखे। उनी पनि अघिल्ला व्यक्तिजस्तै साह्रै गुणी, संसारको मोहमा नपरेका र सधैँ इबादत गर्ने मानिस थिए। उनको पनि मैले लामो समय सेवा गरेँ। तर एक दिन उनी बिरामी परे। अन्तिम घडीमा मैले उनलाई पनि उही प्रश्न सोधेँ। उनले मलाई नसीबीनका एकजना व्यक्तिकहाँ जान भने। उनको वफात भएपछि म तुरुन्तै नसीबीन गएँ। उनले बताएका मानिसलाई भेटेर उनकै साथमा बस्ने इच्छा जनाएँ। उनले स्वीकार गरे; केही समय म उनको सेवामा पनि रहेँ। उनी बिरामी पर्दा मलाई अर्को कसैकहाँ पठाइदिन भनेँ। यस पटक उनले मलाई रूमको अमूरिया भन्ने सहरमा रहेका अर्का एकजना व्यक्तिको ठेगाना दिए। उनको वफातपछि म अमूरियाको बाटो लागेँ। उनले बताएका यी व्यक्तिलाई पनि भेटेर उनको सेवामा लागेँ र लामो समय बसेँ।

उनको पनि अन्तिम घडी नजिकियो। मलाई कसैको जिम्मा लगाइदिन अनुरोध गर्दा उनले भने: ‘अल्लाहको कसम, अहिले म यस्तो कुनै मानिसलाई चिन्दिनँ। तर आखिरी जमानाका नबी आउने समय नजिकिएको छ। उहाँ अरबहरूबीचबाट उदाउनुहुनेछ, आफ्नो जन्मभूमिबाट हिजरत गरेर ढुङ्गैढुङ्गा भएको, खजुर प्रशस्त भएको एउटा सहरमा बसोबास गर्नुहुनेछ।

उहाँ उपहार स्वीकार गर्नुहुन्छ, सदका स्वीकार गर्नुहुन्न। उहाँका दुई काँधबीच नुबुव्वतको मोहर छ।’ यसो भन्दै उनले उहाँका चिह्नहरू एक-एक गरी बताए। यी व्यक्तिको पनि वफात भएपछि उनले भनेअनुसार मैले अरब देश जाने निधो गरेँ। अमूरियामा काम गरेर मैले केही गोरु र केही भेडा जोडेको थिएँ। बनू कल्ब कबिलाको एउटा काफिला अरब देशतर्फ जाँदै थियो। मैले उनीहरूलाई भनेँ: ‘यी गाईगोरु र भेडा तिमीहरूकै होऊन्, मलाई अरब देश पुर्‍याइदेऊ!’ उनीहरूले मेरो कुरा माने र मलाई साथमा लिए। वादिल कुरा भनिने ठाउँमा पुगेपछि भने उनीहरूले धोका दिए र ‘यो दास हो’ भनेर मलाई एकजना यहूदीलाई बेचिदिए। ती यहूदी बस्ने ठाउँमा मैले खजुरका बगैँचा देखेँ। ‘आखिरी जमानाका नबीले हिजरत गर्नुहुने ठाउँ सायद यही होला’ भनेर सोचेँ। तर त्यहाँ मेरो मन पटक्कै बसेन। ती यहूदीको मैले केही समय सेवा गरेँ। त्यसपछि उनले मलाई आफ्नो काकाको छोरालाई बेचिदिए। उनले चाहिँ मलाई मदीना ल्याए। मदीना पुग्नेबित्तिकै यो ठाउँ पहिले नै देखेजस्तो मेरो मन यहाँ रमायो। अब मेरा दिन मदीनामा बित्न थाले; मलाई किन्ने यहूदीको बारी-बगैँचामा काम गर्थेँ, उनको सेवा गर्थेँ। अर्कोतिर आफ्नो मुख्य उद्देश्य कहिले पूरा होला भनेर म छटपटाइरहेको थिएँ।

एक दिन म एउटा खजुरको रुखमा चढेर काम गर्दै थिएँ। मेरा मालिक एउटा रुखमुनि कसैसँग कुरा गर्दै थिए। कुराकै क्रममा उनीहरूले भने: ‘औस र खजरज कबिला नाश होऊन्! मक्काबाट एकजना मानिस कुबा आएका छन्। आफू नबी हुँ भन्छन्। यी कबिलाहरू पनि उनलाई स्वीकार गरेर उनको धर्ममा पस्दै छन्…’ यी कुरा सुन्नासाथ म बेहोसजस्तै भएँ। तुरुन्तै तल झरेँ र ती मानिसलाई सोधेँ: ‘तिमी के भन्दै छौ?’ मेरा मालिकले मलाई ‘तिमीलाई के मतलब, किन सोध्छौ? आफ्नो काम गर!’ भन्दै एक थप्पड हाने। त्यस दिन साँझ परेपछि अलिकति खजुर लिएर तुरुन्तै कुबा पुगेँ। हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)कहाँ भित्र पसेर भनेँ: ‘तपाईँ असल मानिस हुनुहुन्छ, तपाईँका साथमा गरिबहरू पनि छन्। यी खजुर मैले सदका भनेर ल्याएको हुँ।’

रसूलुल्लाहले आफ्नो साथमा रहेका असहाबलाई भन्नुभयो: ‘आऊ, खजुर खाऊ।’ उनीहरूले खाए। तर उहाँ आफैँले अलिकति पनि खानुभएन। मैले मनमनै भनेँ: ‘यही हो एउटा चिह्न। उहाँ सदका स्वीकार गर्नुहुन्न।’ हजुर रसूलुल्लाह मदीना पाल्नुभएपछि अरू केही खजुर लिएर म रसूलुल्लाहकहाँ आएँ र भनेँ: ‘यो उपहार हो।’ यस पटक उहाँले साथमा भएका असहाबसँगै खानुभयो। ‘लौ, दोस्रो चिह्न पनि देखियो’ भनेँ। मैले लगेका खजुर पच्चीसजति थिए; तर खाइएका खजुरका कोया भने हजारजति थिए। हजुर रसूलुल्लाहको मुजिजाले खजुर बढेका थिए। मनमनै भनेँ: ‘अर्को एउटा चिह्न पनि देखेँ।’ म फेरि रसूलुल्लाहकहाँ गएको थिएँ। उहाँहरू एउटा जनाजा दफन गर्दै हुनुहुन्थ्यो। नुबुव्वतको मोहर हेर्ने इच्छा भएकाले म निकै नजिक गएँ। मेरो इच्छा बुझेर उहाँले आफ्नो कमिज माथि उठाउनुभयो। मुबारक पिठ्युँ खुलेपछि मैले नुबुव्वतको मोहर देखेँ; तुरुन्तै चुमेँ र रोएँ। त्यही क्षण कलिमाए शहादत पढेर म मुसलमान भएँ।

त्यसपछि आफूमाथि बितेका घटना एक-एक गरी रसूलुल्लाहलाई सुनाएँ। उहाँलाई मन पर्‍यो। यी कुरा असहाबे किरामलाई पनि सुनाउन मलाई आदेश दिनुभयो। असहाबे किराम भेला हुनुभयो, मैले पनि आफूमाथि बितेका कुरा मसिनो गरी एक-एक सुनाएँ…”२

सलमान फारसी ईमान ल्याउँदा अरबी भाषा जान्नुहुन्नथ्यो, त्यसैले दोभासे माग्नुभएको थियो। आएका यहूदी दोभासे भने सलमानले हाम्रा प्यारा नबीको गर्नुभएको प्रशंसालाई उल्टो पारेर सुनाउँदै थिए। त्यही बेला जिब्रील अलैहिस्सलाम आउनुभयो र हजरत सलमानका कुरा रसूलुल्लाहलाई ठीकठीक बताइदिनुभयो। कुरा बुझेपछि ती यहूदीले कलिमाए शहादत पढे र मुसलमान भए।

मुसलमान भएपछि पनि सलमान फारसी केही समय दास नै रहनुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले “हे सलमान! आफूलाई दासताबाट छुटाऊ” भन्नुभएपछि उहाँ आफ्ना मालिककहाँ जानुभयो र मुक्त हुने इच्छा बताउनुभयो। मन नलागी-नलागी राजी भएका ती यहूदीले तीन सय खजुरका बिरुवा रोपेर हुर्काई फल दिने बनाउनुपर्ने र एक हजार छ सय दिरहम सुन (एउटा रिवायतमा चार हजार दिरहमजति चाँदी) दिनुपर्ने सर्तमा स्वीकार गरे।

सलमानले यो कुरा हजुर रसूलुल्लाहलाई बताउनुभयो। रसूलुल्लाहले आफ्ना असहाबलाई भन्नुभयो: “आफ्ना भाइलाई सहयोग गर।” उहाँहरूले सलमानका लागि तीन सय खजुरका बिरुवा जम्मा गर्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “यिनका खाल्डा खनेर तयार पार, सकिएपछि मलाई खबर देऊ।” सलमानले खाल्डा तयार पारेर खबर गर्नुभएपछि रसूलुल्लाह पाल्नुभयो र आफ्नै मुबारक हातले बिरुवा रोप्नुभयो। तीमध्ये एउटा चाहिँ हजरत उमरले रोप्नुभएको थियो। हजरत उमरले रोप्नुभएकोबाहेक सबैले अल्लाह तआलाको अनुमतिले त्यही वर्ष फल दिए। हजुर रसूलुल्लाहले त्यो एउटा बिरुवा पनि उखेलेर आफ्नै मुबारक हातले फेरि रोप्नुभयो; रोप्नेबित्तिकै त्यसले फल दियो।

“आखिरी जमानाका नबी आउने समय नजिकिएको छ। उहाँ अरबहरूबीचबाट उदाउनुहुनेछ, आफ्नो जन्मभूमिबाट हिजरत गरेर ढुङ्गैढुङ्गा भएको, खजुर प्रशस्त भएको एउटा सहरमा बसोबास गर्नुहुनेछ। उहाँ उपहार स्वीकार गर्नुहुन्छ, सदका स्वीकार गर्नुहुन्न। उहाँका दुई काँधबीच नुबुव्वतको मोहर छ” अमूरियाका राहिब

हजरत सलमान फारसीले सुनाउनुभयो: “एक दिन एकजना व्यक्ति मलाई खोज्दै ‘गरिब मुकातब सलमान फारसी (स्वतन्त्रता पाउन आफ्नो मालिकसँग निश्चित रकममा सम्झौता गरेको दास) कहाँ छन्?’ भनेर सोध्दै हुनुहुन्थ्यो। उहाँले मलाई भेट्टाउनुभयो र आफ्नो हातमा भएको अण्डाजत्रो सुन मलाई दिनुभयो। त्यो लिएर म हाम्रा नबीकहाँ गएँ र सबै कुरा बिन्ती गरेँ।

रसूलुल्लाहले त्यो सुन फेरि मलाई दिँदै भन्नुभयो: ‘यो सुन लेऊ र आफ्नो ऋण तिर!’ मैले ‘या रसूलल्लाह! यो सुन यहूदीले मागेको तौलको छैन’ भनेपछि हजुर रसूलुल्लाहले त्यो सुन लिनुभयो र आफ्नो मुबारक जिब्रोमा दल्नुभयो। अनि भन्नुभयो: ‘यो लेऊ! अल्लाह तआलाले यसैबाट तिम्रो ऋण चुक्ता गरिदिनुहुनेछ।’ अल्लाहको कसम, मैले त्यो सुन जोखेँ; मागिएजति नै थियो। त्यो पनि लगेर दिएँ। यसरी म दासताबाट मुक्त भएँ।”३

त्यस दिनपछि सलमान फारसी असहाबे सुफ्फामा सामेल हुनुभयो।

फरिश्ताहरू सुन्न आउनुहुन्थ्यो

हाम्रा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) कुरआने करीम यति सुन्दर, यति मीठो र मन छुने गरी पढ्नुहुन्थ्यो, उहाँको पढाइ सुन्ने गैरमुस्लिमहरूसमेत मोहित हुन्थे। उहाँको पढाइ सुनेरै मुसलमान हुनेहरू धेरै थिए।

हजरत बरा बिन आजिबले सुनाउनुभयो: “एक पटक इशाको नमाजपछि मैले हजुर रसूलुल्लाहले सूरा तीन पढ्नुभएको सुनेको थिएँ। उहाँ यति राम्रो पढ्दै हुनुहुन्थ्यो, उहाँको भन्दा उत्तम स्वर र पढाइ मैले अरू कसैको सुनेको थिइनँ।”

असहाबे किरामका बीच स्वर निकै मीठो भएका, कुरआने करीम पढ्दा आफू पनि रुने र अरूलाई पनि रुवाउनेहरू धेरै थिए। तीमध्ये एक उसैद बिन हुजैर हुनुहुन्थ्यो। एक रात उहाँले आफ्नो घोडा नजिकै बाँधेर सूरा बकरा पढ्न थाल्नुभयो। पढ्दै गर्दा घोडा एक्कासि तर्सियो। हजरत उसैद चुप लाग्नुभयो, घोडा शान्त भयो। फेरि पढ्न थाल्नुभयो, घोडा फेरि तर्सियो। चुप लाग्दा शान्त भयो। अर्को पटक पढ्न थाल्नुहुँदा फेरि तर्सियो। उसैद बिन हुजैरका छोरा यह्या घोडानजिकै सुतिरहेका थिए। घोडाले बच्चालाई केही हानि गर्ला भन्ने डरले उहाँले पढ्न छोड्नुभयो।

आकाशतिर हेर्नुहुँदा सेतो बादलको छायाजस्तो देखिने एउटा कुहिरोभित्र दियोझैँ चम्किरहेका केही चिज देख्नुभयो। पढ्न रोक्नुभएपछि ती चम्किला चिजहरू आकाशतिर उक्लिँदै गएको देख्नुभयो।

बिहान भएपछि उहाँ हाम्रा प्यारा नबीको सामु जानुभयो र आफूमाथि बितेको कुरा सुनाउनुभयो।

हजुर रसूलुल्लाहले “ती के थिए, थाहा छ?” भनेर सोध्नुहुँदा हजरत उसैदले “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! मलाई थाहा छैन” भनेर जवाफ दिनुभयो।

प्यारा नबीले भन्नुभयो: “उहाँहरू फरिश्ताहरू हुनुहुन्थ्यो। तिम्रो आवाजको नजिक आउनुभएको थियो। यदि तिमी पढिरहेको भए उहाँहरू बिहानसम्म तिम्रो पढाइ सुनिरहनुहुने थियो, मानिसहरूले पनि उहाँहरूलाई देख्ने र हेरिरहने थिए। उहाँहरू मानिसका आँखाबाट लुक्नुहुने थिएन।”

कुरआने करीम निकै मार्मिक स्वरमा पढ्नेहरूमध्ये एक हजरत अबू बकर सिद्दीक पनि हुनुहुन्थ्यो। नमाजमा कुरआन पढ्न थाल्नुभएपछि आफूलाई थाम्न सक्नुहुन्नथ्यो, मुबारक आँखाबाट आँसुका धारा बग्थे। देख्नेहरू उहाँको यो हालमा मुग्ध हुन्थे। एक दिन मुशरिकहरू भेला भएर भनेका थिए: “यी मानिस नबीले ल्याएका कुरा मार्मिक स्वरमा पढ्दै रुन्छन्। हाम्रा केटाकेटी र आइमाईहरू यिनको यो हाल देखेर मोहित भई मुसलमान बन्लान् भन्ने हामीलाई डर छ।”

अब्दुल्लाह बिन सलाम मुसलमान हुनुभएको कथा

हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक मुहार देखेर उहाँका आशिक बन्ने, उहाँका मुबारक वचन र उहाँले पढ्नुभएको कुरआने करीम सुनेर मुग्ध हुँदै मुसलमान बन्नेहरूमध्ये एक हजरत अब्दुल्लाह बिन सलाम हुनुहुन्छ।

तौरात र इन्जील राम्ररी जान्ने अब्दुल्लाह बिन सलाम ईमान ल्याउनुअघि एकजना यहूदी विद्वान हुनुहुन्थ्यो। उहाँ आफू मुसलमान भएको कथा यसरी सुनाउनुहुन्छ: “मैले तौरात र त्यसका व्याख्याहरू बुबासँग पढेर सिकेको थिएँ। एक दिन बुबाले आखिरी जमानामा आउनुहुने नबीका गुण, चिह्न र उहाँले गर्नुहुने कामहरू मलाई बताउनुभयो र भन्नुभयो: ‘यदि उहाँ हारूनका सन्तानबाट आउनुभयो भने म उहाँको पछि लाग्छु; नत्र लाग्दिनँ!’ अनि रसूलुल्लाह मदीना आउनुअघि नै बुबा बित्नुभयो।

रसूलुल्लाहले मक्कामा आफ्नो नुबुव्वतको घोषणा गर्नुभएको सुन्दा म उहाँका गुण, उहाँको नाम र उहाँ आउनुहुने समय जान्दथेँ। त्यसैले उहाँको बाटो हेरिरहेँ। रसूलुल्लाह मदीनानजिकै कुबा भनिने ठाउँमा बनू अम्र बिन औफको घरमा पाहुना हुनुभएको कुरा कसैबाट थाहा नपाउन्जेल मैले आफ्नो यो अवस्था यहूदीहरूबाट लुकाएँ र चुप लागेर बसेँ।

एक दिन म आफ्नो बगैँचामा खजुरको रुखबाट ताजा खजुर टिप्दै थिएँ, बनू नजीरका एकजना मानिस ‘आज अरबहरूका मानिस आइपुगे!’ भनेर कराए। मेरो जिउ थरथर काँप्न थाल्यो। तुरुन्तै ‘अल्लाहु अकबर’ भन्दै तकबीर भनेँ। त्यस बेला मेरी फुपू खालिदा बिन्त हारिस रुखमुनि बसिरहनुभएको थियो। उहाँ निकै वृद्ध महिला हुनुहुन्थ्यो। मेरो तकबीर सुनेर उहाँले मलाई हप्काउँदै भन्नुभयो: ‘अल्लाहले तिम्रो हात रित्तो पारून् र तिमीले आशा गरेको कुरामा तिमीलाई नपुर्‍याऊन्! अल्लाहको कसम, तिमीले मूसा बिन इमरान४ आउँदै हुनुहुन्छ भन्ने सुनेको भए पनि योभन्दा बढी खुसी हुने थिएनौ!’ मैले उहाँलाई भनेँ: ‘फुपू! अल्लाहको कसम, उहाँ मूसा बिन इमरानका भाइ हुनुहुन्छ र उहाँजस्तै एक नबी हुनुहुन्छ। मूसाकै मार्गमा हुनुहुन्छ र मूसालाई जुन तौहीदसहित पठाइएको थियो, त्यही तौहीदसहित पठाइनुभएको हो।’

यो सुनेर उहाँले मलाई भन्नुभयो: ‘हे भतिज! कतै उहाँ कियामत नजिक पठाइनुहुने भनेर हामीलाई बताइएका ती नबी त हुनुहुन्न?’ ‘हो’ भनेँ। ‘त्यसो भए तिम्रो कुरा ठीक हो’ भन्नुभयो।५

रसूलुल्लाह मदीनामा हिजरत गरेर आउनुहुँदा उहाँलाई हेर्न म तुरुन्तै भीडमा मिसिएँ। उहाँको मुबारक जमाल, नूरले भरिएको अनुहार देख्नेबित्तिकै भनेँ: ‘यो अनुहार झूटो बोल्ने मानिसको अनुहार हुनै सक्दैन!’ रसूलुल्लाह भेला भएका मानिसहरूलाई इस्लाम बुझाउँदै हुनुहुन्थ्यो, उपदेश दिँदै हुनुहुन्थ्यो। यहाँ मैले रसूलुल्लाहबाट सुनेको पहिलो हदीसे शरीफ यो हो: ‘आपसमा सलाम फैलाऊ, भोकालाई खुवाऊ, सिलाए रहम गर (नजिकका नातेदारलाई भेट्न जाऊ), मानिसहरू सुतिरहेका बेला नमाज पढ। यसरी तिमीहरू सकुशल जन्नतमा पस्नेछौ।’

फख्रे आलम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले मलाई नुबुव्वतको नूरले चिनेर सोध्नुभयो: ‘तिमी मदीनाका विद्वान इब्ने सलाम हौ?’ मैले ‘हो’ भनेपछि हाम्रा प्यारा नबीले ‘नजिक आऊ’ भन्नुभयो र यो प्रश्न सोध्नुभयो: ‘हे अब्दुल्लाह! अल्लाह तआलाका लागि भन! के तिमीले तौरातमा मेरा गुणहरू पढेर जानेका छैनौ?’ मैले भनेँ: ‘अल्लाह तआलाका सिफतहरू के-के हुन्, बताइदिनुहुन्छ?’

यो प्रश्न सुनेर रसूलुल्लाह केही बेर पर्खनुभयो र जिब्रील अलैहिस्सलाम सूरा इखलास लिएर ओर्लनुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले पढ्नुभएको यो सूरा सुन्नेबित्तिकै मैले हाम्रा नबीलाई भनेँ: ‘हो, या रसूलल्लाह! तपाईँ सत्य भन्नुहुन्छ। म गवाही दिन्छु, अल्लाह तआलाबाहेक कुनै इलाह छैन। तपाईँ उहाँका बन्दा र रसूल हुनुहुन्छ।’ यसरी कलिमाए शहादत पढेर म मुसलमान भएँ। त्यसपछि मैले भनेँ: ‘या रसूलल्लाह! यहूदीहरू मानिसलाई छक्क पार्ने गरी झूट बोल्ने, आधारहीन आरोप र लाञ्छना लगाउने अत्याचारी कौम हुन्। तपाईँले मेरो स्वभाव र मेरा सबै कुरा उनीहरूलाई सोधेर थाहा पाउनुअघि नै उनीहरूले म मुसलमान भएको कुरा सुने भने अवश्य नै तपाईँको सामु मबारे कल्पनै गर्न नसकिने लाञ्छना लगाउनेछन्। तपाईँ पहिले मबारे उनीहरूलाई सोध्नुहोस्!’ यति भनेर म घरको एक कुनामा लुकेँ। म लुकेको लगत्तै यहूदीहरूका अगुवामध्ये केही मानिस भित्र पसे। हजुर रसूलुल्लाहले यहूदीहरूलाई सोध्नुभयो: ‘तिमीहरूमध्येका अब्दुल्लाह बिन सलाम कस्ता मानिस हुन्?’ यहूदीहरूले भने: ‘उनी हाम्रा सबैभन्दा उच्च विद्वान र हाम्रा सबैभन्दा ठूला विद्वानका छोरा हुन्! इब्ने सलाम हामीमध्ये सबैभन्दा असल र हाम्रा सबैभन्दा असल व्यक्तिका छोरा हुन्!’ यसपछि हजुर रसूलुल्लाहले यहूदीहरूलाई सोध्नुभयो: ‘यदि उनी मुसलमान भएका छन् भने तिमीहरू यसबारे के भन्छौ?’

“अल्लाह तआलाले आफूले चारजनालाई मन पराउनुहुने कुरा मलाई बताउनुभयो। यी चारजनालाई माया गर्न मलाई आदेश दिनुभयो। ती हुन्: अली, अबू जर, मिकदाद र सलमान” हदीसे शरीफ

यहूदीहरूले ‘अल्लाहले उनलाई यस्तो कुराबाट जोगाऊन्!’ भनेर जवाफ दिए।

त्यही बेला म लुकेको ठाउँबाट निस्केँ र भनेँ: ‘हे यहूदी समुदाय! अल्लाह तआलासँग डराऊ! तिमीहरूकहाँ आएको कुरा स्वीकार गर। अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, तिमीहरूलाई पनि थाहा छ, तिमीहरूका हातमा रहेको तौरातमा नाम र गुणहरू लेखिएको तिमीहरूले देखेका अल्लाह तआलाका रसूल यिनै हुनुहुन्छ। म गवाही दिन्छु, अल्लाह तआलाबाहेक अरू कुनै इलाह छैन। फेरि गवाही दिन्छु, मुहम्मद अलैहिस्सलाम उहाँका बन्दा र रसूल हुनुहुन्छ।’ यसरी मैले उहाँलाई साँचो मानेँ। यो सुनेर यहूदीहरूले ‘ऊ हामीमध्येको सबैभन्दा नराम्रो र हाम्रा सबैभन्दा नराम्राको छोरा हो!’ भन्दै किसिम-किसिमका दोष र लाञ्छना लगाएर मलाई बदनाम गरे। मैले भनेँ: ‘म त यसैबाट डराएको थिएँ। या रसूलल्लाह! उनीहरू अत्याचारी, झूटा, खराबी गर्न नहिचकिचाउने, लाञ्छना लगाउने कौम हुन् भनेर मैले तपाईँलाई भनेको थिइनँ र? हेर्नुहोस्, सबै खुलस्त भयो!’ रसूलुल्लाहले यहूदीहरूलाई भन्नुभयो: ‘तिमीहरूको पहिलो गवाही हामीलाई पुग्छ, दोस्रो त अनावश्यक छ।’ त्यसपछि म तुरुन्तै घर फर्केँ।

आफ्नो परिवार र नातेदारहरूलाई इस्लामतर्फ बोलाएँ। मेरी फुपूसमेत सबै मुसलमान हुनुभयो।

म ईमान ल्याएकोमा यहूदीहरू साह्रै रिसाए। त्यसैले मलाई दबाब दिन थाले। अझ केही यहूदी विद्वानहरूले ‘अरबबाट नबी निस्कँदैनन्, तिम्रा ती मानिस त राजा हुन्’ भन्दै मलाई इस्लामबाट फर्काउन खोजे, तर सफल हुन सकेनन्।”

उहाँसँगै सालबा बिन सअया, उसैद बिन सअया, असद बिन उबैद र केही यहूदीहरू साँचो मनले मुसलमान भए। तर केही यहूदी विद्वानहरूले भने: “मुहम्मदमाथि हाम्रा दुष्टहरूले मात्र विश्वास गरे। उनीहरू हाम्रा असलमध्येका भएका भए आफ्ना पुर्खाको धर्म छोड्ने थिएनन्।” त्यसपछि अल्लाह तआलाले उनीहरूलाई जवाफमा आयते करीमा नाजिल गरेर भावार्थमा भन्नुभयो: “उनीहरू (अहले किताब) सबै एकनास छैनन्। अहले किताबमध्ये इबादत र ताअत गर्ने एउटा समूह छ; उनीहरू रातको समयमा सज्दामा परेर अल्लाह तआलाका आयतहरू पढ्छन्।”६

मेरो हाल दिनदिनै झन् बिग्रँदै छ, या रसूलल्लाह!
अब मेरा कामकुरा सुध्रिऊन्, इनायत गर्नुहोस्, या रसूलल्लाह!
यो नीच नफ्स बहकियो, मलाई शैतानको पछि लगायो।
यत्रो अवज्ञा बोकेर कसरी शरण मागूँ, या रसूलल्लाह!
नफ्सको चाहना र शैतानबाट छुटकारा सम्भव होला र,
तपाईँबाट हिदायत आइपुगेन भने, या रसूलल्लाह?
तपाईँको फैज र इहसान कुनै पापीमाथि एक क्षण आइपुग्दा
दुवै जहानमा उसको बाटो सलामत हुन्छ, या रसूलल्लाह!
आदेश र निषेधलाई आदर गरेँ, हरामलाई हलाल भनिनँ।
हरेक पापको अन्त्य पछुतो भयो, या रसूलल्लाह!
हे मानिस र जिनका रसूल, मानिसमध्ये सर्वश्रेष्ठ,
मेरो इखलास हेरेर शफाअत गरिदिनुहोस्, या रसूलल्लाह!

“आपसमा सलाम फैलाऊ, भोकालाई खुवाऊ, सिलाए रहम गर, मानिसहरू निदाइरहेका बेला नमाज पढ। यसरी तिमीहरू सकुशल जन्नतमा पस्नेछौ” हदीसे शरीफ

मदीना मुनव्वराको एउटा पुरानो दृश्य (१८९०)

हिजरतको पहिलो वर्षमा भएका केही घटना

हिजरतको पहिलो वर्षमा अन्सारमध्ये असअद बिन जुरारा, बरा बिन मारूर, कुलसूम बिन हिद्म र मुहाजिरमध्ये उस्मान बिन मजऊन वफात हुनुभयो। साथै मदीनाको हावापानी सहन नसक्नुभएका हजरत अबू बकर र बिलाल हबशी (रदियल्लाहु अन्हुमा)लाई औलो लाग्यो। यसपछि रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले दुआ गर्नुभयो: “या रब! मक्कालाई प्यारो बनाएझैँ मदीनालाई पनि हाम्रा लागि प्यारो बनाइदिनुहोस् र यहाँ हामीलाई बरकत र रोजीको प्रशस्तता दिनुहोस्।” जनाबे हकले उहाँको दुआ कबूल गर्नुभयो र मुहाजिरहरूका लागि मदीनालाई प्यारो बनाइदिनुभयो।

पहिलो लिखित सम्झौता

हजुर रसूलुल्लाहको हिजरतअघि मदीनाका खजरज कबिलाको सरदार अब्दुल्लाह बिन उबईलाई मदीनाको राजा चुन्ने तयारी थियो। अकबाका बैअत र त्यसपछि हिजरतको घटनासँगै औस र खजरजका धेरैजसो मानिस मुसलमान भएपछि अब्दुल्लाह बिन उबईको राजा बन्ने कुरा पूरा भएन। त्यसैले अब्दुल्लाह बिन उबई सबैभन्दा पहिले प्यारा नबी र मुहाजिर असहाबे किरामप्रति, त्यसपछि मदीनाका सहाबीहरूप्रति दाह्रा किट्थ्यो, तर आफ्नो शत्रुता खुलेर देखाउन सक्दैनथ्यो। आफूजस्तै केही मानिस मिलाएर उसले मुनाफिकहरूको समूह बनायो। यिनीहरू मुसलमानहरूका सामु इस्लाम धर्ममा पसेको बताउँथे, तर पछाडि खिल्ली उडाउँथे। लुकीछिपी निफाकका बीउ छर्न र फितना मच्चाउन थाले। यसमा यति अघि बढे कि फख्रे आलम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)का मुबारक कुरालाई उल्टो पारेर सुनाउन र बङ्ग्याउनसमेत लागे।

यसैबीच मक्काका मुशरिकहरू पनि चुप लागेर बसेनन्; मक्कामा हजुर रसूलुल्लाहलाई गर्न नसकेको कुरा मदीनामा गर्न खोज्दै थिए। मदीनाका मुशरिकहरूलाई धम्कीका पत्र पठाएजस्तै मदीनाका यहूदी कबिलाहरूलाई पनि धम्कीले भरिएका पत्र र खबरहरू पठाउँदै थिए। उनीहरूका यी धम्कीका कारण यहूदीहरू हजुर रसूलुल्लाहको नजिक आए।

यसै बेला यहूदीहरू हजुर रसूलुल्लाहकहाँ आएर भने: “हामी तपाईँसँग मेलमिलाप गर्न आएका छौँ। एउटा सम्झौता गरौँ, ताकि एकअर्कालाई हानि नहोस्।” हाम्रा नबीले उनीहरूसँग पचपन्न बुँदाको एउटा सम्झौता गर्नुभयो; त्यसमा गरिएका निर्णयमध्ये केही यी हुन्:

(१) यो सम्झौता रसूलुल्लाह मुहम्मद अलैहिस्सलामको तर्फबाट मक्का र मदीनाका मुसलमानहरू, उनीहरूका अनुयायी, पछि सामेल हुने र उनीहरूसँगै युद्ध गर्नेहरूबीच लेखिएको एउटा दस्तावेज हो।

(२) निःसन्देह, यिनीहरू अरू मानिसहरूभन्दा छुट्टै एउटा समुदाय हुन्।

(३) हरेक कबिलाले आफ्ना बन्दीहरूको छुटकारा रकम (मुसलमानहरूबीचको न्यायअनुसार) मिलेर तिर्नेछ।

(४) मुसलमानहरूले आफूहरूबीच गडबडी मच्चाउनेहरूका विरुद्ध, आफ्नै सन्तान भए पनि, मोर्चा लिनेछन्।

(५) यहूदीहरूमध्ये मुसलमानहरूको अनुसरण गर्नेहरूमाथि कुनै अत्याचार हुनेछैन, उनीहरूलाई सहयोग पनि गरिनेछ।

(६) यहूदीहरू मुसलमानहरूसँग मिलेर एउटा समूह बन्नेछन्; हरेकले आ-आफ्नो धर्मका नियम पालन गर्नेछ।

(७) यहूदीहरूमध्ये कोही पनि मुहम्मद अलैहिस्सलामको अनुमतिबिना कुनै सैनिक अभियानमा निस्कन पाउनेछैन।

(८) कसैले पनि आफूसँग सम्झौता गरेको व्यक्तिलाई खराबी गर्नेछैन; अत्याचारमा परेकालाई अवश्य सहयोग गरिनेछ।

(९) यो सम्झौता गर्नेहरूका लागि मदीनाको उपत्यका छुन नहुने, हराम क्षेत्र हो।

(१०) मक्काका मुशरिकहरू र तिनलाई सहयोग गर्नेहरूलाई कुनै पनि हालतमा संरक्षण दिइनेछैन।

(११) मदीनामाथि हमला गर्नेहरूका विरुद्ध मुसलमान र यहूदीहरूले एकअर्कालाई सहयोग गर्नेछन्।

यस सम्झौताअनुसार यहूदीहरूले (देखावटीमा) मुसलमानहरूसँग मित्रता गर्ने, उनीहरूप्रति रिसइबी नराख्ने र शत्रुता नगर्ने थिए।७

हे मेरा हबीब, दुःखी नहोऊ

मनभित्र शत्रुता लुकाएका यहूदीहरू माथिको सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि टोली-टोली बनाएर प्यारा नबीकहाँ आए। आफ्नो विचारमा निकै गाह्रा प्रश्न सोधे। पाएका जवाफबाट उहाँ सत्य नबी हुनुहुन्छ भन्ने बुझे। तर जिद्दी र डाहले गर्दा ईमान ल्याएनन्। त्यसपछि हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “यहूदी विद्वानमध्ये दसजनाले ममाथि ईमान ल्याएका भए सबै यहूदीले ईमान ल्याउने थिए।” हजुर रसूलुल्लाह यसरी उदास हुनुहुँदा अल्लाह तआलाले उहाँलाई यस आयते करीमाले सान्त्वना दिनुभयो: “(हे मेरा हबीब!) हे गौरवशाली रसूल! हृदयले विश्वास नगरी मुखले ‘विश्वास गर्‍यौँ’ भन्नेहरू (मुनाफिकहरू) र यहूदीहरूमध्ये कुफ्रमा दौडधूप गर्नेहरूको (हालले) तिमीलाई दुःखी नपारोस्। उनीहरू निरन्तर झूट सुन्नेहरू र तिम्रो सामु नआउने अर्को कौम (खैबरका यहूदी)का लागि (बनू कुरैजाबाट) जासुसी गर्नेहरू हुन्। उनीहरू सुनेका कुराहरू र सत्यलाई आफ्नो ठाउँबाट हटाउँछन्, सत्यबाट टाढा लैजाने गरी बताउँछन्। अनि भन्छन्: ‘यदि तिमीहरूलाई यो (फतवा) दिइयो भने स्वीकार गर, दिइएन भने टाढै बस।’ अल्लाह तआलाले जो फितनामा परोस् भन्ने चाहनुहुन्छ, उसका लागि तिमी अल्लाह तआलाको इरादालाई कुनै हालतमा रोक्न सक्दैनौ। उनीहरू त्यस्ता मानिस हुन्, अल्लाह तआलाले (उनीहरूका) हृदय पवित्र पार्न चाहनुभएन। उनीहरूका लागि दुनियाँमा अपमान र दुर्दशा, आखिरतमा पनि अत्यन्त ठूलो अजाब छ।”८

गरिएको सम्झौताका कारण सहाबीहरूमध्ये केहीले आफ्ना छिमेकी यहूदीहरूसँग मित्रता गाँसेका थिए। अल्लाह तआलाले उनीहरूलाई पनि यसबाट रोक्दै भन्नुभयो: “हे ईमान ल्याउनेहरू हो! आफ्ना धर्मका दाजुभाइबाहेक अरूलाई (काफिर र मुनाफिकहरूलाई) मित्र नबनाऊ। उनीहरू तिमीहरूलाई खराबी गर्न र फसाद मच्चाउन कुनै कसर बाँकी राख्दैनन् र तिमीहरू कष्टमा परेको चाहन्छन्। तिमीहरूप्रतिको उनीहरूको रिसइबी र शत्रुता मुखबाटै पोखिएको छ। हृदयमा लुकाएको शत्रुता त झन् ठूलो छ। यदि सोचेर बुझ्छौ भने, उनीहरूको शत्रुताबारे हामीले आयतहरू प्रस्ट पारिदिएका छौँ (तिमीहरूले ध्यान दिनुपर्ने कुरा साह्रै प्रस्ट रूपमा देखाइदिएका छौँ)।”९

मक्काका मुशरिकहरू मदीनाका मुशरिक, मुनाफिक, यहूदी र मदीनावरपरका कबिलाहरूलाई लगातार उक्साउँदै र धम्क्याउँदै थिए। जतिसक्दो चाँडो इस्लामको नूर निभाउन खोज्दै थिए, हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक शरीरलाई नै हटाउने बाटो खोजिरहेका थिए।

“यहूदी विद्वानमध्ये दसजनाले ममाथि ईमान ल्याएका भए सबै यहूदीले ईमान ल्याउने थिए” हदीसे शरीफ

मुनाफिक र मुशरिकहरूका यस्ता चालका विरुद्ध हजुर रसूलुल्लाहले सधैँ मेलमिलापको बाटो लिनुहुन्थ्यो। असहाबे किराममध्ये केहीले भने अब शत्रुको सामना गर्नुपर्छ भन्ने विश्वास गर्न थालेका थिए र यसरी दुआ गर्थे: “या रब! तपाईँको बाटोमा यी मुशरिकहरूसँग जुध्नुभन्दा बढी मूल्यवान् कुरा हाम्रा लागि अरू केही छैन। यी कुरैशी मुशरिकहरूले तपाईँका हबीबको नुबुव्वतलाई झूटो ठहराए र उहाँलाई मक्काबाट निस्कन बाध्य पारे। या अल्लाह! पक्कै पनि तपाईँले हामीलाई उनीहरूसँग युद्ध गर्ने अनुमति दिनुहुनेछ!…” हजुर रसूलुल्लाह भने यस विषयमा अल्लाह तआलाको आदेश पर्खिरहनुभएको थियो; जे आदेश हुन्थ्यो, त्यसैअनुसार कदम चाल्नुहुन्थ्यो। अब समय आइसकेको थियो। जिब्रील अलैहिस्सलामले ल्याउनुभएको वहीमा यसो भनिएको थियो: “तिमीहरूसँग युद्ध छेड्नेहरूसँग तिमीहरू पनि अल्लाह तआलाको बाटोमा लड। तर सीमा नाघेर अति नगर। निश्चय नै अल्लाह तआला अति गर्नेहरूलाई मन पराउनुहुन्न। उनीहरूलाई (काफिरहरूलाई) जहाँ भेट्टाउँछौ, मार। उनीहरूले तिमीहरूलाई (मक्काबाट) निकालेझैँ तिमीहरू पनि उनीहरूलाई निकाल। उनीहरूको शिर्कको फितना मानिस मार्नुभन्दा पनि नराम्रो हो। उनीहरूले मस्जिदे हराममा तिमीहरूसँग नलडेसम्म तिमीहरू पनि त्यहाँ उनीहरूसँग युद्ध नगर। तर उनीहरूले तिमीहरूलाई त्यहाँ मारे भने तिमीहरू पनि उनीहरूलाई त्यहीँ मार। काफिरहरूको सजाय यस्तै हो। यदि उनीहरू अल्लाह तआलालाई इन्कार गर्न र युद्ध गर्नबाट हटे भने (तिमीहरू पनि छोडिदेऊ। किनभने) निश्चय नै अल्लाह तआला अत्यन्त मगफिरत गर्नुहुने र दया गर्नुहुने हुनुहुन्छ।”१०

त्यसपछि पठाइएको एउटा आयते करीमामा यसो भनियो: “शिर्कको फितनाको नामोनिसान नरहेसम्म र धर्म अल्लाह तआलाको मात्र नभएसम्म (अल्लाह तआलाको मात्र इबादत नगरिएसम्म) ती मुशरिकहरूसँग युद्ध गर। (शिर्कबाट) हटे भने (उनीहरूमाथि अत्याचार छैन।) अब शत्रुता (सजाय) अत्याचारीहरूमाथि मात्र हो।”११

मा मदह्तु मुहम्मदन बि मकालाती,
लाकिन मदह्तु मकालाती बि मुहम्मदिन।
(मुहम्मद अलैहिस्सलामको प्रशंसा म गर्न सक्दिनँ,
उहाँले गर्दा आफ्ना लेखहरूलाई मूल्यवान् बनाउँछु।)
इमामे रब्बानी (रहमतुल्लाहि अलैह)