हुदैबियाको घटना
नियत उमरा, नतिजा हुदैबिया
हिजरतको छैटौँ वर्षको जिलकादा महिना थियो। एक रात नबीए मुहतरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले सपनामा आफू असहाबे किरामसहित मक्का मुकर्रमा गएर काबा मुअज्जमाको तवाफ गर्नुभएको, उहाँहरूमध्ये केहीले कपाल छोट्याएको र केहीले खौरेको देख्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले यो सपना आफ्ना असहाबलाई सुनाउनुहुँदा उहाँहरू साह्रै उत्साहित हुनुभयो। हिजरतपछि अब उहाँहरू आफू जन्मे-हुर्केको, तीता-मीठा सम्झनाले भरिएको त्यो प्यारो थातथलो मक्का जानुहुने भयो। पाँचै समयको नमाजमा जतातिर मुख फर्काउनुहुन्थ्यो र जसको तिर्सना बोक्नुहुन्थ्यो, त्यो पवित्र काबाको जियारत र तवाफ गर्नुहुने भयो। यो कस्तो सुन्दर खुसीको खबर थियो… हाम्रा प्यारा नबीको “तिमीहरू अवश्य मस्जिदे हराममा पस्नेछौ!” भन्ने खुसीको खबर पाउनासाथ असहाबे किरामले तुरुन्तै तयारी थाल्नुभयो। तयारी सकेपछि हबीबे अकरमले अब्दुल्लाह इब्ने उम्मे मक्तूमलाई मदीनामा प्रतिनिधि बनाएर राख्नुभयो। जिलकादा महिनाको पहिलो सोमबार आफ्नो कस्वा नामको ऊँटनीमा चढ्नुभयो। तयार भएका एक हजार चार सय असहाबसहित मदीनामा बस्नेहरूसँग विदाई लिनुभयो। उमराको नियत गरेर पवित्र भूमि मक्कातर्फ हिँड्नुभयो। साथमा यात्रुका हतियार भनिने आफ्ना तरबार र काट्नका लागि सत्तरीवटा ऊँट लिनुभएको थियो। काफिलामा दुई सयजना घोडसवार थिए र चारजना महिला सहाबी हुनुहुन्थ्यो। ती महिलामध्ये एक हाम्रा प्यारा नबीकी मुबारक र पवित्र पत्नी, हाम्री आमा हजरत उम्मे सलमा हुनुहुन्थ्यो। जुल हुलैफा भनिने मीकातमा पुगेपछि उहाँहरूले एहराम बाँध्नुभयो र जुहरको नमाज पढ्नुभयो। त्यसपछि काटिने ऊँटहरूका कानमा चिनो लगाउनुभयो र घाँटीमा डोरी बाँध्नुभयो। नाजिया बिन जुन्दुब असलमीलाई सहयोगी दिएर ऊँटहरूको जिम्मा लगाइयो। अब्बाद बिन बिश्रलाई बीसजनाको घोडसवार टोलीको नाइके बनाएर अगाडि टोह लिन पठाइयो। बिश्र बिन सुफयानलाई खबर ल्याउन मक्का पठाइयो।१ एहरामको लुगा लगाउनुभएका हाम्रा प्यारा नबी र वीर असहाब सेतोमा बेरिएर अल्लाह तआलाको हम्द गर्न, उहाँको शानको महानता घोषणा गर्न र बिन्ती गर्न थाल्नुभयो:
“लब्बैक, अल्लाहुम्म लब्बैक! लब्बैक, ला शरीक लक लब्बैक! इन्नल हम्द वन्निमत लक वल मुल्क, ला शरीक लक!”
(हाजिर छु, या अल्लाह, हाजिर छु! तपाईँको निम्तोमा बोलीले र मनले बारम्बार हाजिर भएँ, तपाईँको आदेशमा शिर झुकाएँ। तपाईँको कोही शरीक छैन, सारा अस्तित्वले तपाईँतर्फ फर्केँ। हम्द र नियामत तपाईँकै हुन्। सारा स्वामित्व पनि तपाईँकै हो। तपाईँको कोही साझेदार छैन।) यो मुबारक तल्बियाले धर्ती र आकाश गुन्जिए, जुल हुलैफा नूरानी वातावरणले ढाकियो। सबै उत्साहित थिए; चाँडोभन्दा चाँडो मक्का पुग्न उहाँहरू जुल हुलैफाबाट निस्कनुभयो।
बाटोमा हजरत उमर र हजरत साद बिन उबादा हबीबे अकरमको नजिक आएर आफ्नो चिन्ता सुनाउनुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँसँग युद्धमा रहेका मानिसहरूतिर के हामी हतियारबिना जाने? कुरैशीहरूले तपाईँमाथि हमला गरी तपाईँको मुबारक शरीरलाई हानि पुर्याउलान् भन्ने हामीलाई डर छ!…” दुवै जहानका सरदारले उहाँहरूलाई भन्नुभयो: “मैले उमराको नियत गरेको छु। यस अवस्थामा म हतियार बोक्न चाहन्नँ।”
यात्रा शान्तिपूर्वक भइरहेको थियो। बाटोमा पर्ने विभिन्न कबिलाकहाँ पसिन्थ्यो, प्यारा नबी उनीहरूलाई इस्लामको निम्तो दिनुहुन्थ्यो। कोही स्वीकार गर्न हिचकिचाउँथे, कोही उपहार पठाउँथे। यसरी आधा बाटो काटेर उहाँहरू उस्फानपछाडिको गदीरुल अश्तात भनिने ठाउँमा आइपुग्नुभयो। यहीँ मक्कावासीकहाँ खबर लिन पहिले पठाइनुभएका हजरत बिश्र बिन सुफयान कुरैशीहरूसँग भेटेर फर्कनुभयो। आफूले देखेका कुरा प्यारा नबीलाई यसरी सुनाउनुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँ आउँदै हुनुहुन्छ भन्ने खबर कुरैशीहरूले पाएछन्। डरले वरपरका कबिलालाई भोज खुवाएर उनीहरूको सहायता मागेछन्। टोह लिन दुई सयजनाको घोडसवार टोली तपाईँहरूतिर पठाएछन्। वरपरका कबिलाले यो माग स्वीकार गरेर बल्दह भन्ने ठाउँमा जम्मा भएछन्। धेरै सैनिक जम्मा पारेछन् र तपाईँहरूलाई मक्का पस्न नदिने कसम खाएछन्।”
यो खबरले सारा संसारका सरदार साह्रै दुःखी हुनुभयो र भन्नुभयो: “कुरैश नाश भयो। युद्धले उनीहरूलाई खाइसकेको छ… कुरैशका मुशरिकहरू आफूमा कुनै शक्ति छ भन्ठान्छन्? अल्लाहको कसम, अल्लाह तआलाले मलाई फैलाउन पठाउनुभएको यो धर्म प्रभुत्वशाली र सर्वोच्च नहुन्जेल, मेरो शिर धडबाट नछुट्टिउन्जेल म उनीहरूसँग लड्नबाट कहिल्यै पछि हट्नेछैनँ!” त्यसपछि आफ्ना वीर असहाबतर्फ फर्केर यस विषयमा उहाँहरूको राय र विचार सोध्नुभयो। आफ्नो सर्वस्व रसूलुल्लाहलाई सुम्पिसक्नुभएका गौरवशाली असहाबले भन्नुभयो: “अल्लाह तआला र उहाँका रसूल बढी जान्नुहुन्छ। या रसूलल्लाह! हाम्रो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! हामी बैतुल्लाहको तवाफ गर्ने नियतले निस्केका हौँ। न कसैलाई मार्न आएका हौँ, न लड्न। तर हामीलाई काबाको जियारत गर्नबाट रोक्न खोजे भने पक्कै उनीहरूसँग लड्छौँ र आफ्नो लक्ष्यमा पुग्छौँ!…” असहाबे किरामको यो दृढ अडान हाम्रा प्यारा नबीलाई मन पर्यो। उहाँले भन्नुभयो: “ल त्यसो भए, अल्लाह तआलाको शरीफ नाम लिएर हिँड!…” सहाबीहरू प्यारा नबीको वरिपरि “लब्बैक! अल्लाहुम्म लब्बैक!…” भन्दै तल्बिया र “अल्लाहु अकबर! अल्लाहु अकबर!…” भन्दै तकबीर गुन्जाउँदै मक्कातर्फ अघि बढ्न थाल्नुभयो।
एक दिन जुहरको बेला बिलाल हबशीले आफ्नो स्वरको सारा मिठासका साथ अजाने मुहम्मदी दिएर नमाजको समय भएको घोषणा गर्नुभएको थियो। यसै बेला कुरैशको दुई सयजनाको घोडसवार टोली त्यहाँ आइपुग्यो र मक्का र सहाबीहरूको बीचमा पसेर हमला गर्न तयार भई उभियो। तैपनि सारा संसारका सरदार आफ्ना उच्च असहाबसँग पङ्क्ति बाँधेर नमाजमा उभिनुभयो। हाम्रा प्यारा नबीको पछाडि करिब एक हजार चार सय असहाब पङ्क्तिमा निश्चल भएर कियाममा उभिनु र रुकूमा झुक्नु हेर्नलायक दृश्य थियो। अझ सबै एकसाथ सज्दामा जानु त एउटा रवाफिलो पहाड झुकेर फेरि सिधा उभिएजस्तो थियो।
“अल्लाह तआलाको कसम, बैते शरीफको सम्मान गरिने सर्तमा कुरैशले मसँग जे माग्छ, म स्वीकार गर्छु” हदीसे शरीफ
हुदैबियाको अभियान
अल्लाह तआलाको सामु आफ्ना इज्जतदार निधार माटोमा राखेर उहाँहरूले देखाएको नम्रताले कुरैशका केही घोडसवारको मनमा इस्लामप्रति माया पसायो। असहाबे किरामले सलाम फेरेर नमाज सक्नुभएपछि कुरैशी घोडसवारहरूका नाइके यसो भन्दै पछुताए: “मुसलमानहरूको यो अवस्थाको फाइदा उठाएर छापा मारेका भए हामीले उनीहरूमध्ये धेरैलाई मार्ने थियौँ!… उनीहरू नमाजमा हुँदा हामीले किन हमला गरेनौँ?” त्यसपछि “चिन्ता नगर। जसरी भए पनि उनीहरू आफ्नो ज्यान र छोराछोरीभन्दा पनि प्यारो अर्को नमाजमा उभिनेछन्!…” भन्दै यस पटक मौका नगुमाउने कुरा आफ्ना साथीहरूलाई बताए। उनीहरूका यी कुरा अल्लाह तआलाले जिब्रील अलैहिस्सलाममार्फत वही पठाएर प्यारा नबीलाई बताउनुभयो। नाजिल भएको आयते करीमामा भनिएको थियो: “(हे मेरा हबीब!) तिमी उनीहरूमाझ भएर उनीहरूलाई (आफ्ना असहाबलाई) नमाज पढाउँदा (शत्रुको सामुन्ने), (उनीहरूलाई दुई भागमा बाँड,) एउटा भाग तिमीसँग उभियोस् (नमाजमा, अर्को भाग चाहिँ शत्रुको सामुन्ने)। उनीहरूले आफ्ना हतियार साथमा राखून्। तिमीसँग नमाजमा रहेर एक रकअत पढ्नेहरू (नमाज बिगार्ने कामबाट जोगिँदै) शत्रुको सामुन्ने जाऊन्। त्यसपछि अझै नमाज नपढेको अर्को भाग आएर दोस्रो रकअत तिमीसँग पढोस् र उनीहरूले पनि आफ्ना कवच, रक्षा गर्ने सामग्री र हतियार साथमा राखून्। (तशह्हुद तिमीसँगै पढून्। तिमीले सलाम फेरेपछि उनीहरू सलाम नफेरी शत्रुको सामुन्ने जाऊन्; पहिले एक रकअत पढिसकेकाहरू फर्केर आफैँ अर्को एक रकअत पढी सलाम फेरून्। दोस्रो रकअत इमामसँग पढ्नेहरू पनि फेरि आएर अर्को एक रकअत पढी नमाज पूरा गरेर सलाम फेरून्।) काफिरहरू चाहन्छन्, तिमीहरू आफ्ना हतियार र सामानबाट बेखबर रहौ र उनीहरूले तिमीहरूमाथि अचानक छापा मारून्… यदि वर्षाले तिमीहरूलाई कष्ट भयो वा तिमीहरू बिरामी भयौ भने हतियार राखिदिनुमा तिमीहरूलाई कुनै पाप छैन। तैपनि होसियारीका सबै उपाय अपनाऊ। निःसन्देह, अल्लाह तआलाले काफिरहरूका लागि अपमानजनक अजाब तयार पार्नुभएको छ।”२ अस्रको बेला हजरत बिलालले अजान दिनुहुँदा कुरैशी घोडसवारहरू फेरि मक्का र असहाबे किरामको बीचमा हमला गर्न तयार भई उभिए। प्यारा नबीले आयते करीमामा बताइएअनुसार आफ्ना असहाबलाई नमाज पढाउनुभयो। मुसलमानहरूले यति होसियारीसाथ नमाज पढेको देखेर मुशरिकहरू छक्क परे। अल्लाह तआलाले उनीहरूको मनमा डर हालिदिनुभयो। कुनै कदम चाल्ने आँट उनीहरूले गर्न सकेनन्। मक्कामा खबर पुर्याउन त्यहाँबाट हिँडे। प्यारा नबी र उहाँका असहाब पनि त्यहाँबाट मक्कातर्फ लाग्नुभयो। पवित्र मक्काको सिमानामा पुग्दा हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)की ऊँटनी कस्वा बाहिरी कुनै कारणबिना एक्कासि बसिदिई। उठाउन धेरै प्रयास गरियो, तर उठिन। तब सारा सृष्टिका सुल्तानले भन्नुभयो: “यसको यसरी बस्ने बानी छैन। तर कुनै बेला (अबरहाको) हात्तीलाई मक्का पस्नबाट रोकेर राख्नुहुने अल्लाह तआलाले अहिले कस्वालाई पनि रोकेर राख्नुभयो। जसको कुदरतको हातमा मेरो अस्तित्व छ, उहाँ अल्लाह तआलाको कसम खान्छु: अल्लाह तआलाले हरमभित्र गर्न हराम गर्नुभएका कुराहरू (लडाइँ र रगत बगाउन छोड्नेजस्ता)मध्ये कुरैशले मसँग जे मागे पनि म उनीहरूको यो माग अवश्य पूरा गर्नेछु!”
त्यसपछि कस्वालाई उठाउन खोजियो। ऊँटनी उफ्रेर उठी। हरमको सिमानाभित्र पसिन, ठीक सिमानामा रहेको हुदैबिया भन्ने ठाउँमा रोकिई। प्यारा नबी र असहाबे किराम थोरै पानी भएको यस ठाउँमा बास बस्नुभयो।
“कुरैशका मुशरिकहरू आफूमा कुनै शक्ति छ भन्ठान्छन्? अल्लाहको कसम, अल्लाह तआलाले मलाई फैलाउन पठाउनुभएको यो धर्म प्रभुत्वशाली र सर्वोच्च नहुन्जेल, मेरो शिर धडबाट नछुट्टिउन्जेल म उनीहरूसँग लड्नबाट कहिल्यै पछि हट्नेछैनँ!” हदीसे शरीफ
रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले आफ्नो पाल मुबारक मक्काको सिमानाबाहिर टाँग्न लगाउनुभयो। आफ्ना असहाबसहित यहीँ पर्खन थाल्नुभयो। नमाजको समय हुँदा उहाँहरू मक्का मुकर्रमाको सिमानाभित्र गएर नमाज पढ्नुहुन्थ्यो। इनारहरूमा पिउने र प्रयोग गर्ने पानी बाँकी रहेन। प्यारा नबीको लोटामा मात्र पानी थियो। कठिन अवस्थामा परेका सहाबीहरूले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! हाम्रो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! हामीसँग तपाईँको लोटामा बाहेक कतै पानी छैन। हामी त सकियौँ।”
सारा संसारका सरदारले भन्नुभयो: “म तिमीहरूमाझ हुँदासम्म तिमीहरू सकिँदैनौ।” त्यसपछि “बिस्मिल्लाह” भन्दै आफ्नो मुबारक हात लोटामाथि राख्नुभयो। हात उठाएर “लेऊ!…” भन्नुहुँदा उहाँका मुबारक औँलाहरूका बीचबाट धारोझैँ पानी बग्न थाल्यो। असहाबे किरामले अघाउन्जेल पानी पिउनुभयो, वुजू गर्नुभयो, आफ्ना सबै मसक भर्नुभयो, घोडा र ऊँटलाई पनि पानी खुवाउनुभयो। मुस्कुराउँदै आफ्ना असहाबलाई हेरिरहनुभएका दयाका सागर हाम्रा प्यारा नबीले अल्लाह तआलाको हम्द गर्नुभयो। त्यस दिन त्यहाँ उपस्थित हजरत जाबिर बिन अब्दुल्लाहले भन्नुभयो: “हामी एक हजार चार सयजना थियौँ। एक लाख भएका भए पनि त्यो पानी हामी सबैलाई पुग्ने थियो।”
बैअते रिजवान
रसूले अकरम हुदैबियामा हुनुहुँदा पहिलेदेखि नै मुसलमानहरूसँग मित्रता भएको खुजाआ कबिलाका सरदार बुदैल उहाँको सामु आए र वरपरका कबिला पनि मिसिएर कुरैशको सेनाले हुदैबियामा डेरा हालेको र सेना तितरबितर नभएसम्म लड्ने कसम खाएको खबर दिए। तब प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हामी यहाँ कसैसँग लड्न आएका होइनौँ। केवल उमरा गर्न, काबा मुअज्जमाको तवाफ र जियारत गर्न आएका छौँ। तैपनि जसले हामीलाई बैतुल्लाहको जियारतबाट रोक्न खोज्छ, हामी उससँग लड्छौँ। निःसन्देह युद्धहरूले कुरैशलाई निकै थकाएका छन्, कमजोर बनाएका छन् र धेरै क्षति पुर्याएका छन्। उनीहरू चाहन्छन् भने उनीहरूका लागि युद्धविरामको एउटा अवधि तोकिदिन्छु। त्यस अवधिमा उनीहरू मेरो तर्फबाट सुरक्षित रहून्। उनीहरू मेरो र अरू कबिलाहरूको बीचमा नपरून्; मलाई ती कबिलासँग एक्लै छोडून्। यदि म ती कबिलामाथि विजयी भएँ र जनाबे हकले उनीहरूलाई हिदायत दिनुभएर उनीहरू मुसलमान भए भने कुरैशका मुशरिकहरू चाहे भने उनीहरूजस्तै मुसलमान बन्न सक्छन्। यदि उनीहरूले सोचेजस्तै म अरू समुदायमाथि विजयी हुन सकिनँ भने त्यस बेला उनीहरू आफैँ आराम पाउनेछन्, शक्तिशाली हुनेछन्। यदि कुरैशका मुशरिकहरूले यो मानेनन् र मसँग लड्न थाले भने जसको कुदरतको हातमा मेरो अस्तित्व छ, उहाँ अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, फैलाउन प्रयास गरिरहेको यो धर्मका लागि मेरो शिर धडबाट नछुट्टिउन्जेल म उनीहरूसँग लड्नेछु। त्यस बेला अल्लाह तआलाले पनि मलाई सहायता गर्ने आफ्नो वाचा निःसन्देह पूरा गर्नुहुनेछ!”
खुजाआ कबिलाका सरदार बुदैल प्यारा नबीले भन्नुभएका कुरा कुरैशको छाउनीमा पुर्याउन हिँडे। बुदैलबाट हजुर रसूलुल्लाहका कुरा सुनेपछि मुशरिकहरूले आफ्ना अगुवामध्येका उर्वा बिन मसऊदलाई कुरा गर्न प्यारा नबीकहाँ पठाए। कुरैशले कसैलाई पनि मक्का पस्न नदिने पक्का निधो गरेको उर्वाले बताएपछि हबीबे अकरमले भन्नुभयो: “हे उर्वा! अल्लाहका लागि भन! यी कुर्बानीका ऊँटहरू कुर्बानी गर्न र यो काबा मुअज्जमाको जियारत र तवाफ गर्नबाट रोक्न मिल्छ र?” त्यसपछि खुजाआका सरदारलाई भन्नुभएका कुरा उर्वालाई पनि सुनाउनुभयो।
उर्वा एकातिर प्यारा नबीको कुरा सुन्दै थिए, अर्कातिर असहाबे किरामको हालचाल, उहाँहरूले एकअर्कासँग र सारा संसारका सरदारसँग गर्ने व्यवहार, उहाँहरूको आदर र सम्मान नियालिरहेका थिए। हाम्रा प्यारा नबीको प्रस्ताव सुनेपछि उनी उठे र कुरैशीहरूलाई यो कुरा सुनाउन हिँडे। उनीहरूकहाँ पुगेर भने: “हे कुरैशको जमात! म कैसर, नज्जाशी, किसराजस्ता धेरै राजाका दरबारमा दूत बनेर गएको छु भन्ने तिमीहरूलाई थाहै छ। कसम खान्छु, मुसलमानहरूले मुहम्मदलाई देखाउने जस्तो आदर र सम्मान मैले अहिलेसम्म कुनै राजालाई गरिएको देखेको छैन। उनका सहाबीहरूमध्ये कोही पनि उनको अनुमति नपाई बोल्दैनन्; उनको शिरबाट एउटा रौँ खस्यो भने टिपेर बरकतका लागि छातीमा साँचेर राख्छन्। उनको सामु बोल्दा आवाज यति मसिनो पार्छन्, सुनिँदैनसम्म। उनीप्रतिको आदरले उनको मुखमा हेर्न सक्दैनन्, आँखा तल झुकाउँछन्। उनले आफ्ना असहाबलाई कुनै इसारा गरे वा कुनै आदेश दिए भने ज्यान गए पनि त्यो पूरा गर्ने प्रयास गर्छन्।
हे कुरैशको जमात! तिमीहरू तरबारमा जति हात हाले पनि, जति उपाय अपनाए पनि उनीहरूले आफ्ना नबीको एउटा रौँसम्म तिमीहरूलाई सुम्पनेछैनन्। अझ उनलाई कुनै हानि पुग्न र कसैले हात लगाउनसम्म दिनेछैनन्। अवस्था यस्तो छ। अबको कुरा राम्ररी सोच! हालत यस्तो हुँदा मुहम्मदले हामीलाई राम्रो युद्धविरामको प्रस्ताव गरिरहेका छन्, त्यसको फाइदा उठाऊ!”
कुरैशका मुशरिकहरूले यो कुरा मानेनन्, उर्वासँग रुखो व्यवहार गरे र उनको चित्त दुखाए। कुरैशको छाउनीबाट कुनै खबर नआएपछि रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले आफ्ना प्रस्ताव दोहोर्याउन खिराश बिन उमय्यालाई दूत बनाएर पठाउनुभयो। मुशरिकहरूले इस्लामका दूतसँग निकै रुखो व्यवहार गरे। उहाँको ऊँट काटेर खाए, उहाँलाई मार्न झम्टिए। उनीहरूको हातबाट मुस्किलले उम्कनुभएका खिराश बिन उमय्याले प्यारा नबीको सामु आएर भएको कुरा सुनाउनुहुँदा आफ्नो दूतमाथि भएको यो अपमानले उहाँ साह्रै दुःखी हुनुभयो। यसै बेला मुशरिकहरूको छाउनीबाट अहाबीश कबिलाका सरदार हुलैस देखा परे। उनी प्यारा नबीतर्फ आउँदै थिए। मुशरिकहरूले उनलाई दूतको जिम्मा दिएका थिए। हुलैस आउँदै गरेको देखेर हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “यो आउने मानिस कुर्बानीलाई आदर गर्ने, अल्लाह तआलाका आदेश पालन गर्न र इबादत गर्न लालायित रहने कौमका हुन्। (हे मेरा असहाब!) कुर्बानीका ऊँटहरू उनीतिर धपाऊ, उनले देखून्!” असहाबे किरामले कुर्बानीका ऊँटहरू उनीतिर छाडिदिनुभयो र “लब्बैक! अल्लाहुम्म लब्बैक!” भन्दै तल्बिया भन्नुभयो। घाँटीमा डोरी बाँधिएका, कानमा चिनो लगाइएका कुर्बानीका पशु देखेर हुलैसले लामो समयसम्म हेरिरहे। आँखा भरिए, आँसु बगे र हृदयको गहिराइबाट निस्केको शोकाकुल स्वरमा यसो भन्नबाट आफूलाई रोक्न सकेनन्: “मुसलमानहरूको काबाको तवाफ र जियारतबाहेक अरू कुनै नियत छैन। उनीहरूलाई यसबाट रोक्नु कति खराब काम हो! काबाका रबको कसम खान्छु, कुरैशीहरू आफ्नो यो गलत कामका कारण नाश हुनेछन्!” यी कुरा सुनेर सारा संसारका सरदारले भन्नुभयो: “हो, त्यस्तै हो, हे बनू किनानाका भाइ।” लाजले हुलैस हजुर रसूलुल्लाहको सामु आउन सकेनन्, उहाँको मुबारक अनुहारमा हेर्नसम्म सकेनन्। कुरैशको छाउनीमा फर्किए। आफूले देखेका कुरा सुनाएर आफ्नो विचार खुलेर भने: “तिमीहरूले उनलाई काबाको जियारतबाट रोक्नु म ठीक ठान्दिनँ।” कुरैशका मुशरिकहरू साह्रै रिसाए र हुलैसलाई अज्ञानी भएको आरोप लगाए।
“हे उर्वा! अल्लाहका लागि भन! यी कुर्बानीका ऊँटहरू कुर्बानी गर्न र यो काबा मुअज्जमाको जियारत र तवाफ गर्नबाट रोक्न मिल्छ र?” हदीसे शरीफ
यस पटक मुशरिकहरूले क्रूरताका लागि नाम कमाएका मिकरज बिन हफ्सलाई दूत बनाएर पठाए। उनी पनि आफ्नो जवाफ पाएर फर्किए। मिकरज दूत बनेर आएपछि मुसलमानहरूले अचानक छापा मार्लान् भनेर मुशरिकहरू डराए।
प्यारा नबी काम आधामा छोड्न चाहनुहुन्नथ्यो; कुरैशीहरूमाझ इज्जत भएका आफ्ना कुनै सहाबीलाई पठाउन चाहनुहुन्थ्यो। अन्त्यमा हजरत उस्मानलाई पठाउने निधो भयो। हाम्रा प्यारा नबीले उस्मान बिन अफ्फानलाई भन्नुभयो: “‘हामी यहाँ कसैसँग लड्न आएका होइनौँ। केवल काबा मुअज्जमाको तवाफ र जियारत गर्न आएका छौँ। साथमा ल्याएका कुर्बानीका ऊँट काटेर फर्कनेछौँ’ भनेर भन र उनीहरूलाई इस्लामको निम्तो देऊ!” साथै मक्कामा रहेका मुसलमानहरूलाई मक्का छिट्टै विजय हुनेछ भन्ने खुसीको खबर सुनाउन पनि अह्राउनुभयो।३
हजरत उस्मान मुशरिकहरूकहाँ जानुभयो र प्यारा नबीले भन्नुभएका कुरा जस्ताको तस्तै सुनाउनुभयो। उनीहरूले हजरत उस्मानको प्रस्ताव पनि मानेनन्। चाहेमा उहाँ एक्लैले बैतुल्लाहको तवाफ गर्न पाउनुहुने कुरा बताए। हजरत उस्मानले भने भन्नुभयो: “रसूल अलैहिस्सलामले बैतुल्लाहको तवाफ नगर्नुभएसम्म म पनि गर्दिनँ!” यो सुनेर साह्रै रिसाएका मुशरिकहरूले उहाँलाई रोकेर राखे। यो खबर असहाबसम्म “उस्मान शहीद गरिनुभयो” भनेर पुग्यो। यो कुरा प्यारा नबीलाई सुनाइँदा उहाँ साह्रै दुःखी हुनुभयो र भन्नुभयो: “यो खबर साँचो हो भने यो कौमसँग नभिडी हामी यहाँबाट हिँड्नेछैनौँ।” त्यसपछि त्यहीँ भएको समुरा नामको रुखमुनि बस्नुभयो र “अल्लाह तआलाले तिमीहरूलाई मसँग बैअत गर्न आदेश दिनुभएको छ” भन्दै आफ्ना असहाबलाई बैअतका लागि बोलाउनुभयो। वीर असहाबले प्यारा नबीको मुबारक हातमाथि आफ्नो हात राखेर वचन दिनुभयो: “अल्लाह तआलाले तपाईँलाई विजय नदिउन्जेल तपाईँको अगाडि लड्दै लड्दै विजय हासिल गर्ने वा यही बाटोमा शहीद हुने बैअत हामीले गर्यौँ!” प्यारा नबीले आफ्नो एउटा हात अर्को हातमाथि राखेर त्यहाँ उपस्थित नहुनुभएका हजरत उस्मानको तर्फबाट आफैँसँग बैअत गर्नुभयो। आफ्ना असहाबको यो बैअतले रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) साह्रै खुसी हुनुभयो र भन्नुभयो: “रुखमुनि साँचो मनले बैअत गर्नेहरूमध्ये कोही पनि जहन्नममा पस्नेछैन।” यस बैअतलाई “बैअते रिजवान” भनियो।४ असहाबे किराम (रदियल्लाहु अन्हुम) तरबार झिकेर अब आफ्नो ठाउँमा अडिन सक्नुभएको थिएन; रसूल अलैहिस्सलामको एउटा इसारा मात्र पर्खिरहनुभएको थियो। यसै बेला इस्लामी छाउनी नियालिरहेका कुरैशका जासुसहरूले मुजाहिदहरूले हाम्रा प्यारा नबीसँग यस बाटोमा शहादतको शर्बत नपिउन्जेल लड्ने बैअत गरेको र तयारी गरिरहेको देखेका थिए। उनीहरूले तुरुन्तै कुरैशको छाउनीमा पुगेर भएका सबै कुरा सुनाए। प्यारा नबी जुनसुकै सम्भावनालाई ध्यानमा राखेर रातमा असहाबको रक्षा गर्न पहरेदार राख्नुहुन्थ्यो। हजरत उस्मान रोकिनुभएका दिनमध्ये एक रात मिकरजको अगुवाइमा पचासजनाको मुशरिक हुलले इस्लामी सैनिकहरूलाई निद्रामै दबोच्न हमला गर्यो। त्यो रात मुहम्मद बिन मस्लमा र उहाँका साथीहरू पहरामा हुनुहुन्थ्यो। छोटो भिडन्तपछि आएका काफिरहरूलाई उहाँहरूले कसिलो गरी समात्नुभयो। मिकरज मात्र भाग्न सके। बन्दीहरूलाई हजुर रसूलुल्लाहको सामु ल्याइयो। केहीलाई थुनियो, केहीलाई माफ गरियो। मुशरिकहरूले भोलिपल्ट राति पनि छापा मार्न खोजे, तर फेरि समातिए। प्यारा नबीले उनीहरूलाई पनि माफ गरेर छाडिदिनुभयो।
हुदैबियाको सन्धिपत्र
इस्लामी सेना दिनरात युद्धका लागि तयार भएर पर्खिरहेको छ र जुनसुकै बेला हमला गर्न सक्छ भन्ने बुझेपछि काफिरहरूको सेनाको मनमा डर पस्यो। सन्धिबाहेक अर्को बाटो छैन भन्ने देखेर उनीहरूले हतारमा दूतहरूको एउटा प्रतिनिधिमण्डल छाने। सुहैल बिन अम्रको अगुवाइमा छानिएको यो प्रतिनिधिमण्डललाई भनियो: “उनीहरू यस वर्ष मक्का नपस्ने सर्तमा सन्धि गर।”
हाम्रा प्यारा नबीले कुरैशका दूतहरूलाई स्वागत गर्नुभयो। दूतहरूको पहिलो माग थुनिएका आफ्ना मानिसहरूलाई छाडियोस् भन्ने थियो। सारा संसारका सरदारले भन्नुभयो: “मक्कामा थुनेका मेरा असहाबलाई नछाडुन्जेल म तिमीहरूका यी मानिसहरूलाई छाड्दिनँ!” सुहैलले “साँच्चै, तिमीहरूले हामीसँग धेरै न्यायपूर्ण र इन्साफी व्यवहार गर्यौ” भने र मक्कामा थुनिनुभएका हजरत उस्मान र पहिले थुनिएका दसजनाजति असहाबलाई छाड्न लगाए। त्यसपछि छापाका बेला समातेर थुनिएका मुशरिकहरूलाई छाडियो।
लामो कुराकानीपछि सहमति भयो। अब लेख्ने पालो आयो। हजरत अलीलाई लेखक छानियो। सन्धिपत्र लेख्न कागज र मसीदानी तयार पारियो। सारा संसारका लागि रहमत बनाएर पठाइनुभएका हबीबुल्लाहले हजरत अलीलाई भन्नुभयो: “लेख!”
“बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम!” सुहैलले तुरुन्तै यसको विरोध गर्दै भने: “कसम खान्छु, ‘रहमान’ शब्दको अर्थ के हो, मलाई थाहा छैन। यसरी नलेख; ‘बिस्मिक अल्लाहुम्म’ लेख! नत्र म सन्धितिर लाग्दिनँ!” प्यारा नबीले सन्धि हुनुमा निकै ठूला हिकमत देखिरहनुभएको थियो। त्यसैले “‘बिस्मिक अल्लाहुम्म’ पनि राम्रो हो” भन्नुभयो र हजरत अलीलाई त्यसै गरी लेख्न आदेश दिनुभयो। लेखिसकेपछि प्यारा नबीले “यी मुहम्मद रसूलुल्लाह र सुहैल बिन अम्रबीच सहमति भएका, सन्धि भएका र दुवै पक्षले सर्त पूरा गर्ने गरी हस्ताक्षर गरिएका बुँदा हुन्” भन्नुहुँदा सुहैलले हजरत अलीको हात समातेको देखियो। उनी प्यारा नबीतिर फर्केर भने: “कसम खान्छौँ, तिमी रसूलुल्लाह हौ भनेर हामीले मानेका भए तिम्रो विरोध गर्ने थिएनौँ, तिमीलाई काबाको जियारत गर्नबाट रोक्ने थिएनौँ। त्यसैले ‘रसूलुल्लाह’को सट्टा ‘अब्दुल्लाहका छोरा मुहम्मद’ लेख!”
प्यारा नबीले यो पनि स्वीकार गर्दै भन्नुभयो: “अल्लाहको कसम, तिमीहरूले मलाई झूटो ठाने पनि म निःसन्देह अल्लाह तआलाको रसूल हुँ। मेरो नाम र मेरा बुबाको नाम लेखाउँदैमा मेरो नुबुव्वत हराउँदैन। हे अली! त्यो मेटाऊ, मुहम्मद बिन अब्दुल्लाह लेख।”
“रसूलुल्लाह” शब्द मेटाइनुमा असहाबे किराममध्ये कसैको मन मानेन। एकैछिनमा सबै कुरा बिर्सेर उहाँहरूले भन्नुभयो: “हे अली! ‘मुहम्मद रसूलुल्लाह’ लेख, नत्र यी मुशरिकहरू र हाम्रो बीचको कुरा तरबारले मात्र छिन्नेछ!…” प्यारा नबी आफ्ना असहाबको यो जोसले खुसी हुनुभयो, तर मुबारक हातले उहाँहरूलाई चुप लाग्न इसारा गर्नुभयो। हजरत अलीलाई त्यो मेटाउन आदेश दिनुहुँदा उहाँले माफी माग्दै भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! तपाईँको यो मुबारक गुण मेटाउन मेरो हात चल्दैन!…” हाम्रा प्यारा नबीले त्यो ठाउँ देखाउन भन्नुभयो। देखाउनुभएपछि कागज उहाँको हातबाट लिनुभयो, आफ्नै मुबारक औँलाले मेटाउनुभयो र “अब्दुल्लाहका छोरा” लेख्न लगाउनुभयो। त्यसपछि बुँदाहरू लेख्न थालियो: (१) सन्धि दस वर्षसम्म मान्य हुनेछ; यस अवधिमा दुवै पक्ष एकअर्कासँग युद्ध गर्नेछैनन्।
“रुखमुनि साँचो मनले बैअत गर्नेहरूमध्ये कोही पनि जहन्नममा पस्नेछैन” हदीसे शरीफ
(२) मुसलमानहरूले यस वर्ष काबाको जियारत गर्नेछैनन्, एक वर्षपछि मात्र जियारत गर्न सक्नेछन्। (३) काबाको जियारतमा आउने मुसलमानहरू तीन दिन बस्नेछन् र साथमा यात्रुको हतियारबाहेक अरू हतियार राख्नेछैनन्। (४) मुसलमानहरूले काबाको तवाफ गर्दा मक्काका मुशरिकहरू काबाबाट बाहिर निस्केर उनीहरूलाई खुलस्त तवाफ गर्न दिनेछन्।
(५) कुरैशीहरूमध्ये कोही मुसलमान भएर आफ्नो अभिभावकको अनुमतिबिना मदीना गयो भने फिर्ता पठाइनेछ; मुसलमानहरूमध्ये कोही कुरैशको पक्षमा लागेर मक्का गयो भने फिर्ता पठाइनेछैन। यो बुँदाबारे हजरत उमरले “या रसूलल्लाह! यो सर्त पनि मान्नुहुन्छ?” भनेर सोध्नुहुँदा हाम्रा प्यारा नबीले मुस्कुराउँदै भन्नुभयो: “हो। हामीबाट उनीहरूकहाँ जानेहरूलाई अल्लाह तआलाले हामीबाट टाढा राखून्!”
(६) असहाबमध्ये कोही हज वा उमराको नियतले मक्का आयो भने उसको ज्यान र माल सुरक्षित रहनेछ।
(७) मुशरिकहरूमध्ये कोही शाम, मिस्र वा अन्यत्र जाँदै गर्दा मदीना पस्यो भने उसको पनि ज्यान र माल सुरक्षित रहनेछ।
(८) अरू अरब कबिलाहरू आफूले चाहेको पक्षको संरक्षणमा जान सक्नेछन्; मुसलमान वा मुशरिकहरूसँग मिल्न उनीहरू स्वतन्त्र हुनेछन्।५
अब सन्धिमा हस्ताक्षर गर्ने पालो आइसकेको थियो। त्यसै बेला खुट्टामा बाँधिएका साङ्लाहरू घिसार्दै घिसार्दै एकजना मानिस इस्लामी सेनातर्फ आउँदै गरेको देखियो। उहाँ नजिक आउनुभयो, झन् नजिक आउनुभयो र “मलाई बचाउनुहोस्!…” भन्दै चिच्याउनुभयो। यो आवाज सुनेर कुरैशी प्रतिनिधिमण्डलका प्रमुख तुरुन्तै आफ्नो ठाउँबाट जुरुक्क उठे। हातमा काँडे रुखको हाँगा लिएर उहाँको टाउको र मुखमा हान्न थाले। उहाँ भने आफ्नो सारा शक्ति बटुलेर हजुर रसूलुल्लाहका मुबारक घुँडाको फेदमा आफूलाई फ्याँक्नुभयो र “मलाई बचाउनुहोस्, या रसूलल्लाह!” भन्दै बिन्ती गर्नुभयो। मक्कामा मुसलमान हुने सौभाग्य पाएकाले आफ्नै बुबाले साङ्लाले बाँधेका एकजना मुसलमान हुनुहुन्थ्यो उहाँ। हरेक दिन उहाँलाई कडा यातना दिइन्थ्यो, मूर्तिपूजा गर्न बाध्य पारिन्थ्यो। मुशरिकहरू हुदैबिया गएको मौका छोपेर उहाँले साङ्ला चुँडाल्नुभयो, कसैले नदेख्ने गरी मक्काबाट निस्कनुभयो र मुसलमानहरूको बीचमा आइपुग्नुभयो। हिदायत पाउनुभएका यी मुबारक व्यक्ति मुशरिक प्रतिनिधिमण्डलका प्रमुख सुहैलका छोरा हजरत अबू जन्दल हुनुहुन्थ्यो। सुहैलले आफ्ना छोरा अबू जन्दललाई देखाउँदै प्यारा नबीलाई भने: “हामीले केहीबेरअघि लेखेको सन्धिअनुसार तिमीले मलाई फिर्ता गर्नुपर्ने पहिलो मानिस यही हो!”
प्यारा नबी र सहाबीहरू साह्रै दुःखी हुनुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले के जवाफ दिनुहुन्छ भनेर सबै उत्सुकतासाथ पर्खिरहेका थिए। एकातिर सन्धिपत्र, अर्कातिर यातनामा परेका एकजना सहाबी… सारा संसारका सरदारले सुहैललाई भन्नुभयो: “हामीले यो सन्धिपत्रमा अझै हस्ताक्षर गरेका छैनौँ!” सुहैलले जिद्दी गर्दै भने: “हे मुहम्मद! मेरो छोरा यहाँ आइपुग्नुअघि नै सन्धिका बुँदा लेखिसकेका थियौँ। यदि मेरो छोरालाई फिर्ता गरेनौ भने म पनि कहिल्यै सन्धिपत्रमा हस्ताक्षर गर्दिनँ!” प्यारा नबीले “मेरो मुख हेरेर उनलाई सन्धिबाहिर राख” भन्नुभए पनि मुशरिकहरूले यो मानेनन्। सुहैल बिन अम्रले आफ्नो छोरालाई तान्दै तान्दै लैजाँदा अबू जन्दल चिच्याउँदै हुनुहुन्थ्यो: “या रसूलल्लाह! हे मुसलमान दाजुभाइ हो!… मुसलमान हुने सौभाग्य पाएर तपाईँहरूको शरणमा आएँ, तैपनि मलाई मुशरिकहरूको हातमा सुम्पँदै हुनुहुन्छ? हरेक दिन मलाई असह्य यातना दिइनु तपाईँहरूलाई ठीक लाग्छ? या रसूलल्लाह! मलाई धर्मबाट फर्काऊन् भनेर फिर्ता पठाउँदै हुनुहुन्छ?!…”
मन चिर्ने यो बिन्ती सहन निकै गाह्रो थियो। मन घाइते भएका सहाबीहरू रुन थाल्नुभयो। दयाका सागर हाम्रा प्यारा नबीका मुबारक आँखा पनि भरिएका थिए। उहाँ सुहैलको नजिक गएर अनुरोध गर्नुभयो: “आऊ, यसो नगर! उनलाई मलाई सुम्पिदेऊ!” तर सुहैलले जवाफ दिए: “असम्भव, सुम्पिँदिनँ!” तब हाम्रा प्यारा नबीले अबू जन्दललाई “हे अबू जन्दल! अलि सब्र गर! तिमीमाथि गरिने व्यवहार सहन गर! यसको इनाम अल्लाह तआलासँग माग। अल्लाह तआलाले तिमीलाई र तिमीजस्ता कमजोर र असहाय मुसलमानहरूलाई अवश्य एउटा सहजता, एउटा निकास दिनुहुनेछ” भनेर सान्त्वना दिनुभयो र भन्नुभयो: “दिएको वचन नपाल्नु हामीलाई सुहाउँदैन।” उहाँले “हुन्छ, या रसूलल्लाह” भन्दै सब्र गर्ने कुरा बताउनुभयो।
मन चिर्ने यो घटना प्रतिनिधिमण्डलका मुशरिकहरूले समेत सहन सकेनन् र भने: “हे मुहम्मद! तिम्रो मुख हेरेर अबू जन्दललाई हामी आफ्नो संरक्षणमा लिन्छौँ। सुहैललाई उनीमाथि यातना गर्न दिनेछैनौँ!”
त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाह र असहाबे किराम अलि ढुक्क हुनुभयो। (सुहैल बिन अम्र मक्का विजयपछि मुसलमान भएर असहाबे किराममध्येका हुनुभयो।) सन्धिपत्र दुई प्रति लेखियो र दुवै पक्षले हस्ताक्षर गरे। मुशरिकहरू आफ्नो छाउनीमा फर्किए।६ मुसलमानहरूको विपक्षमा जस्ता देखिने यी बुँदाका कारण कुरैशी प्रतिनिधिमण्डल साह्रै खुसी थियो। तर उल्टो, यो सन्धिपत्र मोमिनहरूका लागि ठूलो विजय थियो र यी बुँदा मुसलमानहरूकै पक्षमा थिए। सबैभन्दा पहिले त मुशरिकहरूले मुसलमानहरू एउटा राज्य हुन् भन्ने स्वीकार गरिरहेका थिए। मक्काको कुनै मुशरिक व्यापार वा अरू कुनै कामले शाम वा मिस्र जाँदा मदीना पस्यो भने उसको ज्यान र माल सुरक्षित रहने थियो। यसरी मुशरिकहरूले मुसलमानहरूको जीवन नजिकबाट हेर्ने थिए, इस्लामको न्याय र असहाबले एकअर्कासँग गर्ने सुन्दर व्यवहार देखेर मोहित हुने थिए र इस्लामलाई माया गर्न थाल्ने थिए। अन्त्यमा मुसलमान भएर सहाबीहरूको पङ्क्तिमा सामेल हुने थिए। दस वर्ष चल्नुपर्ने यो सन्धिले मुसलमानहरू बढ्ने थिए, बलिया हुने थिए। इस्लाम चारैतिर फैलिने थियो। तर “कुरैशीहरूमध्ये कोही मुसलमान भएर मदीनामा शरण लिन चाह्यो भने फिर्ता पठाइनेछ” भन्ने बुँदाले प्यारा नबी दुःखी हुनुभएको थियो र भन्नुभएको थियो: “अल्लाह तआलाले उनीहरूका लागि अवश्य एउटा सहजता, एउटा निकास सृष्टि गर्नुहुनेछ।” अब मुशरिकहरूसँग गर्नुपर्ने कुनै काम बाँकी थिएन। रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले असहाबे किरामलाई भन्नुभयो: “उठ! आफ्ना कुर्बानी काट। शिर खौरेपछि एहरामबाट निस्क।” प्यारा नबीले सबैभन्दा पहिले आफ्नो कुर्बानी काट्नुभयो। त्यसपछि उहाँका हजाम हजरत खिराश बिन उमय्याले उहाँको शिर खौरिदिनुभयो। असहाबे किरामले ती मुबारक केश भुइँमा खस्नै नपाउँदै हावामै टिप्नुभयो र बरकतका लागि सम्हालेर राख्नुभयो। सहाबीहरूले पनि आफ्ना कुर्बानी काट्नुभयो; केहीले कपाल खौराउनुभयो, केहीले छोट्याउनुभयो।७
“हे अबू जन्दल! अलि सब्र गर! तिमीमाथि गरिने व्यवहार सहन गर! यसको इनाम अल्लाह तआलासँग माग। अल्लाह तआलाले तिमीलाई र तिमीजस्ता कमजोर र असहाय मुसलमानहरूलाई अवश्य एउटा सहजता, एउटा निकास दिनुहुनेछ” हदीसे शरीफ
हुदैबियामा करिब बीस दिन बसियो। प्यारा नबी आफ्ना साथीहरूसहित मदीना फर्कन हिँड्नुभयो। बाटोमा अल्लाह तआलाले प्यारा नबीलाई सूरा फतह वही गरेर आफ्नो नियामत र सहायता पूरा गर्नुहुनेछ भन्ने खुसीको खबर दिनुभयो। सारा सृष्टिका सुल्तान (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) विजयी भएर उज्यालो मदीनामा पाल्नुभएका दिनमा कुरैशको सकीफ कबिलाका अबू बसीर मुसलमान हुने सौभाग्य पाउनुभएको थियो। मुशरिकहरूको बीचमा बाँच्न नसक्ने बुझेर अबू बसीर पैदलै मदीना आउनुभयो। हुदैबियाको सन्धिअनुसार उहाँ मदीनाबाट निस्कनुभयो र लाल सागरको किनारमा रहेको ईस भनिने ठाउँमा बस्न थाल्नुभयो।८
यो ठाउँ कुरैशका मुशरिकहरू शाम जाने व्यापारिक बाटोमा पर्थ्यो। त्यसपछि कुरैशबाट मुसलमान हुनेहरू मक्का छोडेर मदीना होइन, ईसमा अबू बसीरकहाँ जान थाले। तीमध्ये पहिलो हजरत अबू जन्दल हुनुहुन्थ्यो। त्यसपछि यो क्रम रोकिएन। पचास, सय, दुई सय, तीन सय जना पुगे। शाम जाँदा कुरैशको काफिलाले यहीँबाट गुज्रनुपर्थ्यो। हजरत अबू बसीर र उहाँसँग भएका मुसलमानहरू यहाँबाट गुज्रने मुशरिकहरूलाई समात्नुहुन्थ्यो र मुसलमान बन्न भन्नुहुन्थ्यो। मुसलमान नबन्नेहरूसँग लडेर उनीहरूलाई अप्ठ्यारोमा पार्नुहुन्थ्यो। शामतर्फका व्यापारिक बाटा काटिएको देखेपछि मक्काका मुशरिकहरूले मदीनामा प्रतिनिधिमण्डल पठाए। हुदैबियाको सन्धिपत्रको “कुरैशीहरूमध्ये कोही मुसलमान भएर आफ्नो अभिभावकको अनुमतिबिना मदीना गयो भने फिर्ता पठाइनेछ!…” भन्ने बुँदा हटाइयोस् भनेर बिन्ती गरे। प्यारा नबीले दया गरेर उनीहरूको यो माग स्वीकार गर्नुभयो। यसरी कुरैशीहरूका लागि शामका व्यापारिक बाटा फेरि खुले। मुसलमानहरू पनि आफ्नो सब्रको फलस्वरूप मदीनामा प्यारा नबीकहाँ आइपुग्नुभयो।
हे सुन्दरहरूमध्ये सबैभन्दा सुन्दर!
हे सुन्दरहरूमध्ये सबैभन्दा सुन्दर! तपाईँको प्रेमले मलाई जलायो!
मेरो आँखाले केही देख्दैन, बुद्धि हरेक घडी तपाईँकै सपनामा!
तपाईँ (काब कौसैन)का शाह, म चाहिँ उद्दण्ड दास,
तपाईँको पाहुना बन्छु भनेर यो अलमलिएकोले कसरी भनोस्?
दया गरेर एक पटक हेर्दा मरेका मनहरू ब्युँताउनुभयो,
तपाईँको अनन्त दयाको शरण लिएर ढोका ढकढक्याएँ!
तपाईँ भलाइको मुहान हुनुहुन्छ, औषधिहरूको सागर!
मलाई एक थोपा कृपा गर्नुहोस्, पीडाको औषधि नपाई बसेँ!
सबै आउँछन् मक्का, काबा, सफा र मरवामा,
मैले चाहिँ तपाईँकै लागि पहाड र डाँडा नाघेँ!
हिजो राति सपनामा मेरो शिरले आकाश छोयो,
तपाईँको ढोकाका सेवकहरूले मेरो गर्दनमा टेकेझैँ लाग्यो!
हे हजरत जामी, मेरा प्रियतमका बुलबुल!
तपाईँका कविताहरूबाट यो बैत छानेर लिएँ:
जिब्रो तल झुन्डिएका, लुते कुकुरहरूझैँ,
एक थोपाको आशामा तपाईँको इहसानको सागरमा आइपुगेँ।
मौलाना खालिद बगदादी (कुद्दिसा सिर्रुहू)
“हामीले तिमीलाई निश्चय नै एउटा स्पष्ट विजय दिएका छौँ” फतह: १
हजुर रसूलुल्लाहका निम्तोपत्रहरू
संसारमा घाम लाग्ने थिएन
ती प्यारा प्राण नआउनुभएको भए,
संसारलाई उज्यालो मिल्ने थिएन
मौलिदको त्यो घडी नआएको भए।
स्फटिकले मुछिने थिएन
गुलाफजस्तो मुहार आनन्दले,
मनमा झल्किने नूरले
शरीरको रूप नलिएको भए।
अय्यूबी
