बद्रको गजवा
यस गजवालाई दोस्रो बद्र, बद्रे किताल, बद्रे कुबरा पनि भनिन्छ। गरिएका सरिय्याहरूमा असहाबे किरामले पाएको सफलताले काफिरहरूलाई डर लाग्न थाल्यो। अब उनीहरूका व्यापारी लस्कर काफिला-काफिला बनेर, साथमा सिपाही लिएर बाटो लाग्थे। हिजरतको दोस्रो वर्षमा मक्काका मुशरिकहरूले हरेक परिवारबाट पुँजी उठाएर एक हजार ऊँटको एउटा काफिला शाम पठाए। त्यसको अगुवाइमा मक्काका प्रतिष्ठित मानिसमध्ये अबू सुफयान थिए; उनी अझै मुसलमान भएका थिएनन्।१ काफिलाको रक्षाका लागि करिब चालीसजना पहरेदार पनि खटाइएका थिए… माल बेचिसकेपछि सबै पैसाले हतियार किनिने थियो र ती हतियार मुसलमानहरूसँगको युद्धमा प्रयोग हुने थिए।
रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले मुशरिकहरूले व्यापारका लागि ठूलो काफिला शाम पठाएको खबर पाउनुभएपछि अवस्था बुझ्न मुहाजिरमध्ये केहीजनालाई खटाउनुभयो। उनीहरू जुल उशैरा भनिने ठाउँमा पुग्दा काफिला गइसकेको थाहा पाएर मदीना फर्के। अहले कुफ्रका हातबाट हतियार र धन खोसियो भने उनीहरूले अहले इस्लामलाई हानि गर्न सक्दैनथे र उनीहरूको प्रतिरोध टुट्थ्यो। त्यसैले हजुर रसूलुल्लाहले अवस्थाको लेखाजोखा गरेर तुरुन्तै युद्धको तयारी थाल्नुभयो।
आफ्नो सट्टा नमाज पढाउन अब्दुल्लाह इब्ने उम्मे मक्तूमलाई छोड्नुभयो।२ हजरत तल्हा बिन उबैदुल्लाह र सईद बिन जैदलाई काफिला फर्कने खबर बुझ्न टोह लिने टोली बनाएर पठाउनुभयो।३ हजरत उस्मानकी श्रीमती साह्रै बिरामी हुनुभएकाले उहाँलाई मदीनामै बस्न आदेश दिनुभयो। त्यसपछि अरू चारजनालाई पनि जिम्मेवारी दिनुभयो। यसरी जिम्मेवारी पाउनेहरू आठजना भए।
मौका गुमाउन मिल्ने थिएन। प्यारा नबीले तुरुन्तै तयारी गरेर मुहाजिर र अन्सारमध्येबाट तीन सय पाँचजना सहाबी साथमा लिएर रमजाने शरीफको बाह्रौँ दिन बद्रतर्फ कूच गर्नुभयो। जिम्मेवारी पाएकाहरूसमेत उनीहरूको सङ्ख्या ३१३ जना पुग्थ्यो।४ तीमध्ये चौसट्ठीजना मुहाजिर थिए।
बद्र मक्का, मदीना र सिरिया जाने बाटाहरू मिल्ने ठाउँ थियो।
यस अभियानमा निस्कन भर्खर हुर्किँदै गरेका युवा, अझ महिलासमेत प्यारा नबीसँग अनुनय गर्दै थिए। उम्मे वरकाले हजुर रसूलुल्लाहको सामु आएर “मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्, या रसूलल्लाह! अनुमति दिनुहुन्छ भने म तपाईँसँग जान चाहन्छु। घाइतेहरूका घाउमा पट्टी बाँध्छु, बिरामीहरूको सेवा गर्छु। सायद अल्लाह तआलाले मलाई पनि शहादत नसीब गरिदिनुहुन्छ कि!” भन्नुहुँदा हबीबे अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले भन्नुभएको थियो: “तिमी घरमै बस, कुरआने करीम पढ। निःसन्देह अल्लाह तआलाले तिमीलाई शहादत नसीब गर्नुहुनेछ।”
“तिमी (उम्मे वरका) घरमै बस, कुरआने करीम पढ। निःसन्देह अल्लाह तआलाले तिमीलाई शहादत नसीब गर्नुहुनेछ” हदीसे शरीफ
बद्रको गजवाको बाटो
साद बिन अबी वक्कासले सुनाउनुभयो: “हजुर रसूलुल्लाहले हामीसँग गजवामा जान चाहने केटाहरूलाई फर्काउन लाग्नुहुँदा मैले मेरो भाइ उमैर एकातिर लुक्न, आँखामा नपर्न खोजिरहेको देखेँ। त्यस बेला उनी सोह्र वर्षका थिए। ‘तिमीलाई के भयो, किन यसरी लुकिरहेका छौ?’ भनेर सोधेँ। उनले भने: ‘हजुर रसूलुल्लाहले मलाई पनि सानो ठानेर फर्काउनुहोला भनेर डराइरहेको छु! म त गजवामा सामेल भएर अल्लाह तआलाले मलाई शहादत नसीब गरिदिऊन् भन्ने चाहन्छु।’ त्यत्तिकैमा उनको कुरा हजुर रसूलुल्लाहलाई बताइयो; उहाँले मेरो भाइलाई भन्नुभयो: ‘तिमी फर्क।’ तब मेरो भाइ उमैर रुन थाले। दयाका सागर हबीबे अकरमले उनको आँसु देखेर सहन सक्नुभएन र अनुमति दिनुभयो। हुन त भाइले आफ्नो तरबार आफैँ भिर्न नसकेकाले मैले नै उनको कम्मरमा बाँधिदिएको थिएँ।”५ सारा संसारका सरदार हाम्रा प्यारा नबीको झन्डा मुसअब बिन उमैर, साद बिन मुआज र हजरत अलीले बोक्नुहुन्थ्यो।६ असहाबे किरामसँग जम्मा तीनवटा घोडा र सत्तरीवटा ऊँट थिए। एउटा घोडा मिकदादको, एउटा जुबैरको र एउटा मर्सद बिन अबी मर्सदको थियो। दुई वा तीनजना एउटै ऊँटमा पालैपालो चढ्थे। हजुर रसूलुल्लाह हजरत अली, अबू लुबाबा र मर्सद बिन अबी मर्सदसँग पालैपालो चढ्नुहुन्थ्यो। तर रसूल अलैहिस्सलाम पैदल नहिँड्नुहोस्, सधैँ ऊँटमै जानुहोस् भनेर उहाँहरू सबै “हाम्रो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! तपाईँ ऊँटबाट नओर्लनुहोस्। तपाईँको उच्च व्यक्तित्वको सट्टा हामी हिँड्छौँ” भन्दै अनुनय गर्नुहुन्थ्यो। तर सारा सृष्टिका सुल्तानले आफूलाई उहाँहरूभन्दा फरक नठानी भन्नुभयो: “तिमीहरू हिँड्नमा मभन्दा बलिया छैनौ; अज्र र इनामको कुरामा पनि म तिमीहरूभन्दा कम खाँचो भएको, आवश्यकता नभएको मानिस होइन।” रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) र उहाँका उच्च असहाब मरुभूमिमा पोल्ने घामको तापमुनि हिँडिरहनुभएको थियो। साथै उहाँहरू रोजा बस्नुभएको थियो। असहाबे किराम इस्लाम फैलाउन धेरै कष्ट सहँदै प्यारा नबीको पछि-पछि प्रेम र जोसका साथ हिँडिरहनुभएको थियो। किनभने अन्त्यमा अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको रजा थियो, उहाँहरूले अत्यन्त चाहेको शहादत र जन्नत थियो… हाम्रा प्यारा नबीले असहाबको हाल हेरेर यसरी दुआ गर्नुभयो: “या अल्लाह! उनीहरू पैदल छन्, तपाईँ उनीहरूलाई सवारी दिनुहोस्! या अल्लाह! उनीहरू उदाङ्गा र नाङ्गा छन्, तपाईँ उनीहरूलाई लुगा लगाइदिनुहोस्! या अल्लाह! उनीहरू भोका छन्, उनीहरूलाई अघाइदिनुहोस्। गरिब छन्, आफ्नो फज्ल र करमले उनीहरूलाई धनी बनाइदिनुहोस्!”
प्यारा नबी र मुबारक सेना यस्तो चर्को गर्मीमा बद्रतिर अघि बढिरहँदा मुशरिकहरूको शामबाट आउने काफिला पनि बद्रको नजिक आइपुगेको थियो। प्यारा नबीले काफिलाको खबर लिन पठाउनुभएका दुईजना सहाबी काफिला एक-दुई दिनभित्र बद्र आइपुग्न सक्ने कुरा थाहा पाएर हतार-हतार फर्कनुभयो। ती दुईले खबर पाएको गाउँमा काफिलाका मानिसहरू आइपुगेपछि गाउँलेहरूलाई सोधे: “मुसलमानहरूका जासुसबारे केही थाहा छ?” उनीहरूले भने: “थाहा छैन। तर दुईजना आएर यहाँ केही बेर बसे, अनि उठेर गए।”
अबू सुफयानले बताइएको ठाउँमा गएर जाँच्दा जमिनमा रहेको ऊँटको लिद्दी किचे र त्यसभित्र दानाका कोया देखेर भने: “यी त मदीनाका दाना हुन्; मलाई लाग्छ, ती दुईजना मुहम्मद (अलैहिस्सलाम)का जासुस हुन्।” मुसलमानहरू साह्रै नजिकै छन् भन्ने अनुमान गरेर उनी निकै डराए। काफिलाको के होला भन्ने चिन्तामा परेर दिनरात हिँडेर, समय नगुमाई लाल सागरको किनारैकिनार हतार-हतार मक्का जाने निधो गरे। साथै दमदम बिन अम्र गिफारी नामको एकजनालाई अवस्था बताउन सन्देशवाहक बनाएर मक्का पठाए।७
“या अल्लाह! उनीहरू (मेरा असहाब) पैदल छन्, तपाईँ उनीहरूलाई सवारी दिनुहोस्! या अल्लाह! उनीहरू उदाङ्गा र नाङ्गा छन्, तपाईँ उनीहरूलाई लुगा लगाइदिनुहोस्! या अल्लाह! उनीहरू भोका छन्, उनीहरूलाई अघाइदिनुहोस्। गरिब छन्, आफ्नो फज्ल र करमले उनीहरूलाई धनी बनाइदिनुहोस्!” हदीसे शरीफ
यो मानिस मक्का आइपुगेपछि आफ्नो कमिज अगाडि र पछाडिबाट च्यात्यो। ऊँटको काठी उल्टो पार्यो। अचम्मको हालतमा “गुहार! गुहार!… हे कुरैशका मानिसहरू हो! दौड!… तिमीहरूको काफिलामाथि, अबू सुफयानसँग रहेको तिमीहरूको धनमाथि मुहम्मद र उनका असहाबले हमला गरे। भ्याउन सक्यौ भने आफ्नो काफिला जोगाउन सक्छौ!…” भन्दै रुँदै-कराउँदै चिच्याउन थाल्यो।
यो सुनेर मक्कावासीहरूले तुरुन्तै जम्मा भएर तयारी गरे। सात सय ऊँट चढ्ने, सय घोडसवार र एक सय पचास पैदल सिपाही जुटाए। अबू लहबलाई “ल, तिमी पनि सामेल होऊ!” भन्दा उसले डरले बिरामीको बहाना बनायो। आफ्नो सट्टा आस बिन हिशामलाई पठायो। उमय्या बिन खलफ नामको मुशरिक युद्धको तयारीमा निकै सुस्त थियो। किनभने प्यारा नबीले “मेरा असहाबले उमय्यालाई मार्नेछन्” भन्नुभएको कुरा उसले सुनेको थियो। रसूलुल्लाह कहिल्यै सत्यबाट नहट्नुहुने कुरा थाहा भएकाले ऊ डराइरहेको थियो। त्यसैले अबू जहलको करकापका अगाडि ऊ बूढो र साह्रै मोटो भएको बहाना गर्यो। तर अबू जहलले उसलाई डरपोक भनेर दोष लगाएपछि जान बाध्य भयो।
मुशरिक सेना करिब एक हजारको थियो। सबैले फलामे कवच लगाएका थिए। साथमा मीठो स्वर भएका महिलाहरू थिए। बाजागाजा र रक्सी लैजान पनि बिर्सेका थिएनन्। यति बलियो सेनाले तीन सयजनालाई त के, एक हजारको सेनालाई पनि क्षणभरमै जित्छौँ भन्ने उनीहरूको ठम्याइ थियो। बाटो लाग्नुअघि नै आफूले मार्ने मानिस र पाउने गनीमतको हिसाब गर्नेहरूसमेत थिए। तर सबैको सबैभन्दा ठूलो चाहना इस्लामलाई सखाप पार्नु थियो। उच्छृङ्खल मुशरिकहरूको यो हुल महिलाहरूले बजाएका खैँजडी र गाएका गीतसँगै बाटो लाग्यो।
यसैबीच अबू सुफयान बद्रबाट निकै टाढा पुगिसकेका थिए, मक्कातर्फ धेरै बाटो काटिसकेका थिए। खतरा टरेको कुरामा ढुक्क भएपछि उनले कैस बिन इम्रिउल कैस नामको आफ्नो मानिसलाई कुरैशकहाँ पठाएर भने: “हे कुरैशका मानिसहरू हो! तिमीहरू आफ्नो काफिला, मानिस र धन जोगाउन मक्काबाट निस्केका थियौ। हामी खतराबाट जोगियौँ। अब फर्क!…” साथै “मुसलमानहरूसँग लड्न मदीना जानबाट टाढै बस!” भनेर सल्लाह दिए।
कैसले मुशरिक सेनामा खबर पुर्याउँदा अबू जहलले भन्यो: “कसम खान्छु, बद्र पुगेर तीन दिन तीन रात रमाइलो गर्नेछौँ, ऊँट काट्नेछौँ, रक्सी पिउनेछौँ। वरपरका कबिलाहरूले हामीलाई हेरेर हाम्रो हालमा डाह गर्नेछन् र हामी कसैसँग नडराउने रहेछौँ भन्ने देख्नेछन्। यसपछि हाम्रो धाकले कसैले हामीमाथि हमला गर्ने आँट गर्नेछैन। हे कहिल्यै नहार्ने कुरैशी सेना! अगाडि बढ…” अबू जहल कुरा सुन्ने हालतमा नरहेको देखेर कैस फर्के र अबू सुफयानलाई अवस्था बताए। अगाडिको कुरा देख्ने र होसियार मानिस अबू सुफयानले “हाय! कुरैशको बिजोग भयो!… यो अम्र बिन हिशाम (अबू जहल)को योजना हो। उसले यो काम मानिसहरूको अगुवा बन्ने लोभमा गरेको पक्कै हो। हुन त यस्तो उद्दण्डता सधैँ ठूलो कमजोरी र अपशकुन हो। मुसलमानहरूसँग जम्काभेट भयो भने कुरैशको बिजोग हुनेछ!…” नभनी रहन सकेनन्।
उनले काफिलालाई हतार-हतार मक्का पुर्याएर सेनासँग भेट गरे। यसैबीच सरवरे कायनात (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) आफ्ना असहाबसँग बद्रको नजिक आइपुग्दै हुनुहुन्थ्यो। एक ठाउँमा मदीनाका मुशरिकहरूमध्ये हुबैब बिन यसाफ र कैस बिन मुहर्रिसलाई इस्लामी सेनाका बीचमा देख्नुभयो। हुबैबको टाउकोमा फलामे टोप भए पनि चिन्नुभयो र हजरत साद बिन मुआजलाई सोध्नुभयो: “यो हुबैब होइन र?” उहाँले भन्नुभयो: “हो, या रसूलल्लाह!” हुबैब युद्धकला जानेका, वीर पहलमान थिए। कैससँगै हजुर रसूलुल्लाहको शरीफ दरबारमा आए। हाम्रा नबीले उनीहरूलाई सोध्नुभयो: “तिमीहरू हामीसँग किन आउँदै छौ?” उनीहरूले भने: “तिमी हाम्री चेलीका छोरा र हाम्रा छिमेकी हौ। हामी पनि आफ्नो कौमसँगै गनीमत बटुल्न आउँदै छौँ!” हजुरले हुबैबलाई “तिमीले अल्लाह तआला र उहाँका रसूलमाथि ईमान ल्याएका छौ?” भनेर सोध्नुहुँदा उनले “छैन” भने। रसूल अलैहिस्सलामले भन्नुभयो: “त्यसो भए फर्क! हाम्रो धर्ममा नभएको मानिस हामीसँग रहन सक्दैन।” हुबैबले भने: “मेरो वीरता, बहादुरी र म शत्रुको छातीमा घाउ पार्ने पहलमान हुँ भन्ने कुरा सबैलाई थाहा छ। गनीमतका लागि तिम्रो साथमा तिम्रो शत्रुसँग लड्छु।” प्यारा नबीले उनको सहयोग स्वीकार गर्नुभएन।
केही बाटो गएपछि हुबैबले फेरि आफ्नो इच्छा दोहोर्याए, तर हाम्रा नबीले मुसलमान नभएसम्म उनको इच्छा स्वीकार हुन नसक्ने बताउनुभयो। रौहा भन्ने ठाउँमा आइपुग्दा हुबैब रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को सामु आउनुभयो र भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अल्लाह तआला सारा संसारका रब हुनुहुन्छ भन्ने कुरामा र तपाईँको नुबुव्वतमा मैले विश्वास गरेँ, ईमान ल्याएँ।” यो सुनेर सरवरे कायनात साह्रै खुसी हुनुभयो। कैसले पनि मदीना फर्केपछि ईमानको इज्जत पाउनुभयो (रदियल्लाहु अन्हु)।
इस्लामी सेना सफ्रा उपत्यकामा आइपुग्दा मक्कावासीहरूले सेना बनाएर आफ्नो काफिला जोगाउन बद्रतर्फ हिँडेको खबर आयो। प्यारा नबीले असहाबलाई भेला गरेर यस अवस्थाबारे सल्लाह गर्नुभयो। किनभने मदीनाका मुसलमानहरूले अकबामा हजुर रसूलुल्लाहसँग बैअत गर्दा “या रसूलल्लाह! तपाईँ हाम्रो सहरमा पाल्नुहोस्। त्यहाँ ज्यानको बाजी लगाएर भए पनि शत्रुबाट तपाईँको रक्षा गर्नेछौँ र तपाईँको अनुसरण गर्नेछौँ” भनेर वचन दिएका थिए। अहिले भने उनीहरू मदीनाबाट बाहिर निस्केका थिए। सामुन्ने उनीहरूभन्दा सङ्ख्या, हतियार र धनमा कयौँ गुणा ठूलो शत्रु सेना थियो।
हजुर रसूलुल्लाहले असहाबसँग उनीहरूको विचार सोध्नुहुँदा मुहाजिरमध्ये अबू बकर सिद्दीक र उमर फारूक छुट्टाछुट्टै उठेर शत्रु सेनासँग लड्नुपर्छ भनेर बताउनुभयो। फेरि मुहाजिरमध्ये मिकदाद बिन अस्वद उठ्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अल्लाह तआलाको जे आदेश छ, त्यही पूरा गर्नुहोस्। उहाँको फर्मानअनुसार अघि बढ्नुहोस्। हामी हरेक क्षण तपाईँसँगै छौँ, एक क्षण पनि तपाईँको साथ छोड्दैनौँ। बनी इस्राईलले मूसा अलैहिस्सलामलाई भनेझैँ ‘हे मूसा! जब्बार र अत्याचारी कौम त्यस क्षेत्रमा रहेसम्म हामी त्यहाँ जानेछैनौँ, त्यस भूमिमा कहिल्यै पस्नेछैनौँ। अब तिमी र तिम्रा रब सँगै जाऊ र तिमीहरू दुवै उनीहरूसँग लड, भिड। हामी यहीँ बसिरहनेछौँ…’८ जस्तो कुरा हामी भन्दैनौँ। अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको बाटोमा हाम्रो ज्यान र शिर कुर्बान गर्छौँ। तपाईँलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको कसम खान्छौँ, तपाईँले समुद्रपारिको हब्शा पठाउनुभयो भने पनि जानेछौँ। तपाईँको अलिकति पनि विरोध हामी कहिल्यै गर्दैनौँ। तपाईँका हरेक इच्छा पूरा गर्न हामी तयार छौँ। मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्, या रसूलल्लाह…”
“हाम्रो धर्ममा नभएको मानिस हामीसँग रहन सक्दैन” हदीसे शरीफ
बद्रको गजवा
मिकदादका यी कुराले हाम्रा प्यारा नबीलाई साह्रै खुसी पार्यो। उहाँले मिकदादका लागि भलाइका दुआ गर्नुभयो।९
यहाँ मदीनाका मुसलमानहरूको राय निकै महत्त्वपूर्ण थियो। किनभने उनीहरू सङ्ख्यामा पनि धेरै थिए र रसूलुल्लाहलाई मदीनामा रक्षा गर्ने वचन पनि दिएका थिए। मदीनाबाहिर लड्ने उनीहरूको कुनै वाचा थिएन। यो कुरा बुझिएपछि अन्सारमध्ये साद बिन मुआज उठ्नुभयो र भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अनुमति दिनुहुन्छ भने अन्सारका तर्फबाट बोलूँ।” अनुमति पाएपछि भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! हामीले तपाईँमाथि ईमान ल्यायौँ, तपाईँको नुबुव्वतलाई साँचो मान्यौँ। तपाईँले जे ल्याउनुभयो, त्यो सत्य हो, साँचो हो। यस विषयमा सुन्ने र मान्ने गरी तपाईँलाई पक्का वचन दिएर कसम खायौँ। हामी त्यो वचनबाट कहिल्यै फर्कँदैनौँ; तपाईँ जहाँ पाल्नुहुन्छ, हामी तपाईँको आदेशमा छौँ। तपाईँको आदेश शिरमाथि राख्छौँ। हाम्रो ज्यान र शिर तपाईँको बाटोमा कुर्बान गर्छौँ। तपाईँलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको कसम खान्छौँ, तपाईँ समुद्रमा हाम फाल्नुभयो भने हामी पनि तपाईँको पछि हाम फाल्छौँ। हामीमध्ये कोही पनि यसबाट एक पाइला पछि रहँदैन। तपाईँको शरीफ मनमा जे छ, आदेश दिनुहोस्, हामी पालन गर्छौँ। हाम्रो धन पनि ज्यानसँगै कुर्बान होस्। शत्रुबाट हामी कहिल्यै मुख फर्काउँदैनौँ। युद्धमा हामी धैर्यवान् छौँ। हाम्रो आशा तपाईँलाई खुसी पारेर तपाईँको रजा पाउनु हो। अल्लाह तआलाको रहमत तपाईँहरूमाथि होस्…” यी कुरा सुनेर असहाबे किराम साह्रै जोसिए। सबैले यी कुरामा मनैदेखि सहमत रहेको बताए। रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) साह्रै खुसी हुनुभयो। हजरत साद र आफ्ना असहाबका लागि दुआ गर्नुभयो। अब सबै दोधार हटिसकेका थिए। शत्रु जति धेरै, जति बलियो भए पनि गौरवशाली असहाब हाम्रा प्यारा नबीको पछि आँखा नझिम्क्याई शहादततर्फ कूच गर्ने थिए, अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको रजा कमाउने थिए। सारा सृष्टिका सरदार अगाडि हुनुहुन्जेल जान नसकिने ठाउँ कुनै थिएन… फख्रे आलमले असहाबको आफूप्रतिको लगाव र जोस देख्नुभएर उनीहरूलाई खुसीको खबर दिँदै भन्नुभयो: “ल, अघि बढ! अल्लाह तआलाको कृपाले खुसी होऊ। अल्लाहको कसम, अहिले म मानौँ कुरैश कौमका मानिसहरू युद्धमैदानमा मारिएर ढल्ने ठाउँहरू हेरिरहेको छु, उनीहरूलाई देखिरहेको छु!” यो खुसीको खबरपछि असहाबे किराम प्रेमका साथ हजुर रसूलुल्लाहको पछि लागे।
फरिश्ताहरूको सहायता
बद्रको वरिपरि पुग्दा जुमाको रात थियो। हाम्रा प्यारा नबीले असहाबलाई भन्नुभयो: “त्यो सानो डाँडाको छेउमा रहेको इनारमा तिमीहरूले केही जानकारी पाउन सक्छौ भन्ने मेरो आशा छ।” अल्लाह तआलाका सिंह हजरत अली, साद बिन अबी वक्कास, जुबैर बिन अव्वाम र केही असहाबलाई त्यहाँ पठाउनुभयो। हजरत अली र उहाँका साथीहरू तुरुन्तै इनारमा पुग्नुभयो। त्यहाँ कुरैशका ऊँट हेर्ने र पानी बोक्नेहरूलाई देख्नुभयो। उनीहरू मुसलमानलाई देखेर भागे। तर तीमध्ये दुईजना समातिए। एकजना बनू हज्जाजका दास अस्लम र अर्का बनू आस बिन सईदका दास अरीज अबू यसार थिए।
उनीहरूलाई प्यारा नबीको सामु ल्याउँदा रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले सोध्नुभयो: “कुरैश कहाँ छन्?” उनीहरूले जवाफ दिए: “त्यो देखिएको बालुवाको डाँडापछाडि बास बसेका छन्।” हजुरले सोध्नुभयो: “कुरैश कतिजना छन्?” “हामीलाई थाहा छैन” भने। “दिनमा कतिवटा ऊँट काट्छन्?” भन्ने प्रश्नमा “एक दिन नौवटा, एक दिन दसवटा” भन्ने जवाफ पाएपछि प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हजारभन्दा कम, नौ सयभन्दा बढी छन्।” फेरि सोध्नुभयो: “कुरैशका प्रतिष्ठित मानिसमध्ये को-को छन्?” उनीहरूले “उत्बा, शैबा, हारिस बिन अम्र, अबुल बख्तरी, हकीम बिन हिजाम, अबू जहल, उमय्या बिन खलफ…” भन्दा हजुर रसूलुल्लाहले असहाबतिर फर्केर भन्नुभयो: “मक्काका मानिसहरूले आफ्ना मुटुका टुक्रा तिमीहरूलाई कुर्बान गरिदिएका छन्।” त्यसपछि ती दुईजनालाई सोध्नुभयो: “आउँदा कुरैशबाट फर्कने कोही भयो?” उनीहरूले जवाफ दिए: “भयो। बनू जोहराबाट अख्नस बिन अबी शरीक फर्के।” हजुरले भन्नुभयो: “उनी आफू सत्य बाटोमा नहुँदा पनि, आखिरत, अल्लाह तआला र किताब नजान्दा पनि उनले बनू जोहरालाई सही बाटो देखाएछन्… उनीहरूबाहेक फर्कने अरू कोही भयो?” भनेर सोध्नुहुँदा “बनू अदी बिन काब फर्के” भन्ने जवाफ पाउनुभयो।१०
“या रसूलल्लाह! अल्लाह तआलाको जे आदेश छ, त्यही पूरा गर्नुहोस्। उहाँको फर्मानअनुसार अघि बढ्नुहोस्। हामी हरेक क्षण तपाईँसँगै छौँ, एक क्षण पनि तपाईँको साथ छोड्दैनौँ” मिकदाद बिन अस्वद (रदियल्लाहु अन्हु)
प्यारा नबीले हजरत उमरलाई अन्तिम पटक सचेत गराउन सम्झौताका लागि कुरैशकहाँ पठाउनुभयो। उमर बिन खत्ताबले उनीहरूलाई भन्नुभयो: “हे जिद्दी कौम! रसूल अलैहिस्सलाम भन्नुहुन्छ: ‘सबैले यो काम छोडून्, सकुशल फर्केर जाऊन्। किनभने तिमीहरूबाहेक अरूसँग लड्नु मलाई तिमीहरूसँग लड्नुभन्दा बढी रुचाइने कुरा हो!…’”
यस प्रस्तावको जवाफमा कुरैशका मुशरिकमध्ये हकीम बिन हिजाम अगाडि आएर भने: “हे कुरैशका मानिसहरू हो! मुहम्मदले तिमीहरूमाथि निकै इन्साफ गरे। उनले चाहेको कुरा तुरुन्तै मान। उनले भनेको गरेनौ भने कसम खान्छु, यसपछि उनले तिमीहरूमाथि कहिल्यै इन्साफ गर्नेछैनन्!…” हकीमको यो कुरामा रिसाएर अबू जहलले भन्यो: “हामी यो कहिल्यै मान्दैनौँ र मुसलमानहरूसँग बदला नलिएसम्म फर्कँदैनौँ। ताकि फेरि कसैले हाम्रो काफिलामाथि हमला गर्न नसकोस्।” अनि उसले सन्धिका बाटा बन्द गरिदियो। हजरत उमर फर्कनुभयो।
त्यस रात प्यारा नबी र उहाँका गौरवशाली असहाब मुशरिकहरूभन्दा पहिले बद्र आइपुगेर इनारहरूको नजिकै एउटा ठाउँमा ओर्लनुभयो। प्यारा नबीले असहाबसँग सल्लाह गर्दै छाउनी कहाँ बनाउनुपर्छ भनेर उहाँहरूको राय सोध्नुभयो। तीमध्ये भर्खर तेत्तीस वर्षका हुबाब बिन मुन्जिर उठेर बोल्ने अनुमति माग्नुभयो। अनुमति पाएपछि सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! यो ठाउँ अल्लाह तआलाले तपाईँलाई छाउनी बनाउन आदेश दिनुभएको र बस्नैपर्ने ठाउँ हो? कि व्यक्तिगत विचार र युद्धको एउटा जुक्ति भनेर रोजिएको हो?” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “होइन! युद्धको एउटा जुक्तिअनुसार यो ठाउँ रोजिएको हो।”
यो सुनेर हजरत हुबाबले भन्नुभयो: “मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्, या रसूलल्लाह!
हामी युद्ध गर्ने मानिस हौँ। यी ठाउँहरू पनि राम्ररी चिन्छौँ। यी कुरैशीहरू बास बस्ने ठाउँको नजिकैको इनारमा मीठो र प्रशस्त पानी छ। तपाईँ अनुमति दिनुहुन्छ भने त्यहीँ बास बसौँ। वरपरका सबै इनार पुरिदिऔँ। त्यसपछि एउटा पोखरी बनाएर पानीले भरौँ। शत्रुसँग लड्दा तिर्खा लागेपछि हाम्रो पोखरीमा आएर पानी पिउनेछौँ। शत्रुले भने पानी पाउनेछैन र बेहाल हुनेछ।”११ त्यही बेला जिब्रील अलैहिस्सलामले यो विचार ठीक भएको बताउने वही ल्याउनुभयो। प्यारा नबीले “हे हुबाब! सही विचार तिमीले सङ्केत गरेकै हो” भन्नुभयो र उठ्नुभयो। सबै मिलेर बताइएको इनारमा आउनुभयो। मीठो पानी भएको इनारबाहेक अरू सबै इनार पुरेर एउटा ठूलो पोखरी बनाउनुभयो। त्यसमा पानी भरेर पिउनका लागि भाँडा राख्नुभयो।
यसैबीच हजरत साद बिन मुआज प्यारा नबीको शरीफ दरबारमा आएर प्रस्ताव राख्नुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँ बस्नका लागि खजुरका हाँगाले एउटा छहारी बनाइदिऔँ?” फख्रे आलम सादको यस विचारमा खुसी हुनुभयो र दुआ गर्नुभयो। तुरुन्तै एउटा छहारी बनाइयो। नबीहरूका सुल्तानले इज्जतदार असहाबसँग युद्धमैदान घुमेर निरीक्षण गर्नुभयो। बेलाबेलामा रोकिँदै “इन्शाअल्लाह, भोलि बिहान फलानो मारिएर ढल्ने ठाउँ यही हो! इन्शाअल्लाह, भोलि बिहान फलानो मारिएर ढल्ने ठाउँ यही हो! यही हो! यही…” भन्दै आफ्ना मुबारक हातले कुरैशी मुशरिकहरू मारिने ठाउँहरू एक-एक गरी देखाउनुभयो।
पछि हजरत उमरले यसबारे यसरी खबर दिनुभयो: “तीमध्ये हरेक रसूले अकरमले मुबारक हात राख्नुभएकै ठाउँमा ठ्याक्कै मारिएर ढलेको मैले देखेँ। न अलिकति अगाडि थिए, न पछाडि।”
सारा संसारका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले असहाबे किरामलाई तीन समूहमा बाँड्नुभयो: मुहाजिरहरूको झन्डा मुसअब बिन उमैरलाई, औसका मानिसहरूको साद बिन मुआजलाई र खजरजका मानिसहरूको हुबाब बिन मुन्जिरलाई दिनुभयो। हरेकजना आ-आफ्नो झन्डामुनि जम्मा भए।१२ हजुरले सेनालाई पङ्क्तिमा उभ्याएर व्यवस्थित पार्नुभयो।
सेनालाई मिलाउँदै गर्दा पङ्क्तिबाट अगाडि निस्केका सवाद बिन गजिय्याको छातीमा मुबारक हातमा रहेको लट्ठीले छुँदै भन्नुभयो: “पङ्क्तिमा मिल, हे सवाद!” सवादले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँको हातको लट्ठीले मलाई दुखायो। तपाईँलाई सत्य धर्म, किताब र न्यायसहित पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको हकको कसम, म पनि तपाईँलाई लट्ठीले त्यसरी नै छुन चाहन्छु।” उहाँको यो कुराले सबै असहाबे किराम छक्क परे। सारा सृष्टिका सरदारसँग किसास माग्नु पनि हुन्छ र? यस्तो गर्न सकिन्छ र? हजुर रसूलुल्लाहले आफ्नो मुबारक कमिजको अगाडि खोल्नुभयो र भन्नुभयो: “ल, किसास लेऊ र आफ्नो हक लेऊ।” हजरत सवादले हबीबे अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को मुबारक छाती ठूलो खुसी र मायाका साथ चुम्नुभयो।
सबैले किसास पर्खिरहेका बेला आफूले देखेको दृश्यले उनीहरू आफ्ना दाजुभाइ सवादप्रति मुग्ध भए, उहाँको भाग्य देखेर लोभिए। हाम्रा प्यारा नबीले “किन यसो गर्यौ?” भनेर सोध्नुहुँदा उहाँले भन्नुभयो: “मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्, या रसूलल्लाह! आज अल्लाह तआलाको आदेशले मेरो अन्तिम घडी आएको देख्दै छु; तपाईँको उच्च व्यक्तित्वबाट छुट्टिनुपर्ला भनेर डराइरहेको छु। त्यसैले हाम्रो बीचका यी अन्तिम क्षणमा तपाईँको मुबारक शरीरमा मेरो ओठ छोओस् भन्ने चाहेँ। यसलाई कियामतको दिन तपाईँले मेरो शफाअत गर्नुहुने र यसरी म अजाबबाट बच्ने वसीला बनाउन चाहेँ।” उहाँको यो मायाका अगाडि प्यारा नबी पनि साह्रै भावुक हुनुभयो र हजरत सवादका लागि दुआ गर्नुभयो।
मुबारक इस्लामी सेनाको दाहिने भागको नेतृत्व वीर मुजाहिद जुबैर बिन अव्वाम र देब्रे भागको नेतृत्व मिकदाद बिन अस्वदले गर्नुहुने थियो।१३
हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले युद्ध कसरी सुरु गर्ने भन्नेबारे इज्जतदार असहाबसँग सल्लाह गर्न चाहनुभयो र सोध्नुभयो: “तिमीहरू कसरी लड्छौ?” आसिम बिन साबित हातमा धनुकाँड लिएर उठ्नुभयो र आफ्नो राय दिनुभयो: “या रसूलल्लाह! कुरैशीहरू हामीबाट करिब सय मिटर टाढा आइपुग्दा उनीहरूमाथि काँड बर्साऔँ। त्यसपछि हातले ढुङ्गा हान्न पुग्ने दूरीमा आएपछि ढुङ्गा हानौँ। भालाले भेट्ने गरी नजिक आएपछि भाला नभाँचिउन्जेल भालाले लडौँ। अनि तरबार निकालेर भिडौँ!” यो जुक्ति प्यारा नबीलाई मन पर्यो। असहाबलाई यस्तो निर्देशन दिनुभयो: “आफ्ना पङ्क्ति छोडेर नछुट्टिनू। चलहल नगरी आफ्नो ठाउँमा अडिग रहनू। मैले आदेश नदिएसम्म युद्ध सुरु नगर्नू। शत्रु नजिक नआउँदै काँड चलाएर खेर नफाल्नू। शत्रुले ढाल खोलेपछि काँड हान्नू। शत्रु राम्ररी नजिक आएपछि हातले ढुङ्गा हान्नू। अझ नजिक आएपछि भाला चलाउनू। शत्रुसँग छाती जुधाउने बेला आएपछि तरबारले लड्नू…”
“इन्शाअल्लाह, भोलि बिहान फलानो मारिएर ढल्ने ठाउँ यही हो! इन्शाअल्लाह, भोलि बिहान फलानो मारिएर ढल्ने ठाउँ यही हो! यही हो! यही…” हदीसे शरीफ
त्यसपछि पहरेदारहरू राखेर असहाबे किरामलाई आराम दिइयो। अल्लाह तआलाको हिकमतले उनीहरू यति गहिरो निद्रामा डुबे कि आँखाका ढकनी उठाउन सक्ने हालतमा थिएनन्। प्यारा नबी खजुरका हाँगाले बनाइएको छहारीमा जानुहुँदा हजरत अबू बकर र त्यसपछि साद बिन मुआजले तरबार निकालेर छहारीको ढोकामा पहरा दिनुभयो। हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले मुबारक हात उठाएर ठूलो दुःखका साथ अल्लाह तआलासँग “या रब! यो मुट्ठीभरको जमाअतलाई तपाईँले नष्ट गर्नुभयो भने अब धर्तीमा तपाईँको इबादत पटक्कै हुनेछैन…” भन्दै बिन्ती गर्न थाल्नुभयो र यो मार्मिक दुआ बिहानसम्म चलिरह्यो।
मुबारक इस्लामी सेनाले छाउनी बनाएको ठाउँ बलौटे थियो। त्यसैले हिँड्न गाह्रो हुन्थ्यो, खुट्टा बालुवामा भासिन्थे। अल्लाह तआलाको इहसान र हजुर रसूलुल्लाहको दुआको बरकतले त्यस रात झन्-झन् बढ्दै जाने पानी पर्न थाल्यो; खोलाबाट उर्लिने गरी बाढी बग्यो। पानीका भाँडा भरिए, जमिन खुट्टा नभासिने गरी कडा भयो।
मुशरिकहरू भने हिलो र बाढीमा फसे।
बिहानीपख उज्यालो फुटेपछि हजुर रसूलुल्लाहले असहाबलाई नमाजका लागि उठाउनुभयो।
फज्रको नमाज पढाउनुभएपछि शत्रुसँग जिहाद गर्नुको र शहादतको फजीलतबारे बताउँदै उनीहरूलाई लड्न उत्साहित पार्नुभयो। भन्नुभयो: “निःसन्देह अल्लाह तआलाले सत्य र साँचो कुराकै आदेश दिनुहुन्छ। अल्लाह तआलाको रजाका लागि नगरिएको कसैको अमल उहाँ स्वीकार गर्नुहुन्न… हाम्रा रबले यी ठाउँमा तिमीहरूलाई आफ्नो रहमत र मगफिरतको वाचा गर्नुभएको आदेश पूरा गर्न प्रयास गर र परीक्षामा सफल होऊ! किनभने उहाँको वाचा सत्य, उहाँको कुरा साँचो र उहाँको सजाय कडा छ। म र तिमीहरू हय्य र कय्यूम अल्लाह तआलासँग बाँधिएका छौँ। उहाँकै शरण लियौँ, उहाँकै सहारा लियौँ, उहाँमाथि नै भर गर्यौँ। हाम्रो अन्तिम फर्काइ पनि उहाँकैतर्फ हो। अल्लाह तआलाले मलाई र सबै मुसलमानलाई माफ गरिदिऊन्!…”
रमजाने शरीफको सत्रौँ दिन, शुक्रबारको घाम उदायो। केही बेरमै इतिहासकै सबैभन्दा निर्मम, सबैभन्दा असमान, सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र सबैभन्दा ठूलो युद्ध सुरु हुँदै थियो…
एकातिर फख्रे आलम सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम र ज्यान कुर्बान गर्न रत्तिभर पनि नहिचकिचाउने उहाँका मुट्ठीभर इज्जतदार असहाब थिए; अर्कोतिर इस्लामलाई एक चम्चा पानीमा डुबाउन, अल्लाह तआलाको हबीब हुने इज्जत पाउनुभएका नबीलाई नष्ट गर्न भेला भएको उद्दण्ड र उच्छृङ्खल काफिरहरूको हुल थियो। दुःखको कुरा, यिनीहरूमध्ये रसूले अकरमका नातेदार पनि थिए। उनीहरू पनि आफ्ना प्यारा भतिजसँग लड्न बद्र आएका थिए।
प्यारा नबीले आफ्नो सेनाको व्यवस्था फेरि एक पटक जाँच्नुभयो र दिनुभएका निर्देशन दोहोर्याउनुभयो। यसैबीच कुरैशका मुशरिकहरू आफ्नो छाउनीबाट निस्केर बद्रको उपत्यकातिर बग्न थाले। धेरैजसोले कवच लगाएका थिए। ठूलो घमण्ड र अहङ्कारका साथ इस्लामी सेनामाथि हमला गर्न अघि बढेका थिए। मुशरिकहरूको यो हाल देख्नुभएर हजुर रसूलुल्लाह हजरत अबू बकरसँग पालभित्र पस्नुभयो र मुबारक हात उठाएर जनाबे हकसँग बिन्ती गर्न थाल्नुभयो: “या रब! यी कुरैशका मुशरिकहरू आफ्नो सारा घमण्ड र अहङ्कारका साथ आइरहेका छन्!… तपाईँलाई चुनौती दिँदै छन्, तपाईँका नबीलाई झूटो ठहराउँदै छन्। हे अल्लाह! मलाई गर्नुभएको सहायता र विजयको वाचा पूरा गरिदिनुहोस् भनेर तपाईँसँग माग्छु!… या अल्लाह! यदि यो मुट्ठीभर मुसलमानहरूको बिनाश चाहनुहुन्छ भने त्यसपछि तपाईँको इबादत गर्ने कोही रहनेछैन!…”
यसरी उहाँ नरोकिई, बारम्बार सहायता माग्दै अल्लाह तआलासँग बिन्ती गरिरहनुभयो। प्यारा नबीको यो अत्यन्त मार्मिक, भित्रैसम्म छियाछिया पार्ने बिन्ती आफूलाई बिर्सेर रिदा उहाँको मुबारक काँधबाट खस्दासम्म चलिरह्यो। यो मर्मस्पर्शी अनुनय सहन नसक्नुभएका हजरत अबू बकरले मुबारक रिदालाई ठूलो आदरका साथ भुइँबाट उठाएर हजुरको मुबारक काँधमा राख्दै सान्त्वना दिनुभयो: “मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! यति बिन्ती गर्नुभयो, पुग्छ!… आफ्ना रबसँग दुआमा निकै आग्रह गर्नुभयो! निःसन्देह अल्लाह तआलाले तपाईँलाई वाचा गर्नुभएको विजय छिट्टै दिनुहुनेछ।” त्यही बेला सारा संसारका सरदार यी आयते करीमा पढ्दै पालबाट निस्कनुभयो। भावार्थमा यसो भनिँदै थियो: “(बद्रमा रहेको) यो समूह छिट्टै निश्चय नै तितरबितर भएर हार खानेछ र पिठ्युँ फर्काएर भाग्नेछ। अझ भनौँ, उनीहरूको असली अजाबको समय कियामतमा हो। त्यस समयको अजाब झन् भयानक, झन् तितो छ।”१४
हाम्रा प्यारा नबी आफ्नो सेनाको अगाडि आउनुभयो। गौरवशाली असहाबलाई यी आयते करीमा पढेर सुनाउनुभयो: “हे ईमान ल्याउनेहरू हो! तिमीहरूको कुनै शत्रु समूहसँग भेट हुँदा अडिग रह र अल्लाह तआलाको धेरै जिक्र गर, ताकि छुटकारा पाऊ… यसरी आशा छ, तिमीहरू सफलतामा पुग्नेछौ। अल्लाह र उहाँका रसूलको आज्ञा पालन गर। आपसमा विवाद नगर, नत्र असफल हुनेछौ। तिमीहरूको हातमा रहेको सत्वत (शक्ति, बल) जानेछ। सब्र गर। किनभने अल्लाह तआला सब्र गर्नेहरूसँग हुनुहुन्छ।”१५
शत्रुसँग सबै मिलेर लडिने पहिलो युद्ध यही हुन लागेको थियो। युद्ध सुरु हुनै लागेको थियो। जोस चरम सीमामा पुगेको थियो। रसूले अकरमले “अल्लाह तआलाको धेरै जिक्र गर…” भन्ने अर्थको आयते करीमा पढ्नुभएपछि सबै असहाबे किराम एकसाथ “अल्लाहु अकबर!… अल्लाहु अकबर!…” भन्न र विजय दिनुहोस् भनेर जनाबे हकसँग बिन्ती गर्न थाले। अब उनीहरू प्यारा नबीको एउटा इसारा पर्खिरहेका थिए। त्यस बेलाको चलनअनुसार दुई सेना भिड्नुअघि दुवै पक्षबाट वीरहरू मैदानमा निस्कन्थे र आमनेसामने लड्थे। यस भिडन्तमा दुवै पक्षको लड्ने आवेग र इच्छा बढ्थ्यो, युद्धमा तात्थे र बानी पर्थे। मुशरिकमध्ये आमिर बिन हजरमीले यो नियम नमानी, कुल्चेर इस्लामी सेनातिर एउटा काँड हान्यो। काँड मुहाजिरमध्ये मिहजालाई लाग्यो; उहाँ शहीद हुनुभयो र उहाँको मुबारक रूह जन्नततर्फ उड्यो। नबीहरूका सरदारले यस पहिलो शहीदका लागि “मिहजा शहीदहरूका सरदार हुन्” भन्दै खुसीको खबर दिनुभयो। असहाबे किराम आफ्नो ठाउँमा अडिन नसक्ने भइसकेका थिए। तर हजुरबाट आदेश नआएसम्म अलिकति पनि चल्न सक्दैनथे।
“या रब! यी कुरैशका मुशरिकहरू आफ्नो सारा घमण्ड र अहङ्कारका साथ आइरहेका छन्!… तपाईँलाई चुनौती दिँदै छन्, तपाईँका नबीलाई झूटो ठहराउँदै छन्। हे अल्लाह! मलाई गर्नुभएको सहायता र विजयको वाचा पूरा गरिदिनुहोस् भनेर तपाईँसँग माग्छु!…” हदीसे शरीफ
हरेकको मन ज्वालामुखीझैँ उम्लिन थाल्यो!…
यसैबीच मुशरिक सेनाबाट तीनजना मानिस अगाडि निस्केको देखियो। उनीहरू बनू रबीआका इस्लामका कट्टर शत्रु उत्बा, उसको भाइ शैबा र उसको छोरा वलीद थिए। मुजाहिदहरूतिर फर्केर उनीहरू चिच्याए: “तिमीहरूमध्ये हामीसँग लड्न सक्ने कोही छ?” असहाबे किराममध्ये सबैभन्दा पहिले हजरत अबू हुजैफा आफ्ना बुबा उत्बासँग लड्न अगाडि बढ्नुहुँदा सारा संसारका सुल्तानले उहाँलाई भन्नुभयो: “तिमी रोकिऊ!” मदीनाका मुजाहिदहरूमध्ये अफ्रा खातूनका छोराहरू मुआज र मुअव्विज तथा अब्दुल्लाह बिन रवाहा अगाडि बढ्नुभयो। उत्बा, शैबा र वलीदको सामु उभिनुभयो। हातमा तरबार लिएर तयार भएर पर्खिरहनुभएको थियो।
मुशरिकहरूले “तिमीहरू को हौ?” भन्दै उनीहरूलाई आफ्नो परिचय दिन भने। उहाँहरूले “मदीनाका मुसलमान हौँ” भन्नुहुँदा मुशरिकहरूले भने: “हाम्रो तिमीहरूसँग कुनै काम छैन। हामीलाई बनू अब्दुल मुत्तलिब चाहिन्छ। हामी उनीहरूसँग लड्न चाहन्छौँ।” अनि इस्लामी सेनातिर फर्केर चिच्याए: “हे मुहम्मद! हाम्रो सामु हाम्रै कौमबाट हाम्रा बराबरीका मानिस निकाल!”
रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले मैदानमा रहेका यी तीन वीर असहाबका लागि दुआ गर्नुभएपछि उहाँहरूलाई आफ्नो ठाउँमा फर्कन आदेश दिनुभयो। त्यसपछि असहाबतिर आँखा डुलाउँदै भन्नुभयो: “हे बनू हाशिम! उठ! अल्लाह तआलाको नूरलाई आफ्नो बातिल धर्मले निभाउन आएकाहरूविरुद्ध सत्यको बाटोमा लड; अल्लाह तआलाले तिमीहरूका नबीलाई पनि यसैका लागि पठाउनुभएको हो। उठ, हे उबैदा! उठ, हे हमजा! उठ, हे अली!”
अल्लाह तआलाका सिंह हजरत हमजा, हजरत अली र हजरत उबैदा फलामे टोप लगाएर मैदानतर्फ अघि बढ्नुभयो। उहाँहरू सामु पुग्नुहुँदा मुशरिकहरूले भने: “तिमीहरू को हौ? हाम्रा बराबरीका हौ भने तिमीहरूसँग लड्छौँ।” उहाँहरूले “म हमजा हुँ! म अली हुँ! म उबैदा हुँ!” भनेर जवाफ दिनुहुँदा मुशरिकहरूले भने: “तिमीहरू पनि हामीजस्तै इज्जतदार मानिस हौ। तिमीहरूसँग लड्न हामी तयार छौँ।” वीर इस्लामी मुजाहिदहरूले मुशरिकहरूलाई सुरुमा ईमानतर्फ बोलाउनुभयो, तर उनीहरूले मानेनन्। त्यसपछि तीनैजना एकसाथ तरबार निकालेर मुशरिकहरूमाथि जाइलाग्नुभयो। हजरत हमजाले उत्बा नामको काफिरलाई र हजरत अलीले वलीद नामको काफिरलाई एकै प्रहारमा मार्नुभयो। हजरत उबैदाले शैबालाई घाइते बनाउनुभयो। शैबाले पनि उबैदालाई घाइते बनायो। हजरत हमजा र हजरत अलीले उबैदाको सहायतामा पुगेर शैबालाई त्यहीँ मार्नुभयो। हजरत उबैदालाई काखमा उठाएर हजुर रसूलुल्लाहको सामु ल्याउनुभयो।१६ हजरत उबैदा बिन हारिसको मुबारक गोलीगाँठोबाट रगत र मज्जा बगिरहेको थियो। उहाँले आफ्नो यो हालको पटक्कै वास्ता नगरी सोध्नुभयो: “मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! म यही हालमा मरेँ भने शहीद हुन्न र?” प्यारा नबीले “हो, तिमी शहीद हौ” भन्दै उहाँ जन्नती हुनुहुन्छ भन्ने खुसीको खबर दिनुभयो। (हजरत उबैदा (रदियल्लाहु अन्हु) युद्धबाट फर्कँदा सफ्रा भन्ने ठाउँमा वफात हुनुभयो।) यस भिडन्तमा आफ्ना तीन महत्त्वपूर्ण मानिस गुमाएका मुशरिकहरू अलमलमा परे। तैपनि अबू जहल आफ्नो सेनाको मनोबल सुधार्न “उत्बा, शैबा र वलीद मरेकोमा ध्यान नदेऊ, उनीहरूले लड्नमा हतार गरे र बेकारमा मरे! कसम खान्छु, मुसलमानहरूलाई समातेर डोरीमा नबाँधेसम्म हामी फर्कनेछैनौँ!…” भन्दै सान्त्वना दिन खोज्दै थियो। वीर असहाबे किराम भने जतिसक्दो चाँडो मुशरिकहरूको यो हुललाई तरबारले सजाय दिन अधीर हुनुहुन्थ्यो। प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) पनि आफ्नो मुबारक जिब्रोबाट नछुट्ने यो दुआ दोहोर्याइरहनुभएको थियो: “या अल्लाह! मलाई गर्नुभएको वाचा पूरा गरिदिनुहोस्!… या अल्लाह! यो मुट्ठीभर इस्लामी जमाअतलाई नष्ट गर्नुभयो भने धर्तीमा तपाईँको इबादत गर्ने कोही रहनेछैन!…”
यसैबीच मुशरिकहरूको पङ्क्तिबाट कुरैशका सबैभन्दा साहसी र निपुण काँड हान्नेमध्ये एक, हजरत अबू बकरका अझै मुसलमान नभएका छोरा अब्दुर्रहमान मैदानमा आएर जोडी खोज्न थाले। जुलाई महिनाको यस मध्यदिनको गर्मीमा मुजाहिदहरूको पङ्क्तिबाट पनि एकजना व्यक्ति तुरुन्तै तरबार समातेर अघि बढेको देखियो। यी व्यक्ति सबैभन्दा पहिले मुसलमान हुने र सिद्दीकको मकामले इज्जत पाउने, नबीहरूपछि सबैभन्दा श्रेष्ठ मानिस, वीर हजरत अबू बकर हुनुहुन्थ्यो… छोरासँग लड्न अगाडि झम्टिनुभएको थियो। तर सारा संसारका सरदारले उहाँलाई भन्नुभयो: “हे अबू बकर! के तिमीलाई थाहा छैन, तिमी मेरो देख्ने आँखा र सुन्ने कानको ठाउँमा छौ? मेरो छेउबाट नछुट्टिऊ! मेरो शरीर र हृदयमा आउने हरेक कष्ट तिम्रो मुबारक अनुहार हेर्दा हलुका हुन्छ। तिमीसँग मेरो हृदय बलियो हुन्छ।”
यसरी उहाँलाई लड्नबाट रोक्नुभयो। अबू बकर सिद्दीकले छोरालाई “हे दुष्ट! मसँगको तेरो नाता कहाँ गयो?” भन्नबाट आफूलाई रोक्न सक्नुभएन।
त्यसपछि नबीहरूका सुल्तान हबीबे अकरम झुकेर एक मुट्ठी बालुवा उठाउनुभएको देखियो। यो बालुवा शत्रुतिर छर्दै भन्नुभयो: “कालो होस् यिनका अनुहार!… या अल्लाह! यिनका हृदयमा डर हालिदिनुहोस्, यिनका खुट्टामा कम्पन दिनुहोस्!” अनि असहाबतिर फर्केर आदेश दिनुभयो: “हमला गर!… जाइलाग!” एउटा इसारा पर्खिरहेका गौरवशाली असहाबले पहिले दिइएको निर्देशनअनुसार अघि बढे। “अल्लाहु अकबर!… अल्लाहु अकबर!…”का नारासँगै काँडहरू सुसाउन, ढुङ्गाहरूले तारो भेट्न, भालाहरू कवचमा ठोक्किन थाले… अल्लाह तआलाका सिंह हजरत हमजा दुवै हातमा दुईवटा तरबार लिएर लडिरहनुभएको थियो; हजरत अली, हजरत उमर, जुबैर बिन अव्वाम, साद बिन अबी वक्कास, अबू दुजाना१७, अब्दुल्लाह बिन जह्श मुशरिकहरूको पङ्क्तिको एक छेउबाट पसेर अर्को छेउबाट निस्कँदै काफिरहरूलाई अलमलमा पारिरहनुभएको थियो। हरेकजना पार गर्न नसकिने एक-एक किल्ला बनिसक्नुभएको थियो। “अल्लाहु अकबर!… अल्लाहु अकबर!…”का आवाजले संसार भरिरहेको थियो; अल्लाह तआलाको शानको महानता काफिरहरूको दिमागमा घनझैँ बजारिँदै थियो। प्यारा नबी “या हय्यु! या कय्यूम! या हय्यु! या कय्यूम!” भन्दै अल्लाह तआलासँग बिन्ती गर्दै हुनुहुन्थ्यो। हजरत अलीले भन्नुभएको छ: “बद्रमा हामी सबैमध्ये सबैभन्दा साहसी, सबैभन्दा वीर रसूल अलैहिस्सलाम हुनुहुन्थ्यो। मुशरिकहरूको पङ्क्तिको सबैभन्दा नजिक पनि उहाँ नै हुनुहुन्थ्यो। अप्ठ्यारोमा पर्दा हामी उहाँकै शरण लिन्थ्यौँ।”
मुशरिकहरूले आफ्ना सरदार अबू जहललाई बीचमा राखे। आफूहरूमध्ये एकजनालाई अबू जहलजस्तै लुगा लगाइदिएर उसजस्तै बनाए। यो अभागीको नाम अब्दुल्लाह बिन मुन्जिर थियो। हजरत अली अब्दुल्लाहमाथि जाइलाग्नुभयो। अबू जहलकै आँखाअगाडि अब्दुल्लाहको टाउको छिनाल्नुभयो। अबू कैसलाई लुगा लगाइदिए। उसलाई पनि हजरत हमजाले मार्नुभयो।
हजरत अली एकजना मुशरिकसँग लडिरहनुभएको थियो। मुशरिकले हजरत अलीतिर तरबार हानेको थियो, तरबार ढालमा धसिएर अड्केको थियो। हजरत अलीले जुल्फिकार मुशरिकको कवच लगाएको शरीरमा हान्नुहुँदा कवचसहित उसलाई काँधदेखि छातीसम्म चिरिदिनुभएको बेला आफ्नो टाउकोमाथि एउटा तरबार चम्केको देख्नुभयो। तुरुन्तै टाउको निहुराउनुभयो। तरबार चम्काउनेले “ले! यो हमजा बिन अब्दुल मुत्तलिबबाट” भन्दै गर्दा मुशरिकको टाउको फलामे टोपसमेत भुइँमा खस्यो। हजरत अलीले फर्केर हेर्नुहुँदा आफ्ना काका हजरत हमजालाई दुई तरबारले लडिरहनुभएको देख्नुभयो। हाम्रा नबीले आफ्ना असहाब यसरी बहादुरीसाथ लडेको देख्दा “यिनीहरू धर्तीमा अल्लाह तआलाका सिंह हुन्” भन्दै उनीहरूको प्रशंसा गर्नुहुन्थ्यो।
“या अल्लाह! मलाई गर्नुभएको वाचा पूरा गरिदिनुहोस्!… या अल्लाह! यो मुट्ठीभर इस्लामी जमाअतलाई नष्ट गर्नुभयो भने धर्तीमा तपाईँको इबादत गर्ने कोही रहनेछैन!…” हदीसे शरीफ
एक पटक हजुर रसूलुल्लाहको ठीक छेउमा लडिरहनुभएका हजरत उक्काशाको तरबार भाँचियो। यो देखेर हाम्रा प्यारा नबीले भुइँमा देख्नुभएको एउटा लट्ठी टिपेर उहाँतिर बढाउनुभयो र भन्नुभयो: “हे उक्काशा! यसैले लड!…” उक्काशाले लट्ठी समात्नासाथ हाम्रा नबीको मुजिजाले त्यो लट्ठी लामो, टल्किने, पिठ्युँको बीच भाग बलियो भएको धारिलो तरबार बन्यो। युद्ध नसकिउन्जेल उहाँले यही तरबारले धेरै मुशरिकहरूलाई मार्नुभयो।
सारा संसारका सरदार रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) एकातिर लड्दै हुनुहुन्थ्यो, अर्कोतिर आफ्ना असहाबलाई जोसले भरिदिने यो मुबारक हदीसे शरीफ भन्दै हुनुहुन्थ्यो: “जसको कुदरतको हातमा मेरो अस्तित्व छ, उहाँ अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, आज जनाबे हकको रजाको आशा राखेर, सब्र र दृढता देखाउँदै लड्नेहरूलाई र पिठ्युँ नफर्काई अगाडि बढ्दाबढ्दै मारिनेहरूलाई हक तआलाले अवश्य आफ्नो जन्नतमा राख्नुहुनेछ।” यो मुबारक कुरा सुनेर उमैर बिन हुमामले “कति राम्रो! कति राम्रो! त्यसो भए जन्नतमा पस्न मलाई शहीद हुनुबाहेक अरू केही नचाहिने रहेछ!” भन्दै आफ्ना आक्रमण झन् बाक्लो पार्नुभयो। एकातिर शत्रुसँग जुध्नुहुन्थ्यो, अर्कोतिर भन्नुहुन्थ्यो: “अल्लाह तआलाकहाँ भौतिक सामलले होइन, हक तआलाको डर, आखिरतका अमल र जिहादमा सब्र र दृढता देखाएर मात्र पुगिन्छ। यसबाहेकका सबै सामल निःसन्देह सकिन्छन्, रित्तिन्छन्!…” यसरी शहीद नहुन्जेल लडिरहनुभयो।
युद्ध झन् चर्किएको थियो!… एउटै सहाबीमाथि कम्तीमा तीनजना मुशरिक एकैसाथ जाइलाग्थे। हरेकलाई छुट्टाछुट्टै तरबार पुर्याउन खोज्ने गौरवशाली असहाबे किरामलाई कुनै कुराले पनि गलाउन सक्दैनथ्यो। “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!…” भन्दा उहाँहरूमा फेरि नयाँ बल आउँथ्यो; पटक-पटक जाइलाग्दा पनि उहाँहरू थाक्नुहुन्नथ्यो। एक बेला मुशरिकहरूको आक्रमण झन् कडा भयो र असहाबे किराम गाह्रो अवस्थामा पर्नुभयो। त्यही बेला हजुर रसूलुल्लाह हजरत अबू बकरसँग खजुरका हाँगाले बनेको आफ्नो पालभित्र पस्नुभयो। हाम्रा नबीले फेरि अल्लाह तआलासँग मुनाजात गर्न थाल्नुभयो। “या रब! मलाई वचन दिनुभएको सहायता कृपा गरी दिनुहोस्!…” भनेर बिन्ती गर्दै हुनुहुन्थ्यो। त्यही क्षण वही आयो। भावार्थमा यसो भनिएको थियो: “त्यस बेला तिमीहरू आफ्ना रबसँग सहायता र विजय माग्दै थियौ; अनि उहाँले ‘निश्चय नै म लगातार एक हजार फरिश्ताहरूसहित तिमीहरूको सहायतामा आइपुग्नेछु’ भनेर तिमीहरूको यो मागको जवाफ दिनुभएको थियो र तिमीहरूको दुआ कबूल गर्नुभएको थियो।”१८ प्यारा नबी तुरुन्तै उठ्नुभयो र भन्नुभयो: “खुसीको खबर छ, हे अबू बकर! तिमीलाई अल्लाह तआलाको सहायता आइपुग्यो! उता हेर, उहाँ जिब्रील हुनुहुन्छ। बालुवाका ढिस्कामाथि घोडाको लगाम समातेर, हतियार भिरेर आदेश पर्खिरहनुभएको छ।” सूरा अनफालमा बताइएअनुसार जनाबे हकले फरिश्ताहरूलाई भावार्थमा यसो भन्नुभएको थियो: “याद गर, तिम्रा रबले फरिश्ताहरूलाई (मुसलमानहरूलाई विजय र सहायता दिने कुरामा) ‘म तिमीहरूसँग छु’ भनेर वही पठाउनुभयो। ल, मोमिनहरूलाई (विजयको खुसीको खबरले) साथ देऊ, उनीहरूलाई बल र शक्ति देऊ। म अब काफिरहरूका मनमा त्रास र डर हाल्नेछु। उनीहरूका गर्दनमाथि प्रहार गर, हात र खुट्टाका औँलाका जोर्नी, जोडिने ठाउँहरू भाँचिदेऊ। किनभने उनीहरूले अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको विरोध गरे। जसले अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको विरोध गर्छ, (उहाँको अजाबमा पर्छ;) अल्लाह तआलाको सजाय साह्रै कडा छ!”१९
यो आदेशपछि जिब्रील, मीकाईल र इसराफील अलैहिमुस्सलामले एक-एक हजार फरिश्ता साथमा लिएर क्रमैसँग हाम्रा प्यारा नबीको छेउमा, दायाँ र बायाँ आ-आफ्नो ठाउँ लिनुभयो।२०
जिब्रील अलैहिस्सलामले शिरमा पहेँलो पगरी बाँध्नुभएको थियो। अरू फरिश्ताहरूका शिरमा भने सेता पगरी थिए। उहाँहरूले पगरीका टुप्पा पछाडि झुन्ड्याउनुभएको थियो र सेता घोडा चढ्नुभएको थियो। सरवरे आलमले आफ्ना असहाबलाई भन्नुभयो: “फरिश्ताहरूले चिनो र निसानी लगाउनुभएको छ। तिमीहरू पनि आफ्ना लागि एउटा-एउटा चिनो र निसानी बनाऊ!”
जुबैर बिन अव्वामले शिरमा पहेँलो र अबू दुजानाले रातो कपडा पगरीझैँ बेर्नुभयो। हजरत अलीले सेतो कलगी लगाउनुभयो, हजरत हमजाले भने छातीमा सुतुरमुर्गको प्वाँख सिउरनुभयो। फरिश्ताहरू युद्धमा उत्रिनासाथ अवस्था एकैछिनमा फेरियो। असहाबे किरामले अगाडिको काफिरमाथि तरबार उचाल्न नपाउँदै उसको टाउको जिउबाट छुट्टिएर भुइँमा खस्थ्यो। प्यारा नबीको दायाँबायाँ, अगाडि र पछाडि नचिनिने व्यक्तिहरू मुशरिकहरूसँग लडिरहेका देखिन्थे।
हजरत सहलले बताउनुभयो: “बद्रको गजवामा हामी हरेकले कुनै मुशरिकको टाउकोमा तरबार चलाउँदा तरबार तारोमा नपुग्दै उसको टाउको जिउबाट छुट्टिएर भुइँमा गुडेको देख्थ्यौँ!…”
अबू जहल कसरी मारियो
मुशरिकहरूको झन्डा बोक्ने अबू अजीज बिन उमैर बन्दी बनाइयो। उनीहरूको सेनापति अबू जहल भने कुरैशीहरूलाई हौसला दिन नरोकिई कविता भन्दै आफ्ना सैनिकहरूको मनोबल उठाउन खोज्दै थियो। ऊ जवान ठिटोझैँ जाइलाग्थ्यो र “मेरी आमाले मलाई यस्तै दिनका लागि जन्माइन्!…” भनेर फुर्ती लगाउँदै जवानहरूलाई उक्साउँथ्यो। मुशरिकहरूमध्ये उबैदा बिन सईदले टाउकोदेखि खुट्टासम्म कवच लगाएको थियो। उसका आँखा मात्र देखिन्थे। घोडामाथि कहिले यता, कहिले उता फर्कंदै “म अबू जातुल करिश हुँ! म अबू जातुल करिश हुँ!” अर्थात् म ठूलो पेट भएको, पेटको बाउ हुँ भन्दै आफ्नै पाराले चुनौती दिँदै थियो। वीर मुजाहिद हजरत जुबैर बिन अव्वाम उसको नजिक पुग्नुभयो, भाला ठीक उसको आँखातिर ताक्नुभयो र “अल्लाहु अकबर!” भन्दै हुत्याउनुभयो। तारोमा पुगेको भालाले उसलाई घोडाबाट भुइँमा खसाल्यो। हजरत जुबैर दौडेर उसको छेउमा पुग्नुहुँदा उबैदा मरिसकेको थियो। गालामा खुट्टा टेकेर पूरा बलले तान्नुहुँदा पनि भाला बल्लतल्ल निस्क्यो, त्यो पनि बाङ्गिएर। बद्रको युद्धमा हजरत जुबैरले देखाउनुभएको वीरता साह्रै ठूलो थियो। उहाँको शरीरमा घाउ नलागेको ठाउँ नै बाँकी थिएन। उहाँका छोरा उर्वाले यसबारे यसरी बताउनुभएको थियो: “मेरा बुबाले तरबारका तीनवटा गहिरा प्रहार खानुभएको थियो। तीमध्ये एउटा गर्दनमा थियो। घाउले यति गहिरो दाग छोडेको थियो, म त्यसभित्र औँला छिराउन सक्थेँ।” अब्दुर्रहमान बिन औफ पनि कुरैशीहरूसँग घमासान लड्दै हुनुहुन्थ्यो; लागेका घाउबाट बगेको रगतको वास्तै नगरी अगाडि आउने जोसुकैलाई ढाल्दै हुनुहुन्थ्यो। हजरत अब्दुर्रहमानले आफूले देखेको एउटा घटना यसरी सुनाउनुभयो: “एकछिन मेरो अगाडि कोही बाँकी थिएन। दायाँबायाँ हेर्दा अन्सारका दुईजना ठिटा मेरो आँखामा परे। म यिनीहरूमध्ये बढी बलियो र राम्ररी हान्न सक्नेसँग हुन चाहन्थेँ। ती दुई जवानमध्ये एकले मलाई आँखाले नियाल्नुभयो, अनि मतिर फर्केर सोध्नुभयो: ‘हे काका! तपाईँ अबू जहललाई चिन्नुहुन्छ?’ मैले ‘हो, चिन्छु’ भनेँ र ‘हे भतिज, अबू जहललाई के गर्छौ?’ भनेर सोधेँ। उहाँले भन्नुभयो: ‘मलाई खबर आएअनुसार उसले रसूलुल्लाहलाई गाली गर्दो रहेछ। अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, उसलाई एक पटक देखेँ भने उसलाई नमारेसम्म वा म आफैँ नमरेसम्म उसको पछि कहिल्यै छोड्दिनँ।’ एउटा जवानले जोसमा भनेको यो पक्का र दृढ कुराले म साँच्चै छक्क परेँ।
“हे अबू बकर! के तिमीलाई थाहा छैन, तिमी मेरा लागि देख्ने आँखा र सुन्ने कानको ठाउँमा छौ! मेरो छेउबाट नजाऊ! मेरो शरीर र हृदयमा आउने हरेक कष्ट तिम्रो मुबारक अनुहार देख्दा हलुका हुन्छ। तिमीले गर्दा मेरो हृदय बलियो हुन्छ” हदीसे शरीफ
ती दुई जवानमध्ये अर्काले पनि मलाई आँखाले नियाल्नुभयो र पहिलोले भन्नुभएझैँ भन्नुभयो। त्यही बेला मैले अबू जहललाई देखेँ! ऊ कुरैशका सैनिकहरूबीच एकछिन पनि नरोकिई यताउता घुमिरहेको थियो। मैले ‘हे जवानहरू हो! हतारहतार यताउता गइरहेको त्यो मानिस अबू जहल हो’ भन्नासाथ उहाँहरूले तुरुन्तै तरबार समात्नुभयो र अबू जहलको नजिक पुग्नुभयो।
अनि उहाँहरू लड्न थाल्नुभयो। यी जवानहरू अफ्रा खातूनका छोरा मुआज र मुअव्विज दाजुभाइ हुनुहुन्थ्यो।” त्यसै बेला असहाबे किरामका वीरहरूमध्ये मुआज बिन अम्रले अबू जहलको नजिक पुग्ने मौका पाउनुभयो। लामो पुच्छर भएको घोडामा सवार अबू जहलमाथि जाइलागेर उहाँले पूरा बलले उसको खुट्टामा तरबार हान्नुभयो। अबू जहलको खुट्टा भुइँमा खस्यो। त्यही बेला बाबुको सहायतामा आइपुगेका र अझै मुसलमान नभएका इक्रिमा हजरत मुआज बिन अम्रसँग जुध्न थाले।
त्यत्तिकैमा मुआज र मुअव्विज दाजुभाइ बाजझैँ अगाडि झम्टनुभयो। अगाडि आउने जोसुकैलाई ढाल्दै अबू जहलकहाँ पुग्नुभयो र मर्यो भन्ठानुन्जेल उसलाई तरबारले हानिरहनुभयो।
हजरत मुआज बिन अम्र भने इक्रिमासँगको भिडन्तमा हात र पाखुरामा घाइते हुनुभएको थियो। उहाँको मुबारक हात नाडीबाटै काटिएको थियो र छालामा झुन्डिरहेको थियो। लडाइँमा पूरै डुब्नुभएका मुआज बिन अम्रसँग हातको वास्ता गर्ने, उपचारका लागि त्यसलाई बाँध्ने फुर्सद थिएन। काटिएको हात छालामा झुन्डिरहँदा पनि उहाँ वीरताका साथ लडिरहनुभएको थियो।
अल्लाहु अकबर!… कस्तो बलियो ईमान!… कस्तो हेर्नलायक दृश्य थियो!… केही बेर यसरी लडेपछि हजरत मुआजले आफ्नो चलफिर घटेको देख्नुभयो। यसको कारण काटिएको हात थियो। उहाँले तुरुन्तै त्यसलाई खुट्टामुनि थिचेर चुँडाल्नुभयो र फ्याँकिदिनुभयो…२१
इस्लामका कट्टर शत्रुमध्ये नौफल बिन खुवैलिद कुरैशका सबैभन्दा रोजाइका पहलमानमध्ये एक थियो। ऊ नरोकिई चिच्याउँथ्यो र मुशरिकहरूको बथानलाई जोस र उन्मादमा उचाल्न खोज्थ्यो। उसको यो हाल देखेर प्यारा नबीले “या अल्लाह! नौफल बिन खुवैलिदविरुद्ध मलाई सहायता गर्नुहोस्। उसको हिसाब चुक्ता गरिदिनुहोस्” भनेर दुआ गर्नुभएको थियो। अल्लाह तआलाका सिंह हजरत अलीले मुशरिक नौफललाई देख्नासाथ उसमाथि झम्टनुभयो। यति जोडले तरबार बजार्नुभयो, उसका दुवै खुट्टा कवचले ढाकिएका भए पनि एकैसाथ काटिए। त्यसपछि उसको गर्दनमा तरबार हानेर टाउको जिउबाट छुट्याइदिनुभयो।२२
बिलाल हबशीलाई तातो बालुवामा सुताएर छातीमा ठूल्ठूला ढुङ्गा राख्ने उमय्या बिन खलफ मुशरिकहरूमध्ये सबैभन्दा कट्टरमध्ये एक थियो। हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)लाई यातना दिन हरेक मौका छोप्ने इस्लामको यो ठूलो शत्रु बद्रको उपत्यकामा पनि मुशरिकहरूलाई जम्मा पार्न र इस्लामको नूर निभाउन लागिपरेको थियो। उसको यो हाल देखेर हजरत बिलाल नाङ्गो तरबार लिएर उसको नजिक पुग्नुभयो, उसको सामु तनक्क उभिनुभयो र “हे कुफ्रको मुखिया उमय्या बिन खलफ!… तिमी बच्यौ भने म नबचूँ!” भन्दै जाइलाग्नुभयो। साथै “हे अन्सारी दाजुभाइ हो! आइपुग, कुफ्रको मुखिया यहीँ छ!” भन्नासाथ असहाबे किरामले उमय्यालाई घेर्नुभयो र तुरुन्तै मार्नुभयो।२३
मुशरिकहरूको सेनामा अब कुनै मुखिया बाँकी रहेन। कसैलाई के गर्ने थाहा थिएन; जता पायो उतै भाग्न खोज्दै थिए। कुफ्रको किल्ला ढलिसकेको थियो। गौरवशाली असहाब पछ्याइरहनुभयो। मुशरिकहरूमध्ये केही बन्दी बनाइए। बन्दीहरूमध्ये हाम्रा प्यारा नबीका काका अब्बास पनि हुनुहुन्थ्यो।२४
विजय ईमान ल्याउनेहरूको भयो
प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले आफ्ना गौरवशाली असहाबलाई सोध्नुभयो: “नौफल बिन खुवैलिदबारे कसैलाई केही थाहा छ?” हजरत अली अगाडि आएर भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! उसलाई मैले मारेँ।” यो खबरले साह्रै खुसी हुनुभएका हाम्रा प्यारा नबीले “अल्लाहु अकबर!” भन्दै तकबीर भन्नुभयो, अनि भन्नुभयो: “अल्लाह तआलाले उसका बारेमा गरेको मेरो दुआ कबूल गर्नुभयो।”
उमय्या बिन खलफ मारिएको खबर सुनाउँदा पनि उहाँ साह्रै खुसी हुनुभयो र भन्नुभयो: “अलहम्दुलिल्लाह! अल्लाह तआलाको शुक्र छ। मेरा रबले आफ्नो बन्दालाई साँचो साबित गर्नुभयो, आफ्नो धर्मलाई माथि पार्नुभयो।”
रसूले अकरमले अबू जहलबारे “अबू जहलको के भयो होला, कहाँ पुग्यो होला? को गएर एकपल्ट हेरिआउँछ?” भन्दै मरेकाहरूमाझ उसलाई खोज्न आदेश दिनुभयो। खोजे, तर भेटेनन्। प्यारा नबीले भन्नुभयो: “खोज, उसका बारेमा मेरो एउटा कुरा छ। उसलाई चिन्न सकेनौ भने उसको घुँडाको घाउको दाग हेर। एक दिन म र ऊ अब्दुल्लाह बिन जुदआनको भोजमा थियौँ। हामी दुवै जवान थियौँ। म उसभन्दा अलि ठूलो थिएँ। भीडमा कसिँदा मैले उसलाई धकेलेँ। ऊ घुँडा टेकेर लड्यो। उसको एउटा घुँडामा चोट लाग्यो र त्यस घाउको दाग उसको घुँडाबाट कहिल्यै मेटिएन।”
तब अब्दुल्लाह इब्ने मसऊद अबू जहललाई खोज्न जानुभयो। उसलाई घाइते अवस्थामा भेट्नुभयो र चिन्नुभयो। “अबू जहल तिमी नै हौ?” भन्नुभयो। उसको गर्दनमा खुट्टा टेक्नुभयो। दाह्री समातेर तान्नुभयो र भन्नुभयो: “हे अल्लाह तआलाका शत्रु! आखिर अल्लाह तआलाले तिमीलाई हेय र तुच्छ बनाउनुभयो कि?” अबू जहलले भन्यो: “मलाई किन हेय र तुच्छ बनाउनु! हे भेडा चराउने गोठाला! अल्लाहले तिमीलाई नै हेय र तुच्छ बनाऊन्। तिमी त चढ्नै गाह्रो ठाउँमा चढेका रहेछौ! बरु आज विजय र जित कुन पक्षमा छ, त्यो मलाई बताऊ।” हजरत इब्ने मसऊदले भन्नुभयो: “विजय अल्लाह र उहाँका रसूलको पक्षमा छ।” अबू जहलको फलामे टोप टाउकोबाट निकाल्दै भन्नुभयो: “हे अबू जहल! म तिमीलाई मार्नेछु।” अबू जहलले भन्यो: “आफ्नो कौमको मुखियालाई मार्नेहरूमा तिमी पहिलो होइनौ। तर साँच्चै भनूँ भने तिमीले मलाई मार्नु मलाई निकै भारी पर्नेछ। कम्तीमा मेरो गर्दन छातीनजिकबाट काट, मेरो टाउको रवाफिलो देखियोस्!” यसरी उसले आफ्नो कुफ्र, घमन्ड र अहङ्कार कुन हदसम्म पुगेको रहेछ, देखायो।
इब्ने मसऊदले आफ्नै तरबारले अबू जहलको टाउको काट्न नसकेपछि अबू जहलकै तरबारले काट्नुभयो र उसको हतियार, कवच, फलामे टोप र टाउको ल्याएर प्यारा नबीको सामु राख्नुभयो। “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! यो अल्लाह तआलाको शत्रु अबू जहलको टाउको हो” भन्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “उहाँ नै अल्लाह हुनुहुन्छ, उहाँबाहेक कुनै इलाह छैन।” त्यसपछि उठेर आफ्ना असहाबसँगै अबू जहलको लाससम्म जानुभयो। त्यहाँ भन्नुभयो: “तिमीलाई हेय र तुच्छ बनाउनुहुने अल्लाह तआलालाई हम्द होस्।
हे अल्लाहका शत्रु! तिमी यस उम्मतका फिरऔन थियौ।” त्यसपछि “या रब! मलाई दिनुभएको वचन पूरा गर्नुभयो” भन्दै अल्लाह तआलाको शुक्र गर्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले घाइते असहाबे किरामका घाउ बाँध्न लगाउनुभयो। शहीद हुनुभएकाहरूको पहिचान गराउनुभयो। मुहाजिरहरूमध्ये छ र अन्सारहरूमध्ये आठ गरी चौधजना शहीद हुनुभएको थियो। उहाँहरू सबैका मुबारक रूहहरू जन्नततर्फ उड्दै गर्दा इस्लामको नूर निभाउन लागिपरेका मुशरिकहरूमध्ये सत्तरीजना मारिए र सत्तरीजना बन्दी बनाइए। हजुर रसूलुल्लाहले विजयको खुसीको खबर दिन अब्दुल्लाह बिन रवाहा र जैद बिन हारिसालाई मदीना पठाउनुभयो। प्यारा नबीले शहीदहरूको जनाजाको नमाज२५ पढाएर उहाँहरूलाई कब्रमा दफन गराउनुभयो। मुशरिकहरूका लासमध्ये चौबीसवटालाई एउटा सुकेको इनारमा र बाँकीलाई खाल्डाहरूमा एकै ठाउँ फालेर माथिबाट पुरियो। सारा संसारका सरदार आफ्ना इज्जतदार असहाबसँग इनारको छेउमा आउनुभयो र “हे इनारमा फालिएकाहरू हो!” भन्नुभयो। त्यसपछि मारिएका मुशरिकहरूको नाम बाबुको नामसहित लिँदै भन्नुभयो: “हे उत्बा बिन रबीआ! हे उमय्या बिन खलफ! हे अबू जहल बिन हिशाम!… तिमीहरू आफ्ना नबीका लागि कस्तो नराम्रो कौम थियौ! तिमीहरूले मलाई झूटो ठहरायौ, अरूले भने मलाई साँचो माने र पुष्टि गरे। तिमीहरूले मलाई मेरो सहर, मेरो थातथलोबाट निकाल्यौ, अरूले भने मेरा लागि आफ्ना ढोका खोले र मलाई छातीमा टाँसे। तिमीहरूले मसँग युद्ध गर्यौ, अरूले भने मलाई सहायता गरे। मेरा रबले दिनुभएको वचन तिमीहरूले पायौ? मैले त मेरा रबले वचन दिनुभएको विजय पाएँ।”
“(हे मेरा असहाब!) फरिश्ताहरूले चिनो र निसानी लगाउनुभएको छ। तिमीहरू पनि आफ्ना लागि एउटा-एउटा चिनो र निसानी बनाऊ!” हदीसे शरीफ
हजरत उमरले सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! लास भइसकेकाहरूसँग बोल्दै हुनुहुन्छ?” तब रसूले अकरमले भन्नुभयो: “मलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने मेरा रबको हकको कसम, म भन्छु, तिमीहरू मेरो कुरा उनीहरूभन्दा बढी सुन्दैनौ। तर उनीहरू जवाफ दिन सक्दैनन्।”
मुशरिकहरू ज्यान जोगाउन युद्धमैदानबाट हतारहतार भाग्दा आफूले ल्याएको कुनै पनि चिज लैजान सकेनन्। सबै मुसलमानहरूको हातमा पर्यो। प्यारा नबीले गनीमतको माल बद्रको युद्धमा भाग लिने र जिम्मेवारी पाएका आफ्ना सबै असहाबलाई बाँडिदिनुभयो। बद्रमा अझै तीन रात बसेर उन्नाइस दिनपछि मदीना फर्कनुभयो। यसैबीच खुसीको खबर दिन पठाइएका अब्दुल्लाह बिन रवाहा र जैद बिन हारिसा मदीनानजिक आइपुग्नुभएको थियो। आइतबार घाम चढेको बेला अकीक भन्ने ठाउँमा आइपुगेपछि उहाँहरू छुट्टिनुभयो। अब्दुल्लाह बिन रवाहा एकातिरबाट र जैद बिन हारिसा अर्कोतिरबाट मदीना पस्नुभयो। घर-घर डुलेर विजयको खबर दिँदै हुनुहुन्थ्यो। हजुर रसूलुल्लाहका कवि अब्दुल्लाह बिन रवाहा ठूलो स्वरले यसो भन्दै विजयको खुसीको खबर सुनाउँदै हुनुहुन्थ्यो:
हे अन्सारको जमाअत! तिमीहरूलाई खुसीको खबर छ:
सकुशल र सुरक्षित हुनुहुन्छ अल्लाहका नबी।
मुशरिकहरू मारिए, बन्दी बनाइए,
बन्दीहरूमा छन् धेरै नामी मानिस।
रबीआ र हज्जाजका छोराहरू सबैका सब
बद्रमै मारिए, अबू जहल अम्र बिन हिशाम पनि।
हजरत आसिम बिन अदीले सोध्नुभयो: “हे इब्ने रवाहा! तिमीले भनेको कुरा साँचो हो?” अब्दुल्लाह बिन रवाहाले भन्नुभयो: “हो, अल्लाहको कसम, साँचो हो! इन्शाअल्लाह, भोलि रसूलुल्लाह पनि हात बाँधिएका बन्दीहरूसहित आइपुग्नुहुनेछ!”
हजरत रुकय्याको वफात
त्यही दिन हाम्रा प्यारा नबीकी छोरी हजरत रुकय्या (रदियल्लाहु अन्हा) वफात हुनुभएको थियो। उहाँका श्रीमान् हजरत उस्मानले जनाजाको नमाज पढाउनुभएको थियो। यही शोकमाझ आएको विजयको खबरले उहाँहरूलाई केही राहत दियो।
प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले असहाबसँगै आफूलाई बद्रको विजय दिनुहुने अल्लाह तआलाको हम्द गर्नुभयो, शुक्रको सज्दामा झुक्नुभयो र त्यसपछि बन्दीहरूसहित मदीना मुनव्वरातर्फ हिँड्नुभयो।
यसअघि खुसीको खबर दिने अब्दुल्लाह बिन रवाहा र जैद बिन हारिसाले बद्रको गजवामा के-के भयो र को-को शहीद हुनुभयो, सबै सुनाइसक्नुभएको थियो। मदीनामा रहेका केटाकेटी, महिला र जिम्मेवारी पाएका मानिसहरू विजयको खबरले साह्रै खुसी भएका थिए। उनीहरू प्यारा नबीलाई स्वागत गर्न निस्के। शहीद हुनेहरूमध्ये हारिसा बिन सुराका पनि हुनुहुन्थ्यो। हजरत हारिसाकी आमा रुबय्यिले आफ्नो छोरा हौजबाट पानी पिउँदै गर्दा शत्रुको काँड लागेर शहीद हुनुभएको थाहा पाउनुभएको थियो। यो खबर सुनेपछि हाम्री आमा रुबय्यिले भन्नुभएको थियो: “रसूल अलैहिस्सलाम नआउन्जेल म छोराका लागि रुन्नँ। उहाँ सुखसाथ मदीना पाल्नुभएपछि उहाँसँग नै सोध्नेछु। मेरो छोरा जन्नतमा छ भने पटक्कै रुन्नँ। होइन, जहन्नममा छ भने आँखाबाट आँसुको सट्टा रगत बगाउनेछु।”
हाम्रा प्यारा नबी आफ्ना मुबारक असहाबे किरामसँग मदीना पाल्नुभएपछि रुबय्यि उहाँको सामु पुगेर भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! मेरो छोरा हारिसालाई मैले कति माया गर्थेँ, तपाईँलाई थाहै छ। मेरो छोरा शहीद भएर जन्नत पसेको हो? यस्तो हो भने म सब्र गर्छु। होइन भने आँखाबाट रगतका आँसु बगाउँछु।” हबीबे अकरमले उहाँलाई खुसीको खबर दिँदै भन्नुभयो: “हे उम्मे हारिसा! तिम्रो छोरा एउटा होइन, एकभन्दा बढी जन्नतमा छन्। उनको ठाउँ फिरदौस हो।” यो सुनेर रुबय्यिले भन्नुभयो: “अब म छोराका लागि रुन्नँ।” सारा सृष्टिका सुल्तानले एउटा भाँडामा पानी मगाउनुभयो। दया गरेर आफ्नो मुबारक हात पानीमा डुबाएर निकाल्नुभयो। त्यो पानी हजरत हारिसाकी आमा र बहिनीलाई पिलाउनुभयो। साथै त्यही पानी उहाँहरूको शिर र अनुहारमा दल्नुभयो। त्यस दिनदेखि रुबय्यि र उहाँकी छोरीका अनुहार साह्रै नूरानी भए। उहाँहरू दुवैको उमेर पनि निकै लामो भयो। कायनातका ख्वाजा अलैहि अफ्जलुस्सलवातले मदीना ल्याइएका सत्तरीजना बन्दीलाई असहाबमाझ बाँडिदिनुभयो र उनीहरूसँग राम्रो व्यवहार गर्न आदेश दिनुभयो। बन्दीहरूको भविष्यबारे अल्लाह तआलाबाट अझै कुनै वही आएको थिएन। हजुर रसूलुल्लाहले असहाबसँग सल्लाह गरेपछि बन्दीहरूलाई फिदिया लिएर छोड्ने निधो गर्नुभयो।
हरेक बन्दीको धनसम्पत्ति हेरेर फिदियाको रकम तोकियो। पैसा नहुनेहरूमध्ये पढ्न-लेख्न जान्नेहरूले मदीनामा पढ्न-लेख्न नजान्ने दसजनालाई पढ्न र लेख्न सिकाउनुपर्ने थियो; त्यसपछि उनीहरू मक्का जान पाउने थिए। प्यारा नबीले बन्दीहरूमाझ रहनुभएका आफ्ना काका अब्बासलाई भन्नुभयो: “हे अब्बास! आफ्नो, आफ्नो भतिज उकैल (अकील) बिन अबी तालिबको र नौफल बिन हारिसको छुटकाराको रकम तिर। किनभने तिमी धनी छौ।” हजरत अब्बासले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! म मुसलमान हुँ। कुरैशीहरूले मलाई जबरजस्ती बद्र ल्याएका हुन्।” रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “तिमी मुसलमान भएको कुरा अल्लाह तआलालाई थाहा छ। साँचो भन्दै छौ भने अल्लाह तआलाले तिमीलाई त्यसको प्रतिफल अवश्य दिनुहुनेछ। तर देखिने हिसाबले तिमी हाम्रो विरुद्धमा छौ। त्यसैले तिमीले आफ्नो छुटकाराको रकम तिर्नुपर्छ।” अब्बासले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँहरूले गनीमत भनेर लिनुभएको ८०० दिरहमबाहेक मसँग अरू धन छैन।” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे अब्बास! अनि ती सुनका सिक्काको कुरा किन गर्दैनौ?” उहाँले “कुन सुनका सिक्का?” भनेर सोध्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “उही, मक्काबाट निस्कने दिन तिमीले आफ्नी श्रीमती, हारिसकी छोरी उम्मुल फज्ललाई दिएका सुनका सिक्का! ती दिँदा तिमीहरू दुईबाहेक त्यहाँ अरू कोही थिएन। तिमीले उम्मुल फज्ललाई ‘यो यात्रामा मेरो के हुन्छ, थाहा छैन। कुनै विपत्ति परेर फर्कन सकिनँ भने यति तिम्रो हो, यति फज्लका लागि, यति अब्दुल्लाहका लागि, यति उबैदुल्लाहका लागि र यति कुसमका लागि हो’ भनेर दिएका सुनका सिक्का।” यो सुनेर हजरत अब्बास छक्क पर्नुभयो र भन्नुभयो: “म कसम खान्छु, यी सुनका सिक्का श्रीमतीलाई दिँदा हामीसँग कोही थिएन। तपाईँलाई यो कसरी थाहा भयो?” प्यारा नबीले “अल्लाह तआलाले खबर दिनुभयो” भन्नुहुँदा अब्बासले “तपाईँ अल्लाह तआलाका रसूल हुनुहुन्छ र साँचो भन्नुहुन्छ भन्ने कुराको म गवाही दिन्छु” भन्दै कलिमाए शहादत पढ्नुभयो।२६ मुसलमान हुनुभएपछि प्यारा नबीले हजरत अब्बासलाई मक्कामा जिम्मेवारी दिनुभयो। त्यहाँका मुसलमानहरूको रक्षा गर्न र इस्लामका शत्रुहरूबारेका खबर पठाउन आदेश दिनुभयो।
“मलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने मेरा रबको हकको कसम, म भन्छु, तिमीहरू मेरो कुरा उनीहरू (मुशरिकहरूका लास)भन्दा बढी सुन्दैनौ। तर उनीहरू जवाफ दिन सक्दैनन्” हदीसे शरीफ
बद्रको गजवामा हार खाएका कुरैशलाई फिदिया तिरेर आफ्ना बन्दी लैजान सक्ने खबर पठाइयो। तर हिजरतअघि नबीहरूका सरदारलाई अनगिन्ती दुःख र यातना दिने नज्र बिन हारिसको गर्दन काटियो। साथै रसूल अलैहिस्सलाम काबामा नमाज पढ्दै हुनुहुँदा उहाँको मुबारक पिठ्युँमा ऊँटको भुँडी राख्ने अभागी काम गर्ने नीच उक्बा बिन अबी मुऐत पनि मारियो। इस्लामको यो कट्टर शत्रुको टाउको जिउबाट छुट्टिएपछि हजुर रसूलुल्लाहले अल्लाह तआलाको हम्द गर्नुभयो। उसको नजिक गएर भन्नुभयो: “अल्लाहको कसम, अल्लाह तआला, उहाँका रसूल र कुरआने करीमलाई इन्कार गर्ने, आफ्नो नबीलाई एकपछि अर्को यातना दिने तिमीजत्तिको नराम्रो मानिस म चिन्दिनँ।”
बन्दीहरू आफ्ना मानिसहरूले फिदिया तिरेर नलैजाउन्जेल असहाबे किराम अलैहिमुर्रिदवानसँगै बसे। सबै सहाबीले बन्दीहरूसँग साह्रै राम्रो व्यवहार गर्नुभयो र उनीहरूलाई आफ्नो खानामा भागीदार बनाउनुभयो।
मुसअब बिन उमैरका भाइ अबू अजीज पनि बन्दीहरूमध्ये थिए। उनले सुनाए: “म पनि मदीनाका एकजना मुसलमानको घरमा बन्दी थिएँ। उनीहरू मसँग साह्रै राम्रो व्यवहार गर्थे; बिहान-बेलुका आफूले खाने रोटी मलाई दिन्थे, आफू भने खजुर मात्र खान बाध्य हुन्थे। कसैको हातमा रोटीको एउटा टुक्रा पर्यो भने सिधै ल्याएर मलाई दिन्थे। लाजले म त्यो रोटी ल्याउनेलाई नै फर्काइदिन्थेँ। तर उनी त्यो रोटी फेरि मलाई नै फर्काइदिन्थे।”
बन्दीहरूमध्ये यजीद नाम गरेका एकजना कुरैशीले पनि यसो सुनाए: “मुसलमानहरू बद्रबाट मदीना आउँदा हामी बन्दीहरूलाई जनावरमा चढाए, आफू भने पैदल हिँडे।”
बन्दीहरूमध्ये खदीजा (रदियल्लाहु अन्हा)की बहिनीका छोरा, प्यारा नबीका ज्वाइँ अबुल आस बिन रबी पनि थिए। अबुल आस मक्काका व्यापारीमध्ये एक थिए र उनीसँग धेरै धनसम्पत्ति थियो। उनी अमानतदारी र इमानदारीका लागि प्रसिद्ध थिए। मक्काबाट बन्दीहरूको फिदिया पठाइँदा हजरत जैनबले फिदिया पुर्याउन आफ्नी आमाले विवाहमा उपहार दिनुभएको हार पनि पठाउनुभएको थियो। फिदिया आइपुगेपछि नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले त्यो हार चिन्नुभयो र भन्नुभयो: “हे मेरा असहाब! उचित ठान्छौ भने मेरी छोरी जैनबको बन्दीलाई उनको फिदियासहित जैनबकहाँ नै पठाइदेऊ।” असहाबले “हुन्छ” भन्नुभयो। जैनबलाई मदीना पठाउने सर्तमा अबुल आसलाई आफ्नो धनसम्पत्तिसहित मक्का जान अनुमति दिइयो। अबुल आसले जैनब र उहाँका साथमा भएकाहरूलाई आफ्ना भाइ किनानासँगै बाटो लगाइदिए। यो खबर पाएपछि मुशरिकहरू रिसले चुर भए र आफ्ना केही मानिसलाई उनीहरूको पछि पठाए। उनीहरूले जी तुवामा तिनलाई भेट्टाए। हब्बार इब्नुल अस्वदले भाला हुर्याउँदा ऊँट तर्सियो र हजरत जैनबलाई आफूमाथिबाट भुइँमा खसाल्यो। किनानाले आफ्ना काँड अगाडि खन्याए र जैनबलाई कसैले हानि गर्न खोजे उसलाई काँडले मारिदिन्छु भने। उनले जैनबलाई मक्काबाट निकालेर बाससम्म पुर्याइदिए। हजरत जैनब लागेका घाउले बिरामी पर्नुभयो। उहाँ गर्भवती हुनुहुन्थ्यो; मदीना पुगेपछि उहाँको गर्भ खेर गयो। रसूल अलैहिस्सलाम यो खबर पाएर साह्रै दुःखी हुनुभयो।
मुशरिकहरू बद्रमा हारेर युद्धमैदानबाट बेहाल भई भागेको खबरले मक्कामा ठूलो खलबली मच्चियो। उनीहरूले पटक्कै आशा नगरेको, अझ मनमा पनि कहिल्यै नआएको परिणाम सामु आएको थियो। पहिलो पटक खबर ल्याउनेको कुरा अबू लहब र अरू मुशरिकहरूले पत्याएनन्। युद्धमैदानबाट भागेका अबू सुफयान मक्का आइपुगेपछि उनीहरूले उनलाई तुरुन्तै आफूकहाँ बोलाए। अबू लहबले उनलाई सोध्यो: “हे भतिज! भन त, के भयो?” अबू सुफयान त्यहीँ एक ठाउँमा बसे। धेरै मानिस उभिएरै सुनिरहेका थिए। अबू सुफयानले यसो सुनाए:
“केही नसोध; मुसलमानहरूसँग जम्काभेट हुँदा हाम्रा हातपाखुरा बाँधिएझैँ भयो। उनीहरूले जे चाहे त्यही गरे। हामीमध्ये केहीलाई मारे, केहीलाई बन्दी बनाए। म कसम खान्छु, म हाम्रा कसैलाई पनि दोष दिँदिनँ, गल्ती औँल्याउँदिनँ। किनभने त्यस बेला हामीले धर्ती र आकाशको बीचमा खरानी रङका घोडा चढेका, सेतो पहिरनमा बेरिएका मानिसहरू भेट्यौँ। उनीहरूको सामु न कुनै कुरा टिक्न सक्थ्यो, न कोही अडिन सक्थ्यो।”
इस्लामको सुरुका दिनमै मुसलमान भए पनि मुशरिकहरूको खराबीबाट डराएर आफ्नो इस्लाम खुला नगर्नुभएका अब्बासका दास हजरत अबू राफे त्यहाँ हुनुहुन्थ्यो। चुपचाप उनीहरूको कुरा सुनिरहनुभएका अबू राफे खुसीले सबै कुरा बिर्सनुभयो र भनिहाल्नुभयो: “अल्लाहको कसम, ती त फरिश्ताहरू हुन्!”
अबू लहबले उहाँलाई जोडले एक थप्पड हान्यो, उचालेर भुइँमा बजार्यो र निकै कुट्यो। यो देखेर त्यहाँ रहनुभएकी हजरत अब्बासकी श्रीमती उम्मुल फज्ल सहन सक्नुभएन। किनभने उहाँ पनि पहिले नै मुसलमान भइसक्नुभएको थियो। उम्मुल फज्लले कोठाका खम्बामध्ये एउटा उठाउनुभयो र “कोही नभएकाले यिनलाई कमजोर ठान्यौ, होइन?” भन्दै अबू लहबलाई जोडले हान्नुभयो। अबू लहबको टाउको फुट्यो। रगत बगाउँदै, अपमानित, हेय र तुच्छ भएर ऊ फर्केर गयो। सात दिनपछि अल्लाह तआलाले उसलाई कालो फोका भनिने एउटा रोग दिनुभयो। त्यही रोगले ऊ मर्यो। उसका छोराहरूले उसलाई दुई-तीन रात दफन नगरी छोडे। आखिर लास गन्हाउन थाल्यो। अबू लहबलाई लागेको रोगबाट सबै जना महामारीबाट भागेझैँ भाग्थे र घिन मान्थे। तब कुरैशका एकजना मानिसले अबू लहबका छोराहरूलाई भने: “धिक्कार छ तिमीहरूलाई, लाज लाग्दैन? बाबुलाई गन्हाउन्जेल घरमै छोड्यौ। कम्तीमा उनलाई कतै गाडेर हटाइदेऊ।” छोराहरूले ती मानिसलाई जवाफ दिए: “हामीलाई बुबालाई लागेको रोगसँग डर लाग्छ!” यस पटक ती मानिसले भने: “तिमीहरू जाऊ, म पनि आउँदै छु, तिमीहरूलाई सघाउँछु।” त्यसपछि तीनैजना जम्मा भए। लासलाई बोकेर एउटा एकान्त ठाउँमा छोडे। नदेखिउन्जेल त्यसमाथि ढुङ्गा फाले। यसरी अबू लहब सधैँका लागि अजाब र आगोमाझ रहने आफ्नो थलो, अँध्यारो र जहन्नमको खाडल बनेको आफ्नो कब्रमा पस्यो।
बद्रमा बन्दी बनाइएका कुरैशीहरूमध्ये वलीद बिन वलीद पनि थिए। उनलाई अब्दुल्लाह बिन जह्शले बन्दी बनाउनुभएको थियो। वलीदका दाजुभाइ हिशाम र अझै मुसलमान नभएका खालिद बिन वलीद मदीना आए। अब्दुल्लाह बिन जह्श फिदियाए नजात अर्थात् छुटकाराको रकम नदिएसम्म उनलाई छोड्न चाहनुभएन। दाजुभाइमध्ये खालिद राजी भए पनि बाबु एउटै, आमा फरक भएका हिशामले मानेनन्। हजुर रसूलुल्लाहले उनीहरूका बुबाको हतियार र सरसामान दिने कुरा अघि सार्नुभयो। यो कुरामा हिशाम राजी भए, तर खालिदले मानेनन्। अन्त्यमा बुबाको एक सय दीनार मोल पर्ने तरबार, कवच र फलामे टोपमा कुरा मिल्यो। वलीदलाई बन्धनबाट छुटाएर उनीहरू मक्कातर्फ लागे। तर वलीद मक्काको बाटोमा, मदीनाबाट चार माइल टाढा जुल हुलैफामा उनीहरूबाट छुट्टिएर प्यारा नबीकहाँ आउनुभयो, ईमान ल्याउनुभयो र असहाबे किराममध्ये एक हुनुभयो। मुसलमान भएको केही समयपछि उहाँ मक्कामा आफ्ना दाजुभाइकहाँ जानुभयो। त्यस बेला खालिद बिन वलीदले “मुसलमान नै हुनु थियो भने छुटकाराको फिदिया तिर्नुअघि नै किन भएनौ? बुबाले छोडेको चिनो हाम्रो हातबाट गुमाइदियौ। किन यसो गर्यौ?” भनेर सोध्दा उहाँले जवाफ दिनुभयो: “कुरैशीहरूले ‘बन्धन सहन नसकेर मुहम्मद अलैहिस्सलामको पछि लाग्यो’ भन्लान् भनेर म डराएँ।”
“हे अब्बास! तिमी मुसलमान भएको कुरा अल्लाह तआलालाई थाहा छ। साँचो भन्दै छौ भने अल्लाह तआलाले तिमीलाई त्यसको प्रतिफल अवश्य दिनुहुनेछ। तर देखिने हिसाबले तिमी हाम्रो विरुद्धमा छौ। त्यसैले तिमीले आफ्नो छुटकाराको रकम तिर्नुपर्छ” हदीसे शरीफ
यो जवाफले साह्रै रिसाएका दाजुभाइले उहाँलाई बनू मख्जूमका केही मुसलमानहरू, अय्याश बिन अबी रबीआ र सलमा बिन हिशाम (रदियल्लाहु अन्हुमा)सँगै कैदमा राखे। वलीद बिन वलीद (रदियल्लाहु अन्हु) ईमान ल्याएकै कारण वर्षौँ कैदमा बस्नुभयो। इस्लामका कट्टर शत्रुमध्ये एक आफ्ना काका हिशाम र मुशरिक नातेदारहरूबाट उहाँले धेरै जुलुम र यातना भोग्नुभयो। रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले मुशरिकहरूको जुलुममा परेका अय्याश बिन अबी रबीआ, अबू सलमा बिन हिशाम र वलीदका लागि यसरी दुआ गर्नुभयो: “या इलाही! वलीद बिन वलीद, सलमा बिन हिशाम, अय्याश बिन रबीआ र (काफिरहरूको हातमा निस्सासिएर) कमजोर (र असहाय) देखिएका अरू मोमिनहरूलाई छुटकारा दिनुहोस्। या इलाही, मुजर (कुरैश)लाई अझ कडासँग (साह्रै नराम्ररी) कुल्चिनुहोस्। यी वर्षहरूलाई (उनीहरूका लागि) यूसुफका वर्षहरूजस्तै बनाइदिनुहोस्।”
हजुर रसूलुल्लाहको दुआको बरकतले हजरत वलीदले एउटा मौका पाउनुभयो र बाँधिएको ठाउँबाट भाग्नुभयो। मदीना मुनव्वरा आएर हाम्रा प्यारा नबीसँग भेट्नुभयो। हबीबुल्लाहले अय्याश बिन रबीआ र सलमा बिन हिशामको हाल सोध्नुहुँदा उहाँले ती दुवैलाई खुट्टाबाट एकअर्कासँग बाँधिएको र उहाँहरू कडा अजाब र यातनामा छटपटाइरहनुभएको खबर दिनुभयो।
सारा सृष्टिका सुल्तान उहाँहरूको हालले साह्रै दुःखी हुनुभयो र उहाँहरूलाई छुटाउने उपाय खोज्नुभयो। उहाँहरूलाई कसले छुटाउन सक्छ भनेर सोध्नुहुँदा वर्षौँ यातना भोगे पनि वलीदले ठूलो साहस र प्रेमका साथ जवाफ दिनुभयो: “या रसूलल्लाह! म उहाँहरूलाई छुटाउँछु र तपाईँकहाँ ल्याउँछु।” उहाँ फेरि मक्का आउनुभयो र यातना भोगिरहेका मुसलमानहरूलाई खाना लैजाने एउटी महिलाको पछि लागेर उहाँहरू भएको ठाउँ पत्ता लगाउनुभयो। दुवैजना छानो नभएको एउटा घरमा कैद हुनुहुन्थ्यो। वलीद राति, ज्यानको पर्वाह नगरी ठूलो साहसका साथ पर्खालबाट ओर्लेर साथीहरूकहाँ पुग्नुभयो। ईमान ल्याउनुबाहेक अरू कुनै अपराध नभएका ती दुई पीडितलाई मुशरिकहरूले एउटा ढुङ्गामा बाँधेर अरबको मरुभूमिको पोल्ने गर्मीमा हर किसिमको जुलुम गरिरहेका थिए। वलीदले यी मुबारक दाजुभाइलाई छुटाउनुभयो र आफ्नो ऊँटमा चढाउनुभयो। आफू भने पैदल, खाली खुट्टा, आफूले साह्रै माया गर्नुहुने रसूलुल्लाहकहाँ जतिसक्दो चाँडो पुग्न मदीना मुनव्वरातर्फ हिँड्नुभयो। उहाँलाई मरुभूमिको डढाउने गर्मीले होइन, सारा संसारका सरदारसँग भेट्ने प्रेमले पोलिरहेको थियो।
भोकै, तिर्खाएर, खाली खुट्टा उहाँ तीन दिनमा मदीना आइपुग्नुभयो। ढुङ्गाले गर्दा उहाँका औँला छियाछिया भएका थिए। रगतपच्छे भएका वलीद बिन वलीद आफूले साह्रै माया गर्नुहुने हबीबुल्लाहसँग भेट्नुभयो।
बद्रको विजयले मुसलमानहरूलाई ठूलो खुसीमा डुबायो। मुशरिकहरू भने ठूलो शोक र निराशामा परेका थिए। हब्शाका राजा नज्जाशीले पनि हजुर रसूलुल्लाहले विजय पाउनुभएको सुन्नासाथ आफ्नो देशमा रहनुभएका असहाबे किरामकहाँ गएर “आफ्ना रसूललाई बद्रमा विजयी बनाएर जित दिनुहुने अल्लाह तआलालाई हम्द होस्” भन्दै खुसीको खबर दिनुभयो।
बद्रको गजवापछिका घटनाहरू
हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) मदीनामा एकातिर यहूदीहरूसँग, अर्कोतिर अब्दुल्लाह बिन उबईजस्ता मुसलमान देखिने मुनाफिकहरूसँग र साथै मुशरिकहरूसँग पनि सङ्घर्ष गर्दै हुनुहुन्थ्यो। त्यसबाहेक मदीनाबाहिरका मुशरिक कबिलाहरूलाई इस्लामतर्फ बोलाउनुहुन्थ्यो, उनीहरू मुसलमान भएर धन्य होऊन् भनेर प्रयास गर्नुहुन्थ्यो। करकरा, बनू कैनुका, सवीक, गतफान, बहरान… जस्ता गजवाहरू सबै बद्रको गजवापछि भए।
हिजरतको दोस्रो वर्षमा भएका केही घटना
यस वर्ष जकात फर्ज हुने, सदकाए फित्र दिने, ईदका नमाज पढ्ने र कुर्बानी गर्ने आदेश आयो। हजुर रसूलुल्लाहले आफ्नी छोरी उम्मे कुलसूमको विवाह हजरत उस्मानसँग गरिदिनुभयो। हजरत उमरकी छोरी हफ्सा र जैनब बिन्त खुजैमा (रदियल्लाहु अन्हुन्न)सँग निकाह गर्नुभयो। हजरत अलीका छोरा हजरत हसन जन्मनुभयो।
हजरत आइशासँगको विवाह
प्यारा नबी र हजरत आइशाको विवाहको कुरा मक्कामै छिनिएको थियो, तर अझै बिहे भइसकेको थिएन। एक दिन हजरत अबू बकरले सरवरे आलमलाई सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! आफ्नी श्रीमतीलाई घर भित्र्याउन तपाईँलाई केले रोकेको छ?” रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “महरले।” हजरत अबू बकरले रसूलुल्लाहलाई महरको रकम पठाउनुभयो।२७
त्यसपछि हाम्री आमा हजरत आइशाको बिहे भयो। त्यस बेला प्यारा नबी पचपन्न वर्षको हुनुहुन्थ्यो।२८ हाम्री आमा हजरत आइशा साह्रै तीक्ष्ण बुद्धि भएका र प्रतिभाशाली हुनुहुन्थ्यो; घटनालाई तत्कालै कवितामा भन्न सक्नुहुन्थ्यो। सिकेको र कण्ठ पारेको कुनै कुरा कहिल्यै बिर्सनुहुन्नथ्यो। उहाँ साह्रै समझदार, तेजिलो, विद्वान्, साहित्यमा निपुण, पवित्र आचरण भएका र नेक हुनुहुन्थ्यो। स्मरणशक्ति साह्रै बलियो भएकाले असहाबे किराम धेरै कुरा उहाँसँग सोधेर सिक्नुहुन्थ्यो। आयते करीमामा उहाँको प्रशंसा गरिएको छ।
करकरतुल कद्रको गजवा
बनू सुलैम र गतफानको एउटा टोली करकरामा जम्मा भएको खबर आयो। तब प्यारा नबी मुहाजिर र अन्सारमध्येका दुई सयजना लिएर मदीनाबाट निस्कनुभयो। मदीनामा हजरत इब्ने उम्मे मक्तूमलाई आफ्नो ठाउँमा छोडिएको थियो। सेतो झन्डा हजरत अलीले बोक्नुभएको थियो। उहाँहरू त्यो ठाउँमा पुग्नुभयो, तर कोही भेटिएन; इस्लामको सेना आउँदै छ भन्ने खबर पाएर मुशरिकहरू त्यो ठाउँ छोडेर गइसकेका थिए। उपत्यकामा अगाडि बढ्दै गर्दा ऊँट चराउने एकजना मानिससँग भेट भयो। उनीसँग बनू सुलैम र गतफानका मानिसहरू कहाँ छन् भनेर सोधियो। ती ऊँट चराउने मानिसले भने: “उनीहरूले मलाई आफ्ना जनावर हेर्न पाँच दिनका लागि राखेका थिए। अहिले उनीहरू कहाँ छन्, मलाई थाहा छैन।” पाँच सय ऊँट गनीमतमा हात लागे। गोठाला यसार पनि बन्दी बनाइए। करकरतुल कद्रको उपत्यकामा तीन रात बिताएपछि ऊँटहरू धपाउँदै मदीनातर्फ लागियो। प्यारा नबीले दरार भनिने ठाउँमा ऊँटहरूको पाँचौँ भाग छुट्याएर बाँकी बाँडिदिनुभयो। हरेकको भागमा दुई-दुईवटा ऊँट परे। भोलिपल्ट बिहान फज्रको नमाज पढ्दै गर्दा उहाँहरूले यसार नाम गरेका ती ऊँट चराउने मानिस आफूहरूसँगै नमाज पढिरहेका देख्नुभयो। प्यारा नबीले ती दासलाई मुक्त गर्नुभयो। त्यसपछि उहाँहरू सकुशल मदीना फर्कनुभयो।
“अल्लाहको कसम, अल्लाह तआला, उहाँका रसूल र कुरआने करीमलाई इन्कार गर्ने, आफ्नो नबीलाई एकपछि अर्को यातना दिने (उक्बा बिन अबी मुऐत) तिमीजत्तिको नराम्रो मानिस म चिन्दिनँ” हदीसे शरीफ
तपाईँका गालाको आभाको आगोमा जल्ने हरेक प्राण नूर बन्छ;
प्रेमको पीडाले उजाडिएको हृदय फेरि आबाद हुन्छ।
बनू कैनुकाको गजवा
एक दिन बनू कैनुकाका यहूदीहरूले एउटी मुसलमान महिलालाई गिज्याउन खोजेका थिए; यो देखेर सहाबीहरूमध्ये एकजनाले तुरुन्तै तरबार झिकेर ती यहूदीलाई मारिदिनुभएको थियो। यहूदीहरूले पनि भेला भएर ती मुबारक सहाबीलाई शहीद गरे। यो घटनाको खबर प्यारा नबीलाई दिइयो। रसूले अकरमले उनीहरूलाई कैनुकाको बजारमा जम्मा पारेर भन्नुभयो: “हे यहूदीहरूको समुदाय! अल्लाह तआलाले कुरैशलाई दिनुभएको अजाबजस्तै अजाबमा पर्नदेखि डराऊ र मुसलमान होऊ। म अल्लाह तआलाले पठाउनुभएको नबी हुँ भन्ने कुरा तिमीहरूलाई राम्ररी थाहा छ। यो कुरा र अल्लाह तआलाले तिमीहरूसँग गर्नुभएको वाचा पनि तिमीहरूले आफ्नो किताबमा पढिसकेका छौ…”
“आफ्ना रसूललाई बद्रमा विजयी बनाएर जित दिनुहुने अल्लाह तआलालाई हम्द होस्” नज्जाशी असहमा (रहमतुल्लाहि अलैह)
बनू कैनुकाको गजवा
यस्तो दया देखाइँदा पनि आफूले गरेको सन्धि तोड्ने यहूदीहरूले सारा संसारका सुल्तानलाई “हे मुहम्मद! युद्ध गर्नै नजान्ने एउटा कौमलाई हराएको कुराले तिमीलाई भ्रममा नपारोस्! हामी कसम खान्छौँ, हामी त लडाकु मानिस हौँ! हामीसँग लड्न थालेपछि मात्र तिमीले हामी कस्ता वीर रहेछौँ, थाहा पाउनेछौ!…” भन्दै चुनौती दिए। यसरी उनीहरूले पहिलेको सन्धि तोडेर चुनौती दिएको कुरा खुला पारे। तब जिब्रील अलैहिस्सलामले वही ल्याउनुभयो; त्यसमा भावार्थमा यसो भनिएको थियो: “(हे मेरा हबीब!) यदि (तिमीसँग) सन्धि गरेको कुनै कौमबाट विश्वासघात (सन्धिविपरीत काम) होला भन्ने डर तिमीलाई लाग्यो भने, (युद्ध सुरु गर्नुअघि) सत्य र न्यायअनुसार उनीहरूको सन्धि तिमीले फिर्ता गरेको कुरा सिधै उनीहरूलाई बताइदेऊ। किनभने अल्लाह तआला विश्वासघातीहरूलाई मन पराउनुहुन्न।”२९
अर्को एउटा आयते करीमामा पनि भावार्थमा यसो भनियो: “हे मेरा रसूल! ती काफिर यहूदीहरूलाई भन: तिमीहरू अवश्य पराजित हुनेछौ र जम्मा पारेर जहन्नमतिर घिसारिनेछौ; त्यो जहन्नम बस्नका लागि कति नराम्रो ठाउँ हो!”३०
हबीबे अकरमले तुरुन्तै, शव्वाल महिनाको बीचतिर शनिबारका दिन सेना तयार पार्नुभयो र कैनुकाका यहूदीहरू बसेको किल्लातर्फ लाग्नुभयो। सेतो झन्डा हजरत हमजाले बोक्नुभएको थियो र मदीनामा अबू लुबाबालाई आफ्नो ठाउँमा छोडिएको थियो।३१
मुबारक सेनाले कैनुकाको किल्ला घेर्यो। “हामी कस्ता लडाकु वीर हौँ!…” भन्ने यहूदीहरूले सामना गर्नु त परै जाओस्, आफ्नो किल्लाबाट एउटा काँडसम्म हान्ने आँट गरेनन्। हजुर रसूलुल्लाहले भित्र पस्ने र बाहिर निस्कने बाटा नियन्त्रणमा लिनुभयो। कोही बाहिर निस्कन सकेन। यो हाल पन्ध्र दिनसम्म रह्यो।३२
यहूदीहरू डराएर हार माने। हरेकलाई मार्नुपर्ने भए पनि सारा संसारका लागि रहमत बनाएर पठाइनुभएका हाम्रा प्यारा नबीले दया गरेर कैनुकाका यहूदीहरूलाई शाम जान अनुमति दिनुभयो। कसैलाई पनि त्यस ठाउँमा बस्न दिइएन। यसरी उनीहरू मदीनाको भूमिबाट निकालिए।३३ बनू कैनुका आफ्नो थातथलो छोडेर गए। उनीहरूको धनसम्पत्ति र हतियार मुसलमानहरूका लागि गनीमत भयो।
सवीकको गजवा
बद्रको युद्धबाट भागेर मक्का पुगेपछि अबू सुफयानले मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)सँग बदला नलिउन्जेल “टाउकोमा तेल नलगाउने र आफ्ना पत्नीहरूकहाँ नजाने” मन्नत माने। हिजरतको दोस्रो वर्ष, जिलहिज्जा महिनाको पाँच तारिख आइतबारका दिन आफ्नो मन्नत पूरा गर्न उनी दुई सय घोडचढीसहित मदीनातर्फ लागे। एक रात मदीनामा कुनै एकजनाको घरमा पुगेर उनले प्यारा नबीबारे सोधे। ती मानिसले उनलाई वास्ता गरेनन्।
ढोकासम्म खोलेनन्। त्यहाँबाट निस्केर उनी सल्लाम इब्ने मिश्कमकहाँ पाहुना बसे। भोलिपल्ट त्यहाँबाट हिँडेर अरीज भन्ने इलाकामा आइपुगे। त्यस इलाकामा अन्सारका माबद इब्ने अम्रूश र उहाँका सेवकलाई काम गरिरहेकै बेला भेटेर उहाँहरूलाई शहीद गरे। एउटा खजुरबारीमा आगो लगाए र “मेरो कसम पूरा भयो” भन्दै त्यहाँबाट गए।
यो घटनाको खबर पाएपछि प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले अबू लुबाबालाई मदीनामा आफ्नो ठाउँमा छोडेर दुई सयजनासहित अबू सुफयानको पछि लाग्नुभयो।
“तिमीहरू अवश्य पराजित हुनेछौ र जम्मा पारेर जहन्नमतिर घिसारिनेछौ; त्यो जहन्नम बस्नका लागि कति नराम्रो ठाउँ हो!” आले इमरान: १२
मुशरिकहरू यो खबर पाएर भाग्न थाले। ज्यान जोगाउन उनीहरू आफ्ना भारी र “सवीक” भन्ने एक किसिमको अन्न, त्यो पकाउन ल्याएका भाँडाकुँडासहित त्यहीँ छोडेर भागे। मुसलमानहरूले यी चिज भेटे र गनीमत बनाए। त्यसैले यस गजवालाई सवीकको गजवा भनिन्छ।
हजरत अली र हजरत फातिमाको विवाह
हिजरतको दोस्रो वर्ष थियो। फख्रे कायनात सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमकी छोरी हजरत फातिमा पन्ध्र वर्षको हुनुहुन्थ्यो।
एक दिन हजरत फातिमा कुनै कामले रसूले अकरमको सामु आउनुभएको थियो। हजुर रसूलुल्लाहले आफ्नी छोरी विवाह गर्ने उमेरमा पुगिसक्नुभएको देख्नुभयो। त्यस दिनदेखि हाम्री आमा फातिमतुज जहरालाई धेरैले मागे। रसूल अलैहिस्सलामले उनीहरूलाई वास्ता नगरी भन्नुभयो: “उनको कुरा हक तआलाको आदेशमा भर पर्छ।”
एक दिन अबू बकर, उमर र साद बिन मुआज मस्जिदमा बसेर कुरा गर्दै हुनुहुन्थ्यो: “हजरत अलीबाहेक हजरत फातिमालाई सबैले मागे। कसैलाई पनि वास्ता गरिएन।” हजरत सिद्दीकले भन्नुभयो: “मलाई लाग्छ, यो अलीलाई नै जुर्छ। हिँड, उनलाई भेट्न जाऔँ र यो कुरा उठाऔँ। गरिबीको कुरा अघि सारे भने हामी सघाउँला।” सादले भन्नुभयो: “हे अबू बकर! तिमी सधैँ भलाइ गर्छौ। उठ, हामी पनि तिम्रो साथ लाग्छौँ।” तीनैजना मस्जिदबाट निस्केर हजरत अलीलाई भेट्न जानुभयो। हजरत अली आफ्नो ऊँट लिएर अन्सारमध्ये एकजनाको खजुरबारीमा पानी लगाउँदै हुनुहुन्थ्यो। उहाँहरूलाई देखेर स्वागत गर्नुभयो र हालखबर सोध्नुभयो। हजरत अबू बकरले सोध्नुभयो: “हे अली! हरेक असल काममा तिमी अगुवा छौ र रसूले अकरमको नजरमा कसैले नपाएको दर्जामा छौ। हजरत फातिमालाई सबैले मागे। कसैलाई पनि वास्ता गरिएन। तिमीलाई नै जुर्छ भन्ने हामीलाई लाग्छ। तिमी किन अघि सर्दैनौ?”
यो सुनेर हजरत अलीका मुबारक आँखा आँसुले भरिए र भन्नुभयो: “हे अबू बकर! तिमीले मेरो मन साह्रै पोल्यौ। उनलाई मभन्दा बढी चाहने कोही छैन। तर हातको तङ्गीले मलाई रोकेको छ।” हजरत अबू बकरले भन्नुभयो: “यसो नभन। अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको नजरमा संसार केही होइन। गरिबीले यसमा बाधा पुर्याउन सक्दैन। जाऊ, माग।”
हजरत अली भन्नुहुन्छ: “म लाज र सङ्कोच मान्दै रसूलुल्लाहको सामु गएँ। रसूलुल्लाहको सारा रवाफ र गरिमा उहाँमाथि थियो। म उहाँको सामु बसेँ, तर बोल्न सकिनँ। हजुर रसूलुल्लाहले सोध्नुभयो: ‘किन आयौ, केही काम छ?’ म चुप लागेँ। ‘पक्कै पनि फातिमालाई माग्न आयौ होला’ भन्नुहुँदा मैले ‘हो’ मात्र भन्न सकेँ। (प्यारा नबीले हजरत अलीले मागेको कुरा हजरत फातिमालाई सुनाउनुभयो। उहाँ चुप लाग्नुभयो।) प्यारा नबीले सोध्नुभयो: ‘फातिमालाई महरमा दिन तिमीसँग के छ?’ ‘या रसूलल्लाह, उनलाई दिने कुनै चिज मसँग छैन’ भनेँ।”
उहाँले फेरि सोध्नुभयो: “मैले तिमीलाई दिएको हुतमी कवच कहाँ छ, के भयो?” अलीले “मसँगै छ” भन्नुहुँदा उहाँले भन्नुभयो: “त्यो बेच र त्यसको पैसा मकहाँ ल्याऊ। महरका लागि त्यति पुग्छ।”३४ अर्को रिवायतमा हजुर रसूलुल्लाहले हजरत अलीलाई “तिमीसँग के छ?” भनेर सोध्नुहुँदा उहाँले “मसँग घोडा र कवच छ” भनी जवाफ दिनुभएको थियो; हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “घोडा तिमीलाई चाहिन्छ, तर कवच बेच।” अर्को एउटा रिवायतमा भने “हे अली, जाऊ, आफ्ना लागि एउटा घर भाडामा लेऊ” भन्नुभयो।
विवाह नहुन्जेल हजरत अली प्यारा नबीसँगै बस्नुहुन्थ्यो। प्यारा नबीको आदेशअनुसार उहाँले मस्जिदे नबवीनजिक, हजरत आइशाको कोठाको सामुन्ने रहेको हारिसा बिन नुमानको घर भाडामा लिनुभयो। आफ्नो कवच पनि बजारमा पठाउनुभयो। हजरत उस्मान (रदियल्लाहु तआला अन्हु) बजारमा डुल्दै गर्दा हजरत अलीको कवच चिन्नुभयो। दलाललाई बोलाएर भन्नुभयो: “यो कवचको मालिक कति माग्छन्?” दलालले भने: “चार सय दिरहम माग्छन्।” उस्मान (रदियल्लाहु अन्हु)ले भन्नुभयो: “आऊ, पैसा लैजाऊ।” त्यसपछि आफ्नो धन्य घरमा जानुभयो। दलालबाट कवच लिएर पैसा दिनुभयो। अनि भन्नुभयो: “यो कवच उनीबाहेक अरू कसैलाई सुहाउँदैन। यो पैसा पनि उनी बिहेमा खर्च गरून्। हाम्रो क्षमायाचना पनि स्वीकारून्।” चार सय दिरहम दिनुभयो, त्यसमाथि कवच पनि राखेर हजरत अलीलाई उपहार पठाउनुभयो। हजरत अली कवच र दिरहम लिएर हाम्रा नबीकहाँ आउनुहुँदा प्यारा नबीले हजरत उस्मानका लागि धेरै भलाइको दुआ गर्नुभयो र भन्नुभयो: “उस्मान जन्नतमा मेरा साथी हुन्।” त्यसपछि बिलाल हबशीलाई बोलाउनुभयो र पैसाको केही भाग दिँदै आदेश दिनुभयो: “यो पैसा लेऊ र बजार जाऊ! अलिकति गुलाफजल किन, बाँकी पैसाले मह किन र मस्जिदको एक कुनामा सफा भाँडामा पानीसँग घोल। महको सरबत बनाऊ, निकाह पढाइसकेपछि पिऔँला। अन्सार र मुहाजिरमध्ये यहाँ भएका मेरा असहाबलाई मस्जिदमा बोलाऊ र फातिमा र अलीको निकाह पढाइने कुरा मानिसहरूलाई घोषणा गर।”
बिलाल हबशी बाहिर निस्कनुभयो र हजरत अली र हजरत फातिमाको निकाह पढाइने कुरा मानिसहरूलाई घोषणा गर्नुभयो। असहाबे किराम मस्जिदे नबवीमा आउनुभयो र भित्र-बाहिर भरिभराउ पार्नुभयो। तब प्यारा नबी उठ्नुभयो र यो खुत्बा पढ्नुभयो: “सारा हम्द र शुक्र सारा संसारका रबकै लागि हो। उहाँले दिनुभएका नियामतहरूका कारण उहाँको प्रशंसा गरिन्छ, असीम कुदरत र शक्तिका कारण उहाँको इबादत गरिन्छ, उहाँको अजाब र हिसाबको डर मानिन्छ, उहाँकै हुकुम र आदेश धर्ती र आकाशमा चल्छ। सबै सृष्टिलाई आफ्नो कुदरतले सृष्टि गर्नुहुने, न्यायपूर्ण हुकुमले तिनलाई एकअर्काबाट छुट्याउनुहुने, मानिसहरूलाई (इस्लाम) धर्म र नबी मुहम्मद (अलैहिस्सलाम) दिएर धन्य बनाउनुहुने उहाँ नै हुनुहुन्छ… अल्लाह तआलाले मलाई मेरी छोरी फातिमालाई अली बिन अबी तालिबसँग निकाह गरिदिन आदेश दिनुभयो। अब म तिमीहरूलाई साक्षी राखेर भन्छु, (अल्लाह तआलाको आदेशले) ४०० मिस्काल चाँदी महरमा फातिमालाई अली बिन अबी तालिबसँग निकाह गरिदिएँ। मेरा रबले उनीहरूलाई एकसाथ जोडिदिऊन् र यसलाई उनीहरूका लागि मुबारक बनाइदिऊन्। उनीहरूका सन्तानलाई पवित्र, रहमतको साँचो, हिकमतको खानी र मुहम्मदको उम्मतका लागि भरपर्दो बनाऊन्।
मैले भन्ने कुरा यत्ति हो। आफ्ना र तिमीहरूका लागि मेरा रबसँग मगफिरत माग्छु।”
हजरत अलीले पनि उठेर यो छोटो खुत्बा पढ्नुभयो: “… हामी जसको सामु छौँ, आफ्नी मुबारक छोरी फातिमालाई ४०० मिस्काल चाँदी महरमा मसँग निकाह गरिदिनुहुने ती मुहम्मद अलैहिस्सलाममाथि सलात र सलाम पठाउँछु। हे धर्मका दाजुभाइ हो! निःसन्देह तपाईँहरूले प्यारा नबीले भन्नुभएको कुरा सुन्नुभयो र साक्षी हुनुभयो। म पनि यसको साक्षी हुँ र राजी छु। जस्ताको तस्तै स्वीकार गर्छु। अल्लाह तआला हामी सबैका कुराका साक्षी हुनुहुन्छ, हामी सबैका संरक्षक हुनुहुन्छ।”३५
“उस्मान जन्नतमा मेरा साथी हुन्” हदीसे शरीफ
निकाह पढाइसकेपछि प्यारा नबीले ताजा खजुर मगाउनुभयो र भन्नुभयो: “ल, यो खजुर लेऊ, खाऊ।” सबैले लिएर खाए। त्यसपछि हजरत बिलालले महको सरबत बाँड्नुभयो; त्यो पनि पिए र सबै सहाबीहरूले “बारकल्लाहु फीकुमा व अलैकुमा व जमअ शम्लकुमा” भनेर दुआ गरे। निकाह हुँदा फातिमा (रदियल्लाहु अन्हा) पन्ध्र र अली (रदियल्लाहु अन्हु) पच्चीस वर्षको हुनुहुन्थ्यो।
निकाहपछि हजरत फातिमा रुँदै हुनुहुन्थ्यो। प्यारा नबी उहाँकहाँ आउनुभयो र भन्नुभयो: “हे फातिमा! तिमीलाई के भयो, किन रोइरहेकी छौ? अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, मैले तिमीलाई माग्नेहरूमध्ये सबैभन्दा विद्वान्, सहनशीलता र बुद्धिमा सबैभन्दा उत्तम र सबैभन्दा पहिले मुसलमान हुनेसँग निकाह गरिदिएको छु।” हजरत फातिमाले भन्नुभयो: “बुबा! बिहे गर्ने हरेक केटीको महर सुन र चाँदीमा तोकिन्छ। मेरो महर पनि यसरी नै तोकियो भने तपाईँ र अरूमा के फरक हुन्छ र? कियामतको दिन तपाईँले मोमिनहरूमध्येका पापीहरूमध्ये जतिजनाको शफाअत गर्नुहुन्छ, म पनि उनीहरूका पत्नीहरूको शफाअत गर्न चाहन्छु। मेरो इच्छा यही हो।”
हजरत फातिमाको यो इच्छा कबूल भएको कुरा अल्लाह तआलाले बताउनुभएपछि हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हे फातिमा, तिमी नबीकी सन्तान हौ भन्ने कुरा देखायौ।”
हजरत अलीले भन्नुभयो: “यी घटना भएको केही महिना बितिसकेको थियो। यसबारे सभामा कुनै कुरा उठेन। म पनि हिजाबले, अर्थात् लाजले मुख खोल्न सकिनँ। तर हजुर रसूलुल्लाह कहिलेकाहीँ मलाई एकान्तमा देख्नुहुँदा भन्नुहुन्थ्यो: ‘तिम्री पत्नी कति असल महिला हुन्! तिमीलाई खुसीको खबर छ, उनी संसारका महिलाहरूकी सय्यिदा हुन्।’”
ती दिनमा हजरत अलीका दाजु हजरत उकैलले भन्नुभयो: “हे अली! यो विवाहको बन्धनले हामी खुसी भयौँ। तर मेरो चाहना के हो भने यी दुई भाग्यमानी एकअर्काका नजिक होऊन्।” हजरत अलीले भन्नुभयो: “मेरो चाहना पनि त्यही हो, तर मलाई लाज लाग्छ।” हजरत उकैलले अलीको हात समातेर प्यारा नबीको घर पुग्नुहुँदा रसूलुल्लाहकी दासी उम्मे ऐमनसँग भेट भयो। उहाँलाई कुरा सुनाउनुभयो। उम्मे ऐमनले भन्नुभयो: “यस कामका लागि तपाईँहरू आउनुपर्दैन। हामी पवित्र पत्नीहरूसँग सल्लाह मिलाएर तपाईँहरूलाई खबर गर्छौँ। किनभने यस्ता कुरामा महिलाहरूको कुरा सुनिन्छ।”
उम्मे ऐमनले यो कुरा रसूलुल्लाहका पत्नीहरूलाई सुनाउनुभयो। अरू पवित्र पत्नीहरू हजरत आइशाको घरमा आउनुभयो। हजरत खदीजालाई सम्झँदै भन्नुभयो: “उहाँ जीवित हुनुभएको भए हामीलाई कुनै चिन्ता हुने थिएन।” हजुर रसूलुल्लाह रुनुभयो र भन्नुभयो: “खदीजाजस्ती महिला कहाँ छिन्? मानिसहरूले मलाई झूटो ठहराउँदा उनले मलाई साँचो मानिन् र आफ्नो सारा धन मेरो बाटोमा खर्च गरिन्। दीने इस्लामलाई धेरै सहायता गरिन्। उनी जीवित छँदै हक तआलाले मलाई आदेश दिनुभयो: ‘खदीजालाई खुसीको खबर देऊ: जन्नतमा उनका लागि पन्नाको एउटा महल बनाइएको छ।’” हजुर रसूलुल्लाहका पत्नीहरूले हजरत अलीको चाहना बिन्ती गर्नुभयो। तब हजुर रसूलुल्लाहले उम्मे ऐमनलाई हजरत अलीलाई बोलाउन आदेश दिनुभयो। अली आउनुहुँदा सभामा रहेका महिलाहरू उठेर जानुभयो। हजरत अली शिर निहुराएर बस्नुभयो। रसूलुल्लाहले सोध्नुभयो: “आफ्नी पत्नी चाहन्छौ, हे अली?”
अली (रदियल्लाहु अन्हु)ले भन्नुभयो: “हो, या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्।” रसूले अकरमले अस्मा बिन्त उमैसलाई भन्नुभयो: “जाऊ, फातिमाको घर तयार पार।” अस्मा हजरत फातिमा दुलही भएर जानुहुने घरमा जानुभयो। एउटा गद्दी नयाँ छालाको, एउटा टालिएको छालाको र एउटा सुकुलको बनाएर तिनभित्र खजुरका जटा भर्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले इशाको नमाजपछि फातिमाको घरमा आएर तयार पारिएका कुरा हेर्नुभयो।
हाम्रा नबीले हजरत अलीले ल्याएको पैसाको दुई तिहाइले खानेकुरा, गहना र अत्तरजस्ता चिज र एक तिहाइले लुगा किन्न आदेश दिनुभयो र घरका सामान पूरा गराउनुभयो। हजरत फातिमाको दाइजो र घरका सामानमा यी कुरा थिए: अस्मा बिन्त उमैसले तयार पार्नुभएका तीनवटा गद्दी, झालर भएको एउटा गलैँचा, खजुरका जटाले भरिएको एउटा सिरानी, दुईवटा जाँतो, पानीको एउटा मसक, माटोको एउटा घैँटो, छालाको एउटा गिलास, एउटा तौलिया, एउटा घाँघर, कमाएको भेडाको एउटा छाला, पुरानो भएर रौँ झरेको बुट्टेदार एउटा यमनी गलैँचा, खजुरका पातले बुनेको एउटा खाट, यमनमा बनेका दुईवटा बुट्टेदार लुगा र एउटा मखमली सिरक। त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाहले हजरत अलीलाई केही पैसा दिएर खजुर र घिउ किन्न भन्नुभयो। हजरत अलीले त्यसपछिको कुरा यसरी सुनाउनुभयो:
“पाँच दिरहमको खजुर र चार दिरहमको घिउ किनेँ। रसूलुल्लाहको सामु ल्याएँ। उहाँले छालाको एउटा सुफ्रा माग्नुभयो। खजुर, पीठो, घिउ र दही मुबारक हातले मुछेर एक किसिमको खाना बनाउनुभयो र भन्नुभयो: ‘हे अली! जाऊ, जसलाई भेट्छौ, ल्याऊ।’ म बाहिर निस्केँ, धेरै मानिस देखेँ, सबैलाई बोलाएँ र भित्र पसेर ‘या रसूलल्लाह! मानिस धेरै छन्’ भनेर बिन्ती गरेँ।
सारा संसारका सरदार फख्रे कायनातले भन्नुभयो: ‘उनीहरूलाई दस-दसजना गरी भित्र ल्याऊ, तआम (खाना) खाऊन्।’ मैले त्यसै गरेँ। हिसाब गरियो; पुरुष र महिला गरी सात सयजनाले खाना खाएका थिए र अघाएका थिए।”
हजरत अली र फातिमाको वलीमा खाइसकेपछि, उम्मे ऐमनले बताउनुभएअनुसार, प्यारा नबीले हजरत अलीलाई भन्नुभयो: “हे अली, मेरी छोरी फातिमा दुलही भएर तिमीहरूको घर गइन्। म पनि मगरिबको नमाजपछि आएर दुआ गर्नेछु। मलाई पर्खिराख।”
हजरत अली घर आएर एउटा कुनामा बस्नुभयो। हजरत फातिमा पनि घरको अर्को कुनामा बस्नुभयो। त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाह आएर ढोका ढकढक्याउनुभयो। उम्मे ऐमनले ढोका खोल्नुभयो।
रसूलुल्लाहले सोध्नुभयो: “मेरा भाइ यहाँ छन्?” उम्मे ऐमनले भन्नुभयो: “मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्, या रसूलल्लाह! तपाईँका भाइ को हुन्?” हजुर रसूलुल्लाहले “अली बिन अबी तालिब हुन्” भन्नुहुँदा उम्मे ऐमनले सोध्नुभयो: “आफ्नी छोरीलाई आफ्नै भाइसँग बिहे गरिदिनुभयो?” हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हो।” रसूलुल्लाहले “मेरा भाइ यहाँ छन्?” भन्नुभएकाले उम्मे ऐमनले यो निकाह जायज नहोला भन्ठान्नुभएको थियो। हजुर रसूलुल्लाहले भने “हो” भनेर विवाहमा बाधा पुर्याउने कुरा एउटै आमाबाट जन्मनु हो भन्ने सङ्केत गर्नुभयो।
त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाहले उम्मे ऐमनलाई सोध्नुभयो: “अस्मा बिन्त उमैस पनि यहाँ छन्?” “हो” भनेर जवाफ दिनुहुँदा भन्नुभयो: “त्यसो भए उनी रसूलुल्लाहकी छोरीको सेवा गर्न आएकी रहिछन्।” उम्मे ऐमनले “हो” भन्नुहुँदा “उनको भलो होस्” भन्दै दुआ गर्नुभयो।
“हे फातिमा! तिमीलाई के भयो, किन रोइरहेकी छौ? अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, मैले तिमीलाई माग्नेहरूमध्ये सबैभन्दा विद्वान्, सहनशीलता र बुद्धिमा सबैभन्दा उत्तम र सबैभन्दा पहिले मुसलमान हुनेसँग निकाह गरिदिएको छु” हदीसे शरीफ
त्यसपछि एउटा भाँडामा पानी मगाउनुभयो। आफ्ना मुबारक हात धुनुभयो। पानीमा अलिकति कस्तूरी हाल्नुभयो। त्यसपछि हजरत फातिमालाई बोलाउनुभयो। हजरत फातिमा लाजले आफ्नो लुगातिर हेरिरहनुभएको थियो। हजुर रसूलुल्लाहले अलिकति पानी लिएर फातिमाको छाती, शिर र पिठ्युँमा छर्कनुभयो र यसो भन्दै दुआ गर्नुभयो: “अल्लाहुम्म इन्नी उईजुहा बिका व जुर्रिय्यतहा मिनश्शैतानिर्रजीम” (या रब! उनलाई र उनका सन्तानलाई रजीम अर्थात् ढुङ्गाले हानिएको शैतानको खराबीबाट जोगाउन म तपाईँको शरण लिन्छु)। त्यसपछि हजरत अलीलाई पनि त्यसै गरेर यसो भन्दै दुआ गर्नुभयो: “अल्लाहुम्म बारिक फीहिमा व बारिक अलैहिमा व बारिक लहुमा फी नस्लिहिमा।” सूरा इखलास र मुअव्विजतैन पढेर भन्नुभयो: “अल्लाह तआलाको नाम र बरकतसँग आफ्नी पत्नीकहाँ जाऊ।” त्यसपछि आफ्ना मुबारक हातले ढोकाका दुवै पल्ला समातेर बरकतको दुआ गर्नुभयो र त्यहाँबाट निस्कनुभयो।३६
हजरत अलीले भन्नुभयो: “हाम्रो बिहेको चार दिनपछि हजुर रसूलुल्लाह हाम्रो घरमा पाल्नुभयो। मन जित्ने, हिकमतले भरिएका कुराले हामीलाई नसिहत गर्नुभयो र भन्नुभयो: ‘हे अली! पानी ल्याऊ!’ म उठेँ र पानी ल्याएँ। उहाँले एउटा आयते करीमा पढ्नुभयो र भन्नुभयो: ‘यो पानीबाट अलिकति पिऊ। केही बाँकी रहोस्।’ मैले त्यसै गरेँ। बाँकी पानी मेरो शिर र छातीमा छर्कनुभयो। फेरि भन्नुभयो: ‘पानी ल्याऊ।’ फेरि पानी ल्याएँ। मलाई गर्नुभएझैँ फातिमालाई पनि गर्नुभयो। त्यसपछि मलाई बाहिर पठाउनुभयो।”
अली बाहिर निस्कनुभएपछि रसूलुल्लाहले आफ्नी छोरीसँग हजरत अलीबारे सोध्नुभयो। फातिमाले भन्नुभयो: “बुबा, पूर्णताका सबै गुण उहाँमा छन्। तर कुरैशका केही महिलाहरू मलाई ‘तिम्रा श्रीमान् गरिब छन्’ भन्छन्।” यसो भन्नुहुँदा हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हे छोरी! न तिम्रा बुबा गरिब छन्, न तिम्रा श्रीमान्। धर्ती र आकाशका सबै खजाना र गडिएका धन मेरो सामु राखिए। मैले स्वीकार गरिनँ। अल्लाह तआलाको नजरमा जे स्वीकार्य छ, त्यही स्वीकार गरेँ। हे मेरी नानी! मैले जानेको कुरा तिमीले जानेकी भए संसार तिम्रो नजरमा हेय र तुच्छ हुने थियो। अल्लाह तआलाको हककै कसम, तिम्रा श्रीमान् सहाबीहरूमध्ये पहिलो हुन्। इस्लाममा पनि ठूला हुन्, ज्ञानमा सबैभन्दा गहिरा छन्। हे छोरी! अल्लाह तआलाले अहले बैतबाट दुईजनालाई छान्नुभयो। एकजना तिम्रा बुबा हुन्, अर्का तिम्रा श्रीमान्। खबरदार, उनको अवज्ञा नगर्नू र उनको आदेशविरुद्ध नजानू।”
फख्रे कायनात अलैहि अफ्जलुस्सलवातले छोरीलाई नसिहत गरिसकेपछि हजरत अलीलाई बोलाउनुभयो। उहाँलाई पनि फातिमाको जिम्मा लगाउँदै भन्नुभयो: “हे अली! फातिमाको मनको ख्याल राख। उनी मेरो एउटा टुक्रा हुन्। उनलाई खुसी राख। उनलाई दुःख दियौ भने मलाई दुःख दिएका हुनेछौ।” दुवैलाई अल्लाह तआलाको जिम्मा लगाउनुभयो। त्यसपछि उठेर जान लाग्नुभएको थियो, हजरत फातिमाले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! घरभित्रको काम म हेर्छु। बाहिरको काम अली हेर्नुहुन्छ। मलाई एउटी दासी दिनुभयो भने केही काममा सघाउँछिन्। तपाईँले मलाई खुसी पार्नुहुनेछ।” हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हे फातिमा! तिमीलाई सेविकाभन्दा राम्रो कुरा दिऊँ कि सेविका?”
हाम्री आमा फातिमाले भन्नुभयो: “सेविकाभन्दा राम्रो कुरा दिनुहोस्।” हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हरेक दिन सुत्ने बेला तेत्तीस पटक ‘सुब्हानल्लाह’, तेत्तीस पटक ‘अलहम्दुलिल्लाह’, तेत्तीस पटक ‘अल्लाहु अकबर’ र एक पटक ‘ला इलाह इल्लल्लाहु वह्दहू ला शरीक लह, लहुल मुल्कु व लहुल हम्दु व हुव अला कुल्लि शैइन कदीर’ भन। जम्मा सय कलिमा हुन्छन्। कियामतमा हजार हसना (भलाइ) पाउनेछौ। मीजानमा तिम्रा हसनात गह्रौँ हुनेछन्।” त्यसपछि प्यारा नबी आफ्नी छोरीको घरबाट निस्केर आफ्नो धन्य घरतर्फ जानुभयो।
काब बिन अशरफ कसरी मारियो
बद्रको विजयपछि मदीनाका यहूदी र मूर्तिपूजक मुशरिकहरूका मनमा डर पस्यो। केही यहूदीहरू विवेकमा फर्केर “हाम्रा किताबमा जसका गुण पढ्छौँ, ती व्यक्ति पक्कै यिनै हुनुहुन्छ। अब उहाँको सामना गर्न सम्भव छैन। किनभने उहाँ सधैँ विजयी हुनुहुनेछ” भन्दै मुसलमान भए। अरू केहीले भने “मुहम्मद युद्ध नबुझ्ने कुरैशीहरूसँग लडे। त्यसैले जिते। हामीसँग लडेका भए युद्ध कसरी गरिन्छ, विजय कसरी पाइन्छ, हामी उनलाई देखाइदिन्थ्यौँ” भने।
काब बिन अशरफ नाम गरेको एउटा यहूदी पनि बद्रमा इस्लामको सेनाले जितेको सुनेपछि मुसलमानहरूप्रतिको रिसइबीले मक्का गयो। त्यहाँका मुशरिकहरूलाई जम्मा गरेर मदीनामाथि आक्रमण गर्न कविता सुनायो, उनीहरूलाई उक्सायो र भड्कायो। प्यारा नबीसँग लड्न उनीहरूसँग सम्झौता गर्यो। अझ, हाम्रा प्यारा नबीको हत्या गर्ने षड्यन्त्रसमेत रच्यो। अल्लाह तआलाले यो कुरा हजुर रसूलुल्लाहलाई बताउनुभयो र भावार्थमा भन्नुभयो: “उनीहरू अल्लाह तआलाले लानत गर्नुभएका (आफ्नो रहमतबाट टाढा पार्नुभएका) मानिसहरू हुन्…”३७
तब रसूले अकरमले आफ्ना इज्जतदार असहाबलाई भन्नुभयो: “काब बिन अशरफलाई कसले मार्छ? किनभने उसले अल्लाह तआला र उहाँका रसूललाई दुःख दिएको छ।”
मुहम्मद बिन मस्लमाले सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! म उसलाई मारूँ भन्ने चाहनुहुन्छ?” हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हो, चाहन्छु।” मुहम्मद बिन मस्लमाले केही दिन यस कामबारे सोचविचार गर्नुभयो र योजना बनाउनुभयो। आफ्ना साथीहरू अबू नाइला, अब्बाद बिन बिश्र, हारिस बिन औस र अबू अब्स इब्ने जब्रकहाँ गएर कुरा खोल्नुभयो। सबैले उचित ठानेर “सँगै मार्छौँ” भन्नुभयो। सबै मिलेर प्यारा नबीकहाँ आउनुभयो र भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अनुमति दिनुहुन्छ भने, उससँग कुरा गर्दा हामी तपाईँबारे काबलाई मन पर्ने केही कुरा भन्न सक्छौँ?” प्यारा नबीले उहाँहरूलाई जे चाहनुहुन्छ, भन्न अनुमति दिनुभयो।
तब मुहम्मद बिन मस्लमा साथीहरूसँग काब बिन अशरफकहाँ जानुभयो। भन्नुभयो: “यी मुहम्मदले हामीसँग सदका मागे। हामीमाथि धेरै कर लादे। त्यसैले तिमीसँग केही सापटी लिन आएको हुँ।” मुहम्मद बिन मस्लमा पनि आफूजस्तै सोच्छन् भन्ठानेर काब खुसी भयो र भन्यो: “उनले तिमीहरूलाई अझ दिक्क पार्नेछन्।” मुहम्मद बिन मस्लमाले भन्नुभयो: “एक पटक उनको पछि लागिसक्यौँ। उनको पछि लागिरहन्छौँ। हेरौँ, अन्त्य के हुन्छ। अहिले तिमी हामीलाई केही खजुर सापटी देऊ।” काबले भन्यो: “हुन्छ, दिन्छु, तर मलाई केही धरौटी राख्नुपर्छ!” मुहम्मद बिन मस्लमा र उहाँका साथीहरूले सोध्नुभयो: “के चाहन्छौ?” काबले “तिमीहरूका आइमाईहरू धरौटीमा चाहन्छु” भन्दा उहाँहरू राजी हुनुभएन। काबले भन्यो: “त्यसो भए छोराहरू धरौटीमा देऊ।” उहाँहरूले भन्नुभयो: “तिनलाई पनि धरौटी दिन सक्दैनौँ। उनीहरूमध्ये कसैलाई एक-दुई ऊँटको भारी खजुरका लागि धरौटी राखिएको थियो भनेर भनिनेछ; यो हाम्रा लागि कहिल्यै नबिर्सिने कलङ्क हुनेछ। तर तिमीलाई हतियार र कवच धरौटी दिन सक्छौँ।” काबले यो कुरा मान्यो। कहिले आउने हो, त्यो पनि बतायो।३८
“हे अली! फातिमाको मनको ख्याल राख। उनी मेरो एउटा टुक्रा हुन्। उनलाई खुसी राख। उनलाई दुःख दियौ भने मलाई दुःख दिएका हुनेछौ” हदीसे शरीफ
एक रात मुहम्मद बिन मस्लमा काबकहाँ आउनुभयो। अबू नाइला पनि साथमा हुनुहुन्थ्यो। काबले उहाँहरूलाई किल्लामा बोलायो। आफू पनि उहाँहरूलाई लिन तल झर्यो। काबकी पत्नीले भनिन्: “यति बेला कहाँ निस्कँदै छौ?” काबले भन्यो: “आउने त मुहम्मद बिन मस्लमा र मेरो भाइ अबू नाइला हुन्।” पत्नीले भनिन्: “मैले सुनेको यो आवाज मलाई पटक्कै ठीक लागेन। त्यसबाट रगत चुहिएजस्तो लाग्छ।” काबले भन्यो: “होइन, ती मुहम्मद बिन मस्लमा र मेरो दूधभाइ अबू नाइला हुन्। उनी असल जवान हुन्। राति तरबारको भिडन्तमा बोलाइए पनि नहिचकिचाई आउँछन्। यस्तै मानिस हुन्।” मुहम्मद बिन मस्लमाले आफूसँग दुईजना, एउटा रिवायतअनुसार तीनजनालाई किल्लाभित्र छिराउनुभयो। उहाँहरू अबू अब्स बिन जब्र, हारिस बिन औस र अब्बाद बिन बिश्र हुनुहुन्थ्यो।३९ हजरत मुहम्मद बिन मस्लमाले साथीहरूलाई भन्नुभयो: “काब आएपछि म उसलाई तिम्रो कपाल सुँघ्छु भन्नेछु र टाउको समातेर सुँघ्नेछु। मैले काबको टाउको राम्ररी समातेको देख्यौ भने तरबारले हान्नू।” काब बिन अशरफ राम्रो लुगा लगाएर, सुगन्ध छर्दै उहाँहरूकहाँ आयो। इब्ने मस्लमा “आजसम्म यति राम्रो सुगन्ध कहिल्यै सुँघेको थिइनँ” भन्दै काबको नजिक पुग्नुभयो। काबले “अरबका सबैभन्दा सुगन्धित महिलाहरू मसँग छन्” भनेर फुर्ती लगायो। मुहम्मद बिन मस्लमाले भन्नुभयो: “तपाईँको टाउको सुँघ्न अनुमति दिनुहुन्छ?” काबले अनुमति दिएको बतायो। इब्ने मस्लमाले उसलाई सुँघ्नुभयो। साथीहरूलाई पनि सुँघाउनुभयो। त्यसपछि फेरि सुँघ्न चाहेको बताउनुभयो। यस पटक मुहम्मद बिन मस्लमाले उसको टाउको समातेर साथीहरूलाई तरबारले हान्न इसारा गर्नुभयो।
पहिलो तरबार लाग्दा काब जोडले चिच्यायो, तर मरेन। तब मुहम्मद बिन मस्लमाले आफ्नो छुराले उसलाई मार्नुभयो। काबलाई मार्ने मुजाहिदहरू तुरुन्तै त्यहाँबाट निस्केर मदीना आइपुग्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाहलाई खुसीको खबर दिनुहुँदा हाम्रा नबीले अल्लाह तआलाको हम्द गर्नुभयो र मुजाहिदहरूका लागि दुआ गर्नुभयो। काफिर काब बिन अशरफ मारिएपछि यहूदीहरू ठूलो डरमा परे। किनभने काबजस्तो अगुवा नेता मारिएपछि आफूहरू मारिन केही बेर मात्र बाँकी थियो। बिहान उनीहरू भेला भएर प्यारा नबीको सामु आए। रातको घटनाबारे गुनासो गरे। रसूले अकरमले भन्नुभयो: “उसले हामीलाई सधैँ दुःख दिन्थ्यो, हाम्रो विरुद्धमा कविता सुनाउँथ्यो। तिमीहरूमध्ये जसले यसो गर्छ, उसले जानोस्, उसको सजाय तरबार हो।” यो चेतावनीपछि यहूदीहरूले डरले हजुर रसूलुल्लाहसँग फेरि सन्धि गरे।४०
गतफानको गजवा
यस गजवालाई “अन्मारको गजवा” र “जी अम्रको गजवा” पनि भनिन्छ। बनू सालबा र बनू मुहारिबको एउटा टोली जी अम्र भन्ने ठाउँमा जम्मा भएर मदीनाको वरिपरि जे भेटिन्छ, लुट्ने निधो गरेको थियो। तिनको मुखिया गौरस उपनाम भएको दासूर बिन हारिस बिन मुहारिब नाम गरेका एकजना थिए। प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले उस्मान बिन अफ्फान (रदियल्लाहु अन्हु)लाई मदीनामा आफ्नो ठाउँमा छोडेर चार सय पचास जनाको सेनासहित मदीनाबाट निस्कनुभयो। बाटोमा जब्बार नाम गरेका एकजनासँग भेट भयो। उनीसँग शत्रुबारे सोधियो। ती मानिसले भने: “उनीहरू तपाईँहरूसँग लड्न चाहँदैनन्। तपाईँहरूलाई देखेर पहाडतिर भागे।” रसूलुल्लाहले उनलाई इस्लाम पेस गर्नुभयो। उहाँले स्वीकार गर्नुभयो र मुसलमान हुनुभयो।
इस्लामको सेना उपत्यकातर्फ अघि बढ्दै गर्दा पानी पर्न थाल्यो। केही बेर पूरा जोडले पर्यो, त्यसपछि मत्थर हुँदै रोकियो। प्यारा नबीसहित सबै मुजाहिद टाउकोदेखि पैतालासम्म भिजेका थिए। सबै एकातिर लागेर आ-आफ्ना लुगा सुकाउँदै थिए। रसूलुल्लाहले पनि एकान्त ठाउँमा लुगा सुकाउन फुकालेर एउटा रुखमाथि फिँजाउनुभयो। रुखमुनि आराम गर्दै हुनुहुँदा इस्लामका सैनिकहरूलाई चियाइरहेका काफिरहरूले रसूलुल्लाहलाई एक्लै देखे र दासूर बिन हारिसलाई खबर दिए। उनी रसूलुल्लाहलाई मार्न उहाँ आराम गरिरहनुभएको ठाउँमा चुपचाप पुगे, तरबार झिके र भने: “तिमीलाई मेरो हातबाट कसले बचाउन सक्छ?” रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “अल्लाह तआलाले बचाउनुहुन्छ।” त्यही क्षण जिब्रील अलैहिस्सलाम आउनुभयो र दासूरको छातीमा एक प्रहार गरेर उनलाई भुइँमा ढाल्नुभयो। उनको हातबाट तरबार खस्यो। रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले दासूरको तरबार उठाएर भन्नुभयो: “तिमीलाई मेरो हातबाट कसले बचाउँछ?” दासूरले “कसैले पनि बचाउन सक्दैन” भन्दै कलिमाए शहादत पढेर मुसलमान हुनुभयो। उहाँका कारण धेरै मानिसले ईमान ल्याए।४१ युद्धका लागि फेरि कहिल्यै सैनिक जम्मा नगर्ने वचन दिनुभयो। हतियारको भिडन्तविनै मदीना फर्किइयो। यस अभियानमा एघार दिन लाग्यो।
बहरानको गजवा
यसलाई “बनू सुलैम” वा “नजरानको गजवा” पनि भनिन्छ। बनू सुलैममा जम्मा भएका धेरै मुशरिकहरूले मदीनामाथि आक्रमण गर्ने खबर आयो। हजरत इब्ने उम्मे मक्तूमलाई आफ्नो ठाउँमा छोडियो। रसूलुल्लाह तीन सयजनाको सेनासहित शत्रुतर्फ लाग्नुभयो। इस्लामको सेना आउँदै छ भन्ने खबर पाएर शत्रु पहाडतिर भाग्यो। त्यसैले भिडन्त हुन सकेन। अभियान बाह्र दिन चल्यो।
“उसले (काब बिन अशरफले) हामीलाई सधैँ दुःख दिन्थ्यो, हाम्रो विरुद्धमा कविता सुनाउँथ्यो। तिमीहरूमध्ये जसले यसो गर्छ, उसले जानोस्, उसको सजाय तरबार हो” हदीसे शरीफ
तपाईँको प्रेमले मलाई मबाटै खोस्यो,
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
तपाईँको प्रेम कति मीठो रहेछ,
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
न धन हुँदा म रमाउँछु,
न अभावमा गुनासो गर्छु।
तपाईँकै प्रेममा आनन्द लिन्छु,
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
इबादतको आदेश दिनुभयो,
असल हालको प्रशंसा गर्नुभयो,
अनन्त नियामत दिनुभयो,
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
कस्तो अचम्मको कृतघ्न नफ्स छ मेरो,
आफ्नो मजाका लागि सधैँ मलाई नै सिध्याउँछ!
मैले भने साँचो आनन्द भेटेँ,
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
इबादत राम्ररी गर्नु,
दुनियाँका लागि पनि मिहिनेत गर्नु,
दिनरात मेरो काम हो, किनभने
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
प्रेम गफले हुँदैन, हिल्मी!
तिम्रा रबले “मिहिनेत गर” भन्नुभयो।
तिम्रो हालबाट पनि थाहा होस्:
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
इस्लामका शत्रु कति धेरै छन्,
धर्ममाथि लुकीछिपी जाइलाग्छन्।
चुप लागेर बस्यौ भने के ठीक होला?
तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!
आशिक अल्छी भएर बस्छ र?
माशूकमाथि धुलो पर्न दिन्छ र?
शत्रुलाई चुप लगाऊ र भन:
“तपाईँलाई प्रेम गर्छु, मेरा रब!”
