विदाई हज
हिजरतको दसौँ वर्षमा प्यारा नबीले हजको तयारी गर्नुभयो र मदीनाका मुसलमानहरूलाई पनि हजको तयारी गर्न आदेश दिनुभयो। मदीनाबाहिर बस्नेहरूलाई पनि खबर पठाउनुभयो। यसपछि हजारौँ मुसलमान मदीनामा भेला भए। हजुर रसूलुल्लाहले कुर्बानीका लागि सयवटा ऊँट किन्नुभयो। बाटो लाग्नुअघि गुस्ल गर्नुभयो। आफ्नो मुबारक कपाल कोरेर, सुगन्ध लगाएर इजार र रिदा पहिरनुभयो। तयारी पूरा भएपछि हाम्रा प्यारा नबी जिलकादा महिनाको २५ तारिख तीस हजारभन्दा बढीको काफिलासहित जुहरको नमाजपछि मदीनाबाट हिँड्नुभयो। शजराको बाटो हुँदै जुल हुलैफा आइपुग्नुभयो। यहाँ असहाबको सङ्ख्या चालीस हजार नाघिसकेको थियो। रात त्यहीँ बिताउनुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले आफूसँग लगेका सय ऊँटमध्ये एउटा ल्याउन लगाउनुभयो। कुर्बानीको चिनो होस् भनेर त्यसको जुराको दाहिने भाग चिरेर रगत निकाल्नुभयो, घाँटीमा दुईवटा खराउ झुन्ड्याउनुभयो र असहाबलाई पनि त्यसै गर्न आदेश दिनुभयो। दुई रकअत एहरामको नमाज पढ्नुभयो। अल्लाह तआलाको हम्द र प्रशंसापछि सरवरे कायनातले यसो दुआ गर्नुभयो: “या अल्लाह! यसलाई मेरा लागि रिया, देखावा र नाम कमाउने चाहनाबिनाको मबरूर र मकबूल हज बनाइदिनुहोस्!” एहराम बाँधेर जिब्रील अलैहिस्सलामले खबर दिनुभएपछि ठूलो स्वरमा तल्बिया भन्न थाल्नुभयो। असहाबे किराम पनि साथ दिनुभएपछि धर्ती र आकाश तल्बियाको आवाजले गुन्जिन थाले: “लब्बैक, अल्लाहुम्म लब्बैक! लब्बैक, ला शरीक लक लब्बैक! इन्नल हम्द वन्निअमत लक वल मुल्क, ला शरीक लक!…”
बैदाको बाटो हुँदै उहाँहरू मललतर्फ लाग्नुभयो। उहाँको पछि-पछि असहाब बाढीझैँ बगे। बाटोमा पनि मानिसहरू थपिँदै गए। मूसा अलैहिस्सलामसहित करिब सत्तरीजना नबीले नमाज पढ्नुभएको रहवा उपत्यका पुग्दा हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “यो उपत्यका जन्नतका उपत्यकाहरूमध्ये एक हो।” यहाँ नमाज पढियो। त्यहाँबाट मुन्सरफतर्फ लागेर फज्रको नमाज असासामा पढियो। लह्ये जमल पुग्दा उहाँको स्वास्थ्य अलि बिग्रियो; उहाँले सिङ्गी लगाउन लगाउनुभयो र सुक्यामा बास बस्नुभयो। आदरणीय आमा हजरत आमिनाको वफात भएको अब्वा पुग्दा उहाँको कब्रको जियारत गर्नुभयो र रुनुभयो। साथमा भएकाहरूलाई पनि रुवाउनुभयो। त्यसपछि तलआतुल यमन, जुह्फा, गदीरे खुम, कुदैद र उस्फान उपत्यका पुग्नुभयो। यहाँ प्यारा नबीले हजरत अबू बकरलाई भन्नुभयो: “हूद र सालेह अलैहिमस्सलाम कम्मरमा अबा बेरेर, धर्केधर्के कपडा ओढेर, खजुरको रेसाले बुनेका डोरी भएका रातो जवान ऊँटमा चढेर हजका लागि तल्बिया भन्दै यहाँबाट गुज्रनुभएको थियो।”१ गनीम, मर्रुज्जहरान र सरिफ हुँदै उहाँहरू जी तुवा आइपुग्नुभयो। रात त्यहीँ बिताएर फज्रको नमाज पढिसकेपछि हजून पार गर्दै कदा उकालोबाट मक्का पस्नुभयो। दस दिनको यात्रापछि जिलहिज्जाको ४ तारिख मक्का पुग्नुभयो। यमन र अरू ठाउँबाट हज गर्न आएकाहरू पनि मिसिएपछि मुसलमानहरूको सङ्ख्या ९० हजार नाघ्यो। (एउटा रिवायतमा एक लाख चौध हजार, अर्को रिवायतमा करिब एक लाख बीस हजार थियो।)
“या अल्लाह! यसलाई मेरा लागि रिया, देखावा र नाम कमाउने चाहनाबिनाको मबरूर र मकबूल हज बनाइदिनुहोस्!” हदीसे शरीफ
बैतुल्लाह देख्नुहुँदा हजुर रसूलुल्लाहले यो दुआ गर्नुभयो:
“या अल्लाह! यस घरको इज्जत, उच्चता, रवाफ र प्रतिष्ठा बढाइदिनुहोस्। हज र उमरा गरेर यसको सम्मान गर्नेहरूको पनि इज्जत, रवाफ, सम्मान र भलाइ बढाइदिनुहोस्।”
त्यसपछि उहाँले मनासिक सुरु गर्नुभयो। हजको अवधिभर मक्का र मिनाका बीचमा अब्तहमा टाँगिएको पालमा बस्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबी जिलहिज्जाको ८ (तर्विया) तारिख मिना र ९ (अरफा) तारिख अरफात जानुभयो। अरफात उपत्यकाको बीचमा रहेको उरना उपत्यकामा आएर रोकिनुभयो। जुहरपछि कस्वा नामको आफ्नो ऊँटनीमाथि विदाई खुत्बा दिनुभयो र असहाबे किराम रदियल्लाहु अन्हुमसँग बिदा लिनुभयो।२
तपाईँकहाँ आएँ!
हे पापीहरूका शरणस्थल, तपाईँको शरण लिन आएँ!
धेरै गल्ती गरेँ, तपाईँसँग बिन्ती गर्न आएँ!
अँध्यारा ठाउँतिर बहकिएँ, दलदलमा फसेँ,
सही बाटो उज्यालो पार्ने ज्योतिको मुहानमा आएँ।
निस्कन एउटै ज्यान बाँकी छ, हे सबै ज्यानका ज्यान!
“ज्यान कुर्बान गर्न आएँ” भन्नु सुहाउँछ र?
दुखीहरूका वैद्य हुनुहुन्छ तपाईँ, म भने मनको रोगी,
मनको घाउको औषधिका लागि तपाईँको ढोका ढकढक्याउन आएँ।
उदारहरूको ढोकामा केही लैजानु भुल हो,
तपाईँले पाइला टेकेर धन्य पार्नुभएको माटो चुम्न आएँ।
पाप धेरै छन्, पहाडजस्ता; अनुहार कालो, अलकत्राजस्तो!
यो भारी र यो कालोपनबाट पूरै मुक्त हुन आएँ।
तपाईँको उदारताको सागरको एक थोपाले पक्कै सबै पखालिदिन्छ,
मेरो अनुहारजस्तै कालो भए पनि, आफ्नो आमालनामा लिएर आएँ।
तपाईँको सँघारमा अनुहार राख्न पाए, हे ज्यानभन्दा प्यारा!
पानीले नहुने काम त्यो माटोबाट पूरा हुन्छ!
