खन्दकको गजवा
यसलाई अहजाबको गजवा पनि भनिन्छ। अहजाब “हिज्ब” शब्दको बहुवचन हो। हिज्ब भनेको दल, समूह, भाग हो। यस गजवामा रसूलुल्लाहसँग लड्न केही दल एकजुट भएकाले यसलाई अहजाबको गजवा भनिएको हो। हिजरतको पाँचौँ वर्ष थियो। फितना र फसादको मुहान बनेका यहूदी बनू नजीर मदीना मुनव्वराबाट निकालिएपछि टुक्रिएर केही शाम र केही खैबर गएका थिए। तर इस्लाम र प्यारा नबीप्रतिको रिस र बदलाको भावनाले उनीहरूको मन ढाकिएको थियो। उनीहरूको सरदार हुयय बिन अख्तब आफ्नो कौमका अगुवामध्येबाट आफूवरि जम्मा पारेका बीसजना मानिस लिएर मक्का गयो। अबू सुफयानसँग भेटेर हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक अस्तित्व मेटाउने सम्झौता गर्न बसे। “यो काम नसकिन्जेल हामी तिमीहरूको साथ कहिल्यै छोड्नेछैनौँ!” भने। अबू सुफयानले भने: “हाम्रा शत्रुका शत्रु हामीकहाँ स्वीकार्य छन्। तर हामीले तिमीहरूलाई भर पर्न सकौँ भन्नाका लागि तिमीहरूले हाम्रा मूर्तिहरूको पूजा गर्नुपर्छ। त्यसपछि मात्र तिमीहरू इमानदार छौ भनेर मानी हामी ढुक्क हुन सक्छौँ।” आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्न धर्मसमेत छोडिदिने ती विश्वासघाती यहूदीहरू मूर्तिहरूको अगाडि भुइँमा घोप्टो परे… किताब भएका काफिर थिए, अब किताब नभएका काफिर बने। हाम्रा प्यारा नबीलाई मेटाउन र दीने इस्लाम ढाल्न उनीहरूले कसम खाए।
मुशरिकहरूले तुरुन्तै युद्धको तयारी थाले। छिमेकी मुशरिक कबिलाहरूकहाँ पनि मानिस पठाए। यहूदीहरू पनि विभिन्न कबिलालाई मनाउन जुटे। केही कबिलालाई पैसा र खजुरको वाचा गरेर हतियारबन्द बनाए। मक्का वरपरबाट मुशरिकहरूले चार हजारजनाको ठूलो सेना निकालेका थिए। अबू सुफयानले दारुन नदवामा झन्डा बाँधेर उस्मान बिन तल्हालाई दिए। सेनामा तीन सय घोडा, प्रशस्त हतियार र एक हजार पाँच सय ऊँट थिए।
चार हजारजनाको मुशरिक सेना मर्रुज्जहरान आइपुग्दा बनू सुलैम, बनू फजारा, गतफानीहरू, बनू मुर्रा, बनू असदजस्ता धेरै कबिलाले छ हजारजनाको सहायता थपेर मुशरिक सेनाको सङ्ख्या दस हजार पुर्याइसकेका थिए। त्यस बेलाका हिसाबले यो निकै ठूलो शक्ति थियो।
रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)सँग पहिलेदेखि नै मित्रता राख्दै आएको खुजाआ कबिलाले तुरुन्तै मदीनामा खबर उडाइहाल्यो: दस दिनको बाटो चार दिनमा काटेर आएका एकजना घोडसवारले मुशरिकहरूको हालत प्यारा नबीलाई विस्तारसाथ सुनाए।
आफ्ना काम असहाबे किरामसँग सल्लाह गरेर गर्नुहुने हाम्रा प्यारा नबीले तुरुन्तै सहाबीहरूलाई जम्मा गर्नुभयो र अवस्थाबारे छलफल गर्नुभयो। युद्ध कहाँ र कसरी लड्ने भन्ने विषयमा हरेक सहाबीले आफ्नो प्रस्ताव राख्नुभयो। त्यस भेलामा रहनुभएका हजरत सलमान फारसीले बोल्ने पालो लिएर भन्नुभयो:
“या रसूलल्लाह! हामीकहाँ युद्धको एउटा तरिका छ। शत्रुले अचानक हमला गर्ला भन्ने डर हुँदा हामी आफ्नो वरिपरि खाडल खनेर रक्षा गर्थ्यौँ।” यो तरिका प्यारा नबी र असहाबे किरामलाई मन पर्यो र शत्रुसँग यसै गरी भिड्ने निधो भयो।१
प्यारा नबीले तुरुन्तै केही असहाबलाई साथमा लिएर खाडल कहाँ खन्नुपर्छ भनेर ठाउँ हेर्नुभयो। मदीनाको दक्षिणतिर बगैँचा थिए, बाक्ला रुखले ढाकिएको थियो। मुशरिकहरूले त्यताबाट एकमुष्ट हमला गर्ने सम्भावना कम थियो।
“हे आइशा! तिमीलाई खुसीको खबर छ! हक तआलाले तिमीलाई निर्दोष ठहर्याउनुभयो। तिम्रो पवित्रताको गवाही दिनुभयो” हदीसे शरीफ
अर्को कुरा, त्यस भागको रक्षा थोरै सैनिकले पनि गर्न सक्थे। पूर्वतिर भने मुसलमानहरूसँग सन्धि भएको बनू कुरैजा भन्ने यहूदी कबिला थियो। त्यसैले मुशरिकहरूले पश्चिम र उत्तरतिरको खुला जमिनबाट मात्र हमला गर्न सक्थे। यिनै भागमा खाडल खन्ने ठाउँ तोकियो। असहाबे किराममध्ये हरेकको भागमा करिब तीन मिटर ठाउँ पर्यो। हरेकले आफ्नो भागको ठाउँ दुई मानिसको उचाइ (करिब ३.५ मिटर) जति गहिरो खन्नुपर्ने थियो; खाडल यति चौडा (७–८ मिटर) हुनुपर्ने थियो कि दौडिरहेको घोडाले पनि नाघ्न नसकोस्। समय थोरै थियो। शत्रु मक्काबाट निस्केर मदीनातर्फ बढिसकेको थियो। खाडल जतिसक्दो छिटो खनिसक्नुपर्ने थियो।
हाम्रा प्यारा नबी स्वयं सबैभन्दा अगाडि रहेर आफ्ना वीर असहाबसँग “बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम” भन्दै पहिलो कोदालो हान्नुभयो। सबैले आफ्नो पूरा जोस लगाएर खाडल छिटोभन्दा छिटो खन्ने प्रयास गरिरहेका थिए। अझ केटाकेटीसमेत यसमा सामेल थिए। हजुर रसूलुल्लाहका लागि जुबाब डाँडामाथि एउटा तुर्की पाल टाँगियो।२ खाडलबाट निकालिएको माटो डोकाले बोकेर त्यही डाँडाको वरिपरि खन्याइन्थ्यो, फर्कँदा चाहिँ शत्रुमाथि हान्न सल पहाडबाट ढुङ्गा ल्याइन्थ्यो। डोको नपाउनेहरू आफ्ना लुगाको फेरमा माटो बोक्थे। हाम्रा प्यारा नबी पनि नथाकुन्जेल काम गरिरहनुहुन्थ्यो। यो देखेर असहाबे किरामको जोस झन् चढ्थ्यो र उहाँहरू भन्नुहुन्थ्यो: “या रसूलल्लाह! हाम्रो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! हामीले काम गरे पुग्छ। तपाईँ काम नगर्नुहोस्, आराम गर्नुहोस्।” तैपनि उहाँ यसो भनेर जवाफ दिनुहुन्थ्यो: “तिमीहरूले काम गरेर कमाउने सवाबमा म पनि साझेदार हुन चाहन्छु।”
ती दिनमा साह्रै जाडो थियो। त्यसमाथि त्यस वर्ष खडेरीले अनिकाल परेको थियो। खानेकुरा पाउन पनि निकै गाह्रो थियो। सारा संसारका सरदारसमेत सबै असहाबे किराम भयानक भोकमा हुनुहुन्थ्यो। आफूलाई बलियो महसुस गर्न उहाँहरू भोकले पेटमा ढुङ्गा बाँध्नुहुन्थ्यो, पेट कसेर खानाको खाँचो टार्ने प्रयास गर्नुहुन्थ्यो। सारा संसारका लागि रहमत बनाएर पठाइनुभएका हाम्रा प्यारा नबी आफ्नो भोकको चिन्ता गर्नुहुन्नथ्यो; आफ्ना असहाब यस्तो जाडोमा भोकै काम गरिरहेका र यत्रो दुःख सहिरहेका देखेर साह्रै दुःखी हुनुहुन्थ्यो, उहाँहरूप्रति दया गर्नुहुन्थ्यो र यसो भनी दुआ गर्नुहुन्थ्यो: “या अल्लाह! आखिरतको जीवनबाहेक (चाहना गर्नुपर्ने) अर्को कुनै जीवन छैन। या रब! अन्सार र मुहाजिरहरूलाई क्षमा गर्नुहोस्!” आफ्नो ज्यानभन्दा प्यारा हबीबे अकरमलाई असहाब पनि यसो भनेर जवाफ दिनुहुन्थ्यो: “जीवनको अन्तिम साससम्म अल्लाह तआलाको बाटोमा इस्लाम धर्म फैलाउन हामी हजुर रसूलुल्लाहको पछि लागेका छौँ।” एकअर्काप्रतिको यही मायाले भोक, तिर्खाजस्ता कति दुःखलाई जरैदेखि उखेलेर फालिदिन्थ्यो।
बिजुली चम्कियो
खाडल खन्ने काम हरेक दिन बिहान सबेरै सुरु हुन्थ्यो र साँझसम्म चल्थ्यो। एक दिन खन्दै गर्दा हजरत अली बिन हकमको खुट्टामा चोट लाग्यो। उहाँलाई घोडामा चढाएर प्यारा नबीको सामु ल्याइयो। सारा संसारका सरदारले “बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम” भन्दै उहाँको खुट्टा मुसार्नुभयो। हजुरको एउटा मुजिजाले एकैछिनमा अली बिन हकमको खुट्टाको रगत रोकियो र दुखाइ हरायो। खाडल खन्ने काम चलिरह्यो। एक पटक असहाबले निकै कडा ठाउँ भेट्नुभयो। खन्न सम्भव भएन। उहाँहरूले रसूले अकरमकहाँ आएर अवस्था बताउनुभयो। उहाँ पाल्नुभयो र खाडलमा ओर्लनुभयो। एउटा भाँडामा पानी माग्नुभयो। एक घुट्को लिनुभयो र फेरि भाँडामै खन्याउनुभयो। त्यसपछि त्यो पानी कडा ठाउँमा छर्कनुभयो। घन लिएर एकै प्रहारमा त्यो ठाउँलाई बालुवाझैँ छरिदिनुभयो। अब त्यहाँ सजिलै खनिन थाल्यो। यसै प्रहारका बेला हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक पेट उघ्रियो; हजुरले भोकका कारण आफ्नो मुबारक पेटमा ढुङ्गा बाँध्नुभएको त्यहाँ हुनेहरूले देखे। हजुर रसूलुल्लाहको यो हालत देखेर हजरत जाबिर बिन अब्दुल्लाह उहाँको सामु जानुभयो र अनुमति माग्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! तपाईँले अनुमति दिनुभए एकछिन घरसम्म गएर आउँछु।” अनुमति पाएपछिको कुरा हजरत जाबिरले यसरी सुनाउनुभयो:
“अनुमति पाएपछि म घर आएँ र श्रीमतीलाई सोधेँ: ‘रसूल अलैहिस्सलाममा मैले यस्तो भोक देखेँ, सहिनसक्नु छ। घरमा खाने केही छ?’ उनले भनिन्: ‘यो पाठो र केही मुठी जौबाहेक केही छैन।’ मैले तुरुन्तै पाठो काटेँ; श्रीमतीले जौ जाँतोमा पिसेर पिठो बनाइन्। त्यसपछि पिठो मुछिन्। मासु माटाको भाँडामा हालेर तन्दुरमा पकाउन थालिन्। म रसूलुल्लाहकहाँ फर्कन लाग्दा खाना थोरै भएकाले हामी लाजमा नपरौँ भनेर श्रीमतीले मलाई कडाइका साथ सम्झाइन्। त्यसपछि म रसूलुल्लाहकहाँ पुगेँ र भनेँ: ‘या रसूलल्लाह! मसँग साह्रै थोरै खाना छ। एक-दुईजना साथमा लिएर हामीकहाँ खाना खान पाल्नुहोस्!’
रसूलुल्लाहले मलाई भन्नुभयो: ‘आफ्नी श्रीमतीलाई भन: म नआइपुगुन्जेल तन्दुरबाट न मासुको भाँडो झिक्नू, न रोटी।’ त्यसपछि मुजाहिदहरूतर्फ फर्केर भन्नुभयो: ‘हे खन्दकवासी हो! जाबिरले हाम्रा लागि भोज तयार पारेका छन्, हामीलाई खान बोलाउँदै छन्। उनको खाना प्रशस्त पनि छ, मीठो पनि। उठ! हामी जाबिरको भोजमा जाँदै छौँ!’ यो आदेश सुनेर असहाबे किराम जम्मा हुनुभयो र हाम्रा नबीको पछि-पछि हिँड्न थाल्नुभयो। म तुरुन्तै घर फर्केँ, भएको कुरा श्रीमतीलाई सुनाएँ र भनेँ: ‘अब के गर्ने?’ उनले मलाई सोधिन्: ‘रसूल अलैहिस्सलामले खाना कति छ भनेर सोध्नुभएन र?’ मैले भनेँ: ‘सोध्नुभयो, मैले बताएँ।’ श्रीमतीले फेरि सोधिन्: ‘असहाबे किरामलाई तिमीले बोलायौ कि हजुर रसूलुल्लाहले?’ ‘रसूलुल्लाहले बोलाउनुभयो’ भनेपछि उनले ‘रसूल अलैहिस्सलाम बढी जान्नुहुन्छ’ भनेर मलाई ढाडस दिइन्।
केही बेरपछि प्यारा नबीको नूरानी मुहार हाम्रो ढोकामा देखियो। उहाँले भीड लागेका सहाबीहरूलाई भन्नुभयो: ‘एकअर्कालाई नधकेली भित्र पस।’ मेरा सहाबी दाजुभाइहरू दस-दसजनाको टोली बनाएर बसे। नबीए मुहतरमले रोटी र मासुमा बरकत होस् भनेर दुआ गर्नुभयो। त्यसपछि भाँडो तन्दुरबाट नझिकी डाडुले भित्रको मासु निकालेर हातमा लिनुभएका रोटीमाथि राख्दै आफ्ना असहाबलाई खुवाउनुभयो। सबै असहाब नअघाउन्जेल यसरी नै खुवाइरहनुभयो। म कसम खान्छु, खाना खाने मानिस एक हजारभन्दा बढी थिए, तैपनि रोटी र मासु जस्ताको तस्तै थियो। हामीले पनि खाइसकेपछि बाँकी छिमेकीहरूलाई बाँड्यौँ।”३
हजरत सलमान फारसी खाडल खन्नमा निकै सिपालु हुनुहुन्थ्यो। एक्लै दसजनाको काम गर्नुहुन्थ्यो। साथीहरूसँग आफ्नो भागमा परेको ठाउँ खन्दै गर्दा उहाँहरूले एउटा निकै कडा, ठूलो र सेतो चट्टान भेट्नुभयो। त्यसलाई फुटाउन धेरै मिहिनेत गर्नुभयो, तर सबै मिहिनेत खेर गयो। त्यसमाथि घन, कोदालो र बेल्चासमेत भाँचिए। हजरत सलमान हाम्रा प्यारा नबीको सामु जानुभयो र अवस्था सुनाउनुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! खाडल खन्दै गर्दा हामीले एउटा कडा चट्टान भेट्यौँ। फलामका सबै औजार भाँचिए, तर हामीले त्यसलाई ठाउँबाट हल्लाउनसम्म सकेनौँ।” हबीबे अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) त्यहाँ पाल्नुभयो र घन माग्नुभयो। त्यहाँ भएका असहाबे किराम के होला भनेर उत्सुकतासाथ पर्खिरहनुभएको थियो। नबीहरूका सुल्तान तल ओर्लनुभयो। “बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम” भन्दै घन उचाल्नुभयो र चट्टानमा यस्तो प्रहार गर्नुभयो, त्यो प्रहारबाट मदीनालाई उज्यालो पार्ने बिजुली चम्कियो र चट्टानबाट एउटा टुक्रा छुट्टियो।
रसूले अकरमले “अल्लाहु अकबर!” भन्दै तकबीर भन्नुभयो। यो सुनेर असहाबले पनि तकबीर भन्नुभयो। त्यसपछि दोस्रो पटक घन हान्नुभयो। फेरि चारैतिर उज्यालो पार्ने बिजुली!…
“तिमीहरूले काम गरेर कमाउने सवाबमा म पनि साझेदार हुन चाहन्छु” हदीसे शरीफ
अनि चट्टानबाट छुट्टिएका टुक्राहरू… हाम्रा प्यारा नबीले फेरि “अल्लाहु अकबर!” भन्दै तकबीर भन्नुभयो। उहाँपछि असहाबे किरामले पनि तकबीर भन्नुभयो। तेस्रो पटक घन बजारिँदा चारैतिर उज्यालो पार्ने अर्को बिजुली चम्कियो र चट्टान टुक्राटुक्रा भयो। सारा संसारका सरदारले फेरि “अल्लाहु अकबर!” भन्दै तकबीर भन्नुभयो। उहाँका इज्जतदार असहाबले पनि उहाँकै पछि लागेर फेरि तकबीर भन्नुभयो।
हजरत सलमानले हात बढाउनुभयो। हाम्रा प्यारा नबी माथि निस्कनुभयो। सलमान फारसीले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! जीवनमा कहिल्यै नदेखेको कुरा अहिले देखेँ। यसको रहस्य के हो?” त्यसपछि प्यारा नबीले आफ्ना असहाबतर्फ फर्केर सोध्नुभयो: “सलमानले देखेको कुरा तिमीहरूले पनि देख्यौ?” उहाँहरूले भन्नुभयो: “हो, या रसूलल्लाह! तपाईँले चट्टानमा घन हान्दा जोडले बिजुली चम्केको हामीले देख्यौँ। तपाईँले तकबीर भन्दा हामीले पनि तकबीर भन्यौँ।” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “पहिलो प्रहारको उज्यालोमा मलाई किसराका (मदाइनमा भएका) महलहरू देखिए। जिब्रील (अलैहिस्सलाम) आएर ‘तपाईँको उम्मत ती भूमिहरूको मालिक हुनेछ’ भनेर खबर दिनुभयो। दोस्रो प्रहारमा रूम प्रान्तका (शामका) राता महलहरू देखिए। जिब्रील (अलैहिस्सलाम) आएर भन्नुभयो: ‘तपाईँको उम्मत त्यस देशको पनि मालिक हुनेछ।’ तेस्रोमा सनाका (यमनका) महलहरू देखिए। जिब्रील (अलैहिस्सलाम)ले खबर दिनुभयो: ‘त्यस ठाउँको पनि मालिक तपाईँको उम्मत हुनेछ।’”
त्यसपछि सारा सृष्टिका सुल्तानले अजमको किसराको मदाइनस्थित दरबारको बयान गर्नुहुँदा त्यहीँका बासिन्दा हजरत सलमानले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! तपाईँलाई सत्य धर्म र किताबसहित पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, ती महलहरू ठ्याक्कै तपाईँले बताउनुभएजस्तै छन्। तपाईँ अल्लाह तआलाका रसूल हुनुहुन्छ भन्ने गवाही दिन्छु।” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे सलमान! शाम अवश्य जितिनेछ। हिरक्ल आफ्नो देशको सबैभन्दा टाढाको कुनामा भाग्नेछ। तिमीहरू शामको हरेक भागमा शासन गर्नेछौ। तिमीहरूको सामना कसैले पनि गर्न सक्नेछैन। यमन अवश्य जितिनेछ। यो ‘दियारे मश्रिक’ पनि अवश्य जितिनेछ र किसरा मारिनेछ। अल्लाह तआलाले यी विजयहरू मपछि तिमीहरूलाई दिनुहुनेछ।”४
हजरत सलमान फारसीले बताउनुभयो: “हजुर रसूलुल्लाहका यी सबै खुसीका खबर पूरा भएको मैले देखेँ।”
शत्रु अब आइपुग्नै लागेको थियो। खाडल सकेसम्म छिटो खनिँदै थियो, चाँडोभन्दा चाँडो सक्ने प्रयास भइरहेको थियो। मुजाहिदहरू अत्यावश्यक परेमा प्यारा नबीसँग अनुमति लिएर मात्र काम छोड्थे, खाँचो टर्नासाथ फेरि दौडेर आफ्नो काममा फर्कन्थे।
मुनाफिकहरू भने अत्यन्त लापरबाही गर्थे; मन लागेका बेला काममा आउँथे, मन लागेका बेला अनुमति नै नलिई छोडेर हिँड्थे। त्यसमाथि असहाबले यसरी काम गरेकोमा खिल्ली उडाउँथे; प्यारा नबीले दिनुभएका खुसीका खबरलाई समेत यसो भन्थे: “हामी शत्रुको डरले खाडलमा लुकिरहेका छौँ, उनी चाहिँ हामीलाई यमन, रूम र फारसका महलहरूको वाचा गर्दै छन्। तिमीहरूको यो हालत देखेर हामी छक्क छौँ!…”
त्यसपछि मुजाहिदहरूका बारेमा नाजिल भएको आयते करीमामा भावार्थमा यसो भनिएको छ: “अल्लाह तआला र उहाँका रसूलमाथि ईमान ल्याउने र (सबैसँग सरोकार राख्ने सामाजिक) कुनै सामूहिक कामका लागि उहाँसँग (रसूलुल्लाहसँग) हुँदा उहाँबाट अनुमति नलिई छोडेर नजाने मानिसहरू मात्र साँचो मोमिन हुन्। त्यसो भए (हे मेरा हबीब!) तिमीसँग अनुमति माग्नेहरू नै साँच्चै अल्लाह तआला र उहाँका रसूलमाथि ईमान ल्याउनेहरू हुन्। यी मोमिनहरूले आफ्ना कुनै कामका लागि तिमीसँग अनुमति मागे भने तीमध्ये जसलाई चाहन्छौ, अनुमति देऊ र उनीहरूका लागि अल्लाह तआलासँग क्षमा माग। निःसन्देह, अल्लाह तआला गफूरुर्रहीम हुनुहुन्छ, धेरै क्षमा गर्नुहुने र धेरै दया गर्नुहुने हुनुहुन्छ।”५
मुनाफिकहरूका बारेमा नाजिल भएका आयते करीमाहरूमा पनि भावार्थमा यसो भनिएको छ: “अल्लाह तआलाका रसूलको बोलावटलाई तिमीहरूले आपसमा एकअर्कालाई बोलाएजस्तो नठान! तिमीहरूमध्ये एकअर्काको आड लिएर लुकिछिपी (सुटुक्क निस्केर) भाग्नेहरूलाई अल्लाह तआला अवश्य जान्नुहुन्छ। उहाँको आदेशविरुद्ध जानेहरू संसारमा फितनामा र आखिरतमा पीडादायी अजाबमा पर्नदेखि होसियार रहून्! होस गर! आकाश र धर्तीमा जे जति छ, सबै अल्लाह तआलाकै हुन्। तिमीहरू कुन हालतमा छौ (तिमीहरूका सबै गुण, नियत, मोमिन हौ कि मुनाफिक), त्यो पनि उहाँ जान्नुहुन्छ। जुन कियामतको दिन तिमीहरू उहाँतर्फ फर्काइनेछौ, त्यस दिन अल्लाह तआलाले तिमीहरूले गरेका सबै कामको खबर तिमीहरूलाई दिनुहुनेछ। अल्लाह तआला सबै कुरा जान्नुहुन्छ।”६
खाडल खन्न थालेको छ दिन भइसकेको थियो। सबैले आफ्नो काम राम्ररी सकिसकेका थिए। तर समय नपुगेकाले एउटा ठाउँ भने चौडा र गहिरो खनिन सकेको थिएन। प्यारा नबीले त्यस ठाउँबारे आफ्नो चिन्ता व्यक्त गर्नुभयो र भन्नुभयो: “मुशरिकहरू यहाँबाहेक अरू कुनै ठाउँबाट नाघ्न सक्दैनन्।” त्यहाँ पहरेदार राख्नुभयो।
अल्लाह तआला सबैभन्दा उत्तम संरक्षक हुनुहुन्छ
मुशरिक सेना मदीनाको निकै नजिक आइपुगेका बेला यहूदी बनू नजीरको सरदार हुययले कुरैशको सेनापतिलाई खबर गर्यो: मदीनाका कुरैजा यहूदीहरू मुसलमानहरूसँग सन्धिमा बाँधिएका छन्, तर उनीहरूका सरदार काब बिन असदलाई झुक्याएर आफ्नो पक्षमा तान्न सकिन्छ। सेनापतिले भने: “हे हुयय! तुरुन्तै काब बिन असदकहाँ जाऊ। मुसलमानहरूसँग गरेको सन्धि तोडेर उनीहरूले हामीलाई सहायता गरून्।” त्यस सन्धिको एउटा बुँदा यस्तो थियो: “मदीनामाथि कुनै शत्रु सेनाले आक्रमण गरे मुसलमानहरूसँग एकजुट भएर शत्रुको सामना गर्ने।”
यहूदी हुयय मुशरिक सेनाबाट छुट्टिएर राति बनू कुरैजाका सरदार काबको घरमा पुग्यो। ढोका ढकढक्याएर आफ्नो परिचय दियो र भन्यो: “हे काब! म कुरैशको सारा सेना र किनाना तथा गतफानजस्ता धेरै कबिलालाई दस हजारको सेना बनाएर ल्याएको छु। अब मुहम्मद र उनका असहाब बच्न सक्दैनन्। उनीहरूलाई पूरै सखाप नपारुन्जेल यहाँबाट नहट्ने कसम हामीले कुरैशसँग खाएका छौँ!…” काबले आफ्नो चिन्ता यसरी सुनाए: “मुहम्मद र उनका असहाब मारिएनन् अनि कुरैश र गतफानीहरू आफ्नो देश फर्किए भने हामी यहाँ एक्लै पर्छौँ। अन्त्यमा उनीहरूले हामी सबैलाई मार्लान् भन्ने मलाई डर छ!…” हुययले जवाफ दियो: “यो डर हटाउन कुरैश र गतफानीहरूसँग सत्तरीजना मानिस बन्धक माग। ती बन्धक तिमीसँग रहुन्जेल उनीहरू यहाँबाट जान सक्दैनन्। यदि उनीहरू हारेर गए भने पनि म तिमीहरूको साथ छोड्दिनँ। तिमीहरूमाथि आइपर्ने विपत्ति ममाथि पनि आइपर्नेछ।” यसरी उसले काबलाई र त्यसपछि अरू यहूदीहरूलाई पनि झुक्यायो। मुसलमानहरूसँगको सन्धिपत्र च्यात्न लगायो। यसरी सन्धि टुट्यो।
हुयय मुशरिक सेनामा फर्केर सबै कुरा सुनायो। बनू कुरैजाले मुसलमानहरूलाई पछाडिबाट हान्नेछन् भन्ने खबर दियो।
“हे खन्दकवासी हो! जाबिरले हाम्रा लागि भोज तयार पारेका छन्, हामीलाई खान बोलाउँदै छन्। उनको खाना प्रशस्त पनि छ, मीठो पनि। उठ! हामी जाबिरको भोजमा जाँदै छौँ!” हदीसे शरीफ
सातौँ दिन मुशरिकहरू दस हजारजनाको ठूलो सेना लिएर मदीनाको उत्तर र उत्तर-पश्चिमतिर आए र छाउनी हाले। यो छाउनी खाडल खनिएको ठाउँको पारिपट्टि थियो। यति ठूलो सेनाले मदीनालाई एक छेउदेखि अर्को छेउसम्म जलाएर ध्वस्त पार्ने, प्यारा नबी र उहाँका असहाबलाई मेटाउने र इस्लामलाई नामेट पार्ने मुशरिकहरूको मनसुबा थियो। बाहिरबाट हेर्दा यो सामना गर्न गाह्रो पर्ने निकै ठूलो सेना थियो। सपनामा पनि नसोचेको खाडलको बाधा देखेर मुशरिकहरू अलमलमा परे, उनीहरूको मनोबल गिर्यो। किनभने खाडल यति चौडा थियो, राम्रो घोडाले दौडिएर पनि नाघ्न सक्दैनथ्यो। त्यसभित्र खस्ने मानिस पनि सजिलै निस्कन सक्दैनथ्यो। कवच लगाएको मानिसलाई त माथि चढेर निस्कन झनै गाह्रो थियो। मुशरिकहरू आइपुगेको खबर पाउनासाथ हाम्रा प्यारा नबीले छ दिनदेखि नरोकिई काम गरेर थाकेका आफ्ना असहाबलाई तुरुन्तै जम्मा गर्नुभयो र खाडलको यता, सल पहाडको फेदमा छाउनी हाल्नुभयो। उहाँहरूको पछाडि सल पहाड र मदीना थियो, अगाडि खाडल र खाडलपारि शत्रु… यस पटक पनि इब्ने उम्मे मक्तूमलाई मदीनामा प्यारा नबीको प्रतिनिधि बनाएर राखियो। महिला र केटाकेटीलाई किल्लाहरूमा राखियो। तीन हजारजनाको इस्लामी सेनामा छत्तीसजना घोडसवार थिए। झन्डा हजरत जैद बिन हारिसा र साद बिन उबादाले बोक्नुभएको थियो।७ हजुर रसूलुल्लाहको छालाले बनेको पाल सल पहाडको फेदमा टाँगियो। यस पटक पनि कति वीरता देखाउन लाग्नुभएका असहाबे किराम शत्रुका हरेक चाल ध्यान दिएर नियाल्न थाल्नुभयो। यसै बेला हजरत उमर हाम्रा प्यारा नबीको सामु आउनुभएको देखियो। उहाँले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मैले सुनेअनुसार कुरैजा यहूदीहरूले हामीबीचको सन्धि तोडेछन् र हामीविरुद्ध युद्धको तयारी गर्दै रहेछन्!” यो अनपेक्षित खबर सुनेर सारा संसारका सरदारले भन्नुभयो: “हस्बुनल्लाहु व निमल वकील (हाम्रा लागि अल्लाह तआला नै पर्याप्त हुनुहुन्छ। उहाँ कति उत्तम संरक्षक हुनुहुन्छ!)” उहाँ साह्रै दुःखी हुनुभएको थियो। अब इस्लामी सेना दुई आगोको बीचमा परेको थियो। उत्तर र पश्चिमतिर मुशरिकहरूका सेना थिए, दक्षिण-पूर्वतिर यहूदीहरू। हजुर रसूलुल्लाहले हजरत जुबैर बिन अव्वामलाई बनू कुरैजाको किल्लातिर पठाउनुभयो। हजरत जुबैर गएर अवस्था बुझ्नुभयो। फर्केर आफूले देखेको कुरा यसरी सुनाउनुभयो: “या रसूलल्लाह! उनीहरू आफ्ना किल्ला मर्मत गर्दै, युद्धको अभ्यास र कवाज गर्दै थिए। साथै आफ्ना पशुहरू पनि बटुलबाटुल गरिरहेका थिए।” त्यसपछि हबीबे अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले साद बिन मुआज, साद बिन उबादा, खव्वात बिन जुबैर, अम्र बिन औफ र अब्दुल्लाह बिन रवाहालाई बनू कुरैजालाई सम्झाउन र सन्धि नवीकरण गराउन पठाउनुभयो।८ जिम्मेवारी पाएका यी पाँचजना सहाबी कुरैजा यहूदीहरूको किल्लामा जानुभयो र उनीहरूलाई सम्झाउनुभयो। तर सम्झाउनुको कुनै असर परेन। उल्टै उनीहरूले अपमान गर्न थाले। अन्त्यमा यसो भने: “हाम्रा दाजुभाइ बनू नजीरलाई उनीहरूको थातथलोबाट लखेटेर तिमीहरूले हाम्रो हात-खुट्टा भाँचिदियौ। मुहम्मद भनेका को हुन् र! उनीसँग हाम्रो कुनै वचन छैन, कुनै सन्धि छैन। तिमीहरूका नबीमाथि सबै मिलेर हमला गरी उनलाई मार्ने कसम हामीले खाइसकेका छौँ। हामी आफ्ना दाजुभाइको पछाडि अवश्य उभिनेछौँ, उनीहरूलाई सघाउनेछौँ!…” हजरत साद बिन मुआज र उहाँका साथीहरू हजुर रसूलुल्लाहको सामु आउनुभयो र सबैले नबुझ्ने गरी घुमाउरो पाराले अवस्था बताउनुभयो। प्यारा नबीले भन्नुभयो: “आफ्नो खबर गोप्य राख। जान्नेलाई मात्र खोल। किनभने युद्ध भनेको उपाय र छल नै हो।”९
असहाबे किराम खाडलको यतापट्टि प्यारा नबीलाई पर्खिरहनुभएको थियो; अब के गर्ने होला भनेर उहाँहरू उत्सुक हुनुहुन्थ्यो। केही बेरपछि सारा सृष्टिका सुल्तान आफ्ना वीर असहाबकहाँ पाल्नुभयो र “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!” भन्दै तकबीर भन्नुभयो। यो सुनेर गौरवशाली सहाबीहरूले एकै स्वरमा तकबीर भन्नुभयो; जनाबे हकको शरीफ नामको महानता घोषणा गर्दै खाडलपारि बालुवाझैँ उर्लिरहेका काफिरहरूको मनमा डर पसाउनुभयो। तकबीरको आवाज सुनेर मुशरिकहरूले भने: “मुहम्मद र उनका असहाबलाई पक्कै कुनै खुसीको खबर आएछ।”
प्यारा नबीले आफ्ना असहाबलाई “हे मुसलमानहरूको जमाअत! अल्लाह तआलाको विजय र सहायताले खुसी होऊ!” भन्दै उहाँहरू विजयी हुने खुसीको खबर दिनुभयो। गौरवशाली असहाब अहिलेसम्म धेरै सरिय्यामा सामेल भइसक्नुभएको थियो, बद्र र उहुदका गजवामा भाग लिइसक्नुभएको थियो। सङ्ख्या र शक्तिमा धेरै भएका मुशरिकहरूलाई अल्लाह तआलाको अनुमति र रसूले अकरमको दुआको बरकतले हरेक पटक हार खुवाउनुभएको थियो। सारा सृष्टिको “शिरको ताज” नै अगाडि हुनुहुँदा उहाँहरूले गर्न नसक्ने काम र सहन नसक्ने कष्ट हुनै सक्दैनथ्यो। जाडो थियो, अनिकाल चर्को थियो, भोक असह्य थियो… प्यारा नबीसमेत धेरैले आफ्ना मुबारक पेटमा ढुङ्गा बाँध्नुभएको थियो। सामुन्ने शत्रु बालुवाझैँ उर्लिरहेको थियो!… तर गौरवशाली असहाबका लागि न शत्रुको सङ्ख्याको अर्थ थियो, न भोगिरहेका कष्टको। अल्लाह तआला नै सबैभन्दा उत्तम संरक्षक हुनुहुन्थ्यो… असहाबले उहाँमै मन बाँध्नुभएको थियो, उहाँमै भर पर्नुभएको थियो, उहाँकै शरण लिनुभएको थियो। सामूहिक आक्रमणको निर्णय गर्नुअघि कुरैशका अगुवा सेनापतिहरू र कुरैशसँगै आएका अरू कबिलाका नाइकेहरूले खाडलको वरिपरि नाघ्न मिल्ने ठाउँ खोज्न थाले। खाडलको एक छेउदेखि अर्को छेउसम्म घुमे। अन्त्यमा हतारले अधुरो रहेको साँघुरो ठाउँमा आएर रोकिए र यहीँबाट हमला गर्नु उचित हुने निधो गरे। मुशरिक सैनिकहरू पनि आफ्ना सेनापतिहरूको पछि लाग्दै कहिले खाडलतिर, कहिले गौरवशाली असहाबतिर हेरेर छक्क परिरहेका थिए। उनीहरू भन्थे: “कसम खान्छौँ, यो अरबहरूले अपनाउने तरिका होइन। पक्कै यो त्यो फारसी मानिसले सुझाएको हो!” कुरैशका सेनापतिहरूले सैनिकहरूलाई खाडलको साँघुरो ठाउँ देखाउँदै “यहाँबाट हाम फालेर पारि पुग्न को सक्छ?” भनेर सोध्दा उनीहरूमध्येबाट पाँचजना घोडसवार अघि सरे। उनीहरू एक्लाएक्लै भिड्न खाडलपारि जाने थिए। गौरवशाली असहाबे किराम र मुशरिक सैनिकहरू यी पाँच घोडसवारको चाल उत्सुकतासाथ हेर्न थाले। घोडसवारहरू वेग लिन पछाडि हटे। त्यसपछि घोडाको मुख खाडलको सबैभन्दा साँघुरो ठाउँतिर फर्काएर दौडाए। चारै खुट्टा उचालेर दौडिएका पाँचवटा असल नस्लका घोडाले एकै फड्कोमा खाडल पार गरे। उनीहरूको पछि लाग्न धेरै घोडसवारले खोजे, तर सकेनन्; खाडलपारि नै रहे। पार गर्नेहरूमध्ये अम्र बिन अब्दूद नामको एउटा अत्यन्त बलियो, पिठ्युँ कहिल्यै भुइँमा नलागेको पहलमान थियो; सबै उससँग डराउँथे, कोही उसको सामुन्ने पर्न सक्दैनथे। ऊ एक्लै एउटा पूरै सेनाबराबर थियो। दस हजारको सेनाबाट यहाँ निस्कनु नै यसको प्रमाण थियो। उसले टाउकोदेखि नङसम्म कवच लगाएको थियो। घोडामाथि ऊ निकै रवाफिलो देखिन्थ्यो। हेर्दै मनमा डर पसाउने यो मानिस मुजाहिदहरूतर्फ फर्केर चिच्यायो: “मसँग जुध्न सक्ने कोही छ भने मैदानमा निस्कोस्!…” घमण्डको यो स्मारक देखेर हजरत अली हाम्रा प्यारा नबीको सामु जानुभयो र अनुमति माग्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! उससँग म लड्छु।” उहाँको जिउमा कवचसम्म थिएन।
“हे सलमान! शाम अवश्य जितिनेछ। हिरक्ल आफ्नो देशको सबैभन्दा टाढाको कुनामा भाग्नेछ। तिमीहरू शामको हरेक भागमा शासन गर्नेछौ। तिमीहरूको सामना कसैले पनि गर्न सक्नेछैन। यमन अवश्य जितिनेछ। यो ‘दियारे मश्रिक’ पनि अवश्य जितिनेछ र किसरा मारिनेछ। अल्लाह तआलाले यी विजयहरू मपछि तिमीहरूलाई दिनुहुनेछ” हदीसे शरीफ
असहाबे किराम उहाँलाई रहर लाग्दो नजरले हेरिरहनुभएको थियो। हाम्रा प्यारा नबीले आफ्नो मुबारक कवच फुकालेर हजरत अलीलाई लगाइदिनुभयो। आफ्नो तरबार उहाँको कम्मरमा भिराइदिनुभयो। आफ्नो मुबारक शिरबाट पगरी झिकेर स्वयं आफ्नै मुबारक हातले उहाँको शिरमा बेरिदिनुभयो। त्यसपछि यसो भन्दै बिन्ती गरी दुआ गर्नुभयो: “या अल्लाह! बद्रको गजवामा मेरा काकाका छोरा उबैदा र उहुदको गजवामा मेरा काका हमजा शहीद हुनुभयो। मेरो साथमा मेरा भाइ र काकाका छोरा अली मात्र बाँकी छन्। उनलाई तपाईँ नै जोगाउनुहोस्। उनलाई आफ्नो सहायता दिनुहोस्। मलाई एक्लो नछोड्नुहोस्!” असहाबे किरामले “आमीन!” भन्नुभयो। दुआ र तकबीरको बीचबाट पैदलै अघि बढ्नुभएका अल्लाह तआलाका सिंह घोडामाथि डरलाग्दो आकृतिझैँ उभिएको अम्र बिन अब्दूदको सामुन्ने उभिनुभयो। आँखाबाहेक जिउको हरेक भाग कवचले ढाकिएको अम्रले यी वीरलाई चिन्न सकेन र “तिमी को हौ?” भनेर सोध्यो। “म अली बिन अबी तालिब हुँ” भनेर उहाँले परिचय दिनुभएपछि अम्रले दया गरेझैँ गर्दै भन्यो: “हे भतिज! तिम्रा बुबा मेरा मित्र हुन्। त्यसैले म तिम्रो रगत बगाउन चाहन्नँ। मेरो सामुन्ने आउने तिम्रा काकाहरूमध्ये कोही छैनन् र?” हजरत अलीले भने उसलाई यसो भनेर उक्साउनुभयो: “हे अम्र! अल्लाहको कसम, म त तिम्रो रगत बगाउन चाहन्छु। तर हामी दुवै बराबरीको अवस्थामा हुनुपर्दैन र? वीरताको शानलाई यही सुहाउँदैन र? म पैदल छु, तिमी घोडामा छौ!…”
यो सुनेर अम्रको वीरताको नसा फुल्यो; ऊ तुरुन्तै घोडाबाट ओर्लियो, तरबारले घोडाका खुट्टा काटिदियो र रिसले चूर भएर हजरत अलीको सामुन्ने उभियो। ऊ प्रहार गर्नै लाग्दा अल्लाह तआलाका सिंहले सोध्नुभयो: “हे अम्र! मैले सुनेको छु, कुरैशको कुनै मानिससँग भेट हुँदा तिमी उसका दुई इच्छामध्ये एउटा पूरा गर्छु भनेर कसम खाएका छौ रे। यो साँचो हो?” “हो, साँचो हो” भनेर उसले जवाफ दिएपछि यस पटक उहाँले उसलाई ईमानको निम्तो दिनुभयो: “त्यसो भए मेरो पहिलो इच्छा तिमीले अल्लाह तआला र उहाँका रसूलमाथि ईमान ल्याएर मुसलमान बन्नु हो!” यो सुनेर अम्र रिसायो र भन्यो: “यो कुरा छोड! मलाई यो चाहिँदैन!” हजरत अलीले भन्नुभयो: “मेरो दोस्रो इच्छा तिमीले लडाइँ छोडेर मक्का फर्कनु हो। किनभने रसूल अलैहिस्सलामले शत्रुमाथि विजय पाउनुभयो भने तिमीले यो कामले उहाँलाई सहायता गरेको ठहरिनेछ!…” अम्रले “यो पनि छोड! बदला नलिउन्जेल अत्तर नलगाउने कसम खाएको छु। अर्को कुनै इच्छा छ भने भन!” भनेपछि हजरत अलीले भन्नुभयो: “हे अल्लाह तआलाका शत्रु! अब तिमीसँग लड्नेबाहेक अरू केही बाँकी रहेन!”
यो कुरा सुनेर अम्र हाँस्यो र भन्यो: “अचम्मै भयो! अरबको भूमिमा मेरो सामुन्ने आउन सक्ने वीर छ भनेर मैले कहिल्यै सोचेको थिइनँ! हे भतिज! कसम खान्छु, म तिमीलाई मार्न चाहन्नँ। किनभने तिम्रा बुबा मेरा मित्र थिए। मैले त आफ्नो सामुन्ने कुरैशका भद्र मानिसहरूमध्ये अबू बकरजस्तो, उमरजस्तो कोही आओस् भन्ने चाहेको थिएँ।” हजरत अलीले “जे भए पनि म तिमीलाई मार्नैका लागि यहाँ निस्केको हुँ” भन्नुभएपछि अम्रको रगत टाउकोमा चढ्यो। तरबार उचाल्नु र बजार्नु एकै भयो। यस्तै केही होला भनेर पर्खिरहनुभएका अल्लाह तआलाका सिंह हजरत अली कर्रमल्लाहु वज्हहू बिजुलीझैँ छेउतिर उफ्रनुभयो र प्रहारलाई ढालले रोक्नुभयो। तर अम्रले यस्ता कति ढाल टुक्र्याइसकेको थियो। उसको प्रहार सबैभन्दा बलियो ढालले पनि थेग्न सक्दैनथ्यो। अहिले पनि त्यस्तै भयो। हजरत अलीको ढाल टुक्रियो, त्यसमाथि तरबारले उहाँको टाउको कोतरेर घाइते बनायो। अब प्रहार गर्ने पालो हजरत अलीको थियो।
अल्लाह तआलाको शरण लिँदै “या अल्लाह!…” भनेर उहाँले जुल्फिकार अम्रको घाँटीमा बजार्नुभयो। बजार्नुहुनासाथ इस्लामी सेनामा “अल्लाहु अकबर!… अल्लाहु अकबर!…”का आवाजले धर्ती र आकाश थर्काउन थाल्यो, काफिरहरूको सेनामा चित्कार उठ्न थाल्यो… हो, नबीहरूका सुल्तान, सारा सृष्टिका शिरको ताजको दुआ कबूल भएको थियो। विशालकाय अम्र भुइँमा ढलेको थियो; धडबाट धारोझैँ रगत बगिरहँदा उसको टाउको फलामे टोपसँगै उडेको थियो। सबैभन्दा भर परेको अम्र ढलेको देखेर उसका साथीहरू तुरुन्तै हजरत अलीमाथि जाइलागे। यो देखेर असहाबे किराम त्यहाँ दौडिनुभयो। जुबैर बिन अव्वामले नौफल बिन अब्दुल्लाहलाई घाइते बनाएर घोडासँगै खाडलमा खसालिदिनुभयो।
हजरत अली खाडलमा ओर्लनुभयो र नौफललाई दुई टुक्रा पारिदिनुभयो। अरूहरू मुस्किलले खाडल पार गरेर पछाडि भागे। मुशरिक सेनाका प्रधान सेनापति भने युद्धको सुरुमै ठूलो निराशामा डुबिसकेका थिए।
अब युद्धले कस्तो रूप लिने हो, स्पष्ट भइसकेको थियो। खाडलले आमनेसामने भिड्न दिँदैनथ्यो। दुवै पक्षले काँड हानेर एकअर्कालाई क्षति पुर्याउने प्रयास गरे। यसले नतिजालाई लम्ब्याउनबाहेक अरू काम गरेन। यसरी विजय पाउन सकिँदैन भन्ने बुझेपछि मुशरिकहरूले खाडलको चारैतिरबाट हमला गर्नु नै सबैभन्दा राम्रो उपाय हुने निधो गरे र आक्रमणमा उत्रिए। दस हजारको विशाल शत्रु सेना खाडल पार गर्न जुटेको थियो, तीन हजारको गौरवशाली इस्लामी सेना भने काँड र ढुङ्गाले उनीहरूलाई खाडल पार गर्न नदिन लागिपरेको थियो। भयानक सङ्घर्ष सुरु भयो। यो सङ्घर्ष साँझसम्म चल्यो।
रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले राति खाडलका विभिन्न ठाउँमा पहरेदार राख्नुभयो। आफू चाहिँ साँघुरो ठाउँमा पहरा दिन थाल्नुभयो। मदीनामा पाँच सयजनाको गस्ती टोली पठाएर गल्लीहरूमा ठूलो स्वरले तकबीर भन्न आदेश दिनुभयो। यसरी यहूदी वा कुरैशका मुशरिकहरूबाट आउन सक्ने खतरा समयमै रोकिने थियो, महिला र केटाकेटी सुरक्षित रहने थिए।
कुरैजा यहूदीहरूले भने हुयय बिन अख्तबलाई मुशरिकहरूकहाँ पठाएर रातमा छापा मार्न दुई हजारजनाको टोली मागे। रातको समयमा उनीहरू रक्षाविहीन महिला र केटाकेटीमाथि आक्रमण गर्ने सोचमा थिए। तर मुजाहिदहरूले बिहानसम्म गस्ती गर्दै “अल्लाहु अकबर!” भनी तकबीर गुन्जाएकाले उनीहरूको मनमा ठूलो डर पस्यो। उनीहरू आफ्ना किल्लाभित्र पसे र मौका कुर्न थाले। बेलाबेला साना टोली बनाएर मदीनाभित्र पस्ने प्रयास गरे।
एक रात बनू कुरैजाका अगुवामध्येको गज्जाल दसजनाको टोली लिएर प्यारा नबीकी फुपू, हाम्री आमा सफिय्या रहनुभएको बुर्जासम्म आइपुग्यो। भित्र महिला र केटाकेटी थिए। आफ्नो रक्षा गर्ने एउटा हतियारसम्म उनीहरूसँग थिएन। यहूदीहरूले पहिले बुर्जामा काँड हान्न थाले, त्यसपछि भित्र पस्ने प्रयास गरे। तीमध्ये एउटा भित्री आँगनसम्म पस्न सफल भयो र भित्र छिर्न चारैतिर नियाल्न थाल्यो। यसै बेला हाम्रा प्यारा नबीकी वीर फुपूले साथमा भएकाहरूलाई चुइँक्क पनि नबोल्न अह्राउनुभयो, तल ओर्लनुभयो र ढोकाको छेउमा आउनुभयो। एउटा पातलो कपडाले शिर कसिलो गरी बेरेर पुरुषजस्तो रूप बनाउनुभयो, हातमा एउटा लट्ठी लिनुभयो र कम्मरमा एउटा चक्कु घुसार्नुभयो। बिस्तारै ढोका खोलेर त्यस यहूदीको पछाडिबाट नजिक पुग्नुभयो र हातको लट्ठी जोडले उसको टाउकोमा बजार्नुभयो। एक पल पनि नगुमाई भुइँमा ढलेको यहूदीलाई मार्नुभयो। त्यसपछि मारिएको यहूदीको टाउको बाहिर काँड हान्नमा व्यस्त यहूदीहरूतिर फ्याँकिदिनुभयो। आफ्नो साथीको काटिएको टाउको खुट्टामुनि देखेर यहूदीहरू साह्रै आत्तिए र भाग्न थाले।
भाग्दै गर्दा उनीहरू यसो भन्दै गनगनाउँदै थिए: “हामीलाई त मुसलमानहरूले घरमा एउटा पनि पुरुष नछोडी सबैलाई युद्धमा पठाएका छन् भन्ने खबर दिइएको थियो!…”१० बिहान युद्ध उही चर्कोसँग फेरि सुरु भयो। काँडहरू सुइँसुइँ गर्दै हावामा उडिरहेका थिए। सारा संसारका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले आफ्ना गौरवशाली असहाबलाई “जसको कुदरतको हातमा मेरो अस्तित्व छ, उहाँ अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, हामीले भोगेका यी कष्ट तिमीहरूमाथिबाट अवश्य हटाइनेछन् र तिमीहरूलाई सहजतामा पुर्याइनेछ” भन्दै सब्र गर्ने सल्लाह दिनुभयो र विजय ईमान ल्याउनेहरूकै हुने खुसीको खबर सुनाउनुभयो। यो खुसीको खबर पाएका वीर सहाबीहरूले भोक, अनिकालजस्ता कष्ट बिर्सनुभयो।
“हे मुसलमानहरूको जमाअत! अल्लाह तआलाको विजय र सहायताले खुसी होऊ!” हदीसे शरीफ
उहाँहरूले तन-मनले लड्नुभयो र एउटै मुशरिकलाई पनि खाडल पार गर्न दिनुभएन।
असहाबे किरामका अगुवामध्येका हजरत साद बिन मुआज ठूलो वीरता देखाउँदै लड्दै हुनुहुन्थ्यो। लडाइँका बेला हिब्बान बिन कैस बिन अरका नामको एउटा मुशरिकले हानेको काँडले उहाँको पाखुरामा चोट लाग्यो। काँड धमनीमा लागेकाले धेरै रगत बग्यो। घाइते हजरत सादले वरिपरिका मानिसहरू रगत रोक्न लागिपरेको देखेर आफ्नो अवस्था गम्भीर रहेछ भन्ने बुझ्नुभयो र यसो दुआ गर्नुभयो: “या रब! कुरैशले लडाइँ अझै लम्ब्याउने हो भने मलाई आयु दिनुहोस्। किनभने तपाईँका रसूललाई दुःख दिने र उहाँलाई झूटो ठहर्याउने यी मुशरिकहरूसँग लड्दा जति आनन्द आउँछ, अरू कुनै कुरामा मलाई त्यति आनन्द आउँदैन। यदि हामीबीचको लडाइँ सकिँदै छ भने मलाई शहादतको दर्जामा उचाल्नुहोस्। तर बनू कुरैजाको अन्जाम नदेखी मेरो रूह नलिनुहोस्।” उहाँको दुआ कबूल भयो, रगत रोकियो। असहाबे किरामकै बीचमा लडेझैँ देखिने अब्दुल्लाह बिन उबईजस्ता मुनाफिकहरू भने निकै ढिलासुस्ती गर्थे, अगाडिको मोर्चातिर नजिकै पर्दैनथे। त्यसमाथि मुजाहिदहरूको मनोबल गिराउन सक्दो गर्थे र यसो भन्दै फितना मच्चाउन खोज्थे: “मुहम्मद तिमीहरूलाई कैसर र किसराका खजानाको वाचा गरिरहन्छन्। हामी चाहिँ अहिले खाडलभित्र थुनिएका छौँ। डरले दिसापिसाब गर्नसमेत जान सक्दैनौँ। अल्लाह र रसूलले हामीलाई झुक्याउनबाहेक केही गरेका छैनन्, संसारको कुनै कुराको वाचा पनि गरेका छैनन्!…” अप्ठ्यारो पर्दा शत्रुले घरमा हमला गर्न सक्छ भन्ने बहाना बनाएर आफ्नो जिम्मेवारीको ठाउँ छोडेर जान्थे। मुनाफिकहरूका यी कर्तुत पनि छुट्टै टाउको दुखाइ र छुट्टै कष्ट बनेका थिए। नतिजामा चाँडै पुग्न मुशरिक सेनाले आफ्नो सारा शक्ति खर्चिरहेको थियो, तर इज्जतदार सहाबीहरूको वीरतापूर्ण रक्षाको अगाडि केही गर्न सकेन। उनीहरूले सबैभन्दा बढी हमला साँघुरो नाकामा गर्थे। हाम्रा प्यारा नबी त्यहाँबाट हट्नुहुन्नथ्यो, आफ्ना असहाबलाई लड्न जोस दिइरहनुहुन्थ्यो। प्यारा नबीको ठीक छेउमा लड्ने सौभाग्य पाउन चाहनुहुने असहाबे किरामले युद्धमैदानमा अघि कहिल्यै नदेखिएको वीरता देखाउनुभयो। एक पटक मुशरिकहरूले चर्को गरी काँड बर्साउन थालेको देखियो। उनीहरूको पूरै तारो सारा सृष्टिका सुल्तान रहनुभएको पाल थियो।
हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक शरीर कवचले ढाकिएको थियो। मुबारक शिरमा फलामे टोप थियो। उहाँ पालको अगाडि सिधा उभिएर युद्धको गतिअनुसार आफ्ना असहाबलाई आदेश दिँदै हुनुहुन्थ्यो। मुशरिकहरू कहिलेकाहीँ सबैभन्दा कमजोर देखिने ठाउँमा अचानक खनिन्थे; मुबारक सहाबीहरू त्यहाँ दौडिनुहुन्थ्यो र धर्मका शत्रुलाई धपाउन्जेल जोसका साथ लड्नुहुन्थ्यो।
“अलीको तरबारको एउटा प्रहार सारा मानिस र जिनका इबादतभन्दा बढी मूल्यवान् छ” हदीसे शरीफ
खन्दकको गजवा
अघि कहिल्यै नदेखिएको यो सङ्घर्ष निकै चर्को थियो; वीर सहाबीहरूलाई लड्दालड्दै छेउतिर हेर्ने फुर्सदसम्म थिएन। त्यस दिन बिहानै सुरु भएको यो लडाइँ अबेरसम्म चल्यो। नमाजको समय हुँदै जाँदा गौरवशाली सहाबीहरू भन्नुहुन्थ्यो: “या रसूलल्लाह! हामीले नमाज पढ्न पाएनौँ।” सारा संसारका सरदार, सारा सृष्टिका सुल्तान साह्रै दुःखी हुँदै भन्नुहुन्थ्यो: “अल्लाहको कसम, मैले पनि पढ्न पाइनँ।” इशाको बेलातिर इबादत गर्न नदिने मुशरिकहरूको हुललाई निकै चर्को आक्रमणले पछाडि धकेलेर तितरबितर पारियो। यो भागदौडबाट सम्हालिन नसकेका कुरैशी र गतफानीहरू रात बिताउन आ-आफ्ना छाउनीतिर फर्किए। मुजाहिदहरू पनि हाम्रा प्यारा नबीको पालतिर लागे। त्यस बेला सारा संसारका लागि रहमत बनाएर पठाइनुभएका फख्रे आलम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले – बद्दुआ गर्नु उहाँको शरीफ बानी नभए पनि – नमाजका कारण सहन सक्नुभएन र मुशरिकहरूलाई यसो भनेर बद्दुआ गर्नुभयो: “जसरी उनीहरूले घाम नअस्ताउन्जेल हामीलाई अल्झाएर नमाजबाट रोके, त्यसरी नै अल्लाह तआलाले उनीहरूका घर, पेट र कब्रहरू आगोले भरिदिऊन्!” कजा भएका जुहर, अस्र र मगरिबका नमाज पढेपछि उहाँले इशाको नमाज पढाउनुभयो।
या रब, काफिरहरूलाई पराजित गर्नुहोस्
इस्लामलाई पूरै मेटाउन गरेका यी लडाइँपछि मुशरिकहरूले दिउँसो मुसलमानहरूलाई हराउन सकिँदैन भन्ने बुझे। उनीहरूका विचारमा एउटै उपाय थियो: उही चर्कोसँग रातमा छापा मार्ने। यसरी मात्र मुसलमानहरूलाई हराउन सकिन्थ्यो। उनीहरूले यो निर्णय तुरुन्तै कार्यान्वयनमा ल्याए र यहूदी बनू कुरैजासँग मिलेर रातमा छापा मार्न थाले। सैनिकहरूलाई टोलीमा बाँडेर मुशरिकहरू पालैपालो हमला गर्थे। यो क्रम कयौँ दिन चल्यो। हाम्रा प्यारा नबी लगायत वीर असहाबे किरामले भोकै, अनिँदै र थाकेकै हालतमा पनि रक्षा गरिरहनुभयो। उहाँहरूले शत्रुको एउटै सैनिकलाई पनि खाडलको यतापट्टि आउन दिनुभएन। तन-मनले गरिएको यो रक्षा यसअघिका सबै गजवाभन्दा डरलाग्दो, चर्को, कष्टपूर्ण र दुःखदायी थियो।
कयौँ दिनदेखि लडिरहेका मुशरिकहरूमा खानेकुराको अभाव देखिन थाल्यो। भुइँमा एक मुठी सुकेको घाँससमेत नपाएर उनीहरूका घोडा र ऊँट पनि मर्न थाले। त्यसैले मुशरिकहरूका सेनापतिले जिरार बिन खत्ताबको कमानमा एउटा टोलीलाई रसद जुटाउन कुरैजा यहूदीहरूकहाँ पठाए। काफिरहरूका लागि आफ्नो सर्वस्व सुम्पिने यहूदीहरूले तुरुन्तै बीसवटा ऊँटमा गहुँ, जौ, खजुर र पशुका लागि पराल लादेर बुझाइदिए। जिरार आफ्ना सैनिकसहित खुसी हुँदै फर्कंदै गर्दा कुबानजिकै सहाबीहरूको एउटा टोलीसँग जम्काभेट भयो। वीर असहाबले तुरुन्तै हमला गर्नुभयो। रक्तपातपूर्ण भिडन्तपछि मुशरिकहरूलाई भगाएर लादिएका ऊँट प्यारा नबीलाई बुझाउनुभयो र उहाँको धेरै दुआ पाउनुभयो।११ झन्डै एक महिना चलेको यस चर्को लडाइँमा निकै कठिन अवस्थामा परेका आफ्ना वीर असहाबलाई देखेर सारा सृष्टिका सुल्तान (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) दया गर्नुहुन्थ्यो, उहाँहरूलाई उहाँहरूका बुबाले भन्दा कयौँ गुणा बढी माया देखाउनुहुन्थ्यो। आफ्ना गौरवशाली असहाबको यो असाधारण मिहिनेतको बदलामा उहाँ आफ्नो मुबारक निधार माटोमा राख्नुहुन्थ्यो र उहाँहरूका लागि अल्लाह तआलासँग यसरी बिन्ती गर्नुहुन्थ्यो:
“हे सङ्कटमा परेकाहरूको गुहार सुन्नुहुने! हे खाँचोमा परेका र उपाय नभएकाहरूको दुआ स्वीकार गर्नुहुने या अल्लाह! मेरो र मेरा असहाबको हालत तपाईँ अवश्य देखिरहनुभएको छ र जान्नुहुन्छ। या रब! काफिरहरूलाई पराजित गर्नुहोस् (हार खुवाउनुहोस्), उनीहरूमाझ फुट पारिदिनुहोस्, उनीहरूविरुद्ध हामीलाई सहायता गर्नुहोस् र विजय दिनुहोस्!…”
हाम्रा प्यारा नबी पछिल्ला दिनमा यो दुआ बारम्बार दोहोर्याउनुहुन्थ्यो। अनिकालले दिएको पीडाले गर्दा मुशरिकहरू मुसलमानहरूलाई चाँडोभन्दा चाँडो मेटाउन आफ्नो सारा शक्ति लगाइरहेका थिए। यसरी लडिरहेको एक साँझ मुशरिक सेनाबाट इस्लामको माया मनमा पसेका एकजना मानिस प्यारा नबीको सामु आए। उनी गतफान कबिलाका नुऐम बिन मसऊद थिए। उनले हाम्रा प्यारा नबीलाई भने: “या रसूलल्लाह! अल्लाह तआला एक हुनुहुन्छ र तपाईँ सत्य नबी हुनुहुन्छ भन्ने कुरा साँचो मान्न म आएको छु। अल्लाहलाई हम्द होस्, मुसलमान भएर म धन्य भएँ। अहिलेसम्म म तपाईँहरूविरुद्ध लडेँ। अबदेखि काफिरहरूविरुद्ध लड्नेछु। तपाईँ जे आदेश दिनुहुन्छ, गर्न तयार छु! या रसूलल्लाह! म मुसलमान भएको कुरा मेरो कौमलाई पनि थाहा छैन।” रसूले अकरमले भन्नुभयो: “यी काफिरहरूमाझ पसेर फुट पार्दै उनीहरूलाई एकअर्काबाट छुट्याउने प्रयास गर्न सक्छौ?” नुऐमले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अल्लाह तआलाको सहायताले म उनीहरूलाई एकअर्काबाट छुट्याउन सक्छु। तर मन लागेको जे पनि भन्ने अनुमति छ?” हजुरले भन्नुभयो: “युद्ध भनेको छल हो, जे चाहन्छौ, भन्न सक्छौ।”
हजरत नुऐम बिन मसऊद सबैभन्दा पहिले कुरैजा यहूदीहरूकहाँ जानुभयो र भन्नुभयो: “तिमीहरूप्रति मेरो कति माया छ, तिमीहरूलाई थाहै छ। तर हामीले गर्ने यो कुरा हाम्रैबीच रहोस्, अरू कसैले थाहा नपाओस्!” यहूदीहरूले “कसैले थाहा पाउनेछैन” भनेर कसम खाए। तब हजरत नुऐमले भन्नुभयो: “यी मानिस (प्यारा नबी)को काम पक्कै एउटा विपत्ति हो। उनले बनू नजीर र बनू कैनुकालाई के गरे, तिमीहरूलाई थाहा छ। उनीहरूलाई थातथलो र घरबारबाट लखेटेर निकालेको तिमीहरू सबैले देख्यौ। अहिले कुरैशी र गतफानीहरू आएर मुसलमानहरूसँग लडिरहेका छन्, तिमीहरू उनीहरूलाई सघाइरहेका छौ। कयौँ दिनदेखि लडिरहे पनि हामी अझै कुनै नतिजामा पुगेका छैनौँ। यसै गरी चल्यो भने घेराबन्दी लम्बिने देखिन्छ। कुरैशी र गतफानीहरूका धनसम्पत्ति, घरजग्गा, थातथलो र छोराछोरी तिमीहरूका जस्तो यहाँ छैनन्। यस युद्धमा मौका पाएर जिते भने उनीहरू गनीमत बटुलेर जान्छन्। हारे भने चुपचाप हिँडिदिन्छन् र तिमीहरूलाई मुसलमानहरूसँग एक्लै छोड्छन्। तर तिमीहरूसँग मुसलमानहरूसँग पार पाउने न बल छ, न शक्ति। युद्धको अहिलेको हालतले मुसलमानहरू नै विजयी हुनेछन् भन्ने देखाउँछ। मेरो अनुमानजस्तै भयो भने मुसलमानहरूले तिमीहरूलाई तरबारले नछिनाली छोड्दैनन्। त्यसैले हामीले तुरुन्तै कुनै उपाय गर्नुपर्छ!…”१२ यी कुरा ठूलो छटपटी र डरका साथ सुनिरहेका यहूदीहरू हजरत नुऐमले आफ्नो यति धेरै चिन्ता गरेकोमा साह्रै खुसी भए र भने: “तिमीले हामीप्रति आफ्नो मित्रता राम्ररी देखायौ। अब कस्तो उपाय गर्नुपर्छ, त्यो पनि भनिदेऊ।” यही कुरा पर्खिरहनुभएका नुऐम बिन मसऊदले भन्नुभयो: “ठीक कुरा यो हो: कुरैश र गतफानका भद्र मानिसहरूमध्ये केहीलाई बन्धक नलिई मुसलमानहरूसँग कहिल्यै पनि युद्धमा नउत्रिनू! बन्धक तिमीहरूसँग रहुन्जेल उनीहरू युद्ध छोडेर भाग्न सक्दैनन्!” यो पनि निकै राम्रो उपाय हो भनेर मानेका यहूदीहरूले उहाँलाई धन्यवाद दिए र आदरसत्कार गरे। हजरत नुऐम यहूदीहरूबाट छुट्टिएर सिधै कुरैशको छाउनीमा जानुभयो। उनीहरूका सेनापतिहरूलाई भन्नुभयो: “मुहम्मदप्रति मेरो शत्रुता र तपाईँहरूलाई म कति माया गर्छु, तपाईँहरूलाई थाहै छ। मैले एउटा कुरा थाहा पाएँ; हाम्रो मित्रताको नाताले त्यो तपाईँहरूसम्म पुर्याउनु मैले ठूलो कर्तव्य ठानेँ। तर मैले भन्ने यी कुरा कसैलाई नसुनाउने वचन दिएर कसम खानुपर्छ!” उनीहरूले कसम खाए र उत्सुक हुँदै भने: “भन, हामी सुनिरहेका छौँ।” उहाँले भन्नुभयो: “थाहा पाउनुहोस्, कुरैजा यहूदीहरू तपाईँहरूसँग मिलेकोमा पछुताएछन् र मुहम्मदकहाँ यस्तो खबर पठाएछन्: ‘कुरैश र गतफानका अगुवाहरूमध्येबाट टाउको काट्न बन्धक लिएर तिमीलाई सुम्पिन्छौँ। त्यसपछि तिमीसँग मिलेर मुशरिकहरूको जरै नउखेलुन्जेल लड्छौँ! तर तिमीले हाम्रा दाजुभाइ बनू नजीरलाई माफ गरेर उनीहरूको थातथलो फिर्ता दिनुपर्छ!’ मुहम्मदले पनि यहूदीहरूका यी माग स्वीकार गरेछन्! यदि यहूदीहरूले तपाईँहरूसँग बन्धक मागे भने खबरदार, नमान्नुहोस्, सबैलाई मार्नेछन्! होस गर्नुहोस्, मैले भनेका यी कुरा कसैले नसुनोस्!…” कुरैशीहरूले यस महत्त्वपूर्ण खबरका लागि हजरत नुऐमलाई धेरै धन्यवाद दिए र उहाँको निकै कदर गरे।
“जसको कुदरतको हातमा मेरो अस्तित्व छ, उहाँ अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, हामीले भोगेका यी कष्ट तिमीहरूमाथिबाट अवश्य हटाइनेछन् र तिमीहरूलाई सहजतामा पुर्याइनेछ” हदीसे शरीफ
नुऐम बिन मसऊद (रदियल्लाहु अन्हु) त्यहाँबाट निस्केर गतफानीहरूकहाँ आउनुभयो। कुरैशीहरूलाई सुनाउनुभएका कुरा उनीहरूलाई पनि सुनाउनुभयो।
एक दिनपछि कुरैशका सेनापतिले बनू कुरैजाकहाँ यस्तो खबर पठाए: “अब यहाँ टिक्नु हाम्रा लागि निकै गाह्रो भयो। किनभने जाडो छ, हाम्रा पशु भोकले मरिरहेका छन्। आज राति राम्ररी तयारी गर, भोलि सबै मिलेर जोडदार हमला गरौँ।” यहूदीहरूले जवाफ दिए: “एक त हामी शनिबार युद्ध गर्दैनौँ, अर्को, तिमीहरूसँग मिलेर लडाइँमा सामेल हुन तिमीहरूले आफ्ना अगुवामध्ये धेरैजनालाई हामीकहाँ बन्धक राख्नुपर्छ। यदि घेराबन्दी लम्बियो र तिमीहरू हार खाएर आफ्नो देश फर्कियौ भने हामीलाई मुहम्मदको हातमा सुम्पेको ठहरिनेछ। बन्धक दियौ भने हामीलाई छोडेर जानेछैनौ!…” यो खबर कुरैशका सेनापतिकहाँ पुगेपछि उनले भने: “नुऐम बिन मसऊदको कुरा साँचो रहेछ!” अनि यहूदीहरूकहाँ फेरि खबर पठाए: “हामी तिमीहरूलाई आफ्नो एउटै मानिस पनि बन्धक दिँदैनौँ। भोलि आएर हामीसँगै लड्यौ भने ठीकै छ, नत्र हामी आफ्नो देश फर्कन्छौँ। तिमीहरू मुहम्मद र उनका असहाबसँग एक्लै रहनेछौ!…”
यो सुनेर कुरैजा यहूदीहरूले नुऐमको कुरा साँचो निस्कियो भन्ठाने र भने: “त्यसो भए हामी पनि तिमीहरूसँग मिलेर मुसलमानहरूविरुद्ध लड्दैनौँ…” यसरी दुवै पक्षको मनमा डर पस्यो।१३ जिब्रील अलैहिस्सलाम प्यारा नबीकहाँ आउनुभयो र अल्लाह तआलाले मुशरिकहरूलाई आँधीले तहसनहस पार्नुहुनेछ भन्ने खुसीको खबर दिनुभयो। त्यसपछि सारा संसारका सरदार आफ्ना मुबारक घुँडा टेकेर बस्नुभयो, मुबारक हात फैलाउनुभयो र “या अल्लाह! मलाई र मेरा असहाबलाई दया गर्नुभएकोमा तपाईँलाई शुक्र गर्छु” भन्दै अल्लाह तआलालाई धन्यवाद टक्र्याउनुभयो। त्यसपछि आफ्ना वीर असहाबलाई यो खुसीको खबर सुनाउनुभयो। त्यो रात शनिबारको रात थियो। चारैतिर यस्तो भयानक अँध्यारो छाएको थियो, आँखाले आँखा देख्दैनथ्यो। त्यत्तिकैमा कठ्याङ्ग्रिने चिसो सुरु भयो र त्यसपछि निकै जोडले हावा चल्न थाल्यो।
हजरत हुजैफा बिन यमानले त्यो रातको बयान यसरी गर्नुभयो: “हामी यस्तो एउटा रातमा थियौँ, त्योभन्दा अँध्यारो रात हामीले त्यसअघि कहिल्यै देखेका थिएनौँ। यो चर्को अँध्यारोसँगै मेघ गर्जेजस्तो आवाजसहित भयानक हावा पनि चल्न थालेको थियो। यसै बेला मुशरिक सेना आत्तिएर डराएको र आपसमा झगडा परेको खबर प्यारा नबीले हामीलाई दिनुभयो। हामी भने कडा जाडो, भोक र रातको त्रासले खुट्टा टेकेर उठ्नै सकिरहेका थिएनौँ; जहाँ थियौँ, त्यहीँ आफूमाथि केही ओढेर पर्खिरहेका थियौँ। रसूलुल्लाह नमाजमा उभिनुभयो र रातको केही भाग नमाज पढेरै बिताउनुभयो।
त्यसपछि हामीतिर फर्केर भन्नुभयो: ‘तिमीहरूमध्ये मुशरिक सेनाकहाँ गएर उनीहरूको हालत बुझी मलाई खबर ल्याउने कोही छ? यो खबर ल्याउने व्यक्ति जन्नतमा मेरो साथी होस् भनेर म अल्लाह तआलासँग माग्नेछु।’ त्यहाँ भएका कोही पनि चर्को भोक र जाडोले उठ्न सकेनन्। त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाह मेरो छेउमा आउनुभयो। म जाडो र भोकले दुवै घुँडा टेकेर खुम्चिएर बसिरहेको थिएँ। हजुरले मलाई छोएर सोध्नुभयो: ‘तिमी को हौ?’ ‘म हुजैफा हुँ, या रसूलल्लाह’ भनेँ। हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: ‘जाऊ, ती मानिसहरू के गर्दै छन्, हेर! मकहाँ नफर्कुन्जेल उनीहरूतिर न काँड हान्नू, न ढुङ्गा; न भाला रोप्नू, न तरबार चलाउनू। तिमी मकहाँ नफर्कुन्जेल तिमीलाई न जाडोले हानि गर्नेछ, न गर्मीले; न तिमी बन्दी बनाइनेछौ, न यातना भोग्नेछौ।’
मैले तरबार र धनु लिएँ, जान तयार भएँ। हजुर रसूलुल्लाहले मेरा लागि यसो दुआ गर्नुभयो: ‘या अल्लाह, उनलाई अगाडि-पछाडि, दायाँ-बायाँ, माथि-तलबाट जोगाउनुहोस्।’
म मुशरिकहरूतिर हिँड्न थालेँ। मानौँ म तातो नुहाउने घरभित्र हिँडिरहेको थिएँ। अल्लाहको कसम, मभित्र न डर थियो, न जाडो, न सिरिङ्ग। अन्त्यमा म मुशरिकहरूको छाउनीमा पुगेँ। उनीहरूका सेनापति र अगुवाहरूले एउटा ओतमा आगो बालेर तापिरहेका थिए। अबू सुफयान भनिरहेका थिए: ‘यहाँबाट हिँडिहाल्नुपर्छ।’ तुरुन्तै मेरो मनमा उनलाई त्यहीँ मार्ने विचार आयो। ठोक्राबाट एउटा काँड निकालेर धनुमा चढाएँ। आगोको उज्यालोको सहायताले उनलाई हान्न खोजेँ। ठीक हान्न लाग्दा हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभएको ‘मकहाँ नफर्कुन्जेल कुनै घटना निम्त्याउनेछैनौ’ भन्ने कुरा सम्झेँ र मार्ने विचार त्यागेँ। त्यसपछि मभित्र बलियो साहस पलायो। म मुशरिकहरूको बीचमा घुसेर आगोको छेउमा बसेँ। कहिल्यै नदेखिएको चर्को हावा र अल्लाह तआलाको नदेखिने सेना (फरिश्ताहरू)ले उनीहरूलाई जे गर्नुपर्ने हो, गरिरहेका थिए। हावाले उनीहरूका भाँडाकुँडा पल्टिँदै थिए, आगो र बत्ती निभ्दै थिए, पाल टाउकैमाथि ढल्दै थिए। एक पटक मुशरिक सेनाका सेनापति अबू सुफयान उठे र भने: ‘तिमीहरूमाझ चेवा र जासुस हुन सक्छन्, होसियार! हरेकले आफ्नो छेउमा को छ, हेरोस्! हरेकले छेउमा बसेकाको हात समातोस्।’ आफूहरूमाझ कोही पराई पसेको अबू सुफयानले भेउ पाएझैँ गरेका थिए। मैले तुरुन्तै हात फैलाएर दायाँ र बायाँ बसेका दुईजनाको हात समातेँ र उनीहरूले सोध्नुअघि नै मैले उनीहरूको नाम सोधिहालेँ। यसरी आफू चिनिनबाट जोगिएँ। अन्त्यमा अबू सुफयानले आफ्नो सेनालाई यसो भने: ‘हे कुरैशी हो! तिमीहरू बस्न मिल्ने ठाउँमा छैनौ। घोडा र ऊँटहरू मर्न थाले। अनिकालले चारैतिर घेर्यो।
हावाले हामीमाथि के बितायो, तिमीहरू देख्दै छौ। तुरुन्तै डेरा उठाएर हिँड! म त हिँडेँ!’ यसो भनेर उनी आफ्नो ऊँटमा चढे। मुशरिक सेना लथालिङ्ग हालतमा जम्मा भयो र मक्कातर्फ हिँड्यो। उनीहरूमाथि बालुवा र गिट्टी बर्सिरहेको थियो।१४ मुशरिक सेना हिँडिसकेपछि म पनि हजुर रसूलुल्लाहतर्फ लागेँ। आधा बाटोमा पुग्दा सेता पगरी बाँधेका बीसजनाजति घोडसवार (फरिश्ताहरू) मेरो सामु देखा पर्नुभयो। उहाँहरूले मलाई भन्नुभयो: ‘रसूलुल्लाहलाई खबर देऊ: अल्लाह तआलाले शत्रुलाई तितरबितर पारिदिनुभयो…’ म हजुर रसूलुल्लाहकहाँ फर्कँदा उहाँ एउटा गलैँचामाथि नमाज पढ्दै हुनुहुन्थ्यो। तर म फर्कनेबित्तिकै जानुअघिको जाडो र कम्पन फेरि सुरु भयो। नमाजपछि हजुर रसूलुल्लाहले मैले के खबर ल्याएँ भनेर सोध्नुभयो। मुशरिकहरू कस्तो लथालिङ्ग हालतमा परे र छोडेर गए, मैले सबै बताएँ। रसूलुल्लाह यो खबरले साह्रै खुसी हुनुभयो र मुस्कुराउनुभयो। हामी कयौँ दिनदेखि अनिँदा थियौँ। हाम्रा नबीले मलाई पनि आफ्नो छेउमा लिनुभयो र आफूले ओढिरहनुभएको गलैँचाको एउटा छेउ ममाथि ओढाइदिनुभयो। त्यो रात हामीले यसरी नै बिहान पार्यौँ। बिहान झिसमिसेमा रसूलुल्लाहले मलाई ब्युँझाउनुभयो। उज्यालो हुँदा मुशरिक सेनाको कुनै चिह्न बाँकी थिएन।” उनीहरू मक्का नजिक नपुगुन्जेल उनीहरूको पछि-पछि जोडले हावा चलिरह्यो र पछाडिबाट लगातार तकबीरका आवाज सुनिरहे।
कुरैशका मुशरिकहरू आफ्नो छाउनी छोडेर भागेपछि उनीहरूको पछि लागेर आएका अरू मुशरिक कबिलाहरूले पनि मदीना छोडे। कहिल्यै बिर्सन नसक्ने यत्रो ठूलो हारको शोक र पीडामा उनीहरू डुबे। उनीहरूले यस्तो हार बेहोरिरहँदा सारा सृष्टिका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) र उहाँका गौरवशाली असहाब (रदियल्लाहु अन्हुम) अल्लाह तआलालाई शुक्रको सज्दा गर्दै हुनुहुन्थ्यो, हम्द गर्दै धन्यवाद टक्र्याउँदै हुनुहुन्थ्यो।
“या अल्लाह! मलाई र मेरा असहाबलाई दया गर्नुभएकोमा तपाईँलाई शुक्र गर्छु” हदीसे शरीफ
मुजाहिदहरू “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!…”का नाराका बीच उज्यालो मदीनाको बाटो लागे। मदीनाका गल्लीहरू एकैछिनमा केटाकेटीले भरिए; उनीहरू सारा सृष्टिका सुल्तान र आफ्ना मुबारक बुबा, काका, मामा र दाजुहरूलाई स्वागत गर्न निस्केका थिए। प्यारा नबी पनि मुस्कुराउँदै उनीहरूको अभिवादन फर्काउँदै हुनुहुन्थ्यो… खन्दकको गजवामा छजना शहीद हुनुभएको थियो… यस गजवाका बारेमा अल्लाह तआलाले आयते करीमाहरूमा भावार्थमा भन्नुहुन्छ: “अल्लाह तआलाले (खन्दकको गजवाका) ती काफिरहरूलाई कुनै भलाइ, कुनै विजय नपाएकै हालतमा उनीहरूकै रिससहित फर्काइदिनुभयो। यसरी अल्लाह तआला (फरिश्ता र हावाद्वारा) युद्धमा (उनीहरू सफल होऊन् भनेर) मोमिनहरूका लागि पर्याप्त हुनुभयो। अल्लाह तआलाको शक्ति हरेक कुरामा पुग्छ। उहाँ अजीज हुनुहुन्छ, सबै कुरामाथि विजयी हुनुहुन्छ।”१५
“हे ईमान ल्याउनेहरू हो! तिमीहरूमाथि भएका अल्लाह तआलाका नियामतहरू सम्झ। याद गर, तिमीहरूमाथि (खन्दकको गजवामा) सेनाहरूले हमला गरेका थिए; अनि हामीले उनीहरूमाथि एउटा हावा र तिमीहरूले नदेखेका (फरिश्ताहरूका) सेनाहरू पठाएका थियौँ…”१६
यस युद्धपछि हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “अब पालो तिमीहरूको हो। अबदेखि कुरैश तिमीहरूमाथि चढेर आउन सक्दैन।”
बनू कुरैजाको गजवा
