प्यारा नबीको वफात
हिजरतको एघारौँ वर्ष थियो। यस वर्ष आउनुहुँदा जिब्रील अलैहिस्सलामले हाम्रा प्यारा नबीलाई कुरआने करीम सुरुदेखि अन्त्यसम्म दुई पटक पढेर सुनाउनुभयो। यसअघिका वर्षहरूमा भने एक पटक मात्र सुनाउनुहुन्थ्यो। जिब्रील अलैहिस्सलामले सबैभन्दा अन्तिममा पुर्याउनुभएको, भावार्थमा “जब अल्लाह तआलाको सहायता र विजयको दिन आउँछ र तिमी मानिसहरूलाई अल्लाह तआलाको धर्म (इस्लाम)मा हुलका हुल पसेको देख्छौ, तब आफ्ना रबको हम्दसहित तस्बीह गर! उहाँसँग क्षमा माग! किनभने उहाँ सधैँ तौबा स्वीकार गर्नुहुन्छ”१ भनिएको सूरा नस्र सुनेपछि सरवरे आलम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले भन्नुभयो: “हे जिब्रील! मेरो मृत्यु नजिकिँदै छ भन्ने म भित्रैबाट महसुस गरिरहेको छु।” तब जिब्रील अलैहिस्सलामले यी आयते करीमा पढ्नुभयो; भावार्थमा: “आखिरत तिम्रा लागि दुनियाँभन्दा उत्तम छ। ‘म राजी भएँ’ नभनुन्जेल तिम्रा रबले तिमीलाई तिमीले चाहेको सबै दिनुहुनेछ।”२
हिजरतको एघारौँ वर्ष, सफर महिनाको सत्ताईसौँ दिन रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को मुबारक शिर दुख्न थाल्यो। उहाँ आफ्नी सम्मानित पत्नी हजरत आइशा (रदियल्लाहु अन्हा)को कोठामा पाल्नुभयो। अब्दुर्रहमान बिन अबी बकरलाई बोलाएर आफूपछि अबू बकर सिद्दीक खलीफा छानिऊन् भनेर वसीयत लेखाउने कुरा बताउनुभयो र मसीदानी र कलम ल्याउन आदेश दिनुभयो। हजरत अबू बकरका छोरा अब्दुर्रहमान आदेश पालन गर्न जाँदै गर्दा उहाँले भन्नुभयो: “पछि ल्याउनेछौ, अहिले बस्न देऊ!” अनि मस्जिदे शरीफ पाल्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले त्यो दिन मदीनामा रहेका सबै असहाबे किरामलाई जुहरको नमाजमा मस्जिदमा भेला हुन खबर पठाउनुभयो। सरवरे आलमले नमाज पढाइसकेपछि मिम्बरमा उक्लेर खुत्बा दिनुभयो। आफ्ना असहाबलाई उपदेश दिनुभयो र उहाँहरूसँग माफी माग्नुभयो। त्यसपछि असहाबमध्ये अबू बकर सिद्दीकको श्रेष्ठता, उहाँको मूल्य र आफू उहाँसँग कति खुसी हुनुहुन्छ भन्ने कुरा बताउनुभयो। त्यो यस्तो खुत्बा थियो कि सुन्ने सबै हृदय काँपे, आँखाबाट आँसु बगे। त्यसपछि उहाँले “हे मानिसहरू हो! तिमीहरूका नबीका रूपमा मलाई कस्तो पायौ?” भनेर सोध्नुहुँदा असहाबे किरामले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अल्लाह तआलाले हाम्रो तर्फबाट तपाईँलाई प्रशस्त भलाइ दिऊन्। तपाईँ हाम्रा लागि अत्यन्त दयालु बुबा र उपदेश दिने दयालु दाजुजस्तै हुनुहुन्थ्यो। अल्लाह तआलाले तपाईँलाई दिनुभएको नुबुव्वतको कर्तव्य पूरा गर्नुभयो। तपाईँमाथि नाजिल भएको वही हामीसम्म पुर्याउनुभयो। आफ्ना रबको बाटोतर्फ, इस्लामतर्फ हिकमत र राम्रो उपदेशले बोलाउनुभयो। अल्लाह तआलाले तपाईँलाई सबैभन्दा सुन्दर र उच्च बदला दिऊन्।”
त्यसपछि प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे मोमिनहरू हो! अल्लाहको नाममा, ममाथि जसको जुनसुकै हक छ, ऊ उठोस्, आओस् र कियामतअघि यहीँ लिओस्।”
तर आफ्नो हक लिन उठेर आउने कोही भएन। हजुर रसूलुल्लाहले दोस्रो र तेस्रो पटक पनि अल्लाह तआलाको नाम लिँदै भन्नुभयो: “जसको हक छ, ऊ आओस् र लिओस्।” तब असहाबे किराममध्ये अति वृद्ध हजरत उक्काशा उठ्नुभयो र रसूलुल्लाहको सामु पुग्नुभयो। त्यसपछि भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! तबूकको गजवामा म तपाईँसँगै थिएँ। तबूकबाट फर्कँदा मेरो र तपाईँको ऊँट छेउछेउमा परेका थिए। म आफ्नो ऊँटबाट ओर्लेँ, तपाईँको नजिक पुगेँ। मेरो उद्देश्य तपाईँको मुबारक शरीर चुम्नु थियो; त्यति नै बेला तपाईँले कोर्राले मेरो पिठ्युँमा हान्नुभएको थियो। किन हान्नुभयो, मलाई थाहा छैन।”
“आखिरत तिम्रा लागि दुनियाँभन्दा उत्तम छ। ‘म राजी भएँ’ नभनुन्जेल तिम्रा रबले तिमीलाई तिमीले चाहेको सबै दिनुहुनेछ” जुहा: ४–५
प्यारा नबीले आदेश दिनुभयो: “हे उक्काशा! अल्लाह तआलाले तिमीलाई उहाँका रसूलले जानीजानी हान्नेबाट जोगाऊन्। हे बिलाल! मेरी छोरी फातिमाको घर जाऊ। त्यो कोर्रा मलाई ल्याइदेऊ।” हजरत बिलाल मस्जिदबाट निस्कनुभयो। टाउकोमा हात राखेर “रसूलुल्लाहले आफूमाथि किसास गराउनुहुने रे!” भन्दै उहाँ अचम्ममा पर्नुभएको थियो। घर पुगेर ढोका ढकढक्याउँदै भन्नुभयो: “हे रसूलुल्लाहकी कुलीन छोरी! रसूलुल्लाहको कोर्रा मलाई देऊ!” हाम्री आमा हजरत फातिमाले सोध्नुभयो: “हे बिलाल! अहिले न हजको समय हो, न गजवाको! बुबालाई कोर्रा के गर्न चाहियो?” हजरत बिलालले भन्नुभयो: “हे फातिमा! तिमीलाई थाहा छैन? त्यही कोर्राले रसूलुल्लाहमाथि किसास गरिँदै छ!”
हाम्री आमा फातिमाले हजरत बिलाललाई कडासँग सम्झाउनुभयो: “हे बिलाल! रसूलुल्लाहबाट किसास लिएर आफ्नो हक लिन कसको मन मान्ला? माग्नुभएकै छ भने दिन्छु। तर हसन र हुसैनलाई भन, जसले आफ्नो हक लिन्छ, किसास उनीहरूमाथि गराऊन्। ती व्यक्तिले आफ्नो हक उनीहरूबाट लिऊन्। खबरदार, रसूलुल्लाहमाथि किसास गर्न नदिऊन्।” हजरत बिलाल मस्जिद आउनुभयो र कोर्रा हजुर रसूलुल्लाहलाई दिनुभयो; उहाँले त्यो हजरत उक्काशालाई दिनुभयो। यो देखेर हजरत अबू बकर र हजरत उमरले बिन्ती गर्नुभयो: “हे उक्काशा! हेर, हामी तिम्रो सामु तयार छौँ, आफ्नो हक हामीबाट लेऊ। रसूलुल्लाहबाट कृपया नलेऊ!” तब प्यारा नबीले हजरत अबू बकरलाई भन्नुभयो: “हे अबू बकर! तिमी छोड, बीचबाट हट। हे उमर! तिमी पनि हट। अल्लाह तआलालाई तिमीहरूको उच्च दर्जा थाहा छ।” त्यसपछि हजरत अली उठेर भन्नुभयो: “हे उक्काशा! तिमीले रसूलुल्लाहलाई हान्नुमा मेरो मन मान्दैन। हेर, मेरो पिठ्युँ र पेट; आऊ, आफ्नो हक मबाट लेऊ, चाहन्छौ भने सय पटक हान। तर रसूलुल्लाहलाई नछोऊ!” त्यसपछि प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे अली! तिमी पनि बस। अल्लाह तआलालाई तिम्रो उच्च दर्जा र हाल पनि थाहा छ।” यस पटक हजरत हसन र हुसैन उठेर भन्नुभयो: “हे उक्काशा! तिमीलाई पनि थाहा छ, हामी रसूलुल्लाहका नाति हौँ। त्यसैले हामीमाथि किसास भनेको रसूलुल्लाहमाथि किसास हो। आफ्नो हक हामीबाट लेऊ, रसूलुल्लाहलाई कृपया नहान!” तब प्यारा नबीले उहाँहरूलाई भन्नुभयो: “हे मेरा दुवै आँखाका खुसी! तिमीहरू पनि बस।” त्यसपछि भन्नुभयो: “हे उक्काशा! आऊ, हान!”
उक्काशाले “या रसूलल्लाह! तपाईँले मलाई हान्नुहुँदा मेरो शरीर खुला थियो” भन्नुहुँदा हाम्रा प्यारा नबीले आफ्नो मुबारक पिठ्युँ खोल्नुभयो। यसै बेला असहाबे किरामबाट सुँक्कसुँक्क रुवाइ सुनियो; उहाँहरूले भन्नुभयो: “हे उक्काशा! के तिमी रसूलुल्लाहको मुबारक पिठ्युँमा हान्छौ?” सबै शोकमा डुबेर पर्खिरहनुभएको थियो। हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक पिठ्युँमा नुबुव्वतको मोहर देख्नासाथ हजरत उक्काशाले एक्कासि भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! आफ्नो हक लिन तपाईँको त्यो मुबारक पिठ्युँमा हान्ने, तपाईँमाथि किसास गर्ने बल कसमा होला, कसले यो आँट गर्न सक्ला?” र सारा सृष्टिका सुल्तानको मुबारक नुबुव्वतको मोहर चुमिहाल्नुभयो। तब रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले उहाँलाई भन्नुभयो: “होइन, या त हान्छौ, या माफ गर्छौ।” हजरत उक्काशाले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! मैले माफ गरेँ। के अल्लाह तआलाले पनि मलाई कियामतको दिन माफ गर्नुहोला?” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “जो जन्नतमा मेरो साथी हेर्न चाहन्छ, उसले यी पीरे फानी (वृद्ध)लाई हेरोस्।” हजुर रसूलुल्लाहको यो मुबारक वचन सुनेर असहाबे किरामले उहाँको निधारमा दुई आँखाका बीचमा चुम्बन गर्न थाल्नुभयो। सबै भन्दै हुनुहुन्थ्यो: “धन्य हौ तिमी, धन्य हौ! हे उक्काशा! रसूलुल्लाहसँग रहनुको सम्मानमा तिमीले जन्नतमा उच्च दर्जा पायौ।”३
उसामा बिन जैदलाई सेनापति नियुक्त गरिनु
सफर महिनाका अन्तिम दिन थिए। उत्तरको बाइजान्टिन साम्राज्य मुसलमानहरूका लागि ठूलो खतरा बन्नुअघि नै सारा संसारका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) उनीहरूलाई फेरि इस्लाममा बोलाउन, नमाने युद्ध गर्न र इस्लामी राज्यको अधीनमा ल्याउन चाहनुहुन्थ्यो। त्यसैले रूमीहरूसँग लड्न आफ्ना वीर असहाबलाई तयार हुन आदेश दिनुभयो। असहाबे किराम तयारी गर्न छरिनुभयो। रसूले अकरमले हजरत उसामा बिन जैदलाई बोलाउनुभयो र भन्नुभयो: “हे उसामा! अल्लाह तआलाको नाम र बरकतसहित शाम, बल्काको सिमाना, फिलिस्तीनको दारुमसम्म, तिम्रा बुबा शहीद गरिएको ठाउँसम्म जाऊ। ती ठाउँ घोडाले कुल्चाऊ। मैले तिमीलाई यस सेनाको प्रधान सेनापति नियुक्त गरेँ। उब्नाका मानिसहरूमाथि अचानक पुग, बिजुलीझैँ झम्ट। आफू जाने ठाउँमा खबर पुग्न नपाउने गरी छिटो जाऊ। बाटो देखाउनेहरूलाई साथमा लिएर जासुस र हेरालुलाई अगाडि पठाऊ। अल्लाह तआलाले विजय दिनुभयो भने उनीहरूमाझ थोरै समय मात्र बस।” जुर्फमा छाउनी बनाउन आदेश दिनुभयो र आफ्ना मुबारक हातले झन्डा बाँधेर उसामालाई सुम्पनुभयो।४
मस्जिदमा मिम्बरमा उक्लेर भन्नुभयो: “हे मेरा असहाब! उसामाका बुबा जैद जसरी सेनापति हुन लायक थिए र मेरो नजरमा सबैभन्दा प्यारा थिए, त्यसरी नै उनीपछि उनका छोरा उसामा पनि सेनापति हुन लायक छन्। उसामा मेरो नजरमा मानिसहरूमध्ये सबैभन्दा प्यारामध्ये एक हुन्।”
हजरत उसामाको कमानमा युद्धमा जानेहरूमध्ये हजरत अबू बकर, हजरत उमर, हजरत अबू उबैदा बिन जर्राह, हजरत साद बिन अबी वक्कासजस्ता असहाबका अगुवाहरू पनि हुनुहुन्थ्यो।
तर भोलिपल्ट सारा सृष्टिका सुल्तान अचानक बिरामी पर्नुभएकाले सेनाको हिँडाइ प्यारा नबीले आखिरततर्फ प्रस्थान गर्नुभएपछिसम्म पछि सर्यो। हाम्रा प्यारा नबीलाई कडा ज्वरो (हुम्मा) लागेको थियो। ज्वरो झन्-झन् बढ्दै थियो, रोग चर्किँदै थियो।
पीडा अलि कम भएको एक मध्यरातमा उहाँ ओछ्यानबाट उठ्नुभयो, लुगा लगाएर कतै जान तयार हुनुभयो। यो देखेर हाम्री आमा हजरत आइशाले सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा र मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! कहाँ जाँदै हुनुहुन्छ?” सरवरे आलम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले भन्नुभयो: “बकीको कब्रिस्तानमा गाडिएकाहरूका लागि इस्तिगफार गर्न मलाई आदेश भएको छ। म त्यहीँ जाँदै छु।”
अबू मुवैहिब र अबू राफेलाई साथमा लिएर जानुभयो। कब्रिस्तानमा लामो समयसम्म दुआ गर्नुभयो, उनीहरूको क्षमा र मगफिरतका लागि अल्लाह तआलासँग बिन्ती गर्नुभयो। प्यारा नबीको यो लगातारको बिन्ती देखेर साथमा रहनुभएका सहाबीहरूले भन्नुभयो: “हामी पनि अहिले यहीँ गाडिएका भए र हजुर रसूलुल्लाहको यो दुआ पाउने सौभाग्य पाएका भए!” हाम्रा प्यारा नबीले अबू मुवैहिबतिर फर्केर भन्नुभयो: “हे अबू मुवैहिब! मलाई दुनियाँका खजाना र आखिरतका नियामतमध्ये रोज्न स्वतन्त्र छोडियो। मलाई भनियो: ‘चाहन्छौ भने दुनियाँमा रहिरह, त्यसपछि जन्नत जाऊ; चाहन्छौ भने लिकाउल्लाह (अल्लाह तआलासँगको भेट) पाएर जन्नतमा पस।’ मैले लिकाउल्लाह र त्यसपछि जन्नत रोजेँ।”
“हे मोमिनहरू हो! अल्लाहको नाममा, ममाथि जसको जुनसुकै हक छ, ऊ उठोस्, आओस् र कियामतअघि यहीँ लिओस्” हदीसे शरीफ
एक दिन उहुदमा रहेका शहीदहरूका लागि मगफिरत माग्न निस्कनुभयो। उहाँहरूका लागि अल्लाह तआलासँग लामो समय बिन्ती गर्दै दुआ गर्नुभयो। त्यसपछि मस्जिद आएर असहाबे किरामलाई भन्नुभयो: “कौसरको हौजमा तिमीहरूमध्ये सबैभन्दा पहिले पुग्ने र तिमीहरूलाई स्वागत गर्ने म नै हुनेछु। हाम्रो भेट्ने ठाउँ त्यही हो… मपछि तिमीहरू शिर्कमा फर्कनेछौ भन्ने डर मलाई छैन। तर दुनियाँमा फस्नेछौ, त्यसका लागि एकअर्कासँग डाह गर्नेछौ, एकअर्कालाई मार्नेछौ र अन्त्यमा तिमीहरूभन्दा अघिकाहरू नष्ट भएर गएझैँ तिमीहरू पनि नष्ट भएर जानेछौ भन्ने डर मलाई छ…” त्यसपछि आफ्नो धन्य घर पाल्नुभयो। रोग झन् गम्भीर भएको थियो। मुबारक पत्नीहरूले हाम्रा प्यारा नबी हाम्री आमा हजरत आइशाको घरमा बस्नुभएको चाहेको र आफ्ना हक उहाँलाई दिएको कुरा बताउनुभयो। आफ्ना पवित्र पत्नीहरूको यो त्यागमा खुसी हुनुहुँदै उहाँले सबैका लागि दुआ गर्नुभयो र त्यसपछिका दिन हाम्री आमा हजरत आइशाको घरमा बिताउन थाल्नुभयो। रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को ज्वरो निकै बढेको थियो। ज्वरोको तापले ओछ्यानमा यता-उता कोल्टे फेर्नुपर्थ्यो। यस्तो हालतमा असहाबे किराम भेट्न जानुहुन्थ्यो र हजुरले भोगिरहनुभएको कडा कष्ट देखेर अत्यन्त दुःखी हुनुहुन्थ्यो। अबू सईद खुद्रीले सुनाउनुभयो: “म रसूलुल्लाहको मुबारक सामु गएको थिएँ। उहाँमाथि मखमलको एउटा ओढ्ने थियो। ज्वरोको ताप ओढ्नेबाहिरसम्म आइरहेको थियो; तापले गर्दा हामी ओढ्नेमा हात छुवाउन सक्दैनथ्यौँ। हाम्रो अचम्म र दुःख देखेर हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो:
‘सबैभन्दा कडा विपत्ति नबीहरूमाथि आउँछ। तैपनि नबी विपत्तिमा, तिमीहरू पाएका इहसानमा खुसी हुनुभन्दा पनि बढी खुसी हुनुहुन्छ।’”
उम्मे बिश्र बिन्त बराले सुनाउनुभयो: “म रसूलुल्लाहलाई भेट्न गएकी थिएँ। उहाँको मुबारक शरीर आगोझैँ पोलिरहेको थियो। मैले भनेँ: ‘या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! यत्रो कडा रोग मैले कहिल्यै देखेकी थिइनँ!…’ उहाँले भन्नुभयो: ‘हे उम्मे बिश्र! ज्वरो कडा हुनु मेरो सवाब धेरै होस् भनेर हो। यो रोग खैबरमा मैले चाखेको विषालु मासुको असर हो। त्यो मासुको पीडा म सधैँ महसुस गर्थेँ। त्यो दिन खाएको विषले अहिले मेरो अब्हर, अर्थात् महाधमनी चुँडाउँदै छ।’”५
हाम्रा प्यारा नबीले हजरत अब्दुल्लाह बिन मसऊदलाई पनि भन्नुभयो: “रोग लाग्ने यस्तो कुनै मुसलमान छैन, जसका गल्ती र पाप अल्लाह तआलाले रुखका पात झरेझैँ झारिदिनुहुन्न!”६ रोग दिनदिनै चर्किँदै थियो। असहाबे किराम यसबाट साह्रै दुःखी हुनुहुन्थ्यो, घरमा चैन पाउनुहुन्नथ्यो। उहाँहरू मस्जिदमा भेला हुनुभयो र प्यारा नबीको हाल सोध्न हजरत अलीलाई उहाँको सामु पठाउनुभयो। सारा संसारका सरदारले इसाराले सोध्नुभयो: “मेरा असहाब के भन्दै छन्?” उहाँले भन्नुभयो: “‘रसूलुल्लाह हामीबीचबाट जानुभयो भने!…’ भन्दै उहाँहरू साह्रै दुःखी हुनुहुन्छ, आत्तिनुभएको छ।” असहाबप्रति उहाँहरूको भन्दा कैयौँ गुणा बढी दया भएका हाम्रा प्यारा नबी रोगको पीडा सहँदै उठ्नुभयो, हजरत अली र हजरत फज्ल बिन अब्बासको सहारा लिएर मस्जिद आउनुभयो। मिम्बरमा उक्लेर अल्लाह तआलाको हम्द र प्रशंसा गरेपछि असहाबे किरामलाई भन्नुभयो:
“हे मेरा असहाब! मेरो मृत्युको कुरा सोचेर तिमीहरू आत्तिँदै रहेछौ। के कुनै नबी आफ्नो उम्मतका बीच सधैँभरि रहनुभयो र म पनि तिमीहरूका बीच सधैँभरि रहूँ? जानिराख, म आफ्ना रबसँग मिल्न जानेछु। तिमीहरूलाई मेरो उपदेश यो हो: मुहाजिरहरूका ठूलाबडालाई आदर गर! हे मुहाजिरहरू हो! तिमीहरूलाई मेरो वसीयत यो हो: अन्सारसँग भलाइ गर! उनीहरूले तिमीहरूसँग भलाइ गरे। तिमीहरूलाई आफ्ना घरमा बास दिए। आफ्नै गुजारा कष्टमा चल्दा पनि तिमीहरूलाई आफूभन्दा अगाडि राखे। आफ्नो धनमा तिमीहरूलाई साझेदार बनाए। जो कोही अन्सारमाथि शासक बन्छ, उसले उनीहरूको हेरचाह गरोस्, उनीहरूमध्ये कसैले गल्ती गरे माफ गरोस्।” भन्नुभयो। त्यसपछि मन छुने धेरै सुन्दर उपदेश दिँदै भन्नुभयो: “अल्लाह तआलाले आफ्नो एउटा बन्दालाई संसारमा रहने कि आफ्ना रबसँग मिल्ने, यी दुईमध्ये एउटा रोज्ने छुट दिनुभयो। ती बन्दाले आफ्ना रबसँग मिल्न चाहे।” हजुर रसूलुल्लाहले यी कुरामा आफ्नो वफाततिर इसारा गर्नुभएको हो भनेर हजरत अबू बकरले बुझ्नुभयो र “या रसूलल्लाह! हाम्रा ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्!” भन्दै रुन थाल्नुभयो। दयाका सागर हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले “नरोऊ, हे अबू बकर!” भन्नुभयो र उहाँलाई सब्र गर्नुपर्छ, सहनुपर्छ भनेर आदेश दिनुभयो। उहाँका मुबारक आँखाबाट आँसु बगिरहेका थिए। “हे मेरा असहाब! दीने इस्लामको बाटोमा सच्चाइ र इखलासका साथ आफ्नो धन कुर्बान गर्ने अबू बकरसँग म साह्रै राजी छु। आखिरतको बाटोमा कसैलाई साथी बनाउने कुरा मेरो हातमा भएको भए म उनैलाई रोज्ने थिएँ।” भन्नुभयो र “मस्जिदतिर खुल्ने ढोकामध्ये अबू बकरको बाहेक सबै बन्द गर!” भनेर आदेश दिनुभयो।
त्यसपछि मिम्बरबाट ओर्लिएर हाम्री आमा हजरत आइशाको कोठामा फर्कनुभयो। असहाबे किराम रुन थाल्नुभयो। यो देखेर प्यारा नबी हजरत अली र फज्ल बिन अब्बासको पाखुरा समातेर फेरि मस्जिदमा पाल्नुभयो। मिम्बरको तल्लो खुड्किलोमा उभिएर असहाबे किरामलाई यसो भन्नुभयो: “हे मुहाजिरहरू र हे अन्सार! समय तोकिएको कुरामा पुग्न हतार गर्नुको कुनै फाइदा छैन। अल्लाह तआला कुनै पनि बन्दाका लागि हतार गर्नुहुन्न। कसैले अल्लाह तआलाको कजा र कदर बदल्न, उहाँको इच्छाभन्दा माथि हुन खोज्यो भने उहाँले उसलाई कहरले तहसनहस पारिदिनुहुन्छ।
अल्लाह तआलासँग छल गर्न, उहाँलाई धोका दिन खोज्नेको काम बिग्रन्छ, ऊ आफैँ धोकामा पर्छ। जानिराख, म तिमीहरूप्रति रऊफ र रहीम छु। तिमीहरू पनि मसँग आएर मिल्नेछौ। तिमीहरू आएर मिल्ने ठाउँ कौसरको हौजको किनार हो। जन्नतमा पस्न र मसँग मिल्न चाहनेले खेर जाने कुरा नगरोस्। हे मुसलमानहरू हो! काफिर हुनु र पाप गर्नु नियामत बदलिनु र रिज्क घट्नुको कारण बन्छ। मानिसहरूले अल्लाह तआलाका आदेश माने भने शासनप्रमुख, अधिकारी र हाकिमहरूले उनीहरूमाथि दया र माया गर्छन्। फिस्क, फुजुर र उच्छृङ्खलता गरे, पाप गरे भने उनीहरूले दयालु शासक पाउँदैनन्। मेरो जीवन तिमीहरूका लागि हितकर भएझैँ मेरो मृत्यु पनि हित र रहमत हो। यदि मैले कसैलाई अन्यायपूर्वक पिटेको वा नराम्रो कुरा भनेको छु भने उसले मलाई पनि त्यसै गरेर आफ्नो हक लिओस्; तिमीहरूमध्ये कसैबाट अन्यायपूर्वक केही लिएको छु भने उसले त्यो फिर्ता मागोस् – म राजी छु र आपसमा हलाल गराउन तयार छु। किनभने संसारको सजाय आखिरतको सजायभन्दा धेरै हलुका हुन्छ। यसलाई सहन अझ सजिलो छ।” यसअघि हजरत अबू बकरसँग आफू खुसी भएको बताउनुभएझैँ यस खुत्बामा हजरत उमरसँग पनि खुसी भएको कुरा बताउनुभयो र भन्नुभयो: “उमर मसँग छन्, म पनि उनीसँग छु। मपछि सत्य उमरसँगै हुनेछ।”
“सबैभन्दा कडा विपत्ति नबीहरूमाथि आउँछ। तैपनि नबी विपत्तिमा, तिमीहरू पाएका इहसानमा खुसी हुनेभन्दा पनि बढी खुसी हुनुहुन्छ” हदीसे शरीफ
यो खुत्बापछि हजुर रसूलुल्लाह मिम्बरबाट ओर्लनुभयो। नमाजपछि फेरि मिम्बरमा चढेर वसीयत र उपदेश दिइसकेपछि भन्नुभयो: “तिमीहरूलाई अल्लाह तआलाको जिम्मा लगाएँ।” अनि असहाबबाट छुट्टिएर आफ्नो कोठामा पाल्नुभयो। सारा संसारका सरदार (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले पीडा साह्रै चर्केको एक दिन असहाबे किरामसँग हलाल गराउन र बन्दाका हक बोकेर आखिरत नजान हजरत बिलाल हबशीलाई बोलाउन पठाउनुभयो। उहाँलाई भन्नुभयो: “मानिसहरूलाई पुकार! मस्जिदमा जम्मा होऊन्। म उनीहरूलाई आफ्नो अन्तिम वसीयत गर्न चाहन्छु!…”
हजरत बिलालले असहाबलाई मस्जिदमा जम्मा गर्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबी हजरत अली र फज्लको सहारा लिएर मस्जिदमा पाल्नुभयो। मिम्बरमा बस्नुभयो र अल्लाह तआलाको हम्द र सना गरेपछि भन्नुभयो: “हे मेरा असहाब! जानिराख, तिमीहरूबाट मेरो विदाई नजिक आइसक्यो। ममाथि जसको हक छ, उसले मसँग मागोस्। मलाई प्यारो मानिसले मसँग आफ्नो हक मागोस् वा हलाल गरिदेओस्; यसरी म यी सबै चुक्ता गरेर आफ्ना रब र उहाँको रहमतसँग मिल्न पाऊँ।” त्यसपछि मिम्बरबाट ओर्लिएर जुहरको नमाज पढाउनुभयो। नमाजपछि फेरि मिम्बरमा चढेर नमाजअघि भन्नुभएको कुरा दोहोर्याउनुभयो। प्यारा नबी बिरामी रहनुभएका दिनमा अजान हुँदा सधैँ मस्जिदे शरीफमा निस्कनुहुन्थ्यो र असहाबे किरामको इमाम बनेर जमाअतसँग नमाज पढ्नुहुन्थ्यो।७ हाम्रा प्यारा नबीको वफातमा तीन दिन बाँकी छँदा उहाँको रोग गम्भीर भयो। मस्जिदमा निस्केर जमाअतलाई नमाज पढाउन सक्नुभएन। जमाअतसँग पढ्न नसक्नुभएको पहिलो नमाज इशाको नमाज थियो।
हजरत बिलाल सधैँझैँ त्यस बेला पनि ढोकामा आएर भन्नुभयो: “अस्सलात, या रसूलल्लाह!” हाम्रा प्यारा नबीमा कमजोरीले गर्दा मस्जिदसम्म जाने तागत थिएन। उहाँले भन्नुभयो: “अबू बकरलाई भन! मेरा असहाबलाई नमाज पढाऊन्।” हाम्री आमा हजरत आइशाले सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! मेरा बुबा कोमल मनका र साह्रै दुःखी मानिस हुनुहुन्छ। तपाईँको ठाउँमा उभिँदा त्यहाँ तपाईँलाई देख्नुभएन भने रुवाइले पढ्नै सक्नुहुन्न। इमामतका लागि उमरलाई अगाडि सर्न आदेश दिनुहुन्छ कि?” प्यारा नबीले फेरि भन्नुभयो: “अबू बकरलाई भन! मेरा असहाबको इमाम बनेर नमाज पढाऊन्।” हजरत बिलालले अबू बकर सिद्दीकलाई कुरा बताउनुभयो। मेहराबमा हजुर रसूलुल्लाहलाई नदेखेपछि हजरत अबू बकर मुटुमा चोट लागेझैँ हुनुभयो, होस हराउलाझैँ भयो। उहाँ रुनुभयो!… रुनुभयो!… असहाबे किराम पनि रुन थाल्नुभयो। मस्जिदबाट आएको यो रुवाबासी के हो भनेर हबीबुल्लाहले सोध्नुहुँदा हाम्री आमा हजरत फातिमाले “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! तपाईँका असहाब तपाईँको बिछोड सहन नसकेर रुँदै हुनुहुन्छ!…” भनेर कुरा बिन्ती गर्नुभयो।८ दयाका सागर हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को मन साह्रै भारी भयो। आफ्ना असहाबलाई सान्त्वना दिन रोग यति चर्को हुँदाहुँदै पनि उहाँ बल्लतल्ल उठ्नुभयो। हजरत अली र हजरत अब्बासको सहारा लिएर मस्जिदमा पाल्नुभयो। नमाजपछि भन्नुभयो: “हे मेरा असहाब! तिमीहरू अल्लाह तआलाको संरक्षणमा छौ र मैले तिमीहरूलाई अल्लाह तआलाको अमानतमा सुम्पेँ! तकवामा अडिग रह। अल्लाह तआलासँग डराऊ। अल्लाह तआलाको आदेश समात र उहाँको आज्ञा मान। म अब यस संसारबाट बिदा हुँदै छु।”
हाम्रा प्यारा नबीको वफातभन्दा तीन दिनअघिको कुरा हो। जिब्रील अलैहिस्सलाम हजुर रसूलुल्लाहलाई भेट्न आउनुभयो र भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! अल्लाह तआलाले तपाईँलाई सलाम भन्नुभएको छ। तपाईँको हाल जान्दाजान्दै पनि उहाँ तपाईँ कस्तो हुनुहुन्छ, आफूलाई कस्तो महसुस गर्दै हुनुहुन्छ भनेर सोध्दै हुनुहुन्छ।” सारा संसारका सरदारले भन्नुभयो: “म दुःखी छु!” जिब्रील अलैहिस्सलाम आइतबार पनि आउनुभयो र त्यही कुरा भन्नुभयो। प्यारा नबीले फेरि पहिलेकै जवाफ दिनुभयो। जिब्रील अलैहिस्सलामले यसबाहेक यमनमा आफूलाई नबी भन्ने अस्वद अनसी मारिएको खबर पनि दिनुभयो। रसूले अकरमले पनि यो कुरा आफ्ना असहाबलाई बताउनुभयो। बिरामी हुनुअघि उहाँकहाँ आएका केही सुनका सिक्कामध्ये केही गरिबहरूलाई र केही हजरत आइशालाई दिनुभएको थियो। आइतबार रसूलुल्लाहको रोग झन् गम्भीर भयो। उहाँको सामु आएका सेनापति हजरत उसामालाई केही भन्नुभएन। तर आफ्ना मुबारक पाखुरा उठाएर उहाँमाथि फेर्नुभयो। उहाँका लागि दुआ गर्नुभएको बुझियो। रोगको तेह्रौँ र अन्तिम दिन… त्यो दिन, हाम्रा प्यारा नबीले संसारलाई धन्य बनाउनुभएको दिनझैँ, रबीउल अव्वलको बाह्र तारिख र सोमबार थियो। सारा सृष्टिका सुल्तानले आफ्नो मुबारक शरीरमा केही हलुकापन महसुस गर्नुभयो… असहाबे किराम हजरत अबू बकर सिद्दीकको पछाडि फज्रको नमाज पढ्न लाग्नुभएको बेला सारा संसारका सरदार मस्जिदे शरीफमा पाल्नुभयो। आफ्नो उम्मत लस्करै पङ्क्ति बाँधेर इबादत गरिरहेको देख्नुभयो। खुसी भएर मुस्कुराउनुभयो। असहाबे किराम पनि रसूलुल्लाहलाई मस्जिदमा देखेर रोग निको भयो भन्ठानी खुसी हुनुभयो। अबू बकर सिद्दीक (रदियल्लाहु अन्हु) हाम्रा प्यारा नबी पाल्नुभएको थाहा पाएर पछाडि सर्न खोज्नुभयो। हजुरले उहाँलाई “आफ्नै ठाउँमा उभिराख!” भन्ने अर्थमा इसारा गर्नुभयो। आफू चाहिँ हजरत अबू बकरको पछि लागेर उहाँको पछाडि नमाज पढ्नुभयो।९ यसरी रसूलुल्लाहको आदेशअनुसार हजरत अबू बकरले असहाबे किरामलाई सत्र वक्त नमाज पढाउनुभयो। रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) नमाजपछि हजरत आइशाको कोठामा पाल्नुभई पल्टनुभयो र भन्नुभयो: “म संसारको कुनै धन नछोडी अल्लाह तआलाको सामु जान चाहन्छु। तिम्रो साथमा बाँकी रहेका सुनका सिक्का पनि गरिबहरूलाई बाँडिदेऊ।” त्यसपछि उहाँको ज्वरो बढ्यो। केही बेरपछि फेरि आँखा खोलेर हजरत आइशालाई सुनका सिक्का बाँड्नुभयो कि भनेर सोध्नुभयो। बाँड्नेछु भन्ने जवाफ आयो। ती तुरुन्तै बाँडियोस् भनेर उहाँले पटक-पटक आदेश दिनुभयो। तुरुन्तै बाँडिएर त्यसको खबर दिइएपछि भन्नुभयो: “अब म ढुक्क भएँ।” ओछ्यानमा केही बेर आराम गर्नुभएपछि हजरत अलीलाई आफ्नो सामु बोलाउनुभयो। आफ्नो मुबारक शिर उहाँको काखमा राख्नुभयो। मुबारक निधार पसिनाले भिजेको थियो, मुबारक अनुहारको रङ फेरिएको थियो। हाम्री आमा हजरत फातिमाले आफ्ना मुबारक बुबालाई त्यो हालतमा देखेर हेर्नै सक्नुभएन र आफ्ना छोरा हजरत हसन र हजरत हुसैनकहाँ जानुभयो। उहाँहरूको हात समातेर रुन थाल्नुभयो: “हे मेरा बुबा! तपाईँकी छोरीको हेरचाह कसले गर्छ! हसन र हुसैनलाई कसको जिम्मा लगाउनुहुन्छ! हाय मेरा बुबा! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! तपाईँपछि मेरो हाल के होला! तपाईँको मुबारक अनुहारपछि मेरा आँखाले कसलाई हेर्लान्!” हजुर रसूलुल्लाहले छोरीका मन पोल्ने यी कुरा सुनेर मुबारक आँखा खोल्नुभयो र उहाँलाई नजिक बोलाउनुभयो। “या रब! यिनलाई सब्र दिनुहोस्” भनेर दुआ गर्नुभएपछि “हे फातिमा! हे मेरो आँखाको नूर! तिम्रा बुबाको प्राण छुट्दै छ” भन्नुहुँदा उहाँको सुँक्कसुँक्क रुवाइ झन् बढ्यो। हजरत अलीले “हे फातिमा! बिन्ती छ, चुप लाग, रसूलुल्लाहलाई अझ दुःखी नबनाऊ!” भन्नुहुँदा हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “दुःख नदेऊ, हे अली! छोडिदेऊ, आफ्ना बुबाका लागि आँखाबाट आँसु बगाऊन्!…” अनि मुबारक आँखा चिम्लेर बेहोसझैँ हुनुभयो। त्यसपछि हजरत हसन आफ्ना मुबारक हजुरबुबाको सामु आउनुभयो र “हे मेरा मुबारक हजुरबुबा! तपाईँको बिछोड कसले सहन सक्छ! हाम्रो मनको छटपटी कसलाई सुनाऔँ! तपाईँपछि मेरी आमा, मेरा बुबा र मेरो भाइलाई कसले माया गर्छ? तपाईँका श्रीमतीहरू र असहाबले तपाईँको त्यो सुन्दर स्वभाव कहाँ भेट्टाउलान्?” भन्दै रुनुहुँदा प्यारा नबीका मुबारक श्रीमतीहरूमा सहने शक्ति बाँकी रहेन। सबै एकसाथ चुपचाप रुन थाल्नुभयो। बाहिर मन भारी पारेर पर्खिरहनुभएका असहाबे किरामले प्यारा नबीको अस्वस्थता धेरै बढेको सुन्नुभयो; उहाँहरूको मन पोल्यो। रुन थाल्नुभयो। अन्तिम पटक भए पनि आफ्ना प्यारा नबीको मुबारक अनुहार हेर्न पाइयोस् भनेर उहाँहरू ढोकामा बिन्ती गरिरहनुभएको थियो: “कृपा गरी ढोका खोलिदिनुहोस्! रसूल अलैहिस्सलामको मुबारक अनुहार एक पटक फेरि हेर्न पाऔँ!…” सारा संसारका लागि रहमत बनाएर पठाइनुभएका अल्लाह तआलाका हबीब, उहाँका प्रियले आफ्ना असहाबको यो बिन्ती सुनेर दया गर्नुभयो र भन्नुभयो: “ढोका खोल।” असहाबका ठूला व्यक्तिहरू भित्र पस्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले उहाँहरूलाई सब्र गर्ने सल्लाह दिनुभएपछि भन्नुभयो: “हे मेरा असहाब! तिमीहरू मानिसहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तम, सबैभन्दा इज्जतदार हौ। तिमीहरूपछि जो आए पनि, तिमीहरू सबैभन्दा पहिले जन्नतमा पस्नेछौ। धर्मलाई खडा राख्न अडिग रह र कुरआने अजीमलाई इमाम (बाटो देखाउने) बनाऊ।
“हे मेरा असहाब! तिमीहरू अल्लाह तआलाको संरक्षणमा छौ र मैले तिमीहरूलाई अल्लाह तआलाको अमानतमा सुम्पेँ! तकवामा अडिग रह” हदीसे शरीफ
धर्मका आदेशहरूप्रति बेवास्ता नगर।” भन्नुभयो। त्यसपछि “या रब! मैले तबलीग गरेँ त?” भन्दै मुबारक आँखा चिम्लनुभयो। मुबारक अनुहार पसिनाले भिज्यो। हजरत अलीले इसारा गरेर असहाबलाई बाहिर जान भन्नुभयो। उहाँहरू गएपछि हाम्री आमा हजरत आइशा उहाँको सामु आउनुभयो र उपदेश माग्नुभयो। प्यारा नबीले “हे आइशा! आफ्नो घरको कुनामा बस र आफूलाई जोगाऊ!” भन्नुभएपछि उहाँका मुबारक आँखाबाट आँसु बग्न थाले। सारा सृष्टिका सुल्तान रुँदै हुनुहुन्थ्यो… त्यहाँ भएकाहरूको मन घाइते भयो, कलेजो चिरियो। हाम्री आमा हजरत उम्मे सलमाले “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! किन रुँदै हुनुहुन्छ?” भनेर सोध्नुहुँदा उहाँले भन्नुभयो: “मेरो उम्मतमाथि दया होस् भनेर रुँदै छु।”
घाम माथि चढ्दै थियो। समय नजिक आइसकेको थियो… हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक शिर हाम्री आमा हजरत आइशाको छातीमा अडेसिएको थियो। सारा संसारका सरदार अब अन्तिम घडी बिताउँदै हुनुहुन्थ्यो; मुबारक ओठबाट यी शब्द झर्दै थिए: “ख्याल गर! ख्याल गर! तिमीहरूका हातमुनिका दासहरूसँग राम्रो व्यवहार गर! उनीहरूलाई लुगा लगाइदेऊ, पेट भरिदेऊ। उनीहरूसँग नरम बोल। नमाजमा, नमाजमा नियमित रह। आफ्ना श्रीमती र दासहरूका विषयमा अल्लाह तआलासँग डराऊ!… या अल्लाह! मलाई क्षमा गर्नुहोस्! मलाई आफ्नो रहमत दिनुहोस्!… मलाई रफीके आलाको समूहमा पुर्याइदिनुहोस्!…” हाम्री आमा हजरत फातिमाका आँसु खोलाझैँ बगिरहेका थिए, उहाँको सुँक्काइले कलेजो पोल्थ्यो। हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले उहाँलाई नजिकै बसाएर भन्नुभयो: “छोरी, अलिकति सब्र गर, नरोऊ। किनभने तिमी रुँदा हमलतुल अर्श (फरिश्ताहरू) पनि सँगै रुन्छन्।” हाम्री आमा हजरत फातिमाका आँसु पुछिदिनुभयो। उहाँलाई सान्त्वना दिनुभयो, अल्लाह तआलासँग उहाँका लागि सब्र माग्नुभयो र भन्नुभयो: “हे छोरी, मेरो रूह कब्ज गरिनेछ। ‘इन्ना लिल्लाहि व इन्ना इलैहि राजिऊन’ भन। हे फातिमा! आइपर्ने हरेक मुसिबतको बदला दिइन्छ।” केही बेर मुबारक आँखा चिम्लेर रहनुभयो, अनि भन्नुभयो: “अबदेखि तिम्रा बुबालाई कुनै दुःख र पीर (शोक, चिन्ता) छैन। किनभने उनी नश्वर संसार र कष्टको ठाउँबाट छुट्दै छन्।” त्यसपछि हजरत अलीलाई भन्नुभयो: “हे अली! मेरो जिम्मामा फलाना यहूदीको यति धन छ। सेना तयार पार्न लिएको थिएँ। खबरदार, त्यो तिर्न नबिर्सनू। तिमीले मेरो ऋण अवश्य चुक्ता गर्नेछौ; कौसरको हौजको किनारमा मसँग भेट्नेहरूमध्ये पहिलो तिमी नै हौ। मपछि तिमीलाई धेरै हानि आइपर्नेछ, तिमी सब्र गर; मानिसहरूले संसार खोज्दा तिमी आखिरत रोज्नू।”
उसामा फेरि आउनुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “अल्लाह तआला तिम्रा सहायक होऊन्! जाऊ, युद्धमा जाऊ!” उहाँ पनि निस्केर आफ्नो सेनातिर जानुभयो। तुरुन्तै बाटो लाग्ने आदेश दिनुभयो।१०
सारा संसारका सरदार अब अन्तिम सास फेर्दै हुनुहुन्थ्यो… समय साह्रै नजिक आइसकेको थियो… अल्लाह तआलाले अजराईल अलैहिस्सलामलाई यसो वही गर्नुभयो: “मेरा हबीबकहाँ सबैभन्दा सुन्दर रूपमा जाऊ! उहाँले अनुमति दिनुभयो भने उहाँको रूह साह्रै कोमल र हलुका तरिकाले लेऊ। अनुमति दिनुभएन भने फर्की आऊ!” अजराईल अलैहिस्सलाम सबैभन्दा सुन्दर रूपमा, मानिसको भेषमा हाम्रा प्यारा नबीको धन्य घरको ढोकामा आउनुभयो र भन्नुभयो: “अस्सलामु अलैकुम, हे नुबुव्वतको घरका मालिक! भित्र पस्न अनुमति दिनुहुन्छ? अल्लाह तआलाले तपाईँहरूमाथि रहमत गरून्!”
हाम्री आमा हजरत आइशाले हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को छेवैमा बस्नुभएका हजरत फातिमालाई भन्नुभयो: “आउनुभएका यी व्यक्तिलाई तिमी जवाफ देऊ।” उहाँ ढोकामा गएर साह्रै दुःखी स्वरमा भन्नुभयो: “हे अल्लाह तआलाका बन्दा! रसूलुल्लाह अहिले आफ्नै हालमा व्यस्त हुनुहुन्छ।” अजराईल अलैहिस्सलामले फेरि अनुमति माग्नुभयो। उही जवाफ दिइयो। तेस्रो पटक सलाम दोहोर्याएर आफू अवश्य भित्र पस्नुपर्ने कुरा ठूलो स्वरमा भन्नुहुँदा प्यारा नबीले थाहा पाउनुभयो र सोध्नुभयो: “हे फातिमा! ढोकामा को छ?”
हजरत फातिमाले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! ढोकामा कोही भित्र पस्न अनुमति माग्दै छन्। मैले केही पटक जवाफ दिएँ। तर तेस्रो पटक पुकार्दा मेरो जिउ काँप्यो।” तब हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हे फातिमा! ढोकामा को छन्, थाहा छ? उनी आनन्दहरू भत्काउने, जमघटहरू छरपस्ट पार्ने, महिलाहरूलाई विधवा र बालबालिकालाई अनाथ बनाउने, घरहरू उजाड पार्ने र कब्रहरू भर्ने मृत्युका फरिश्ता अजराईल हुन्। हे अजराईल, भित्र आऊ!” त्यस बेला हाम्री आमा हजरत फातिमा वर्णनै गर्न नसकिने शोकमा डुब्नुभयो र उहाँको मुबारक मुखबाट यी शब्द झरे: “हाय मदीना, तिमी उजाड भयौ!” हाम्रा नबीले हजरत फातिमाको हात समातेर आफ्नो मुबारक छातीमा राख्नुभयो र मुबारक आँखा चिम्लनुभयो। त्यहाँ भएकाहरूले उहाँको मुबारक रूह कब्ज भयो भन्ठाने। हाम्री आमा हजरत फातिमाले सहन सक्नुभएन, आफ्ना बुबाको मुबारक कानतिर झुकेर मन चिर्ने स्वरमा पुकार्नुभयो: “हे मेरा प्यारा बुबा!…” कुनै जवाफ नआएपछि यस पटक भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! मेरो ज्यान तपाईँमाथि कुर्बान होस्! कृपा गरी आफ्ना मुबारक आँखा एक पटक खोल्नुहोस् र मलाई केही भन्नुहोस्…” सारा संसारका सरदारले मुबारक आँखा खोलेर छोरीका आँसु पुछिदिनुभयो र उहाँको कानमा आफू वफात हुने कुरा बताउनुभयो। यो सुनेर हजरत फातिमा रुन थाल्नुभयो। यस पटक उहाँको कानमा भन्नुभयो: “मेरो अहले बैतमध्ये सबैभन्दा पहिले मकहाँ आउने तिमी नै हौ।” उहाँ यो खुसीको खबरले खुसी हुनुभयो र मनमा सान्त्वना पाउनुभयो।
“या अल्लाह! मलाई क्षमा गर्नुहोस्! मलाई आफ्नो रहमत दिनुहोस्!… मलाई रफीके आलाको समूहमा पुर्याइदिनुहोस्!…” हदीसे शरीफ
हाम्री आमा हजरत फातिमाले सोध्नुभयो: “हे मेरा प्यारा बुबा! आज बिछोडको दिन हो! अब फेरि तपाईँलाई कहिले भेट्न पाउँला?” हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हे छोरी! कियामतको दिन मलाई हौजको किनारमा भेट्टाउनेछौ। मेरो उम्मतबाट हौजमा आउनेहरूलाई म पानी पिलाउनेछु।” हजरत फातिमाले “यदि त्यहाँ तपाईँलाई भेट्टाउन सकिनँ भने के गरूँ?” भनेर सोध्नुहुँदा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “मीजानको छेउमा भेट्टाउनेछौ। त्यहाँ म आफ्नो उम्मतका लागि शफाअत गर्नेछु।”
हाम्री आमा हजरत फातिमाले “त्यहाँ पनि भेट्टाउन सकिनँ भने, या रसूलल्लाह?” भन्नुहुँदा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “सिरातको छेउमा भेट्टाउनेछौ। त्यहाँ म आफ्ना रबसँग ‘या रब! मेरो उम्मतलाई आगोबाट जोगाउनुहोस्’ भनेर बिन्ती गरिरहनेछु।”
त्यसपछि हजरत अलीले दुःखी स्वरमा सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँले रूह सुम्पनुभएपछि तपाईँलाई कसले नुहाइदिन्छ, कुन कपडाको कफन लगाइदिऔँ? तपाईँको नमाज कसले पढाउँछ, कब्रमा कसले राख्छ?” प्यारा नबीले यसो भन्नुभयो:
“हे अली, मलाई तिमी नुहाइदेऊ, फज्ल बिन अब्बासले तिमीलाई पानी खन्याइदिऊन्। जिब्रील तिमीहरूका तेस्रो हुनेछन्। गुस्ल (नुहाइदिने काम) सकिएपछि मलाई कफन लगाइदिनू। जिब्रीलले जन्नतबाट सुगन्ध ल्याउनेछन्। त्यसपछि मलाई मस्जिदमा लैजाऊ र बाहिर निस्क। किनभने सबैभन्दा पहिले जिब्रील, त्यसपछि मीकाईल, त्यसपछि इसराफील, त्यसपछि फरिश्ताहरू जत्था-जत्था भएर मेरो नमाज पढ्नेछन्। त्यसपछि तिमीहरू भित्र पस र पङ्क्ति-पङ्क्ति भएर उभ। कोही पनि मभन्दा अगाडि नसरोस्।”११ त्यसपछि पर्खिरहनुभएका अजराईल अलैहिस्सलामलाई सोध्नुभयो: “हे अजराईल! भेट्न आएका हौ कि मेरो रूह कब्ज गर्न?…” अजराईल अलैहिस्सलामले भन्नुभयो: “पाहुना बनेर पनि, कर्तव्य लिएर पनि आएँ। अल्लाह तआलाले मलाई तपाईँको सामु अनुमति लिएर मात्र पस्न आदेश दिनुभयो। तपाईँको मुबारक रूह तपाईँको अनुमतिले मात्र लिनेछु। या रसूलल्लाह! अनुमति दिनुभयो भने तपाईँको आदेश मानेर रूह कब्ज गर्नेछु। नत्र फर्केर आफ्ना रबकहाँ जानेछु।” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे अजराईल! जिब्रीललाई कहाँ छोडेर आयौ?…” अजराईलले भन्नुभयो: “जिब्रीललाई दुनियाँको आकाशमा छोडेँ। फरिश्ताहरू तपाईँको वफातका कारण उहाँलाई समवेदना दिँदै छन्।” यसरी कुरा हुँदै गर्दा जिब्रील अलैहिस्सलाम आइपुग्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “हे मेरा भाइ जिब्रील! अब संसारबाट बिदा हुने बेला आयो। अल्लाह तआलाकहाँ मेरा लागि के छ? मलाई त्यसको खुसीको खबर सुनाऊ, म ढुक्क मनले अमानत त्यसका मालिकलाई सुम्पिदिऊँ।” जिब्रील अलैहिस्सलामले भन्नुभयो: “हे अल्लाह तआलाका प्यारा! मैले आकाशको ढोका खुला छोडेको छु। फरिश्ताहरू पङ्क्ति बाँधेर तपाईँको रूहलाई मायाले पर्खिरहेका छन्।” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हम्द अल्लाह तआलाकै लागि हो। तिमी मलाई खुसीको खबर देऊ! मेरा रबकहाँ मेरा लागि के छ?…” जिब्रील अलैहिस्सलामले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँ पाल्नुहुने भएकाले जन्नतका ढोका खोलिएका छन्, जन्नतका नदी बगिरहेका छन्, जन्नतका रुख झुकेका छन् र हूरहरू सिँगारिएका छन्।”
प्यारा नबीले फेरि भन्नुभयो: “हम्द अल्लाह तआलाकै लागि हो। मलाई अर्को खुसीको खबर देऊ, हे जिब्रील!…” जिब्रील अलैहिस्सलामले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! कियामतको दिन सबैभन्दा पहिले शफाअत गर्नुहुने र सबैभन्दा पहिले शफाअत स्वीकार हुने व्यक्ति तपाईँ नै हुनुहुनेछ।” हाम्रा प्यारा नबीले फेरि “हम्द अल्लाह तआलाकै लागि हो। हे जिब्रील! मलाई अर्को खुसीको खबर देऊ” भन्नुहुँदा जिब्रील अलैहिस्सलामले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! तपाईँ के सोध्दै हुनुहुन्छ?…” तब प्यारा नबीले भन्नुभयो: “मेरो सारा चिन्ता, पीर र शोक – मपछि छोडेर जाने मेरो उम्मत नै हो।” हजरत जिब्रीलले भन्नुभयो: “हे अल्लाह तआलाका हबीब! अल्लाह तआलाले कियामतको दिन तपाईँ राजी नहुन्जेल तपाईँको उम्मतलाई क्षमा गर्नुहुनेछ। सबै नबीहरूभन्दा पहिले तपाईँलाई र सबै उम्मतहरूभन्दा पहिले तपाईँको उम्मतलाई जन्नतमा पठाउनुहुनेछ।” हाम्रा प्यारा नबीले जिब्रील अलैहिस्सलामलाई भन्नुभयो: “अल्लाह तआलासँग मेरा तीनवटा इच्छा छन्: पहिलो – उहाँले मलाई मेरो उम्मतका पापीहरूको शफाअत गर्ने बनाइदिऊन्। दोस्रो – संसारमा गरेका पापका कारण उनीहरूलाई अजाब नदिऊन्। तेस्रो – बिहीबार र सोमबारका दिन मेरो उम्मतका कर्म मेरो सामु पेस गराइदिऊन्। (कर्म राम्रा भए म दुआ गर्छु, अल्लाह तआलाले कबूल गर्नुहुन्छ। नराम्रा भए शफाअत गरेर कर्मको लेखाबाट मेटिदिन माग्छु।)” जिब्रील अलैहिस्सलामले अल्लाह तआलाबाट यी तीनै इच्छा स्वीकार गरिएको खबर ल्याउनुभयो। यो सुनेर हाम्रा प्यारा नबी ढुक्क हुनुभयो।
अल्लाह तआलाले यसरी वही गर्नुभयो: “हे मेरा हबीब! आफ्नो उम्मतप्रति यति धेरै माया र करुणा देखाउने कुरा तिम्रो मुबारक हृदयमा कसले हाल्यो?…” प्यारा नबीले जवाफ दिनुभयो: “मलाई सृष्टि गर्नुहुने र हुर्काउनुहुने मेरा रब तआलाले।” जनाबे हकले भन्नुभयो: “तिम्रो उम्मतप्रति मेरो रहमत र दया तिम्रोभन्दा हजार गुणा बढी छ। उनीहरूलाई मलाई छोडिदेऊ।” त्यसपछि हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “अब म ढुक्क भएँ। हे अजराईल! तिमीलाई आदेश गरिएको काम पूरा गर!” आफू जसको सम्मानका लागि सृष्टि गरिनुभएको थियो, ती सारा सृष्टिका सुल्तानको सामु अजराईल अलैहिस्सलाम आफ्नो काम गर्न नजिक आउनुभयो। हाम्रा प्यारा नबीले छेउमा रहेको पानीको भाँडामा आफ्ना दुवै मुबारक हात डुबाउनुभयो, भिजेका हात मुबारक अनुहारमा दल्नुभयो र भन्नुभयो: “ला इलाह इल्लल्लाह! या अल्लाह! रफीके आला!…” अजराईल अलैहिस्सलामले सारा संसारका सरदारको मुबारक रूह लिन थाल्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक अनुहार कहिले रातो, कहिले पहेँलो हुन्थ्यो। अजराईल अलैहिस्सलामलाई “मेरो उम्मतको ज्यान पनि यस्तै कडाइ र जबरजस्तीले लिन्छौ?…” भनेर सोध्नुहुँदा उहाँले जवाफ दिनुभयो: “या रसूलल्लाह! मैले कसैको पनि ज्यान यति सजिलोसँग लिएको छैन।” अन्तिम घडीमा पनि आफ्नो उम्मतलाई नबिर्सनुहुने हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे अजराईल! मेरो उम्मतलाई गर्ने कडाइ मलाई नै गर! किनभने उनीहरू कमजोर छन्, सहन सक्दैनन्…” त्यसपछि “ला इलाह इल्लल्लाह! रफीके आला!…” भन्नुभयो; उहाँको मुबारक रूह लगियो र आला इल्लिय्यीनमा पुर्याइयो…
शफाअत, या रसूलल्लाह!
दखीलक, या रसूलल्लाह!
अस्सलातु वस्सलामु अलैका या रसूलल्लाह!
अस्सलातु वस्सलामु अलैका या हबीबल्लाह!
अस्सलातु वस्सलामु अलैका या सय्यिदल अव्वलीना वल आखिरीन!
जिब्रील अलैहिस्सलामले प्यारा नबीलाई “अस्सलामु अलैकुम, हे अल्लाह तआलाका रसूल! मेरो लक्ष्य र चाहना तपाईँ नै हुनुहुन्थ्यो। अब म फेरि कहिल्यै धर्तीमा आउनेछैनँ!…” भन्दै बिदा लिनुभयो।
रसूले अकरमको मुबारक रूह माथिल्लो लोकतर्फ जाँदा हाम्री आमा हजरत फातिमा र अज्वाजे ताहिरात (मुबारक श्रीमतीहरू) (रदियल्लाहु अन्हुन्न) चुपचाप रुन थाल्नुभयो।१२ त्यही बेला आवाज मात्र सुनिने, आफू नदेखिने एक व्यक्तिले
“हे फातिमा! ढोकामा को छन्, थाहा छ? उनी आनन्दहरू भत्काउने, जमघटहरू छरपस्ट पार्ने, महिलाहरूलाई विधवा र बालबालिकालाई अनाथ बनाउने, घरहरू उजाड पार्ने र कब्रहरू भर्ने मृत्युका फरिश्ता अजराईल हुन्” हदीसे शरीफ
“अस्सलामु अलैकुम, हे अहले बैत! व रहमतुल्लाहि व बरकातुहू” भनेर सलाम गर्नुभयो र सूरा आले इमरानको १८५औँ आयते करीमा पढ्नुभयो। त्यसको भावार्थ यस्तो छ: “जानिराख, हरेक प्राणीले मृत्युको स्वाद चाख्नेछ। र कियामतको दिन तिमीहरूलाई तिमीहरूका प्रतिफल पूरा-पूरा दिइनेछ।” त्यसपछि उहाँहरूलाई सान्त्वना दिँदै “अल्लाह तआलाका इहसान र उदारतामा भरोसा राख। उहाँकै सहारा लेऊ, उहाँसँगै आशा राख। चिच्याएर विलाप नगर! साँच्चै मुसिबतमा पर्ने त सवाबबाट वञ्चित हुने व्यक्ति हो!” भनेर समवेदना दिनुभयो।
त्यहाँ हुनुभएका सबैले यी कुरा सुन्नुभयो र उहाँको सलामको जवाफ दिनुभयो। यी कुरा भन्नुहुने खिज्र अलैहिस्सलाम हुनुहुन्थ्यो।१३ रसूले अकरममा मौत (मृत्यु)का लक्षण देखिएपछि उम्मे ऐमनले आफ्ना छोरा उसामालाई खबर पठाउनुभयो। उसामा, हजरत उमर र अबू उबैदा यो दुःखद खबर पाउनासाथ सेनाबाट छुट्टिएर मस्जिदे नबवीमा आउनुभयो। आइशा सिद्दीका र अरू महिलाहरू रुन थाल्नुहुँदा मस्जिदे शरीफमा रहनुभएका असहाबे किराम अलमलमा पर्नुभयो। आफूलाई के भयो, बुझ्नै सक्नुभएन। टाउकोमा बज्रपात परेझैँ हुनुभयो। हजरत अली मुर्दाझैँ चलमलसम्म नगरी बस्नुभयो। हजरत उस्मानको बोली बन्द भयो। हजरत अबू बकर त्यस बेला आफ्नै घरमा हुनुहुन्थ्यो। दौडिँदै आउनुभयो। तुरुन्तै हुज्राए सआदतमा पस्नुभयो। फख्रे आलमको अनुहार उघार्नुभयो। उहाँ वफात भइसक्नुभएको देख्नुभयो। मुबारक अनुहार र सारा शरीर कोमल र स्वच्छ भएर नूरझैँ चम्किरहेको थियो। “या रसूलल्लाह! तपाईँको मृत्यु पनि तपाईँको जीवनजस्तै कति सुन्दर!” भन्दै चुम्बन गर्नुभयो। धेरै रुनुभयो। मुबारक अनुहार छोपिदिनुभयो। घरमा भएकाहरूलाई सान्त्वना दिनुभयो। मस्जिदे शरीफमा आउनुभयो। मिम्बरमा चढेर असहाबे किरामलाई एउटा खुत्बा दिनुभयो। अल्लाह तआलाको हम्द र सना गर्नुभयो र रसूले अकरम (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)माथि सलात पढेपछि भन्नुभयो: “जसले मुहम्मद अलैहिस्सलाममाथि ईमान ल्याएको छ, उसले जानोस् – मुहम्मद अलैहिस्सलाम वफात हुनुभयो। कसैले अल्लाह तआलाको इबादत गर्छ भने, उहाँ त हय्य (जीवित) र बाकी हुनुहुन्छ (मर्नुहुन्न, अनन्त हुनुहुन्छ)।” अनि सूरा आले इमरानको १४४औँ आयते करीमा पढ्नुभयो; त्यसको भावार्थ यस्तो छ: “मुहम्मद (अलैहिस्सलाम) रसूल हुनुहुन्छ। उहाँभन्दा पहिले पनि रसूलहरू आइसक्नुभएको छ। उहाँको पनि मृत्यु हुनेछ। उहाँ वफात हुनुभयो वा मारिनुभयो भने के तिमीहरू आफ्नो धर्मबाट फर्कनेछौ? जो आफ्नो धर्मबाट निस्कन्छ, उसले अल्लाह तआलालाई कुनै हानि गर्दैन। आफैँलाई हानि गर्छ। आफ्नो धर्मबाट नफर्कनेहरूलाई अल्लाह तआलाले सवाब दिनुहुनेछ।” असहाबे किरामलाई उपदेश दिएर सबै कुरा थितिमा ल्याउनुभयो।१४ यसरी सबैले रसूलुल्लाह वफात भइसक्नुभएको कुरा पत्याउनुभयो। शोक र पीडा असहाबे किरामको मुटुमा विषालु छुराझैँ गडियो। आँखा रुन्थे, आँसु खोलाझैँ बग्थे, बिछोडको आगोले हरेकको कलेजो डाम्थ्यो। असहाबे किराम अलैहिमुर्रिदवानले सबैभन्दा पहिले सबै काम सम्हालून् भनेर हजरत अबू बकरलाई खलीफा चुन्नुभयो। उहाँलाई बैअत गर्नुभयो, उहाँको पछि लाग्नुभयो र उहाँको आदेशअनुसार काम गर्न थाल्नुभयो।१५ रसूले अकरम हिजरतको एघारौँ वर्ष (ईस्वी ६३२) रबीउल अव्वल महिनाको १२ तारिख, सोमबार दिउँसोअघि आखिरततर्फ प्रस्थान गर्नुभयो। त्यस बेला उहाँ चान्द्र वर्षअनुसार ६३ (सौर वर्षअनुसार ६१) वर्षको हुनुहुन्थ्यो।१६
प्यारा नबीलाई हजरत अली, हजरत अब्बास, हजरत फज्ल बिन अब्बास र हजरत उसामा बिन जैदले नुहाइदिनुभयो।१७
“अल्लाह तआलाका इहसान र उदारतामा भरोसा राख। उहाँकै सहारा लेऊ, उहाँसँगै आशा राख। चिच्याएर विलाप नगर! साँच्चै मुसिबतमा पर्ने त सवाबबाट वञ्चित हुने व्यक्ति हो!” खिज्र अलैहिस्सलाम
मेहराबे शरीफ – रौजाए मुतह्हरा / मस्जिदे नबवी
प्यारा नबी (अलैहिस्सलातु वस्सलाम)को मस्जिदे शरीफभित्र
“रौजाए मुतह्हरा / जन्नतको बगैँचा” भनिने भाग।
हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले इमाम बनेर नमाज पढाउनुहुने
मेहराब देखिँदै छ।
यस चित्रमा नदेखिए पनि बायाँपट्टि मुबारक कब्रे शरीफ
(हुज्राए सआदत) छ।
मिम्बरे शरीफ – रौजाए मुतह्हरा / मस्जिदे नबवी
हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले जुमाको खुत्बा पढ्नुहुने मिम्बर देखिँदै छ। त्यस बेलाको मिम्बरे शरीफ तीन खुड्किला भएको र एक मिटर अग्लो थियो। ६५४ [ईस्वी १२५६] सालको आगलागीमा पूरै जल्यो। विभिन्न वर्षमा विभिन्न मिम्बर बनाइए; आजको बाह्र खुड्किला भएको र सात मिटर अग्लो सङ्गमरमरको मिम्बर सुल्तान तेस्रो मुराद खानले (हिजरी ९९८) ईस्वी १५९० मा इस्तानबुलबाट पठाउनुभएका हुन्।
नुहाइदिँदा उहाँको मुबारक शरीरबाट यस्तो कस्तूरीको बास्ना फैलियो, जस्तो बास्ना त्यसअघि कसैले कहिल्यै सुँघेको थिएन। त्यसपछि मुबारक कमिज लगाइरहेकै अवस्थामा उहाँलाई तीन पटक नुहाइदिइयो र तीन तह नयाँ सेतो कपडामा बेरेर कफन लगाइयो। एउटा खाटमा राखेर मस्जिदमा ल्याइयो। हाम्रा प्यारा नबीले पहिल्यै खबर दिनुभएअनुसार सबै मस्जिदबाट बाहिर निस्कनुभयो। फरिश्ताहरू जत्था-जत्था भएर आउनुभयो र रसूलुल्लाहको नमाज पढ्नुभयो। फरिश्ताहरूले पढिसकेपछि बोल्ने नदेखिने एउटा आवाज भन्दै थियो: “भित्र आऊ! आफ्ना नबीको नमाज पढ!” यो सुनेर असहाबे किराम भित्र पस्नुभयो। उहाँहरू पनि जत्था-जत्था भएर आउनुभयो र इमामबिना हाम्रा प्यारा नबीको नमाज पढ्नुभयो। बुधबारको साँझसम्म बल्ल सिध्याउन सक्नुभयो। हाम्रा प्यारा नबीको मुबारक कब्र खन्ने विषयमा असहाबे किरामले हजरत अबू बकरले सम्झाउनुभएको यो हदीसे शरीफ मान्नुभयो: “नबीहरूलाई उहाँहरूले रूह सुम्पनुभएकै ठाउँमा दफन गरिन्छ।” हजरत अबू तल्हा अन्सारीले लहदको आकारमा खन्नुभएको कब्रे शरीफमा उहाँलाई मङ्गलबारलाई बुधबारसँग जोड्ने रात (बुधबारको रात) मध्यरात हुन लाग्दा दफन गरियो। हजरत अब्बासका छोरा कुसम कब्रभित्रको काम सकेर सबैभन्दा पछि निस्कने व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो। उहाँले भन्नुभयो: “रसूलुल्लाहको मुबारक अनुहार सबैभन्दा अन्तिममा देख्ने म हुँ। उहाँका मुबारक ओठ चलिरहेका थिए। म उहाँमाथि झुकेर कान थापेँ: ‘या रब! मेरो उम्मत!… या रब! मेरो उम्मत!…’ भनेर उहाँ बिन्ती गरिरहनुभएको थियो।”१८ हाम्रा प्यारा नबी आखिरततर्फ प्रस्थान गर्नुभएको दिन हजरत अब्दुल्लाह बिन जैदले “या रब! म यो आँखा तपाईँका हबीबको मुबारक नूरानी अनुहार हेर्नका लागि चाहन्थेँ। उहाँ नै नदेखिने भएपछि अब यसलाई के गरूँ! या रब, मेरो आँखा लिनुहोस्!” भनेर दुआ गर्नुभयो र उहाँका आँखाले देख्न छाडे…
हजुर रसूलुल्लाहको वफातमा उहाँकी आदरणीय फुपू सफिय्या बिन्त अब्दुल मुत्तलिब (रदियल्लाहु अन्हा)ले यो शोकगीत भन्नुभयो:
या रसूलल्लाह! तपाईँ हाम्रो आशा हुनुहुन्थ्यो,
सधैँ हामीमाथि भलाइ गर्ने तपाईँ नै हुनुहुन्थ्यो।
तपाईँ अन्याय गर्नेहरूमध्ये कहिल्यै हुनुहुन्नथ्यो,
तपाईँ दयालु र बाटो देखाउनेहरूमध्ये हुनुहुन्थ्यो।
र वर्णन गरेर नसकिने ज्ञानका सागर हुनुहुन्थ्यो।
आज रुनेहरूको विलाप तपाईँकै लागि हो।
तपाईँको बाटोमा मेरा सारा पुर्खा कुर्बान होऊन्!
मेरो धन, मेरो ज्यान, मेरो सारा अस्तित्व कुर्बान होस्।
आह! अहिले तपाईँ हाम्रा बीचमा जीवित हुनुभएको भए,
रहनुभएको भए हामी कति खुसी हुने थियौँ।
हक तआलाको हुकुम यही हो, ‘या सब्र’ भन्छौँ,
के गरौँ, थाहा छैन, सधैँ विलाप गर्छौँ।
अल्लाहको सलाम तपाईँमाथि होस्, या रसूलल्लाह!
अद्न जन्नतमा पसेर त्यहीँ रहनुहोस्, या रसूलल्लाह!
