मेरा प्यारा नबी

उहुदको गजवा

हिजरतको तेस्रो वर्ष, शव्वाल महिना… मक्काका मुशरिकहरूले बद्रको गजवामा खाएको हारबाट पाठ त सिकेनन् नै, त्यसको पीडा पनि भुल्नै सकिरहेका थिएनन्। कुरैशले यस युद्धमा आफ्ना धेरै अगुवा गुमाएका थिए। साथै शामको व्यापारिक बाटो मुसलमानहरूको नियन्त्रणमा जानुले उनीहरूलाई आपेबाहिर बनाइरहेको थियो।

अबू सुफयानको नेतृत्वमा गएको व्यापारी काफिला सय प्रतिशत नाफासहित मक्का फर्केको थियो। पुँजी हाल्नेमध्ये धेरैजसो बद्रको गजवामा मारिएकाले काफिलाको नाफा मुशरिकहरू निर्णय गर्न भेला हुने दारुन नदवा भन्ने भवनमा जोगाएर राखिएको थियो।

बद्रमा आफ्ना बाबु, दाजुभाइ, पति र छोराहरू गुमाएका सफवान बिन उमय्या, इक्रिमा बिन अबी जहल, अब्दुल्लाह बिन रबीआजस्ता मानिसहरू “मुसलमानहरूले हाम्रा ठूलाबडालाई मारे। हामीलाई बर्बाद पारे। अब उनीहरूसँग बदला लिने बेला आयो। काफिलाको नाफाले एउटा सेना तयार पारौँ। मदीनामाथि जाइलागौँ र बदला लिऔँ” भन्दै अबू सुफयानकहाँ गए।

अबू जहल, उत्बा, शैबाजस्ता कट्टर काफिर पहिल्यै मारिएकाले मुशरिकहरूको अगुवाइमा अझै मुसलमान नभएका अबू सुफयान थिए। शामको व्यापारबाट एक लाख सुनका सिक्का कमाइएको थियो। त्यसको आधा पुँजी र आधा नाफा थियो। पुँजी तुरुन्तै मालिकहरूलाई बाँडियो; नाफालाई दुई भाग लगाएर आधाले हतियार किनियो, आधाले सैनिक जम्मा गरियो। कवि र भाषण गर्नेहरूलाई पनि दिइयो। भाषण गर्ने र कविहरू जनतालाई उचाल्न र युद्धका लागि उक्साउन कविता र शोकगीत सुनाउँथे; महिलाहरू डफ र ढोलक बजाउँदै उनीहरूलाई साथ दिन्थे। मुसलमानहरूलाई मदीनाबाट निकाल्ने, हाम्रा प्यारा नबीलाई बाटोबाट हटाउने र इस्लाम मेटाउने उद्देश्य बोकेका मुशरिकहरूले वरपरका कबिलाहरूमा पनि घुमेर सैनिक जम्मा गरे।

आखिर मक्कामा ३,००० जनाको ठूलो सेना तयार भयो। तीमध्ये ७०० कवचधारी र २०० घोडचढी थिए; ३,००० ऊँट पनि थिए। बाजा बजाउनेहरू र महिलाहरूसमेत सामेल यस ठूलो सेनाको कमान अबू सुफयानको हातमा थियो। उनकी पत्नी हिन्द पनि महिलाहरूको अगुवा थिइन् र मुशरिकहरूलाई युद्धमा उक्साउन धेरै अघि सरेकी थिइन्। किनभने बद्रको गजवामा उनले आफ्नो बाबु र दुई दाजुभाइ गुमाएकी थिइन्। त्यसको पीडा बिर्सन नसकेर उनले महिलाहरू युद्धमा सामेल नहोऊन् भन्नेहरूलाई “बद्रको युद्ध सम्झ! आफ्ना श्रीमती र छोराछोरीकहाँ पुग्न तिमीहरू बद्रबाट भाग्यौ!… अबदेखि भाग्न चाहनेहरूले आफ्नो सामु हामीलाई भेट्नेछन्!…” भनेर चुप लगाउँथिन्; यसरी कुरैशीहरूलाई भड्काउँदै पूरा शक्तिले युद्धमा उक्साउँथिन्।१

मुशरिकहरूमध्ये जुबैर बिन मुतइमको भाला हान्नमा निकै सिपालु, साह्रै दक्ष वहशी नाम गरेका एकजना दास थिए। जे ताक्यो, त्यही लगाउने पोख्त हानेबाज थिए। हजरत हमजाले बद्रमा हिन्दका बाबु उत्बा र जुबैरका काका तुऐमालाई मार्नुभएकाले हिन्द र जुबैर उहाँप्रति बदलाको भयानक आगोमा जलिरहेका थिए। जुबैरले आफ्ना दास वहशीलाई भने:

“हमजालाई मार्‍यौ भने तिमीलाई मुक्त गरिदिन्छु, छाडिदिन्छु!” हिन्दले पनि “उनलाई मार्‍यौ भने तिमीलाई धेरै सुन र गहना दिनेछु!” भन्दै वाचा गरिन्।२

“उहुदले हामीलाई माया गर्छ, हामी पनि उहुदलाई माया गर्छौँ” हदीसे शरीफ

सबै तयारी पूरा गरेको कुरैशको सेनाले झन्डाहरू फिँजायो: एउटा तल्हा बिन अबी तल्हालाई, एउटा अहाबिशमध्ये एकजनालाई र अर्को उवैफका छोरा सुफयानलाई दियो।

मक्कामा तयारी सकिएको थियो। हजरत अब्बासले तुरुन्तै आफूले भरोसा गर्ने एकजना मानिसमार्फत मदीनामा एउटा पत्र पठाउनुभयो। त्यसमा मुशरिकहरूले तीन हजार जनाको सेना बनाएका छन्, तीमध्ये सात सय कवचधारी र दुई सय घोडचढी छन्, उनीहरूसँग तीन हजार ऊँट र अनगिन्ती हतियार छन् भनिएको थियो। सेना हिँड्नै लागेको खबर दिँदै त्यसैअनुसार उपाय गर्न अनुरोध गरिएको थियो।

यो खबर पाएपछि प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले स्थिति बुझ्न आफ्ना केही साथीलाई जिम्मा दिनुभयो। ती सहाबीहरू मक्कातर्फ लाग्नुभयो। बाटोमा मुशरिकहरूको सेना आउँदै गरेको थाहा पाएर बुझबुझारथ गर्न थाल्नुभयो। छिट्टै काम सकेर हतारहतार मदीना फर्कनुभयो। उहाँहरूले देखेका र पत्ता लगाएका कुरा आएको पत्रसँग मिल्दै थिए।

सारा संसारका सरदारले तुरुन्तै तयारी थाल्नुभयो। साथै अचानक आक्रमणमा नपरियोस् भनेर मदीनाको वरिपरि पहरेदार राखेर सावधानी अपनाउनुभयो। असहाबे किराम छिट्टै भेला हुनुभयो र तयारी पूरा गर्नुभयो। घरमा बस्नेहरूसँग बिदा भएर, एकअर्कासँग माफी मागेर नबीहरूका सुल्तानको वरिपरि जम्मा हुनुभयो।

त्यो दिन शुक्रबार थियो। प्यारा नबीले असहाबलाई जुमाको नमाज पढाउनुभयो। खुत्बामा अल्लाह तआलाको धर्म फैलाउन जिहाद गर्नु र अल्लाहको बाटोमा लड्नु कति महत्त्वपूर्ण छ भन्ने कुरामा जोड दिनुभयो। यस बाटोमा मर्नेहरू शहीद भएर जन्नत जानेछन् भन्ने खुसीको खबर दिनुभयो। शत्रुको सामु अडिग रहने र कठिनाइसँग छाती थापेर जुध्नेहरूलाई अल्लाह तआलाले सहायता गर्नुहुनेछ भनेर बताउनुभयो।

रसूले अकरमले युद्ध कहाँ गर्नुपर्छ भन्ने कुरामा असहाबे किरामसँग सल्लाह गर्न चाहेको बताउनुभयो र त्यस रात देख्नुभएको एउटा सपना सुनाउनुभयो। भन्नुभयो: “सपनामा मैले आफूलाई एउटा बलियो कवचभित्र देखेँ। मेरो तरबार जुल्फिकारको धारमा चिरा परेको, घाँटी रेटिएको एउटा गोरु र त्यसपछि एउटा भेडो ल्याइएको देखेँ।” असहाबे किरामले “या रसूलल्लाह! यो सपनाको के अर्थ लगाउनुभयो?” भनेर सोध्नुहुँदा भन्नुभयो: “बलियो कवच लगाउनुले मदीनालाई, मदीनामै बस्नुलाई जनाउँछ। त्यहीँ बस…

मेरो तरबारको धारमा चिरा परेको देख्नुले मलाई केही हानि पुग्नेछ भन्ने जनाउँछ। घाँटी रेटिएको गोरुले मेरा केही असहाब शहीद हुनेछन् भन्ने जनाउँछ। त्यसपछि भेडो ल्याइनुको कुरा गर्दा, भेडोले एउटा सैनिक टोलीलाई जनाउँछ; इन्शाअल्लाह, जनाबे हकले तिनलाई मार्नुहुनेछ।”

अर्को एउटा रिवायतमा यसो भनियो: “सपनामा मैले आफ्नो तरबार जमिनमा बजारेँ, त्यसको धार भाँचियो। यसले उहुदको दिन मेरा केही असहाब शहीद हुनेछन् भन्ने जनाउँछ। तरबार फेरि जमिनमा बजारेँ, त्यो पहिलेकै ठीक अवस्थामा फर्कियो। यसले अल्लाह तआलाबाट विजय आउनेछ र मोमिनहरू एकजुट हुनेछन् भन्ने जनाउँछ।”

रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) वहीबाट नबताइएका कुरामा असहाबसँग सल्लाह गर्नुहुन्थ्यो र त्यसैअनुसार काम गर्नुहुन्थ्यो। शत्रुको सामना कहाँ गर्ने भन्ने कुरामा असहाबमध्ये केहीले “मदीनामै बसेर रक्षात्मक युद्ध गरौँ” भन्नुभयो। यो प्रस्ताव प्यारा नबीको चाहनासँग पनि मिल्थ्यो। हजरत अबू बकर, उमर, साद बिन मुआज (रदियल्लाहु अन्हुम)जस्ता असहाबका ठूलाबडा प्यारा नबीजस्तै सोच्नुहुन्थ्यो। तर बद्रको गजवामा सहभागी हुन नपाएका वीर र जवान सहाबीहरू बद्रमा सामेल सहाबीहरूले कमाएको अज्र र सवाब३, बद्रका शहीदहरू पुगेका उच्च दर्जाबारे प्यारा नबीबाट सुन्दा त्यो युद्धमा हुन नपाएकोमा साह्रै दुःखी हुनुहुन्थ्यो। त्यसैले उहाँहरू शत्रुलाई मदीनाबाहिर भेट्न र छाती जुधाएर लड्न चाहनुहुन्थ्यो। हजरत हमजा, नुमान बिन मालिक, साद बिन उबादा यस्तै हुनुहुन्थ्यो। हजरत खैसमाले अनुमति लिएर भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! कुरैशी मुशरिकहरूले विभिन्न अरब कबिलाबाट सैनिक जम्मा गरेका छन्। ऊँट र घोडा चढेर हाम्रो भूमिमा पसेका छन्। उनीहरूले हामीलाई हाम्रै घर र किल्लामा घेर्नेछन्, अनि फर्केर जानेछन्। हाम्रो पछाडि धेरै कुरा काट्नेछन्। यसले उनीहरूको हिम्मत बढाउनेछ र उनीहरू नयाँ आक्रमण गर्नेछन्। अहिले उनीहरूको सामना गर्न निस्केनौँ भने अरू अरब कबिलाहरूले पनि हामीमाथि आँखा गाड्नेछन्। अल्लाह तआलाले हामीलाई मुशरिकहरूमाथि विजय दिनुहुनेछ भन्ने मेरो आशा छ।

दोस्रो कुरा भयो भने, त्यो शहादत हो; बद्रले मलाई त्यसबाट वञ्चित गर्‍यो। म त त्यसको निकै तिर्सना गर्थेँ। म बद्रको गजवामा जान चाहन्छु भन्ने सुनेपछि मेरो छोराले मसँग गोला हाले। उनी मभन्दा भाग्यमानी रहेछन्, शहादतको सम्मान पाए।

या रसूलल्लाह! म शहादतको साह्रै तिर्सना गर्छु। हिजो राति सपनामा मैले छोरालाई सुन्दर रूपमा देखेँ। उनी जन्नतका बगैँचा र नदीहरूबीच घुमिरहेका थिए र मलाई भनिरहेका थिए: ‘जन्नतका मानिसहरूसँग आएर मिल्नुहोस्! मैले अल्लाह तआलाले वचन दिनुभएको सत्य पाइसकेँ!’

या रसूलल्लाह! अल्लाहको कसम, आज बिहानदेखि जन्नतमा छोराको साथी बन्ने चाहना मलाई साह्रै बढेको छ। मेरो उमेर पनि ढल्किसक्यो। मेरा रबसँग भेट्नुबाहेक मेरो अरू कुनै चाहना बाँकी छैन।

मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! शहीद भएर जन्नतमा छोराको साथी बन्ने सम्मान पाऊँ भनेर अल्लाह तआलासँग दुआ गरिदिनुहोस्!…” भन्दै बिन्ती गर्नुभयो। उहाँको यो बिन्ती टार्नुभएन र उहाँ शहीद होऊन् भनेर दुआ गर्नुभयो।

धेरैजसोको विचार यस्तै भएको देखेर हाम्रा प्यारा नबीले शत्रुको सामना मदीनाबाहिर गर्ने निधो गर्नुभयो। त्यसपछि भन्नुभयो: “(हे मेरा असहाब!) सब्र र दृढता देखायौ भने यस पटक पनि जनाबे हकले तिमीहरूलाई आफ्नो सहायता दिनुहुनेछ। हाम्रो काम त अठोट र मिहिनेत देखाउनु हो!”

अस्रको नमाज पढाइसकेपछि सारा सृष्टिका सुल्तान आफ्नो धन्य र मुबारक घरमा जानुभयो। उहाँको पछि-पछि हजरत अबू बकर र उमर अनुमति लिएर भित्र पस्नुभयो। रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)लाई पगरी बाँध्न र कवच लगाउन सघाउनुभयो। हजुरले तरबार भिर्नुभयो, ढाल पिठ्युँमा राख्नुभयो।

यसैबीच बाहिर असहाबे किराम भेला भएर प्यारा नबीलाई पर्खिरहनुभएको थियो। मदीनामै बसेर रक्षात्मक युद्ध गर्न चाहनेहरूले अरूलाई भन्नुभयो: “रसूलुल्लाहको मदीनाबाहिर निस्कने विचार थिएन। तिमीहरूको कुराले यो स्वीकार गर्नुभएको हो। रसूलुल्लाह त अल्लाह तआलाबाट आदेश पाउनुहुन्छ। यो कुरा उहाँकै हातमा छोडिदेऊ। उहाँले जे आदेश दिनुहुन्छ, त्यही गर।” अरूले पनि आफूले गरेकोमा पछुतो मान्नुभयो र “रसूले अकरमको विरोध गरेका नठहरिऔँ” भन्दै आफ्नो विचार त्याग्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबी आफ्नो धन्य घरबाट निस्कनुहुँदा उहाँहरू उहाँको शरीफ दरबारमा पुगेर “हाम्रो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! तपाईँ जसो चाहनुहुन्छ, त्यसै गर्नुहोस्। मदीनामै बस्न चाहनुहुन्छ भने बसौँ। तपाईँको आदेशविरुद्ध जानदेखि हामी जनाबे हकको शरण माग्छौँ” भन्दै माफी माग्नुभयो।

“मेरा असहाबविरुद्ध जिब्रो नचलाऊ! उहुद पहाडजत्रो सुन सदका गरे पनि उनीहरूले सदका गरेको एक मुठी जौको सवाबबराबर हुँदैन!” हदीसे शरीफ

हबीबे अकरमले भन्नुभयो: “कुनै पनि नबी लगाइसक्नुभएको कवच युद्ध नगरी फुकाल्नुहुन्न, जनाबे अल्लाहले उहाँ र उहाँका शत्रुबीच फैसला नगर्नुभएसम्म। तिमीहरूलाई मेरो नसिहत यो हो: मैले आदेश दिएका कुरा गर्‍यौ र अल्लाह तआलाको नाम लिँदै सब्र र दृढता देखायौ भने अल्लाह तआलाले तिमीहरूलाई सहायता गर्नुहुनेछ…”

यसै बेला हजरत अम्र बिन जमूह घरमा आफ्ना चार छोरालाई “छोराहरू हो! मलाई पनि यो गजवामा लैजाऊ!” भन्दै हुनुहुन्थ्यो; छोराहरू भने “बुबा! खुट्टा खोच्याउने भएकाले अल्लाह तआलाले तपाईँलाई छुट दिनुभएको छ। रसूलुल्लाहले पनि तपाईँलाई छुट दिनुभएको छ। तपाईँ जिहादमा निस्कन बाध्य हुनुहुन्न। तपाईँको सट्टा हामी जाँदै छौँ!” भन्दै बुबालाई सम्झाउन खोज्दै हुनुहुन्थ्यो। तर हजरत अम्रले भन्नुभयो: “तिमीहरूजस्ता सन्तानलाई धिक्कार छ! बद्रको गजवामा पनि यसै भनेर मलाई जन्नत कमाउनबाट रोकेका थियौ। अब यो अभियानबाट पनि वञ्चित गर्छौ?…” त्यसपछि उहाँ हाम्रा प्यारा नबीको सामु पुगेर भन्नुभयो: “मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! मेरा छोराहरू केही बहाना देखाएर मलाई यो गजवाबाट वञ्चित गर्न चाहन्छन्। अल्लाहको कसम, म तपाईँसँगै अभियानमा निस्केर जन्नत पस्ने सम्मान पाउन चाहन्छु। या रसूलल्लाह! म अल्लाहको बाटोमा लडूँ र शहीद भएर यिनै खोच्याउने खुट्टाले जन्नतमा घुमूँ भन्ने कुरा तपाईँ ठीक ठान्नुहुन्न?” फख्रे आलमले भन्नुभयो: “हो, ठीक ठान्छु।” यो सुनेर साह्रै खुसी हुनुभएका हजरत अम्र बिन जमूह तयार भएर सेनामा सामेल हुनुभयो।४

मदीनामा नमाज पढाउन अब्दुल्लाह इब्ने उम्मे मक्तूमलाई छोडियो।५

रसूलहरूका सुल्तानले तीनवटा झन्डा बाँध्नुभयो। एउटा हुबाब बिन मुन्जिरलाई, एउटा उसैद बिन हुजैरलाई र अर्को मुसअब बिन उमैरलाई दिनुभयो। झन्डै एक हजार जनाको सेनामा दुईजना घोडचढी र सयजना कवचधारी थिए।६

कवच लगाउनुभएका हजरत साद बिन उबादा र साद बिन मुआजलाई अगाडि, मुहाजिरहरूलाई दायाँ र अन्सारलाई बायाँ राखेर हाम्रा प्यारा नबी शुक्रबार अस्रपछि “अल्लाहु अकबर!” तकबीरका आवाजमाझ ईदमा गएझैँ उहुदतर्फ लाग्नुभयो।

बाटोमा यहूदीहरूको छ सय जनाको एउटा सैनिक टोलीसँग भेट भयो। ती मुनाफिकहरूका नाइके अब्दुल्लाह बिन उबई बिन सलूलका मित्र थिए र इस्लामको सेनामा मिसिन चाहन्थे। प्यारा नबीले सोध्नुभयो: “के उनीहरू मुसलमान भएका छन्?” “होइन, या रसूलल्लाह” भनेर जवाफ दिइयो। तब हजुरले भन्नुभयो: “उनीहरूकहाँ गएर फर्कन भन। किनभने हामी मुशरिकहरूविरुद्ध काफिरहरूको सहायता माग्दैनौँ।” नबीए मुहतरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) मदीना र उहुदबीचको शैखैन भन्ने ठाउँमा आइपुग्नुभयो। रात बिताउन त्यहीँ बास बस्नुभयो। अझै घाम अस्ताएको थिएन। सेनामा शत्रुसँग लड्न र शहादतको दर्जामा पुग्न चाहने केटाकेटी उमेरका सहाबीहरू पनि थिए। यहाँ सेनाको निरीक्षण गर्नुहुँदा हाम्रा प्यारा नबीले सत्र जनाजति केटाकेटी रहेको देख्नुभयो।

तीमध्ये राफे बिन खदीज अग्लो देखिन खुट्टाका औँलामा टेकेर उभिँदै हुनुहुन्थ्यो। हजरत जुहैरले “या रसूलल्लाह! राफे राम्रो काँड हान्छन्” भन्नुहुँदा उहाँलाई सेनामा लिइयो। यो देखेर समुरा बिन जुन्दुबले भन्नुभयो: “म कुस्तीमा राफेलाई जित्न सक्छु। त्यसैले म पनि गजवामा जान चाहन्छु।” प्यारा नबीले मुस्कुराउँदै दुवैलाई कुस्ती खेलाउनुभयो। हजरत समुराले राफेलाई जित्नुभएपछि उहाँलाई पनि मुजाहिदहरूमा लिइयो। अरू केटाकेटीलाई मदीनामा बसेकाहरूको रक्षा गर्न पठाइयो।७

बिलाल हबशीले मगरिब र इशाको अजान आफ्नो मन पगाल्ने स्वरमा दिनुभयो। नमाज पढाइसकेपछि हाम्रा प्यारा नबीले मुहम्मद बिन मस्लमालाई पचासजनाको एउटा टोलीको नेतृत्व दिनुभयो र बिहानसम्म पहरा दिन आदेश दिनुभयो। असहाबे किराम आराम गर्न जानुभयो। त्यस रात प्यारा नबीको सिरानमा पहरा दिने सौभाग्य हजरत जक्वानलाई जुरेको थियो।

यसैबीच शत्रुको सेनाले इस्लामको सेना शैखैनमा आराम गर्न रोकिएको थाहा पायो र इक्रिमाको कमानमा एउटा घोडचढी टोलीलाई गस्तीको जिम्मा दियो। अझै मुसलमान नभएका इक्रिमा आफ्नो टोलीसहित हर्रा भन्ने ठाउँसम्म इस्लामको सेनाको नजिक आए, तर मुजाहिदहरूको गस्ती टोलीसँग डराएर पछि हटे। फज्रपछि सारा संसारका सरदारले असहाबलाई ब्युँझाउनुभयो। उहाँहरू उहुद पहाडमा आइपुग्नुभयो। यहाँबाट दुवै सेनाले एकअर्कालाई देख्न सक्थे। बिलाल हबशीले रूहलाई जोस दिने, मन पगाल्ने स्वरमा फज्रको अजान दिनुभयो। मुजाहिदहरूले हतियार भिरेरै हाम्रा प्यारा नबीको पछाडि नमाज पढ्नुभयो र दुआ गर्नुभयो। सारा सृष्टिका सुल्तानले आफूमाथि दोस्रो कवच र मुबारक शिरमा फलामे टोप लगाउनुभयो।

यसै बेला मुनाफिकहरूको नाइके अब्दुल्लाह बिन उबई “हामी यहाँ आफूलाई मराउन आएका हौँ र? यो कुरा हामीले सुरुमै किन बुझेनौँ?” भन्दै ३०० जति मुनाफिकसहित इस्लामको सेना छोडेर मदीना फर्कियो।

ईमान ल्याएका, मन एक पारेका, आफ्नो ज्यान र शिर यस बाटोमा राखेर आँखा पनि नझिम्क्याउने र शहादतको दर्जामा पुग्न छटपटाइरहेकाहरूको सङ्ख्या सात सय जति थियो। उहाँहरू सबैले रगतको अन्तिम थोपासम्म हाम्रा प्यारा नबीको रक्षा गर्ने वचन दिनुभयो।

नबीहरूका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले मुजाहिदहरूलाई पङ्क्तिबद्ध गर्नुभयो। सेनाको पिठ्युँ उहुद पहाडतिर र मुख मदीनातिर पर्ने गरी मिलाउनुभयो।

“कुनै पनि नबी लगाइसक्नुभएको कवच युद्ध नगरी फुकाल्नुहुन्न, जनाबे अल्लाहले उहाँ र उहाँका शत्रुबीच फैसला नगर्नुभएसम्म” हदीसे शरीफ

उहुदको गजवा

सेनाको दाहिनेपट्टिको कमान उक्काशा बिन मिहसनलाई र देब्रेपट्टिको अबू सलमा बिन अब्दुल असदलाई दिनुभयो। साद बिन अबी वक्कास र अबू उबैदा बिन जर्राह धनुर्धारी टोलीहरूको अगुवाइ गर्दै अगाडि बस्नुभयो। कवचधारी टोलीको अगुवाइमा जुबैर बिन अव्वाम र अगाडि रहेका कवचविहीन टोलीको अगुवाइमा हजरत हमजा रहनुभयो। मिकदाद बिन अम्रलाई पछाडिका टोलीको जिम्मा दिइयो।

अल्लाहकै लागि मात्र मानिसलाई माया गर्नुहुन्थ्यो, अल्लाहकै लागि घृणा पनि,
न आफ्ना लागि कसैका मित्र बन्नुभयो, न शत्रु, ती उदारताका खानी।
न कहिल्यै खित्का छोडेर हाँस्नुभयो, न कुनै चिजलाई कहिल्यै गाली गर्नुभयो,
मीठो बोली र हँसिलो अनुहारका हुनुहुन्थ्यो हरेक घडी, ती उदारताका खानी।
लाज र सहनशीलताले सजिनुभएका, कृपा र आदरले पनि,
बिन्ती गर्न आउनेलाई कहिल्यै रुवाएर पठाउनुहुन्नथ्यो, ती उदारताका खानी।

इस्लामको सेनाको बायाँपट्टि ऐनैन ढिस्को थियो। यस ढिस्कोमा एउटा साँघुरो घाँटी थियो। रसूले अकरमले यस घाँटीमा अब्दुल्लाह बिन जुबैरको कमानमा पचासजना धनुर्धारी राख्नुभयो। धनुर्धारीहरूले घाँटीमा आ-आफ्नो ठाउँ लिनुभयो। हाम्रा प्यारा नबी उहाँहरूकहाँ आएर यो पक्का आदेश दिनुभयो:

“हाम्रो पछाडिबाट रक्षा गर। आफ्नो ठाउँमा अडिग बस र यहाँबाट पटक्कै नहट। हामीले शत्रुलाई जितेको देखे पनि तिमीहरूलाई खबर नगरेसम्म, मानिस नपठाएसम्म आफ्नो ठाउँबाट कहिल्यै नहट। शत्रुले हामीलाई मार्न लागेको वा मारिसकेको देखे पनि आएर हामीलाई सहायता नगर।

उनीहरूबाट हामीलाई जोगाउन नखोज। शत्रुका घोडचढी तिमीहरूतिर मोडिँदा उनीहरूमाथि काँड बर्साऊ। किनभने घोडचढीहरू हानिएका काँडतिर अघि बढ्न सक्दैनन्। या अल्लाह! यी कुरा मैले उनीहरूलाई पुर्‍याएँ भन्ने कुरामा तपाईँलाई साक्षी राख्छु!” यी आदेश केही पटक दोहोर्‍याउनुभएपछि हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “चराहरूले हाम्रा लास लुछाचुँडी गरिरहेको देखे पनि मैले तिमीहरूकहाँ मानिस नपठाएसम्म पटक्कै आफ्नो ठाउँ नछोड।८ हामीले काफिरहरूलाई ढालेर खुट्टामुनि कुल्चिरहेको देखे पनि मैले खबर नपठाएसम्म कहिल्यै आफ्नो ठाउँ नछोड!…” त्यसपछि त्यहाँबाट हिँडेर सेनाको अगाडि जानुभयो।

झन्डा मुसअब बिन उमैरलाई दिनुभयो। हजरत मुसअब हातमा झन्डा लिएर प्यारा नबीको अगाडि आफ्नो ठाउँमा उभिनुभयो।९ यसै बेला भर्खर बिहे गर्नुभएका हजरत हन्जला मदीनाबाट हतारहतार उहुद आएर मुजाहिदहरूको पङ्क्तिमा मिसिनुभयो।

तीन दिनअघि उहुद आइपुगेको मुशरिक सेनाको कमान अबू सुफयानको हातमा थियो। उनीहरू मदीना पिठ्युँतिर पर्ने गरी बसे। दाहिनेपट्टिका घोडचढीको कमान खालिद बिन वलीद र देब्रेपट्टिकाको इक्रिमाले सम्हाल्ने थिए। सफवान बिन उमय्याले पनि घोडचढी टोलीको अगुवाइमा जिम्मा लिएको रिवायत छ। मुशरिकहरूको झन्डा तल्हा बिन अबी तल्हाले बोकेको थियो।

दुई सेनाबीचको शक्तिको सन्तुलन निकै असमान थियो। कुरैशको सेना सङ्ख्या, हतियार र साधनमा इस्लामको सेनाभन्दा चार गुणाभन्दा बढी थियो।

कुरैशको सेनामा हल्लाखल्ला र कोलाहलले कान थाप्नै सकिँदैनथ्यो; बदलाको भोकले आँखा रातो पारेका महिलाहरू डफ र ढोलक बजाउँदै, गीत गाउँदै सैनिकलाई युद्धमा उक्साउँदै थिए र आफूले पुज्ने मूर्तिहरूसँग सहायता माग्दै थिए।

मुजाहिदहरूतर्फ भने दुआ गरिँदै थियो, “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!…” भन्दै तकबीर भनिँदै थियो, “दीने इस्लाम”को रक्षा र प्रसारका लागि अल्लाह तआलासँग सहायता मागिँदै थियो।

हाम्रा प्यारा नबी पनि आफ्ना वीर असहाबलाई जिहादमा, जनाबे हकको बाटोमा लड्न उक्साउँदै, यस बाटोमा कमाइने सवाबहरू बताउँदै भन्दै हुनुहुन्थ्यो: “हे मेरा असहाब! सङ्ख्या थोरै भएकाहरूलाई शत्रुसँग लड्न गाह्रो पर्छ। उनीहरूले दृढता र मिहिनेत देखाए भने अल्लाह तआलाले उनीहरूलाई सजिलोमा पुर्‍याउनुहुन्छ। किनभने अल्लाह तआला आफ्नो आज्ञा पालन गर्नेहरूसँग हुनुहुन्छ… अल्लाह तआलाले तिमीहरूलाई वचन दिनुभएको इनाम माग…” उहुदको गजवासम्बन्धी आयते करीमाहरूमा पनि भावार्थमा यसो भनिएको छ: “(हे मोमिनहरू हो!) तिमीहरूमाथि रहम होस् भनेर अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको (आदेशको) पालना गर।

आफ्ना रबसँग मगफिरत माग्न र अल्लाह तआलासँग डराउनेहरूका लागि तयार पारिएको, चौडाइ आकाशहरू र धर्तीजत्रो जन्नततर्फ दौड (यसका लागि मानौँ तँछाडमछाड गर)। (ती मुत्तकीहरू) सम्पन्नतामा पनि, अभावमा पनि आफ्नो धन अल्लाहको बाटोमा दिन्छन्। रिस पचाउन जान्दछन् र मानिसहरूलाई क्षमा गर्छन्। अल्लाह तआला इहसान (भलाइ) गर्नेहरूलाई मन पराउनुहुन्छ।”१०

“उनीहरूको इनाम उनीहरूका रबबाट मगफिरत र रुखहरूमुनिबाट नदीहरू बग्ने जन्नतहरू हुन्। उनीहरू त्यहाँ सधैँका लागि रहनेछन्। यसो गर्नेहरूको, अल्लाह तआला र उहाँका रसूलको आज्ञा पालन गर्नेहरूको इनाम कति राम्रो छ!”११

“हामीले काफिरहरूलाई ढालेर खुट्टामुनि कुल्चिरहेको देखे पनि मैले खबर नपठाएसम्म कहिल्यै आफ्नो ठाउँ नछोड!…” हदीसे शरीफ

हृदय ईमानले भरिएका, आँखाबाट साहसका झिल्का उड्ने, शहीद हुने चाहनाले जलिरहेका असहाबे किराम आफ्नो ठाउँमा अडिन सकिरहनुभएको थिएन; जतिसक्दो चाँडो शत्रुमाथि झम्टन आदेश पर्खिरहनुभएको थियो। बद्रको गजवामा जस्तै हजरत अलीले सेतो, जुबैर बिन अव्वामले पहेँलो र अबू दुजानाले रातो रङको पगरी शिरमा बाँध्नुभयो। हजरत हमजाले पनि सुतुरमुर्गको प्वाँखले बनेको आफ्नो कलगी लगाउनुभयो। दुई सेना एकअर्काको धेरै नजिक आइपुगे। अब उत्तेजना चरम बिन्दुमा पुगिसकेको थियो।

केही बेरमै एकातिर अल्लाह तआलाको धर्म फैलाउन आफ्ना सबैभन्दा नजिकका नातेदारसँग लड्न पनि पटक्कै नहिचकिचाउने इस्लामका मुजाहिदहरू र अर्कोतिर आफ्नो झूटो बाटोमा अडिग इस्लामका शत्रुहरूबीच ठूलो खुला युद्ध सुरु हुँदै थियो।

एक काँड पुग्ने दूरीमा पुगेपछि शत्रुको पङ्क्तिबाट आफ्नो ऊँट अगाडि बढाउँदै आएको एकजना कवचधारी मुशरिकले मुजाहिदहरूसँग जुध्न जोडी माग्यो। सबै आफूसँग डराएका छन् भन्ठानेर उसले आफ्नो माग तीन पटक दोहोर्‍यायो। त्यसपछि इस्लामको सेनाबाट अग्लो कदका, पहेँलो पगरी गुथेका एकजना वीर मुजाहिद पैदल मैदानतिर बढ्नुभएको देखियो। उहाँ प्यारा नबीकी फुपूका छोरा जुबैर बिन अव्वाम (रदियल्लाहु अन्हु) हुनुहुन्थ्यो। इस्लामको सेनाबाट “अल्लाहु अकबर!…”का नारा गुन्जिँदै थिए, हजरत जुबैरको विजयका लागि दुआ गरिँदै थियो। जुबैर बिन अव्वाम मुशरिकको नजिक पुग्नासाथ उसको ऊँटमाथि उफ्रनुभएको देखियो। ऊँटमाथि भयानक भिडन्त सुरु भयो। यसै बेला हाम्रा प्यारा नबीले “उसलाई तल खसाल!” भन्नुभएको सुनियो। यो आदेश पाउनासाथ हजरत जुबैरले विपक्षीलाई तल धकेल्नुभयो। पछिपछि आफू पनि उफ्रेर उसको गर्दनमा तरबार हान्नुभयो। मुशरिकको फलामे टोपसहितको टाउको कवचले ढाकिएको जिउबाट छुट्टियो। हजुरले हजरत जुबैरका लागि दुआ गर्नुभयो।

त्यसपछि मुशरिकहरूको झन्डा बोक्ने तल्हा बिन अबी तल्हा मैदानमा झम्टियो र “तिमीहरूमध्ये मसँग जुध्न आउने कोही छ?” भनेर चिच्यायो। उसको सामु अल्लाह तआलाका सिंह हजरत अली निस्कनुभयो। एकै प्रहारमा टाउकोदेखि खुट्टासम्म कवचले बेरिएको मुशरिक झन्डाबरदारको टाउको चिउँडोसम्म चिरिदिनुभयो। यो देखेर हाम्रा प्यारा नबीले “अल्लाहु अकबर!… अल्लाहु अकबर!…” भन्दै तकबीर भन्नुभयो। असहाबे किराम पनि यसमा साथ दिनुहुँदा तकबीरका आवाजले धर्ती र आकाश गुन्जिए।१२

मुशरिकहरूको झन्डा भुइँमा खसेको देखेर तल्हाको भाइ उस्मान बिन अबी तल्हा मैदानतिर दौडियो। झन्डा उठायो र जोडी माग्यो। उसको सामु हजरत हमजा निस्कनुभयो र “या अल्लाह!” भन्दै उस्मानको काँधमा यस्तो तरबार बजार्नुभयो, झन्डा समातेको पाखुरा छिनिएको मुशरिक भुइँमा खस्यो र मर्‍यो।१३

यस पटक मुशरिकहरूको झन्डा भुइँमा खसेको देखेर अबू साद बिन अबी तल्हा पैदल मैदानतिर बढ्यो। ऊ पनि टाउकोदेखि खुट्टासम्म कवचधारी थियो। उसले कुफ्रको झन्डा भुइँबाट उठायो र इस्लामको सेनातिर फर्केर “म कुसमको बाउ हुँ। मसँग जुध्न को आउन सक्छ?” भन्दै चिच्याउन थाल्यो। प्यारा नबीले उसको सामु फेरि हजरत अलीलाई पठाउनुभयो। हजरत अलीले त्यो मुशरिकलाई पनि मारेर उनीहरूको झन्डा भुइँमा खसालेपछि मुजाहिदहरूको पङ्क्तिमा आफ्नो ठाउँ लिनुभयो।

यसपछि धेरै मुशरिकहरू पालैपालो मैदानमा निस्केर भुइँमा खसेको आफ्नो झन्डा उठाउँदै मुजाहिदहरूबाट आफूसँग जुध्ने वीर माग्दै गए। तर हरेक पटक अल्लाह तआलाको अनुमतिले वीर सहाबीहरूले जित्नुभयो। हरेक झन्डाबरदार मारिँदा इस्लामको सेनाबाट तकबीरका आवाज उठ्थे, शत्रुका पङ्क्तिमा भने ठूलो शोक र निराशा छाउँथ्यो। अझ, हल्लाखल्ला आकाश छुने मुशरिक महिलाहरूसमेत एकातिर “धिक्कार छ तिमीहरूलाई!…” भन्दै आफ्नै सैनिकहरूलाई अपमान गर्दै थिए, अर्कोतिर “अझै के पर्खिरहेका छौ?…” भन्दै युद्धमा उक्साउँदै थिए।

यस तरबारको हक कसले पूरा गर्छ

दुवै पक्ष आफ्नो ठाउँमा अडिन नसकिरहेको एक क्षणमा हाम्रा प्यारा नबीले हातमा लिनुभएको तरबार देखाउनुभयो। त्यसमा यो बैत लेखिएको थियो:

कायरतामा लाज छ, अगाडि बढ्नुमा इज्जत र मान छ।
मानिस डराएर तकदीरबाट उम्कन सक्दैन।

अनि उहाँले “यो तरबार मबाट कसले लिन्छ?” भन्नुभएको सुनियो। यो सुनेर असहाबे किराममध्ये धेरैले एकैसाथ लिन हात फैलाउनुभयो। हाम्रा नबीले फेरि “यसको हक पूरा गर्ने गरी कसले लिन्छ?” भन्नुहुँदा असहाबे किराम चुप लाग्नुभयो र पछि हट्नुभयो। तरबार जोसका साथ माग्नेमध्ये जुबैर बिन अव्वामले भन्नुभयो: “म लिन्छु, या रसूलल्लाह।” हाम्रा नबीले तरबार हजरत जुबैरलाई दिनुभएन। अबू बकर, उमर र अली (रदियल्लाहु अन्हुम)का माग पनि हाम्रा नबीले स्वीकार गर्नुभएन।

अबू दुजानाले सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! यस तरबारको हक के हो?” हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “यसको हक हो, बाङ्गिएर नदोब्रिउन्जेल यसले शत्रुलाई हान्नु। यसको हक हो, यसले कुनै मुसलमानलाई नमार्नु र यो लिएर काफिरहरूको सामुबाट नभाग्नु। अल्लाह तआलाले तिमीलाई विजय वा शहादत नदिनुभएसम्म यसले अल्लाहको बाटोमा लड्नु हो।” यो सुनेर अबू दुजानाले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! म यसको हक पूरा गर्ने गरी लिन्छु।” हाम्रा नबीले हातको तरबार उहाँलाई सुम्पनुभयो।१४

अबू दुजाना (रदियल्लाहु अन्हु) जति साहसी र वीर हुनुहुन्थ्यो, युद्धमैदानमा त्यत्तिकै चलाख पनि हुनुहुन्थ्यो; “युद्ध छल हो”१५ भन्ने हदीसे शरीफ पूरै पालना गर्नुहुन्थ्यो। तरबार पाएपछि हजरत अबू दुजाना बैत गाउँदै ठाँटका साथ, गम्भीर र गर्विलो चालमा युद्धमैदानतिर हिँड्न थाल्नुभयो। उहाँको जिउमा एउटा कमिज र शिरमा रातो पगरीबाहेक केही थिएन।

हजरत अबू दुजानाको यो चाल असहाबे किरामलाई त्यति राम्रो लागेन। तब प्यारा नबीले “यो चाल यी ठाउँ (युद्धमैदान)बाहेक अन्यत्र अल्लाह तआलाको क्रोधको कारण बन्छ” भन्दै शत्रुको सामु मात्र ठाँटसँग हिँड्नु जायज हुन्छ भन्ने बताउनुभयो।

अब धेरै पर्खन नसकेको मुशरिक पङ्क्तिबाट खालिद बिन वलीद आफ्नो कमानका टोलीसहित आक्रमणमा उत्रिए। आफ्नो ठाउँमा अडिन नसकिरहनुभएका असहाबे किरामलाई हाम्रा प्यारा नबीले पनि आक्रमणको आदेश दिनुभयो। एकैछिनमा युद्धमैदान “अल्लाहु अकबर!”का आवाजले भरियो। सबैभन्दा अगाडि कवचविहीन टोलीको अगुवाइ गर्दै हजरत हमजा हातका तरबारले सामु आउने हरेक काफिरमाथि प्रहार गर्न थाल्नुभयो। ठूलो जोसका साथ आएका खालिद बिन वलीदका टोली तुरुन्तै पछाडि धपाइए। यस पटक खालिद बिन वलीद पहाडको घाँटीतिरबाट घुमेर पछाडिबाट हान्न फराकिलो घेरो लिँदै ऐनैन ढिस्कोमा पुगे। तर हजरत अब्दुल्लाह बिन जुबैर र उहाँको कमानका पचास वीरले कडा काँडवर्षा गरेर उनीहरूलाई धपाउनुभयो।

अब युद्ध चर्किसकेको थियो। दुवै पक्ष पूरा शक्तिले लडिरहेका थिए। एकजना सहाबी कम्तीमा चारजना मुशरिकसँग जुध्दै अगाडि बढ्न खोजिरहनुभएको थियो।

“हे मेरा असहाब! सङ्ख्या थोरै भएकाहरूलाई शत्रुसँग लड्न गाह्रो पर्छ। उनीहरूले दृढता र मिहिनेत देखाए भने अल्लाह तआलाले उनीहरूलाई सजिलोमा पुर्‍याउनुहुन्छ” हदीसे शरीफ

हजरत हमजा एकातिर “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!” भनी कराउँदै, अर्कोतिर “म अल्लाह तआलाको सिंह हुँ!” भन्दै शत्रुलाई ढाल्दै अगाडि बढ्दै हुनुहुन्थ्यो। सफवान बिन उमय्या वरिपरिकालाई “हमजा कहाँ छन्? मलाई देखाइदेऊ” भन्दै युद्धमैदान नियाल्दै थिए। एक्कासि उनको आँखा दुईवटा तरबारले लडिरहेका एकजनामा पर्‍यो र उनले सोधे: “यो लड्ने को हो?” वरिपरिकाले भने: “तिमीले खोजेको मानिस! हमजा!” सफवानले भने: “आफ्नै कौमलाई मार्न झम्टने उनीजस्तो उग्र र निडर मानिस मैले आजसम्म देखेको छैन।”

युद्ध चर्किएको बेला मुहाजिरहरूमध्ये जुबैर बिन अव्वाम तरबार आफूलाई नदिइएकोमा दुःखी हुनुहुन्थ्यो र मनमनै भन्नुभयो: “मैले रसूलुल्लाहसँग तरबार मागेँ, तर उहाँले अबू दुजानालाई दिनुभयो। म त उहाँकी फुपू सफिय्याको छोरा हुँ। त्यसमाथि म कुरैशी पनि हुँ। अनि पहिले मैले नै मागेको थिएँ। जान्छु, हेर्छु, अबू दुजानाले मभन्दा बढी के गर्छन्।” त्यसपछि उहाँ अबू दुजानाको पछि लाग्नुभयो। हजरत अबू दुजाना “अल्लाहु अकबर!” भन्दै तकबीर भन्नुहुन्थ्यो र भेटिएका मुशरिकलाई हानेर ढाल्नुहुन्थ्यो। मुशरिकहरूमध्ये सबैभन्दा कट्टरमध्ये एक, भारी शरीर भएको, चारैतिर कवचले ढाकिएर आँखा मात्र देखिने एकजनासँग अबू दुजानाको जम्काभेट भयो। पहिले उसैले हजरत अबू दुजानामाथि आक्रमण गर्‍यो। अबू दुजानाले उसको प्रहारबाट ढालले आफूलाई जोगाउनुभयो। मुशरिकको तरबार अबू दुजानाको ढालमा गाडियो। उसले तरबार तान्यो, तर निकाल्न सकेन। अब पालो अबू दुजानाको थियो। एकै प्रहारमा उहाँले विपक्षीलाई मार्नुभयो।

त्यसपछि अबू दुजाना सामु आउने हरेक ईमानविहीनलाई ढाल्दै पहाडको फेदीमा डफ बजाएर मुशरिकहरूलाई उक्साइरहेका महिलाहरूनजिक आइपुग्नुभयो। तर तरबार उठाइसक्नुभएको भए पनि अबू सुफयानकी पत्नी हिन्दलाई मार्न छोड्नुभयो।१६ यो देखेर जुबैर बिन अव्वाम मनमनै बोल्नुभयो: “तरबार कसलाई दिने भन्ने कुरा अल्लाह र उहाँका रसूल मभन्दा बढी जान्नुहुन्छ।” अनि भन्नुभयो: “अल्लाहको कसम, उनीभन्दा राम्ररी लड्ने, हान्ने मानिस मैले देखेको छैन।”

मिकदाद बिन अस्वद, जुबैर बिन अव्वाम, हजरत अली, हजरत उमर, तल्हा बिन उबैदुल्लाह, मुसअब बिन उमैर सबै नाघ्नै नसकिने किल्लाजस्ता हुनुहुन्थ्यो। प्यारा नबी शत्रुको साह्रै नजिक लडिरहनुभएको र पटक-पटक आक्रमण गरिरहनुभएको देखेर गौरवशाली असहाब ठाउँमा अडिन सकिरहनुभएको थिएन। रसूलुल्लाहलाई केही हानि पुग्ला भनेर उहाँको वरिपरि जम्मा हुनुहुन्थ्यो र कवचले बेरिएको शत्रुलाई सास फेर्न दिनुहुन्नथ्यो। यसै बेला हजरत अब्दुल्लाह बिन अम्र शहीद हुनुभएको देखियो। उहाँ उहुदका पहिलो शहीद हुनुहुन्थ्यो। उहाँ शहीद हुनुभएको देखेर उहाँका साथीहरू सिंह बनेर अल्लाह तआलाको रजाका लागि शत्रुको बीचमा पस्नुभयो।

युद्ध साह्रै चर्किएको एक क्षणमा वीरताका प्रतीक हजरत अब्दुल्लाह बिन जह्श र धनुर्धारीहरूका गुरु हजरत साद बिन अबी वक्कासको भेट भयो। दुवै शरीरका विभिन्न ठाउँमा घाइते हुनुहुन्थ्यो। हजरत साद बिन अबी वक्कास भन्नुहुन्छ: “उहुदमा युद्धको भीषण क्षण थियो। एक्कासि अब्दुल्लाह बिन जह्श मेरो नजिक आउनुभयो, मेरो हात समात्नुभयो र मलाई एउटा चट्टानको फेदमा तान्नुभयो। मलाई भन्नुभयो: ‘अब यहाँ तिमी दुआ गर, म “आमीन” भन्छु। म दुआ गर्छु, तिमी “आमीन” भन!’ मैले ‘हुन्छ’ भनेँ। मैले यसो दुआ गरेँ: ‘या अल्लाह! मकहाँ साह्रै बलिया र कठोर शत्रु पठाउनुहोस्। उनीहरूसँग घमासान लडूँ। सबैलाई मारूँ। गाजी भएर फर्कूँ।’ मेरो यो दुआमा उहाँले सारा मनले “आमीन” भन्नुभयो।

त्यसपछि उहाँ आफैँ दुआ गर्न थाल्नुभयो: ‘या अल्लाह! मकहाँ कडा शत्रु पठाउनुहोस्, उनीहरूसँग घमासान लडूँ। जिहादको हक पूरा गरूँ। सबैलाई मारूँ। अन्त्यमा तीमध्ये एकले मलाई शहीद गरोस्। त्यसपछि मेरा ओठ, नाक, कान काटोस्। रगतले लतपतिएर तपाईँको सामु आऊँ। तपाईँले “अब्दुल्लाह! आफ्ना ओठ, नाक, कानको के गर्‍यौ?” भनेर सोध्नुहुँदा म भनूँ: “या अल्लाह! तिनले मैले धेरै गल्ती गरेँ, ठीक ठाउँमा चलाउन सकिनँ। तपाईँको सामु ल्याउन लाज लाग्यो। मेरा प्यारा नबी रहनुभएको एउटा युद्धमा धुलोमाटोमा लतपतिएर यसरी आएँ।”’ मेरो मनले यस्तो दुआमा “आमीन” भन्न चाहेको थिएन। तर उहाँले चाहनुभएकाले र मैले पहिले नै वचन दिइसकेकाले मन नलागी-नलागी “आमीन” भनेँ।

त्यसपछि हामीले तरबार झिकेर लडिरह्यौँ। दुवैले अगाडि आउने जोसुकैलाई मारिरहेका थियौँ। उहाँ अत्यन्त वीरतासाथ जाइलाग्नुहुन्थ्यो र शत्रुका पङ्क्ति छिन्नभिन्न पार्नुहुन्थ्यो। शत्रुलाई पटक-पटक हान्नुहुन्थ्यो र शहीद हुने कहिल्यै नसकिने चाहनाले फेरि आक्रमण गर्नुहुन्थ्यो। “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!…” भन्दै लडिरहनुहुँदा उहाँको तरबार भाँचियो। त्यही बेला हाम्रा प्यारा नबीले उहाँलाई खजुरको एउटा हाँगो दिँदै लडिरहन आदेश दिनुभयो। यो हाँगो मुजिजाले तरबार बन्यो र उहाँ सामु आउनेसँग लडिरहनुभयो। धेरै शत्रु मार्नुभयो। युद्ध सकिन लाग्दा अबुल हकम नाम गरेको एउटा मुशरिकले हानेका काँडले उहाँले चाहनुभएको शहादत पाउनुभयो। शहीद हुनुभएपछि काफिरहरू उहाँको लासमाथि झम्टिए र नाक, ओठ र कान काटे। उहाँको पूरै शरीर रगतले रङ्गियो।”

मुजाहिदहरूको पङ्क्तिमा कुजमान नाम गरेका एकजना थिए। उनले आफ्नो तरबारको दाप भाँचे र “भाग्नुभन्दा मर्नु धेरै राम्रो हो!” भन्दै नाङ्गो तरबार लिएर मुशरिकहरूको बीचमा पसे। कुजमानले धेरै वीरता र बहादुरी देखाए। एक्लैले सात-आठजना काफिर मारे। अन्त्यमा घाइते भएर भुइँमा ढले। असहाबे किरामले उनको यो वीरता देखेर छक्क पर्दै प्यारा नबीलाई बताउनुहुँदा उहाँले भन्नुभयो: “उनी जहन्नमी हुन्।” हजरत कतादा बिन नुमान कुजमानको नजिक गएर भन्नुभयो: “हे कुजमान! शहादत तिम्रा लागि मुबारक होस्!” कुजमानले भने: “मैले धर्मको जोसले होइन; कुरैशीहरू मदीना आएर मेरो खजुरबारी नउजाडून् भनेर लडेको हुँ!” त्यसपछि काँडले आफ्नो नाडीका नसा छेडेर आत्महत्या गरे। प्यारा नबीले “उनी जहन्नमी हुन्!” भन्नुभएको हिकमत बुझियो।

युद्धको सुरुदेखि नै सारा संसारका सरदार हाम्रा प्यारा नबीको अगुवाइमा सबै असहाबे किरामले ठूलो सङ्घर्ष गर्नुभयो। कडा आक्रमणले मुशरिक सेनालाई पछाडि धकेल्नुभयो। ढुङ्गा र काठबाट आफैँले बनाएका, “लात, उज्जा, हुबल!” भनेर पुज्ने मूर्तिहरूसँग फाइदा र सहायता माग्ने मुशरिकहरूको हुल मुजाहिदहरूको यस्तो वीरताका सामु तितरबितर भयो र भाग्न थाल्यो। उनीहरूलाई युद्धमा उक्साउन आएका महिलाहरू चिच्याउँदै भागिरहेका सैनिकहरूलाई भेट्टाउन खोज्दै थिए।

कुरैशी मुशरिकहरू युद्धमैदान छोडेर, साथमा ल्याएका माल त्यागेर मक्कातर्फ भाग्न थालेपछि इस्लामका सैनिकहरूले खुसी हुँदै अल्लाह तआलाले आफूलाई वचन दिनुभएको विजय पाएकोमा हम्द गर्नुभयो। सङ्ख्या र शक्तिमा कैयौँ गुणा बढी भए पनि मुशरिकहरू मुसलमानहरूका सामु बेहाल भएका थिए। एकअर्कालाई कुल्चिँदै भाग्दा गौरवशाली असहाब उनीहरूलाई लखेट्दै हुनुहुन्थ्यो, भेटिएकालाई हानेर मार्दै हुनुहुन्थ्यो। यही भागाभागमा भर्खर बिहे गर्नुभएका हजरत हन्जला बिन अबू आमिरले घोडा चढेर भाग्न खोजिरहेका मुशरिक सेनाका प्रधान सेनापति अबू सुफयानलाई भेट्टाउनुभयो। घोडाका खुट्टामा तरबार हानेर घोडालाई थचारिदिनुभयो। भुइँमा खसेका अबू सुफयान पूरा शक्तिले “हे कुरैशीहरू हो!… आइपुग!… म अबू सुफयान हुँ! हन्जला मलाई तरबारले टुक्राटुक्रा पार्न खोज्दै छन्!…” भनेर चिच्याउन थाले। उनीसँगै भाग्न खोजिरहेका मुशरिकहरूले यो देखेर पनि ज्यान जोगाउने चिन्तामा आफ्नो सेनापतिको वास्ता गरेनन्।

“युद्ध छल हो” हदीसे शरीफ

तर त्यही बेला हजरत हन्जलाको ठीक पछाडि रहेको मुशरिक शद्दाद बिन अस्वदले हन्जलाको पिठ्युँमा भाला रोप्यो। हजरत हन्जलाले “अल्लाहु अकबर!” भन्दै एक पटक झम्टन खोज्नुभयो, तर भुइँमा ढलेर शहीद हुनुभयो र उहाँको मुबारक रूह जन्नततर्फ उड्यो। रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले भन्नुभयो: “मैले फरिश्ताहरूले हन्जलालाई आकाश र धर्तीको बीचमा, चाँदीको एउटा थालमा वर्षाको पानीले नुहाइदिइरहेको देखेँ।” अबू उसैदीले सुनाउनुभयो: “रसूलुल्लाहको यो कुरा सुनेपछि म हन्जलाको छेउमा गएँ। उहाँको शिरबाट वर्षाको पानी चुहिरहेको थियो। फर्केर यो कुरा रसूले अकरमलाई बताएँ। हजरत हन्जलालाई “गसीलुल मलाइका” अर्थात् फरिश्ताहरूले नुहाइदिएका व्यक्ति भन्न थालियो।”१७

मुशरिकहरू भागेको देखेर ऐनैन घाँटीमा रहनुभएका धनुर्धारीमध्ये केहीले युद्ध सकियो भन्ठानेर आफ्नो ठाउँ छोड्नुभयो। उहाँहरूका नायक अब्दुल्लाह बिन जुबैर र बाह्रजना आफ्नो ठाउँमै रहनुभयो।१८

हजरत अलीको वीरता

यसै बेला ढुकिरहेका, हरेक मौका छोप्न खोजिरहेका कुरैशको धनुर्धारी टोलीको नायक खालिद बिन वलीदले घाँटीमा मुजाहिदहरू घटेको देखेपछि आफ्नो कमानका घोडचढीलाई अघि बढाए।

उनी र इक्रिमा बिन अबी जहल एकैछिनमा ऐनैन घाँटीमा आइपुगे। हजरत अब्दुल्लाह बिन जुबैर र उहाँका वफादार, सच्चा साथीहरू पङ्क्ति बनाएर फैलिनुभयो। तर्कसमा भएका काँड नसकिउन्जेल शत्रुमाथि काँड बर्साउनुभयो। त्यसपछि भालाले लड्नुभयो, अनि आमनेसामने भिडन्त हुँदा “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!” भन्दै तरबारले धेरै वीरता देखाउनुभयो। ईमान भएका र ईमानविहीनबीच एक र पच्चीसको साह्रै असमान अनुपात थियो। गौरवशाली असहाबे किराम आफ्ना नबीको आदेश पालन गर्न रगतको अन्तिम थोपासम्म लड्नुभयो। एकपछि अर्को गर्दै शहादतको सरबत पिउनुभयो; उहाँहरूका मुबारक शरीर भुइँमा ढले र रूह जन्नततर्फ उडे (रदियल्लाहु अन्हुम)।

मुशरिकहरूले रिसइबीले हजरत अब्दुल्लाहको लुगा फुकाले र उहाँको मुबारक शरीरलाई भालाले छियाछिया पारे। पेट चिरेर भित्री अङ्ग बाहिर निकाले।

खालिद बिन वलीद र इक्रिमाले घाँटीका मुजाहिदहरूलाई शहीद गरेपछि हतारहतार इस्लामको सेनामाथि पछाडिबाट आक्रमण गरे। पछाडि एक्कासि शत्रु देखा परेको देखेर असहाबे किरामले फेरि जम्मा हुने मौकै पाउनुभएन। किनभने धेरैले हतियारसमेत बिसाइसक्नुभएको थियो। सबै कुरा एक्कासि फेरियो। अगाडि भागिरहेका कुरैशी मुशरिकहरू खालिद बिन वलीद पछाडिबाट आक्रमणमा उत्रिएको देखेर फेरि फर्किए। मुजाहिदहरू दुई आगोको बीचमा पर्नुभयो। शत्रुले अगाडि र पछाडिबाट आक्रमण गर्दै मुजाहिदहरूलाई च्याप्न थाल्यो। सहाबीहरूबीचको सम्पर्क टुट्यो। उहाँहरू छरिन बाध्य हुनुभयो।१९

हजरत अलीले यसरी सुनाउनुभयो: “इक्रिमा बिन अबी जहल पनि भएको मुशरिकहरूको एउटा टोलीको बीचमा म पसेँ। उनीहरूले मलाई घेरे; धेरैजसोलाई तरबारले ढालेँ। अर्को टोलीभित्र पसेँ, तीमध्ये पनि धेरैलाई लडाइँबाहिर पारेँ। मेरो अजल नआएकाले मलाई केही भएन। एक बेला मैले रसूलुल्लाहलाई देख्न सकिनँ। मनमनै भनेँ: ‘म कसम खान्छु, उहाँ युद्धमैदान छोडेर जाने व्यक्ति हुनुहुन्न। पक्कै पनि हाम्रा अनुचित कामका कारण अल्लाह तआलाले उहाँलाई हामीबीचबाट उठाइलिनुभयो! अब मेरा लागि लड्दालड्दै मर्नुबाहेक अर्को बाटो छैन।’ अनि आफ्नो तरबारको दाप भाँचेँ। मुशरिकहरूमाथि जाइलागेर उनीहरूलाई छरपस्ट पार्दा रसूलुल्लाह उनीहरूको बीचमा पर्नुभएको देखेँ। तब बुझेँ, अल्लाह तआला आफ्ना फरिश्ताहरू खटाएर रसूलुल्लाहको रक्षा गरिरहनुभएको रहेछ।”

शत्रुका सैनिकहरू रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को छेउसम्म आइपुगेका थिए। अवस्था साह्रै खतरनाक थियो। हाम्रा प्यारा नबी ठाडो चट्टाने पहाडझैँ उभिनुभएको थियो, अडिग हुनुहुन्थ्यो, आफ्नो ठाउँबाट हट्नुभएको थिएन। एकातिर शत्रुसँग लड्दै हुनुहुन्थ्यो, अर्कोतिर छरिएका असहाबलाई जम्मा पार्न खोज्दै भन्दै हुनुहुन्थ्यो: “हे फलाना, मतिर आऊ! हे फलाना, मतिर आऊ! म रसूलुल्लाह हुँ।

मतिर फर्केर आउनेका लागि जन्नत छ!” हजरत अबू बकर, हजरत उमर, अब्दुर्रहमान बिन औफ, तल्हा बिन उबैदुल्लाह, अली बिन अबी तालिब, जुबैर बिन अव्वाम, अबू दुजाना, अबू उबैदा बिन जर्राह, साद बिन मुआज, साद बिन अबी वक्कास, हुबाब बिन मुन्जिर, उसैद बिन हुजैर, सहल बिन हुनैफ, आसिम बिन साबित र हारिस बिन सिम्मा (रदियल्लाहु अन्हुम)ले एकैछिनमा हाम्रा प्यारा नबीको वरिपरि घेरा बनाएर उहाँको रक्षा गर्न जिउँदो किल्लाको पर्खाल खडा गर्नुभयो।

यसै बेला छरिएका असहाबे किरामलाई जम्मा पार्न हजरत अब्बास बिन उबादा यसो कराइरहनुभएको सुनियो: “हे दाजुभाइ हो! हामीमाथि आइपरेको यो विपत्ति हाम्रा नबीको आदेश पालन नगरेको परिणाम हो। नछरिऊ! हाम्रा नबीको वरिपरि आऊ! यदि हामीले रक्षा गर्नेहरूमाझ आफ्नो ठाउँ लिएनौँ र रसूलुल्लाहलाई कुनै हानि पुग्नुको कारण बन्यौँ भने हाम्रा रबकहाँ हामीसँग देखाउने कुनै बहाना हुनेछैन!” हजरत अब्बास बिन उबादा खारिजा बिन जैद र औस बिन अरकमलाई साथमा लिएर “अल्लाहु अकबर!”का नारासहित नाङ्गो तरबार लिएर शत्रुको बीचमा पस्नुभयो। रसूलुल्लाहका लागि, उहाँको रक्षा गर्न वीरताका साथ लड्नुभयो। खारिजा बिन जैदलाई उन्नाइस ठाउँमा घाउ लागेको थियो। अरूका घाउ पनि त्योभन्दा कम थिएनन्। आखिर तीनैजना आफूले साह्रै चाहेको शहादतको दर्जामा पुग्नुभयो।

यो साह्रै खतरनाक घडीमा असहाबे किराम बिस्तारै प्यारा नबीको वरिपरि जम्मा हुन थाल्नुभयो। मुशरिकहरूले हाम्रा प्यारा नबी र उहाँलाई आफ्नो शरीरले ढाल बनाउने गौरवशाली असहाबलाई घेराभित्र पारे। चारैतिरबाट टोली-टोली बनाएर अघि बढ्दै घेरा साँघुर्‍याउँदै थिए। कुरैशीहरूको एउटा समूह अगाडि झम्टिएको देखेर सारा संसारका सरदारले छेउमा रहनुभएका, ज्यान दिन तयार आफ्ना असहाबलाई “यो टोलीको सामना कसले गर्छ?” भन्नुहुँदा हजरत वह्ब बिन काबूस “मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! म सामना गर्छु” भन्दै अगाडि झम्टनुभएको देखियो। अल्लाह तआलाको सम्मानित नाम जिब्रोबाट नछुटाउने यी वीर नाङ्गो तरबार लिएर मुशरिकहरूको बीचमा पस्नुभयो। प्यारा नबीले भन्नुभयो: “तिमीलाई जन्नतको खुसीको खबर दिन्छु।” शत्रुको सामु उहाँले देखाउनुभएको दृढता र मिहिनेत देखेर भन्नुभयो: “या अल्लाह! उनलाई रहम गर्नुहोस्! उनीमाथि दया गर्नुहोस्!”

मुशरिकहरूले हजरत वह्बलाई बीचमा पारेर भालाले शहीद गरेको देखेर साद बिन अबी वक्कास उहाँलाई सहायता गर्न अगाडि झम्टनुभयो, शत्रुको बीचमा पसेर अघि कहिल्यै नदेखिएको वीरता देखाउनुभयो। धेरै काफिरलाई लडाइँबाहिर पार्नुभयो। अरूलाई पनि धपाउँदै आफ्ना प्यारा नबीको छेउमा फर्कनुभयो। रसूले अकरमले हजरत वह्बका लागि भन्नुभयो: “म तिमीसँग राजी छु। अल्लाह तआला पनि राजी होऊन्।” हबीबे अकरमले मुजाहिदहरूको घेरा तोडेर मुशरिकहरूको एउटा टुकडी आफूतिर बढिरहेको देखेर हजरत अलीलाई भन्नुभयो: “उनीहरूमाथि आक्रमण गर।” हजरत अलीले आक्रमण गरेर अम्र बिन अब्दुल्लाहलाई मार्नुभयो र अरूलाई भगाउनुभयो। उहाँको तरबार भाँचिएपछि हाम्रा नबीले उहाँलाई जुल्फिकार दिनुभयो। अर्को समूह आउँदै गर्दा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे अली! यिनीहरूको खराबी मबाट टार!” रसूलुल्लाहका लागि आफ्नो ज्यान कुर्बान गर्ने अल्लाह तआलाका सिंह तुरुन्तै आक्रमणमा उत्रिनुभयो। शैबा बिन मालिकलाई मारेर अरूलाई धपाउनुभयो। त्यही क्षण जिब्रील अलैहिस्सलाम आएर प्यारा नबीलाई भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अलीले गरेको यो त अद्भुत, उदार वीरता हो।” हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “उनी मबाट हुन्, म उनीबाट हुँ।”

“मैले फरिश्ताहरूले हन्जलालाई आकाश र धर्तीको बीचमा, चाँदीको एउटा थालमा वर्षाको पानीले नुहाइदिइरहेको देखेँ” हदीसे शरीफ

जिब्रील अलैहिस्सलामले पनि भन्नुभयो: “म पनि तपाईँहरू दुवैबाट हुँ।” त्यसै बेला एउटा आवाज यसो भनिरहेको सुनियो: “अलीजस्तो वीर र जुल्फिकारजस्तो तरबार अर्को छैन।”

हाम्रा प्यारा नबीको नजिक पुग्न नसकिने बुझेपछि मुशरिकहरूले काँड हान्न थाले। हानिएका काँड या उहाँको माथिबाट जान्थे, या अगाडि, दायाँ वा बायाँ खस्थे।

शत्रुलाई पछाडि धकेल्न ज्यानको बाजी लगाएर लडिरहनुभएका असहाबे किराम यो देख्नासाथ सारा संसारका सरदारको वरिपरि जम्मा हुनुभयो र आइरहेका काँडका सामु आफ्ना मुबारक शरीर ढाल बनाउन थाल्नुभयो। प्यारा नबीले असहाबलाई काँडले नै जवाफ दिन आदेश दिनुहुँदा सहाबीहरूले पनि शत्रुमाथि काँड हान्न थाल्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले हजरत साद बिन अबी वक्कासलाई आफ्नो अगाडि बसाउनुभयो। अचूक निसानाका धनी हजरत साद तीव्र गतिमा एकपछि अर्को गर्दै शत्रुमाथि काँड बर्साउन थाल्नुभयो। तर्कस अर्थात् काँड राख्ने थैलोबाट हरेक काँड झिक्दा उहाँ भन्नुहुन्थ्यो: “या रब! यो तपाईँको काँड हो। यसले शत्रुलाई हान्नुहोस्!” अनि प्यारा नबी भन्नुहुन्थ्यो: “या अल्लाह! सादको दुआ कबूल गर्नुहोस्! या अल्लाह! सादको काँड सोझ्याइदिनुहोस्!… हानिरह, साद! हानिरह! मेरा आमाबुबा तिमीमाथि कुर्बान होऊन्!” यसरी हरेक काँड हान्दा प्यारा नबी उही दुआ दोहोर्‍याउनुहुन्थ्यो।

हजरत सादका काँड सकिएपछि हाम्रा प्यारा नबीले आफ्ना काँड उहाँलाई दिएर हान्न लगाउनुभयो। हजरत साद बिन अबी वक्कासको हरेक काँड या कुनै शत्रुलाई, या उसले चढेको जनावरलाई लाग्थ्यो।

मुशरिकहरूले काँड हान्दा हजरत अबू तल्हा हाम्रा प्यारा नबीको अगाडि छेकेर आइरहेको हरेक काँडका सामु आफ्नो शरीर र ढाललाई ओट बनाउनुहुन्थ्यो, बेलाबेलामा शत्रुलाई हडबडाउने गर्जन पनि गर्नुहुन्थ्यो। प्यारा नबीले भन्नुभयो: “सेनामा अबू तल्हाको आवाज सयजनाभन्दा उत्तम छ।” अबू तल्हा मौका पाउनेबित्तिकै मुशरिकहरूमाथि काँड हान्न छाड्नुहुन्नथ्यो; जोडले र साह्रै छिटो हान्नुहुन्थ्यो, उहाँको कुनै काँड खेर जाँदैनथ्यो। उहाँले हानेका काँड हेर्न रसूले अकरमले उत्सुकतासाथ मुबारक शिर माथि उठाउनुहुँदा रसूलुल्लाहलाई काँड लाग्ला भन्ने डरले अबू तल्हा भन्नुहुन्थ्यो: “मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्, या रसूलल्लाह! आफ्नो मुबारक शिर नउठाउनुहोस्। तपाईँलाई शत्रुको काँड लागेर हानि नपुगोस्! मेरो शरीर तपाईँको मुबारक शरीरका लागि ढाल हो, तपाईँमाथि कुर्बान छ! मेरो घाँटी नरेटेसम्म उनीहरू तपाईँसम्म पुग्न सक्दैनन्! म नमरेसम्म तपाईँलाई केही हुँदैन!…” यसरी उहाँ हाम्रा प्यारा नबीलाई आफूभन्दा माथि राख्नुहुन्थ्यो।

उहुदको मैदानको चारैतिर निर्मम, भयानक भिडन्त पूरा जोडले चलिरहेको थियो; कोही घोडामा, कोही पैदल ईमान र कुफ्रको सङ्घर्ष लडिरहेका थिए। असहाबे किराम अझै जम्मा हुन सक्नुभएको थिएन। प्यारा नबीको वरिपरि तीसजना जति सहाबी मात्र पुतलीझैँ घुमिरहनुभएको थियो; आइरहेका काँड, भाला र तरबारका सामु आफ्नै शरीरलाई ढाल बनाइरहनुभएको थियो। उहाँहरूको एउटै चाहना थियो: प्यारा नबीको आदेश पालन गर्नु र उहाँमाथि आउन सक्ने हर किसिमको हानि टार्नु। वीरहरूका सरदार हजरत हमजा त्यस भागदौडमा प्यारा नबीबाट छुट्टिनुभएको थियो। एउटा भीडको बीचमा दुवै हातमा एक-एक तरबार लिएर लड्दै हुनुहुन्थ्यो; “अल्लाहु अकबर!…”का नाराले शत्रुको मनमा डर छर्दै हुनुहुन्थ्यो। अहिलेसम्म एक्लैले पूरा एकतीसजना मुशरिक मारिसक्नुभएको थियो, धेरैलाई हात वा खुट्टाविहीन पारिसक्नुभएको थियो। बीचमा परेको मुशरिकहरूको हुल छरपस्ट पार्दै गर्दा सिबा बिन उम्मे अन्मारले “मसँग जुध्न सक्ने कोही वीर छ?” भन्दै हजरत हमजालाई चुनौती दियो। हजरत हमजाले “यता आइज, हे खतना गर्ने आइमाईको छोरा! तँ अल्लाह र उहाँका रसूललाई चुनौती दिन्छस्, होइन?” भन्दै आँखा झिम्क्याउन नपाउँदै उसलाई खुट्टाबाट समातेर भुइँमा पछार्नुभयो।२० उसमाथि चढेर टाउको जिउबाट छुट्याउनुभयो; त्यसपछि सामुन्नेको चट्टानपछाडि अझै मुसलमान नभएका वहशी हातमा भाला लिएर आफूलाई ताकिरहेका देख्नुभयो। तुरुन्तै उनीतिर लाग्नुभयो, तर अगाडि भेलले बनाएको खाल्डोमा पुग्दा खुट्टा चिप्लियो र उत्तानो पर्नुभयो। त्यही बेला पेटतिरबाट उहाँको कवच खुल्यो। मौका छोपेर वहशीले भाला हुर्‍याए!… उड्दै गएको भाला हजरत हमजाको मुबारक शरीरमा रोपियो र अर्कोपट्टि निस्क्यो। वीरहरूमा सबैभन्दा ठूला ती वीर “या अल्लाह!” भन्दै त्यहीँ ढल्नुभयो। उहाँ शहीद हुनुभएको थियो, आफूले तिर्सना गरेको दर्जामा पुग्नुभएको थियो। अल्लाह तआलाको बाटोमा, आफ्ना प्यारा नबीका लागि ज्यान कुर्बान गर्नुभएको थियो (रदियल्लाहु अन्हु)।

“हे साद! मेरा आमाबुबा तिमीमाथि कुर्बान होऊन्! या रब! यिनका काँड तारोमा पुर्‍याइदिनुहोस् र यिनका दुआ कबूल गर्नुहोस्!” हदीसे शरीफ

यसै बेला शत्रुका पङ्क्तिमा कोही “हे कुरैशका मानिसहरू हो! नातागोताको हक नराख्ने, तिमीहरूको कौमलाई टुक्र्याउने मुहम्मदसँग लड्न नछोड। मुहम्मद बचे भने म नबचूँ!…” भन्दै मुशरिकहरूलाई सारा सृष्टिका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)माथि जाइलाग्न उक्साउँदै थियो। यो आवाज आसिम बिन अबी औफको थियो। हजरत अबू दुजानाले यो आवाज सुन्नुभयो। लड्दालड्दै आसिम बिन अबी औफलाई भेट्टाउनुभयो र तुरुन्तै मार्नुभयो। तर उसको पछाडि रहेको मुशरिक माबदले पूरा बलले हजरत अबू दुजानामाथि तरबार बजार्‍यो। अल्लाह तआलाको कृपाले अचानक र साह्रै छिटो भुइँमा झ्याप्प बसेर अबू दुजाना ज्यान लिने प्रहारबाट बच्नुभयो। तुरुन्तै उठेर माबदमाथि तरबार हानी उसलाई मार्नुभयो।

कुरैशी मुशरिकहरूको निसाना सारा संसारका सरदार हुनुहुन्थ्यो। उहाँको नजिक पुग्न उनीहरू सारा शक्ति खर्चिरहेका थिए। तर उहाँको वरिपरि पुतलीझैँ घुमिरहनुभएका, उहाँलाई कुनै हानि पुग्ला भन्ने डरले ज्यान दिन कणभर पनि नहिचकिचाउनुहुने गौरवशाली, इज्जतदार असहाबलाई उनीहरू नाघ्नै सकेनन्। यी तीसजना वीरले हजुर रसूलुल्लाहको सामु भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँको छेउबाट कहिल्यै नछुट्टिने गरी हाम्रा अनुहार तपाईँको मुबारक अनुहारका अगाडि ओट र ढाल हुन्; हाम्रा शरीर तपाईँको मुबारक शरीरमाथि कुर्बान छन्; बस, तपाईँ सकुशल रहनुहोस्!”

मुशरिकहरू समूह-समूह बनाएर आक्रमण गरिरहेका थिए। फख्रे आलमले छेउमा रहनुभएका र आफ्नो शरीरले उहाँलाई ओट दिइरहनुभएका वीर असहाबलाई एउटा समूह देखाउँदै “अल्लाह तआलाको बाटोमा हाम्रा लागि आफ्नो शरीर कसले कुर्बान गर्छ?” भन्नुहुँदा मदीनाका पाँचजना सहाबी अगाडि झम्टनुभयो। यी वीर पुतलीहरू हजुर रसूलुल्लाहका मुबारक आँखाका सामु तकबीर भन्दै, घुमीघुमी लड्नुभयो। आखिर तीमध्ये चारजना त्यहीँ तुरुन्तै शहीद हुनुभयो। पाँचौँ चौध ठाउँमा घाइते भएर भुइँमा ढल्नुहुँदा सारा संसारका सरदारले भन्नुभयो: “उनलाई मेरो छेउमा ल्याऊ।” उहाँको शरीरका सबै ठाउँबाट रगत बगिरहेको थियो। हाम्रा प्यारा नबी बस्नुभयो र आफ्ना मुबारक खुट्टालाई उहाँको शिरका लागि सिरानी बनाउनुभयो। यसै हालतमा शहादतको सम्मान पाउनुहुने ती भाग्यमानी सहाबी हजरत उमारा बिन यजीद हुनुहुन्थ्यो।

तल्हा बिन उबैदुल्लाहको वीरता

मुशरिकहरू निकै नजिक आइपुगेको एक बेला हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “ती मानिसहरूको सामना कसले गर्छ, कसले रोक्छ?” हजरत तल्हा बिन उबैदुल्लाह “म! या रसूलल्लाह!” भन्दै अगाडि झम्टन खोज्नुभयो। प्यारा नबीले भन्नुभयो: “तिमीजस्तो अरू को छ?” मदीनाका सहाबीमध्ये एकजनाले “या रसूलल्लाह! म!” भन्दै अनुमति माग्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले “ल, तिमी सामना गर” भन्नुहुँदा उहाँ अगाडि झम्टनुभयो र मुशरिकहरूमाथि जाइलाग्नुभयो।

उहाँले कहीँ नदेखिएको वीरता देखाउनुभयो। केही ईमानविहीनलाई मारेपछि शहादतको सरबत पिउनुभयो।२१ रसूले अकरमले फेरि भन्नुभयो: “यिनीहरूको सामना कसले गर्छ?” फेरि सबैभन्दा पहिले हजरत तल्हा नै अगाडि आउनुभयो। प्यारा नबीले “तिमीजस्तो अरू को छ?” भनेर सोध्नुहुँदा अन्सारमध्येका एकजना मुबारक व्यक्तिले भन्नुभयो: “म सामना गर्छु, या रसूलल्लाह।” हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “ल, तिमी सामना गर।” उहाँ पनि मुशरिकहरूसँग लड्दालड्दै शहीद हुनुभयो। यसरी त्यस बेला प्यारा नबीको छेउमा रहनुभएका सबै सहाबी लड्दालड्दै शहादतमा पुग्नुभयो।

सारा सृष्टिका सुल्तानको छेउमा अब हजरत तल्हा बिन उबैदुल्लाहबाहेक कोही बाँकी रहेनन्। रसूलुल्लाहलाई केही हानि पुग्ला भन्ने चिन्ताले हजरत तल्हा चारैतिर दौडिरहनुभएको थियो र काफिरहरूसँग घमासान लडिरहनुभएको थियो। उहाँले यति छिटो तरबार चलाउनु, एकैछिनमा रसूलुल्लाहको चारैतिरका शत्रुलाई जवाफ दिनु, काँड, भाला र तरबारका प्रहारका सामु आफ्नो शरीरलाई ढाल बनाउनु अरू कतै नदेखिने घटना थियो। हजरत तल्हा पुतलीझैँ घुमिरहनुभएको थियो, आफूलाई लागेका तरबारको पटक्कै वास्ता गर्नुहुन्नथ्यो। उहाँको चाहना सारा सृष्टिका सुल्तानको रक्षा गर्नु र यस बाटोमा अरू दाजुभाइझैँ शहीद हुनु थियो। उहाँको शरीरमा घाउ नलागेको ठाउँ बाँकी थिएन; लुगामा रगतबाहेक केही देखिँदैनथ्यो। तैपनि उहाँ एकैसाथ चारैतिर पुग्दै हुनुहुन्थ्यो। त्यसै बेला हजरत अबू बकर र हजरत साद बिन अबी वक्कास रसूले अकरमको छेउमा आइपुग्नुभयो।

यसैबीच वीरहरूका सरदार हजरत तल्हा धेरै रगत बगेकाले तातो माटोमा ढलेर बेहोस हुनुभयो। उहाँको सारा शरीर तरबार, भाला र काँडका प्रहारले छियाछिया भएको थियो। उहाँका छैसट्ठीवटा ठूला र गन्नै नसकिने साना घाउ थिए। हाम्रा प्यारा नबीले हजरत अबू बकरलाई तुरुन्तै हजरत तल्हाको सहायतामा दौडन आदेश दिनुभयो। अबू बकर सिद्दीकले हजरत तल्हालाई होसमा ल्याउन उहाँको मुबारक अनुहारमा पानी छर्कनुभयो। होस आउनासाथ हजरत तल्हा बिन उबैदुल्लाहले “हे अबू बकर! रसूलुल्लाह सकुशल हुनुहुन्छ?” भन्दै माया र निष्ठाको सबैभन्दा सुन्दर रूप देखाउनुभयो। रसूले अकरमलाई माया गर्नु, उहाँको मुबारक शरीरमाथि आफ्नो ज्यान कुर्बान गर्नु यसभन्दा माथि हुन सक्दैनथ्यो। हजरत अबू बकरले “रसूलुल्लाह ठीक हुनुहुन्छ। मलाई उहाँले नै पठाउनुभएको हो” भन्नुहुँदा तल्हाले राहतको सास फेर्दै भन्नुभयो: “अल्लाह तआलालाई अनन्त शुक्र होस्। उहाँ जीवित हुनुहुन्छ भने हरेक विपत्ति केही होइन।” त्यसै बेला केही सहाबी अझै आइपुग्नुभयो।

सारा संसारका सरदार मुहम्मद मुस्तफा (सल्लल्लाहु तआला अलैहि व सल्लम) हजरत तल्हाको छेउमा पाल्नुभयो। घाइते मुजाहिद रसूलुल्लाहलाई जीवितै देखेर खुसीले रुन थाल्नुभयो। प्यारा नबीले उहाँको शरीर मुसार्नुभयो, अनि हात उठाएर दुआ गर्नुभयो: “या अल्लाह! उनलाई शिफा दिनुहोस्, बल दिनुहोस्।” रसूले अकरमको मुजिजाले हजरत तल्हा पूरै तङ्ग्रिएर उठ्नुभयो र फेरि शत्रुसँग लड्न थाल्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले उहाँका बारेमा भन्नुभयो: “उहुदको दिन धर्तीमा मेरो दायाँ जिब्रील र बायाँ तल्हा बिन उबैदुल्लाहबाहेक मेरो नजिक कोही नभएको मैले देखेँ।”२२ “धर्तीमा हिँड्ने जन्नती मानिस हेर्न चाहनेले तल्हा बिन उबैदुल्लाहलाई हेरोस्।”

“तल्हा र जुबैर जन्नतमा मेरा छिमेकी हुन्” हदीसे शरीफ

सारा मोर्चामा भिडन्त पूरा जोडले चलिरहेको थियो। प्यारा नबीको वरिपरि अबू दुजाना, झन्डाबरदार मुसअब बिन उमैर, तल्हा बिन उबैदुल्लाह, हाम्रा नबीको रक्षा गर्न पछाडिका पङ्क्तिबाट दौडेर आइपुग्नुभएकी नसीबा खातून र केही सहाबी हुनुहुन्थ्यो। उहाँहरू हजुर रसूलुल्लाहसँगै मुशरिकहरूसँग लडिरहनुभएको थियो। टाउकोदेखि खुट्टासम्म हतियार भिरेको, कवच र फलामे टोप लगाएको कट्टर मुशरिक अब्दुल्लाह बिन हुनैदले हाम्रा प्यारा नबीलाई देख्नासाथ घोडालाई एँड लगायो। “म जुहैरको छोरा हुँ। मलाई मुहम्मदलाई देखाइदेऊ। कि त म उनलाई मार्छु, कि उनकै छेउमा मर्छु!” भन्दै कराइरहेको थियो। उसले घोडा प्यारा नबीतर्फ हुइँक्याउँदै गर्दा हजरत अबू दुजाना उसको सामु तनक्क उभिनुभयो र भन्नुभयो: “आऊ यता! म आफ्नो शरीरले मुहम्मद अलैहिस्सलामको मुबारक शरीरको रक्षा गर्ने मानिस हुँ। मलाई नकुल्चिएसम्म तिमी उहाँसम्म पुग्न सक्दैनौ!” घोडाका खुट्टामा तरबार हानेर अब्दुल्लाह बिन हुनैदलाई भुइँमा खसाल्नुभयो र तरबार उठाएर “लेऊ, यो खरशाको छोराबाट!” भन्दै एकै प्रहारमा ढाल्नुभयो। घटना हेरिरहनुभएका सारा संसारका सरदारले यसो दुआ गर्नुभयो: “या अल्लाह! खरशाको छोरा (अबू दुजाना)सँग म जसरी राजी छु, तपाईँ पनि त्यसरी नै राजी हुनुहोस्!”

मुशरिकहरूमध्ये साह्रै अचूक निसाना भएको, जे ताक्यो त्यही लगाउने धनुर्धारी मालिक बिन जुहैर चारैतिर प्यारा नबीलाई खोज्दै थियो र मौका पाएर काँडले हान्न चाहन्थ्यो। ऊ हजुर रसूलुल्लाहको नजिक आयो, धनु तन्क्यायो र हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक शिर ताकेर काँड छोड्यो। आँखा झिम्क्याउने समयसमेत थिएन। हजरत तल्हाले त्यही क्षण हात फैलाएर आफैँ निसाना बन्नुभयो। काँड हजरत तल्हाको हत्केलामा गाडियो र हात छियाछिया भयो। औँलाका सबै नसा काटिए, हातका हड्डी भाँचिए। फख्रे आलम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले पनि यो सबै देख्नुभएको थियो र साह्रै दुःखी हुनुभएको थियो। उहाँले भन्नुभयो: “यदि (मलाई जोगाउन काँडतिर हात फैलाउँदा) तिमीले बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम भनेको भए मानिसहरूले हेरिरहँदै फरिश्ताहरूले तिमीलाई आकाशतिर उचाल्ने थिए।”२३

मक्काका मुशरिकहरूमध्ये अब्दुल्लाह बिन कमिआ, उबई बिन खलफ, उत्बा बिन अबी वक्कास र अब्दुल्लाह बिन शिहाब जुहरी नाम गरेका चारजना मुशरिकले रसूले अकरमको जीवन अन्त्य गर्ने सल्लाह गरेर कसम खाएका थिए। यो साँघुरो घडीमा हजुर रसूलुल्लाह छेउमा केही सहाबी लिएर शत्रुसँग घमासान लडिरहनुभएको थियो। प्यारा नबीको अगाडि झन्डाबरदार हजरत मुसअब बिन उमैर हुनुहुन्थ्यो। शरीरमा लगाउनुभएको कवचका कारण हजरत मुसअब हाम्रा प्यारा नबीसँग धेरै मिल्नुहुन्थ्यो। उहाँ पनि दाहिने हातमा इस्लामको झन्डा लिएर मुशरिकहरूसँग भयानक भिडन्तमा परिरहनुभएको थियो। त्यसै बेला कवचले बेरिएको इब्ने कमिआ घोडा चढेर त्यहाँ आइपुग्यो। जति सक्यो त्यति ठूलो स्वरले “मलाई मुहम्मदलाई देखाइदेऊ! उनी बचे भने म नबचूँ!” भनेर कराउँदै प्यारा नबीतर्फ घोडालाई एँड लगायो। हजरत मुसअब र नसीबा खातूनले उसको सामना गर्नुभयो र आफ्ना शरीरलाई प्यारा नबीको ओट बनाउँदै लड्न थाल्नुभयो। त्यो काफिरलाई जति तरबार हान्नुभए पनि कवचका कारण असर गरेन। इब्ने कमिआले नसीबा खातूनलाई तरबार हानेर उहाँको काँध चिरिदियो। त्यसपछि हजरत मुसअबको झन्डा समातेको दाहिने हातमा तरबार बजार्‍यो। दाहिने हात काटिएपछि मुसअब बिन उमैरले आफ्नो ज्यानभन्दा प्यारो ठान्नुभएको इस्लामको मुबारक झन्डा भुइँमा खस्न नदिई देब्रे हातमा लिनुभयो।

त्यस बेला उहाँ भावार्थमा “मुहम्मद अलैहिस्सलाम रसूल हुनुहुन्छ। उहाँभन्दा अघि पनि रसूलहरू आइसक्नुभएको छ”२४ भनिएको आयते करीमा पढ्दै हुनुहुन्थ्यो। यस पटक इब्ने कमिआले हजरत मुसअबको देब्रे हातमा तरबार बजार्‍यो। देब्रे हात पनि काटिएका गौरवशाली झन्डाबरदार इस्लामको झन्डा भुइँमा खस्न दिँदै हुनुहुन्नथ्यो। ती वीर सहाबीले पाखुराले झन्डा समातेर छातीमा टाँस्नुभयो र फहराइरहनुभयो। तब इब्ने कमिआले ती गौरवशाली सहाबीको शरीरमा भाला रोप्यो। उहाँ पनि आफ्ना अरू साथीझैँ शहीद भएर आखिरततर्फ प्रस्थान गर्नुभयो।

हजरत मुसअब ढल्नुहुँदा इस्लामको गौरवशाली झन्डा भुइँमा खसेन; मुसअबको रूप लिनुभएका एकजना फरिश्ताले त्यसलाई तुरुन्तै समातिहाल्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले “अगाडि बढ, हे मुसअब! अगाडि बढ!” भन्नुहुँदा झन्डा समात्नुभएका फरिश्ताले भन्नुभयो: “म मुसअब होइन।” तब सारा सृष्टिका सुल्तानले उहाँ फरिश्ता हुनुहुन्छ भन्ने बुझ्नुभयो र झन्डा हजरत अलीलाई दिनुभयो।२५

इब्ने कमिआ भने हजरत मुसअबलाई प्यारा नबी ठानेर हतारहतार मुशरिकहरूको बीचमा पुग्यो र “मैले मुहम्मदलाई मारेँ!” भनेर चिच्याउन थाल्यो। यो सुनेर मुशरिकहरू आफ्नो लक्ष्यमा पुगेको आनन्दले झन् उन्मत्त भए। घटनाको वास्तविकता थाहा नपाउनुभएका असहाबे किरामका भने हातखुट्टा नै चल्न छाडे। चारैतिर मातमको हावा चलिरहेको थियो। हजरत उमरसमेत हात झुन्ड्याएर साथीहरूसँग जहाँ हुनुहुन्थ्यो, त्यहीँ थचक्क बस्नुभएको थियो। अनस बिन नज्रले उहाँहरूलाई त्यो हालतमा देखेर सोध्नुभयो: “किन बसिरहनुभएको?”

उहाँहरूले जवाफ दिनुभयो: “रसूलुल्लाह शहीद हुनुभयो रे!…” हजरत अनसले भन्नुभयो: “रसूलुल्लाह शहीद हुनुभएको भए पनि उहाँका रब (अल्लाह तआला) सधैँ रहनुहुन्छ। रसूलुल्लाहपछि हामी बाँचेर के गर्नु! ल, उठ्नुहोस्! हाम्रा नबीले लड्दालड्दै जुन कुराका लागि आफ्नो मुबारक ज्यान कुर्बान गर्नुभयो, त्यसैका लागि हामी पनि ज्यान कुर्बान गरौँ।” अनि तरबारको दाप भाँचेर२६ “अल्लाहु अकबर!…”का नारासहित नाङ्गो तरबार लिएर शत्रुको बीचमा पस्नुभयो। काफिरहरूमध्ये धेरैलाई ढाल्नुभयो र शहीद हुनुभयो। अनुहारमा मात्र सत्तरीवटा घाउ थिए। शरीरमा अनगिन्ती घाउ भएकाले उहाँकी बहिनीबाहेक कसैले उहाँलाई चिन्न सकेन।

असहाबे किराममध्ये धेरै छरिनुभएको थियो, केही शहादतमा पुगिसक्नुभएको थियो। यस छरपस्टको फाइदा उठाउँदै मुशरिकहरू रसूले अकरमको वरिपरि जम्मा भएका थिए। ढुङ्गा र तरबारले दुवै जहानका सुल्तानलाई शहीद गर्न खोज्दै थिए। उहाँले दुईवटा कवच लगाउनुभएकाले प्रहारले असर गर्दैनथ्यो। उत्बा बिन अबी वक्कासले हानेका ढुङ्गा हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक अनुहारमा लागे र तल्लो ओठमा घाउ भयो। तल्लो बङ्गाराको दाहिने मुबारक रबाइय्या अर्थात् काट्ने दाँत भाँचियो। त्यसै बेला इब्ने कमिआ भन्ने मुशरिक पनि आयो र सारा संसारका सरदारको मुबारक शिरमा तरबार बजार्‍यो। हाम्रा प्यारा नबीको फलामे टोप टुक्रियो, त्यसका दुईवटा कडी मुबारक कन्चटमा गाडिए।

इब्ने कमिआले हानेको अर्को तरबारले उहाँको मुबारक काँधमा घाउ लाग्यो र मुसलमानहरूलाई खसाल्न अबू आमिरले खनेको गहिरो खाल्डोमा उहाँ कोल्टे परेर खस्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले विश्वासघाती इब्ने कमिआका लागि यसो दुआ गर्नुभयो: “अल्लाह तआलाले तिमीलाई हेय र बेहाल बनाऊन्!” इब्ने कमिआ साह्रै खुसी हुँदै “मैले मुहम्मदलाई मारेँ! मैले मुहम्मदलाई मारेँ!…” भनेर कराउँदै अबू सुफयानकहाँ गयो। मुशरिकहरू आफ्नो लक्ष्यमा पुगेका थिए! अब हाम्रा नबीको चासो छोडेका थिए। प्यारा नबी रहनुभएको खाल्डोको वरिपरिबाट हटेर असहाबे किरामसँग लड्न थालेका थिए।२७

“धर्तीमा हिँड्ने जन्नती मानिस हेर्न चाहनेले तल्हा बिन उबैदुल्लाहलाई हेरोस्” हदीसे शरीफ

रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) खाल्डोमा खस्नुहुँदा उहाँका मुबारक गालाबाट रगत बगिरहेको थियो। मुबारक हातले अनुहार पुछ्नुहुँदा हात र दाह्री शरीफ रगतले रङ्गिएको देख्नुभयो। एक थोपा पनि भुइँमा खस्न नपाउँदै जिब्रील अलैहिस्सलाम आइपुग्नुभयो, त्यो मुबारक रगत थाप्नुभयो र भन्नुभयो: “या हबीबल्लाह! अल्लाह तआलाको हकको कसम, यो रगतको एक थोपा भुइँमा खसेको भए कियामतसम्म धर्तीमा घाँस उम्रने थिएन।” फख्रे आलमले भन्नुभयो: “मेरो रगतको एक थोपा भुइँमा खस्यो भने आकाशबाट अजाब ओर्लन्छ। या रब! मेरो कौमलाई क्षमा गर्नुहोस्! किनभने उनीहरू जान्दैनन्।” यसरी आफूलाई मार्न खोज्ने, आफ्नो मुबारक शरीरमा तरबार हान्ने, मुबारक दाँत भाँच्ने र मुबारक अनुहार रगतले रङ्ग्याउनेहरूले हिदायत पाऊन् भनेर दुआ गर्दै हुनुहुन्थ्यो।

यसै बेला हजरत काब बिन मालिक ठूलो स्वरले कराइरहनुभएको थियो: “हे मुसलमानहरू हो! खुसीको खबर! रसूलुल्लाह यहाँ हुनुहुन्छ!…” यो आवाज सुनेर गौरवशाली असहाब फेरि जीवन पाएझैँ खुसी हुँदै त्यता दौडनुभयो। हजरत अली र तल्हा बिन उबैदुल्लाह तुरुन्तै त्यहाँ आइपुगेर उहाँलाई खाल्डोबाट निकाल्नुभयो। हजरत अबू उबैदा बिन जर्राहले हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक कन्चटमा गाडिएका फलामे टोपका कडी दाँतले तानेर निकाल्नुभयो। यी फलामका टुक्रा निकाल्दा उहाँका अगाडिका दुईवटा दाँत पनि झरे। असहाबे किराममध्येका हजरत मालिक बिन सिनानले हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक अनुहारबाट रसाइरहेको रगत चुस्नुभयो। तब प्यारा नबीले भन्नुभयो: “मेरो रगत जसको रगतमा मिसिएको छ, उसलाई जहन्नमको आगोले छुँदैन।”

मुशरिकहरू फेरि उहाँहरूमाथि आउन थाले। प्यारा नबीलाई फेरि भेट्न पाएको खुसीमा असहाबे किरामले एकैछिनमा हजुर रसूलुल्लाहको वरिपरि घेरा बनाउनुभयो र एउटै मुशरिकलाई पनि नजिक आउन दिनुभएन। प्यारा नबीलाई अब केही गर्न नसक्ने बुझेपछि मुशरिकहरू पहाडको टुप्पोतिर चढ्न थाले। दुवै जहानका सुल्तानले छेउमा रहनुभएका हजरत साद बिन अबी वक्कासलाई भन्नुभयो: “उनीहरूलाई पछाडि फर्काऊ।” हजरत सादले “या रसूलल्लाह! मसँग एउटा मात्र काँड छ। यसले कसरी फर्काऊँ?” भनेर सोध्नुहुँदा रसूले अकरमले उही आदेश दोहोर्‍याउनुभयो। तब धनुर्धारीहरूका गुरु हजरत साद बिन अबी वक्कासले तर्कसमा हात हालेर काँड हान्नुभयो। तारोमा पुगेको काँडले एउटा मुशरिकलाई ढाल्यो। फेरि तर्कसमा हात हाल्दा अर्को काँड भेट्नुभयो। ध्यान दिएर हेर्दा त्यो त भर्खरै हानेको काँड रहेछ। अर्को मुशरिक पनि मर्‍यो। यो क्रम धेरै पटक चल्यो। हाम्रा प्यारा नबीको मुजिजाले हजरत साद हरेक पटक तर्कसमा आफूले अघि हानेको काँड भेट्नुहुन्थ्यो। आफ्ना मानिस एकपछि अर्को गर्दै मारिएको देखेर कुरैशीहरूले पहाड चढ्न छोडे। तल झरेर पछि हटे।

तीमध्ये उबई बिन खलफ प्यारा नबीतर्फ घोडा हुइँक्याउँदै “आफूलाई नबी भनेर दाबी गर्ने ती मानिस कहाँ छन्? मेरो सामु आऊन्, मसँग लडून्!” भनेर कराउन थाल्यो। असहाबे किरामले उसको सामना गर्न खोज्नुभयो, तर हाम्रा प्यारा नबीले अनुमति दिनुभएन। हजरत हारिस बिन सिम्माको भाला लिएर आफैँ अगाडि बढ्नुभयो। नीच उबईले घोडालाई एँड लगायो र “हे मुहम्मद! तिमी बच्यौ भने म नबचूँ!” भन्दै नजिक आयो। ऊ टाउकोदेखि खुट्टासम्म कवचले बेरिएको थियो। सारा संसारका सरदारले हातको भाला उबईको गर्दनतिर हुर्‍याउनुभयो। उड्दै गएको भाला फलामे टोप र कवचको घाँटीबीचबाट उसको गर्दनमा गाडियो। उबई गोरुझैँ रन्थनिँदै घोडाबाट भुइँमा गुल्टियो। उसका करङ भाँचिए। मुशरिकहरूले उसलाई उठाएर लगे। बाटोमा “मुहम्मदले मलाई मारे!…” भनेर चिच्याउँदाचिच्याउँदै उसले प्राण त्याग्यो। हजुर रसूलुल्लाह छेउमा भएका असहाबसँग उहुदका चट्टानतर्फ उक्लन थाल्नुभयो। चट्टाननजिक पुगेपछि माथि चढ्न चाहनुभयो। तर निकै थाकेकाले, एकमाथि अर्को दुईवटा कवच लगाउनुभएकाले र मुबारक शरीरमा सत्तरीभन्दा बढी तरबार लागेकाले बल पुगेन। तब हजरत तल्हाले प्यारा नबीलाई पिठ्युँमा बोकेर चट्टानमाथि पुर्‍याउनुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “तल्हाले रसूलुल्लाहलाई सघाउँदा उनका लागि जन्नत वाजिब भयो।” पटक्कै बल नरहेकाले जुहरको नमाज बसेर पढ्नुभयो।

पहाडका फेदीमा सहाबीहरू एक-एक सिंह बनेर मुशरिकहरूमाथि झम्टिरहनुभएको थियो। हाम्रा नबीलाई तरबार हान्नेहरूका लागि उहाँहरूले संसारलाई कैदखाना बनाइदिनुभएको थियो। एक बेला हातिब बिन बल्तआ हाम्रा प्यारा नबीकहाँ आउनुभयो र सोध्नुभयो: “मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्, या रसूलल्लाह! तपाईँलाई यस्तो कसले गर्‍यो?” हजुरले भन्नुभयो:

“उत्बा बिन अबी वक्कासले मलाई ढुङ्गा हान्यो, अनुहारमा लाग्यो र मेरो रबाइय्या दाँत भाँच्यो।” तब हजरत हातिबले फेरि सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! ऊ कतातिर गयो?” प्यारा नबीले ऊ गएको दिशा इसाराले देखाउनुभयो। हजरत हातिब तुरुन्तै त्यतातिर दौडनुभयो। खोज्दाखोज्दै उत्बालाई भेट्टाउनुभयो। घोडाबाट खसालेर एकै प्रहारमा टाउको काट्नुभयो र रसूलुल्लाहको सामु ल्याएर खुसीको खबर दिनुभयो। प्यारा नबीले उहाँका लागि दुआ गर्दै भन्नुभयो: “अल्लाह तआला तिमीसँग राजी होऊन्। अल्लाह तआला तिमीसँग राजी होऊन्।” फेरि जम्मा भएर नयाँ आक्रमणमा उत्रनुभएका असहाबे किरामका सामु मुशरिकहरू टिक्न सकेनन्। तीसजना जति मरेका छोडेर युद्धमैदान त्यागे र मक्काको बाटो लागे। प्यारा नबी शहीद हुनुभयो भन्ने हल्ला मदीनामा पुगिसकेको थियो। हजरत फातिमा, हजरत आइशा, उम्मे सुलैम, उम्मे ऐमन, हम्ना बिन्त जह्श, कुऐबाजस्ता महिलाहरू उहुदतिर दौडनुभयो। हजरत फातिमा आफ्ना बुबा प्यारा नबीलाई घाइते देखेर रुनुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले उहाँलाई सान्त्वना दिनुभयो। हजरत अलीले ढालमा पानी ल्याउनुभयो। हाम्री आमा फातिमाले त्यो पानीले प्यारा नबीको मुबारक अनुहार र रगत पखाल्नुभयो। तर अनुहारको रगत थामिँदै थिएन। हजरत फातिमाले सुकुलको एउटा टुक्रा जलाएर त्यसको खरानी घाउमा थिच्नुहुँदा रगत रोकियो।२८

त्यसपछि उहाँहरू युद्धमैदानमा झर्नुभयो। सबैभन्दा पहिले घाइतेहरूको पहिचान गरेर घाउ बाँधियो। मुशरिकहरूले केही शहीदलाई चिन्नै नसकिने बनाइदिएका थिए।

कान, नाक र अरू अङ्ग काटेका थिए, पेट चिरेका थिए। हजरत अब्दुल्लाह बिन जह्श पनि तीमध्ये हुनुहुन्थ्यो। यो देखेर हाम्रा प्यारा नबी र असहाब साह्रै दुःखी हुनुभयो। सबैभन्दा छानिएका सहाबीहरूले शहादतको सरबत पिएर, उहुदको माटोलाई आफ्नो रगतले सिञ्चेर जन्नततर्फ उड्नुभएको थियो। तर शहीदहरूमाथि गरिएको यस्तो व्यवहार सहन सकिने खालको थिएन। प्यारा नबीसँगै सबै सहाबीहरूको मन शोकले निचोरिएको थियो। यो दृश्य देखेर सारा संसारका सरदार रुनुभयो। मुबारक आँखाबाट आँसु बग्दाबग्दै भन्नुभयो: “यी शहीदहरूले अल्लाह तआलाको बाटोमा आफ्नो ज्यान कुर्बान गरेको कुराको म कियामतको दिन गवाही दिनेछु। यिनलाई आफ्नै रगतसहित गाड। अल्लाहको कसम, कियामतको दिन यिनीहरू महशरमा२९ घाउबाट रगत बगाउँदै आउनेछन्। उनीहरूको रगतको रङ रगतकै रङ हुनेछ, गन्ध भने कस्तूरीको सुगन्ध हुनेछ।”

त्यसपछि हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हमजालाई देख्दिनँ। उनको के हाल भयो?” हजरत अलीले खोजेर भेट्टाउनुभयो। हाम्रा नबी त्यहाँ पुगेर कल्पनै नगरिएको दृश्य देख्नुहुँदा आफूलाई थाम्न सक्नुभएन। हजरत हमजाका कान, नाक र अरू अङ्ग काटिएका थिए, अनुहार चिन्नै नसकिने बनाइएको थियो, पेट चिरेर कलेजो निकालिएको थियो। मुबारक आँखाबाट आँसु बगिरहँदा प्यारा नबीले हजरत हमजालाई सम्बोधन गर्दै भन्नुभयो: “हे हमजा! कहिल्यै कसैमाथि तिमीमाथि जत्तिको विपत्ति परेको छैन, न पर्नेछ। हे रसूलुल्लाहका काका! हे अल्लाह तआला र उहाँका रसूलका सिंह हमजा! हे भलाइ गर्ने हमजा! हे रसूलुल्लाहको रक्षा गर्ने हमजा! अल्लाह तआलाले तिमीमाथि रहम गरून्!…”

“तल्हाले रसूलुल्लाहलाई सघाउँदा उनका लागि जन्नत वाजिब भयो” हदीसे शरीफ

यसै बेला सामुन्नेबाट हतारिँदै आइरहेकी एउटी महिला देखिनुभयो। उहाँ हाम्रा प्यारा नबीकी फुपू हाम्री आमा हजरत सफिय्या हुनुहुन्थ्यो। अरू महिलाहरूझैँ उहाँ पनि हजुर रसूलुल्लाह शहीद हुनुभयो भन्ने हल्ला सुनेर सबै कुरा बिर्सिएर दौडँदै उहुद आइपुग्नुभएको थियो। फुपूलाई देखेर, शहीदहरूको हाल देख्दा सहन सक्नुहुन्न भन्ने सोचले रसूले अकरमले उहाँका छोरा हजरत जुबैर बिन अव्वामलाई भन्नुभयो: “आफ्नी आमालाई फर्काऊ, उनले आफ्ना दाजुको लास नदेखून्।” हजरत जुबैर दौडेर आमाको छेउमा पुग्नुभयो। मुबारक खातूनले आत्तिँदै भन्नुभयो: “छोरा! रसूलुल्लाहको खबर देऊ!…” हजरत अली पनि उहाँहरूकहाँ आइपुग्नुभएको थियो। उहाँले “अलहम्दुलिल्लाह३०, रसूलुल्लाह ठीक हुनुहुन्छ” भन्नुहुँदा उहाँको मन हलुका भयो, तर “मलाई उहाँलाई देखाइदेऊ” भन्नबाट आफूलाई रोक्न सक्नुभएन। हजरत अलीले सारा संसारका सरदारलाई इसाराले देखाउनुभयो। दुवै जहानका सूर्यलाई जीवितै देखेर हाम्री आमा हजरत सफिय्या साह्रै खुसी हुनुभयो र अल्लाह तआलाको हम्द गर्नुभयो। यस पटक आफ्ना दाजु हजरत हमजाको हाल हेर्न अगाडि बढ्न चाहनुभयो। छोरा जुबैरले “आमा! रसूलुल्लाहले तपाईँलाई फर्कन आदेश दिनुभएको छ” भन्नुहुँदा हजरत सफिय्याले भन्नुभयो: “उहाँलाई गरिएको कुरा मलाई नदेखाउन मलाई फर्काइँदै छ भने, मेरा दाजुको शरीर काटिएको, चिरिएको कुरा त मलाई थाहा भइसकेको छ। उहाँ अल्लाह तआलाको बाटोमा यस हालमा पर्नुभएको हो। यस बाटोमा हामी योभन्दा नराम्रा कुरामा पनि राजी छौँ। यसको सवाब हामी अल्लाह तआलाबाट पर्खनेछौँ। इन्शाअल्लाह, सब्र गर्नेछौँ र सहनेछौँ।” हजरत जुबैर बिन अव्वामले फर्केर यो कुरा बताउनुहुँदा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “त्यसो भए छोडिदेऊ, हेरून्।”

हजरत सफिय्या हजरत हमजाको लासनजिक बस्नुभयो र चुपचाप रुनुभयो। हजरत सफिय्याले आउँदा साथमा दुईवटा खिरका ल्याउनुभएको थियो। ती निकालेर भन्नुभयो: “यी मैले आफ्ना दाजु हमजाका लागि ल्याएकी हुँ, उहाँलाई यिनमा बेर्नुहोस्।” “सय्यिदुश शुहदा” अर्थात् शहीदहरूका सरदार हजरत हमजालाई यीमध्ये एउटा खिरकाको कफन लगाइयो।३१ हबीबुल्लाह झन्डाबरदार मुसअब बिन उमैरको सिरानमा आउनुभयो। हजरत मुसअबका हात काटिएका थिए, धेरै ठाउँमा घाउ लागेका थिए। वरिपरि रगतको तलाउ बनेको थियो। प्यारा नबी यहाँ पनि साह्रै दुःखी हुनुभयो र यी प्रिय शहीदहरूलाई सम्बोधन गर्दै सूरा अहजाबको २३औँ आयते करीमा पढ्नुभयो; भावार्थमा: “मोमिनहरूमा यस्ता पुरुषहरू छन्, जसले अल्लाह तआलासँग गरेको वचनमा सच्चाइ देखाए। तीमध्ये केहीले शहीद नभएसम्म लड्ने आफ्नो वचन पूरा गरे (शहीद भए)। कोही भने शहीद हुन पर्खिरहेका छन्। उनीहरूले आफ्नो वचन कहिल्यै बदलेनन्।” त्यसपछि प्यारा नबीले यसो पनि भन्नुभयो: “अल्लाह तआलाका रसूल पनि साक्षी हुनुहुन्छ, तिमीहरू कियामतको दिन अल्लाह तआलाको सामु शहीद भएर उठाइनेछौ।”

त्यसपछि छेउमा रहेकाहरूतिर फर्केर भन्नुभयो: “यिनको जियारत गर। यिनलाई सलाम गर। अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, जसले यस संसारमा यिनलाई सलाम गर्छ, कियामतमा यी प्रिय शहीदहरूले उसको सलामको जवाफ दिनेछन्।”

हजरत मुसअब बिन उमैरका लागि कफन हुन सक्ने केही भेटिएन। उहाँको आफ्नै जामाले मुबारक शरीर पूरा ढाक्दैनथ्यो। शिरतिर ढाक्दा खुट्टा, खुट्टातिर ढाक्दा शिर उदाङ्गो रहन्थ्यो। हबीबे अकरमले भन्नुभयो: “शिरतिर जामाले र खुट्टा इज्खिर घाँसले ढाक।”३२

जीवनभर इस्लामको सेवा गर्नुभएका र यस बाटोमा शहादतको दर्जामा पुग्नुभएका यी भाग्यमानी सहाबी आधा कफनमा संसारबाट बिदा हुनुभयो।३३

अरू शहीदहरूको जनाजाको नमाज पढियो र उहाँहरूलाई रगतले भिजेका लुगासहित एउटै कब्रमा दुई-तीनजना गरी दफन गरियो (रदियल्लाहु अन्हुम)। उहुदको गजवामा सत्तरीजना शहीद हुनुभएको थियो। तीमध्ये चौसट्ठीजना अन्सार र छजना मुहाजिर हुनुहुन्थ्यो।

असहाबे किराममध्ये धेरैका नातेदार शहीद भएका थिए। त्यसैले उहाँहरूका मन घाइते थिए। बाँचेकाहरूलाई सान्त्वना दिन हबीबे अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले भन्नुभयो: “अल्लाहको कसम, मेरा असहाबसँगै म पनि शहीद भएर उहुद पहाडको काखमा रात बिताउन पाएको भए कति राम्रो हुन्थ्यो! तिमीहरूका दाजुभाइ शहीद हुँदा अल्लाह तआलाले उनीहरूका रूहलाई हरिया चराहरूका पेटमा राख्नुभयो।

उनीहरू जन्नतका नदीहरूमा आउँछन्, तिनको पानी पिउँछन्। तिनका फल खान्छन्। जन्नतका चारैतिर घुमेर हेर्छन्। त्यहाँका गुलाफबारीमा उड्छन्। त्यसपछि अर्शे आलामुनि झुन्ड्याइएका सुनका दियोहरूभित्र पसेर साँझ बिताउँछन्। यस्ता खानेकुरा र पिउने कुराको मिठास र सुन्दरता देखेर उनीहरू भन्छन्: ‘अल्लाह तआलाले हामीलाई के-के दिनुभएको छ, हाम्रा दाजुभाइले थाहा पाएका भए, जिहादबाट पछि हट्ने थिएनन्, लड्न डराएर शत्रुबाट मुख फर्काउने थिएनन्!’ अल्लाह तआलाले पनि भन्नुभयो: ‘म तिमीहरूको हाल उनीहरूलाई बताउँछु।’” (अनि जनाबे हकले आयते करीमा नाजिल गर्नुभयो र भावार्थमा यसो भन्नुभयो:) “अल्लाह तआलाको बाटोमा शहीद हुनेहरूलाई कहिल्यै मरेका नठान! बरु उनीहरू जीवित छन्, आफ्ना रबकहाँ रिज्क पाइरहेका छन्। अल्लाह तआलाले उनीहरूलाई दिनुभएको कुराले (उहाँले दिनुभएको शहादतको दर्जाले) उनीहरू खुसीमा छन्। आफ्नो पछाडि (शहादत पाएर) अझै आफूसँग आएर नमिलेकाहरूका बारेमा पनि ‘उनीहरूलाई कुनै डर हुनेछैन र उनीहरू दुःखी पनि हुनेछैनन्’ भन्ने खुसीको खबर दिन चाहन्छन्। अल्लाह तआलाबाट आउने नियामत र कृपाका कारण, अनि अल्लाह तआलाले मोमिनहरूको इनाम खेर फाल्नुहुन्न भन्ने खुसीको खबरले उनीहरू रमाउँछन्।”३४ “अल्लाह तआला उनीहरूलाई देखा पर्नुहुन्छ र भन्नुहुन्छ: ‘हे मेरा बन्दाहरू! तिमीहरूको मन जे चाहन्छ, भन, म तिमीहरूलाई त्यो प्रशस्त चखाउँछु।’ उनीहरू भन्छन्: ‘हे हाम्रा रब! तपाईँले हामीलाई दिनुभएका नियामतभन्दा माथिको, हामीले माग्ने कुनै नियामत छैन। हामी जन्नतमा मनले चाहेका कुरा खाइरहेका छौँ। तर माग्ने नै हो भने, हाम्रा रूह हाम्रा शरीरमा फर्काइऊन्, हामी संसारमा फर्काइऔँ र तपाईँको बाटोमा लड्दै फेरि मारिऔँ भन्ने माग्छौँ।’”

अब यहाँ गर्नुपर्ने केही बाँकी थिएन। उहाँहरू जम्मा हुनुभयो र हिँड्ने तयारी गर्नुभयो। जिहादे फी सबीलिल्लाह अर्थात् अल्लाह तआलाको धर्म फैलाउन आइपुगेको उहुदमा इतिहासकै अतुलनीय गजवा भएको थियो। आँखाले देख्न नसक्ने, कल्पनाभन्दा पर पुग्ने असहाबे किरामका अनगिन्ती वीरता त्यहाँ देखिएका थिए र काफिरहरूलाई अर्को एउटा पाठ सिकाइएको थियो।

“हे हमजा! कहिल्यै कसैमाथि तिमीमाथि जत्तिको विपत्ति परेको छैन, न पर्नेछ। हे रसूलुल्लाहका काका! हे अल्लाह तआला र उहाँका रसूलका सिंह हमजा! हे भलाइ गर्ने हमजा! हे रसूलुल्लाहको रक्षा गर्ने हमजा! अल्लाह तआलाले तिमीमाथि रहम गरून्!” हदीसे शरीफ

सारा संसारका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) आफ्ना मुबारक असहाबसँग नूरानी मदीनातर्फ हिँड्नुभयो। हर्रा भन्ने ठाउँमा आइपुग्दा असहाबलाई पङ्क्तिमा उभ्याउनुभयो, मुबारक हात उठाउनुभयो र अल्लाह तआलासँग बिन्ती गर्दै यसो दुआ गर्न थाल्नुभयो: “या अल्लाह! हम्द र प्रशंसा सबैभन्दा बढी तपाईँकै लागि हो। या अल्लाह! तपाईँले दलालतमा छोड्नुभएकालाई हिदायत दिने र तपाईँले हिदायत दिनुभएकालाई दलालतमा पार्ने कोही छैन… या अल्लाह! हामीलाई ईमान प्यारो बनाइदिनुहोस्। हाम्रा हृदयलाई ईमानले सजाइदिनुहोस्। हामीलाई कुफ्र, उद्दण्डता र सीमा नाघ्ने कामसँग घृणा गर्ने बनाइदिनुहोस्। हामीलाई धर्म र दुनियाँका लागि हानिकारक कुरा चिन्नेहरू र सही बाटोमा पुग्नेहरूमध्येका बनाइदिनुहोस्। या अल्लाह! हामीलाई मुसलमान भएरै जीवित राख्नुहोस् र मुसलमान भएरै मृत्यु दिनुहोस्। हामीलाई नेक र असल मानिसहरूको समूहमा मिलाइदिनुहोस्। किनभने उनीहरू न आफ्नो इज्जत र मान गुमाउनेहरू हुन्, न आफ्नो धर्मबाट फर्किनेहरू हुन्। या अल्लाह! तपाईँका रसूललाई झूटो ठहराउने, तपाईँको बाटोबाट मुख फर्काउने, तपाईँका नबीसँग युद्ध गर्ने काफिरहरूलाई पनि उनीहरूको सजाय दिनुहोस्! उनीहरूमाथि हक र सत्य रहेको आफ्नो अजाब ओराल्नुहोस्!… आमीन!”

असहाबे किरामले पनि “आमीन! आमीन!” भन्दै यो दुआमा साथ दिनुभयो। हाम्रा प्यारा नबी असहाबसँग मदीनानजिक आइपुग्नुभएको थियो। मदीनामा रहेका महिला र केटाकेटी बाटोमा निस्केका थिए; चिन्ता र शोकका साथ आइरहेको सेनाभित्र सारा सृष्टिका सरदारलाई देख्न खोजिरहेका थिए। संसार उज्यालो पार्ने उहाँको नूरानी अनुहार देख्दा अल्लाह तआलाको हम्द गर्थे। त्यसपछि आँखा सेनातिर गड्थे: बाबु, पति, छोरा, मामा र काकाहरू खोजिन्थे। देखेनन् भने… आँसु थाम्न सक्दैनथे। असहाबको यो शोकाकुल हाल देखेर दयाका सागर रसूले अकरम पनि साह्रै दुःखी हुनुहुन्थ्यो, मुबारक आँखाबाट आँसु बगाउनुहुन्थ्यो।

एक बेला हजरत साद बिन मुआजकी आमा कब्शा खातून प्यारा नबीतर्फ आउनुभएको देखियो। उहुदमा उहाँका छोरा अम्र शहीद हुनुभएको थियो। धन्य दरबारमा आइपुगेपछि उहाँले भन्नुभयो: “मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्, या रसूलल्लाह! अलहम्दुलिल्लाह, तपाईँलाई सकुशल देखेँ। तपाईँ सकुशल हुनुहुन्छ भने सबै विपत्ति मेरा लागि केही होइनन्!” आफ्नो कलेजाको टुक्रा छोराबारे सोध्नुभएन पनि। हाम्रा प्यारा नबीले छोरा अम्रका लागि समवेदना जनाउनुभएपछि भन्नुभयो: “हे सादकी आमा! तिमीलाई र उनका घरपरिवारलाई खुसीको खबर छ: उनीहरूमध्ये शहीद हुने सबै जन्नतमा भेला भएका छन् र एकअर्काका साथी बनेका छन्। उनीहरूले आफ्ना घरपरिवारका लागि पनि शफाअत गर्नेछन्।”

कब्शा खातूनले भन्नुभयो: “अल्लाह तआलाबाट आउने हरेक कुरामा हामी राजी छौँ, या रसूलल्लाह! यस्तो खुसीको खबरपछि उनीहरूका लागि अब को रुन्छ र! पछि रहनेहरूका लागि दुआ गरिदिनुहोस्।” सारा संसारका सरदारले यसो दुआ गर्नुभयो: “या अल्लाह! उनीहरूका हृदयमा रहेको शोक हटाइदिनुहोस्! पछि रहनेहरूलाई पछि रहनेहरूमध्ये सबैभन्दा असल बनाइदिनुहोस्!”

प्यारा नबीले शारीरिक इच्छाहरूसँगको सङ्घर्षलाई जनाउँदै असहाबलाई भन्नुभयो: “(हे मेरा असहाब! अब) हामी सानो जिहादबाट फर्कियौँ, ठूलो जिहाद सुरु गर्नेछौँ।”३५ त्यसपछि सबैलाई आ-आफ्नो घरमा आराम गर्न र घाइतेहरूलाई घाउको उपचार गर्न सल्लाह दिनुभयो। उहाँ आफैँ पनि घाइते हुनुहुन्थ्यो। सिधै आफ्नो धन्य घरमा जानुभयो।

हमराउल असदको गजवा

रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) मदीना फर्कनुभएपछि मुशरिकहरू जुनसुकै बेला फर्केर मदीनामाथि जाइलाग्न सक्ने सम्भावना भएकाले सावधानी अपनाउनुभयो।

उहुदको गजवाको भोलिपल्टको सोमबार, आफू घाइते हुनुहुँदा पनि, मुसलमानहरू हिजोको युद्धले कमजोर भएका छैनन् भन्ने देखाउन र शत्रुलाई तर्साएर फेरि मदीनातर्फ फर्कनबाट रोक्न उहाँले बिलाल हबशीलाई भन्नुभयो: “‘रसूलुल्लाहले तिमीहरूलाई शत्रुको पछि लाग्न आदेश दिनुभएको छ! हिजो उहुदमा हामीसँगै नलडेकाहरू नआऊन्, लडाइँमा भाग लिनेहरू मात्र आऊन्!’ भनिदेऊ!” बिलालले असहाबलाई यो आदेश सुनाउनुहुँदा धेरैजसो घाइते भए पनि उहाँहरू तुरुन्तै तयार हुनुभयो। अझ, गम्भीर घाइते अब्दुल्लाह र राफे नाम गरेका दुई दाजुभाइ रसूले अकरमको यो बोलावट सुन्नासाथ सबै दुखाइ र पीडा हुँदाहुँदै पनि “रसूलुल्लाहसँग गजवामा निस्कने मौका गुमाउने त होइन नि?!” भन्दै मुजाहिदहरूको पङ्क्तितिर दौडनुभयो।

हाम्रा प्यारा नबी गौरवशाली असहाबसहित मुशरिकहरूको पछि लाग्न थाल्नुभयो। रौहा भन्ने ठाउँमा मुशरिकहरू भेला भएर मदीनामाथि जाइलाग्ने र मुसलमानहरूलाई सखाप पार्ने निधो गरेको थाहा पाउनुभयो। यो उपाय पनि प्यारा नबीको एउटा मुजिजा रहेछ भन्ने स्पष्ट भयो।

रसूले अकरम आफूतिर आउँदै हुनुहुन्छ भन्ने सुनेर मुशरिकहरू डराए र आफू रहेको ठाउँ छोडेर मक्का फर्किए।३६

प्यारा नबीले उनीहरूलाई हमराउल असद भन्ने ठाउँसम्म लखेट्नुभयो। मुशरिकहरूमध्ये दुईजना पक्राउ परे। यहाँ तीन दिन बसेपछि उहाँहरू मदीना फर्कनुभयो।

हमराउल असद जाने यी इज्जतदार असहाबको अल्लाह तआलाले आयते करीमामा भावार्थमा यसरी प्रशंसा गर्नुभयो: “घाइते भएपछि पनि अल्लाह तआला र उहाँका नबीको बोलावटमा दौडिनेहरू, अझ तीमध्ये भलाइ गर्ने र खराबीबाट जोगिनेहरूका लागि धेरै ठूलो इनाम छ।”३७

उहुदमा हाम्रा प्यारा नबीलाई मार्ने कसम खानेमध्ये इब्ने कमिआ मक्का फर्केपछि एक दिन आफ्ना भेडा हेर्न पहाड उक्लियो। पहाडको टुप्पोमा उसले आफ्ना भेडा भेट्यो। तीमध्ये एउटा भेडो दौडँदै आएर इब्ने कमिआलाई हान्न थाल्यो। हान्दाहान्दै इब्ने कमिआलाई टुक्राटुक्रा पारेर मार्‍यो।

अब्दुल्लाह शिहाब जुहरीलाई पनि मक्का जाँदै गर्दा सेता थोप्ला भएको एउटा सर्पले डसेर मार्‍यो।

प्यारा नबीमाथि आक्रमण गर्ने सबैले एक वर्षभित्रै आफ्नो सजाय पाए र मरे।

“हे मेरा असहाब! अब हामी सानो जिहादबाट फर्कियौँ, ठूलो जिहाद सुरु गर्नेछौँ” हदीसे शरीफ

उहाँका मित्रले सर्पको विष पिए पनि त्यो जीवनको पानी बन्छ,
उहाँका शत्रुले पानी पिए पनि अवश्य सर्पको विष बन्छ पानी।
हरेक थोपामा दयाका हजार सागर उर्लाएको छ,
वुजूका लागि हात फैलाउँदा उहाँको गुलाफी गाला छुने पानी।
“उहाँको पाउको धुलोसम्म पुगूँ” भन्दै युगौँदेखि निरन्तर
ढुङ्गैपिच्छे शिर ठोक्दै भौँतारिँदै हिँड्छ पानी।
उहाँको दैलोको धुलोमा कण-कण नूर छर्न चाहन्छ,
टुक्राटुक्रा भए पनि त्यो दैलोबाट फर्किँदैन पानी।
गल्ती गर्नेहरू तपाईँको नातको विर्दलाई औषधि ठान्छन्,
जसरी खुमारी उतार्न
मात्तिएकाले पिउँछ पानी।
या हबीबल्लाह, या खैरल बशर! म तपाईँको तिर्सनामा छु,
जसरी तिर्खाएका ओठ जल्दै खोज्छन् पानी।
तपाईँ नै त्यो उदारताको सागर हुनुहुन्छ, जसको फैजको शीतले मेराजको रातमा
स्थिर र घुम्ती ताराहरूसम्म पुर्‍यायो पानी।