मेरा प्यारा नबी

धर्मबाट फर्कने आन्दोलनहरू

प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को तेईस वर्षको नुबुव्वतको अवधिमा सारा अरब प्रायद्वीप र अरू ठाउँबाट साह्रै धेरै मानिसहरू जत्था-जत्था भएर आए र मुसलमान भए। अल्लाह तआलामाथि ईमान ल्याएर हरेक कुरा र हरेक काममा उहाँले पठाउनुभएका नबीको पछि लागे। रसूलुल्लाह वफात हुनुहुँदा धर्तीमा एक लाख चौबीस हजारभन्दा बढी (एउटा रिवायतअनुसार करिब एक लाख पचास हजार) सहाबी हुनुहुन्थ्यो। विदाई हजपछि अरबहरूमध्ये केही मानिसले नुबुव्वतको दाबी गर्ने दुस्साहस गरे। तीमध्ये पहिलो बनू अन्स कबिलाको अस्वद अनसी थियो। उसको असली नाम अब्हला बिन काब थियो। केही छलकपट गरेर उसले यमनका धेरै मानिसलाई धोका दियो। नजरानका बासिन्दा पनि उसको पछि लागे। सना कब्जा गरेर उसले फितनाको घेरा फराकिलो बनायो। हजुर रसूलुल्लाह बिरामी हुनुहुँदाहुँदै पनि अस्वद अनसीजस्ता झूटाहरूले गरेको बिनाशलाई गम्भीरतासाथ लिनुभयो। यो झूटो मारिएको कुरा प्यारा नबीलाई वहीबाट थाहा दिइयो। भोलिपल्ट रसूलुल्लाहले यो घटनाको खुसीको खबर दिँदै असहाबलाई भन्नुभयो: “हिजो राति झूटो अस्वद अनसी हाम्रा एकजना दाजुभाइको हातबाट मारियो।”

हाम्रा नबीको वफातपछि मुनाफिक, यहूदी र इसाईहरूको उक्साहटमा सामूहिक रूपमा इर्तिदाद (धर्मबाट फर्कने) आन्दोलनहरू सुरु भए। यी आन्दोलनले निकै ठूलो रूप लिए। रसूलुल्लाहको वफातपछि असहाबे किराम (अलैहिमुर्रिदवान)ले एकमत भएर अबू बकर सिद्दीक (रदियल्लाहु अन्हु)लाई खलीफा चुन्नुभयो। मुसलमान देखिए पनि अझै इस्लामसँग घुलमिल भइनसकेका बदवी अरबहरूको एक भागले प्यारा नबीको वफातलाई मौका ठानेर फर्ज इबादत, विशेषगरी जकात दिन अस्वीकार गरे। असहाबे किराम (रदियल्लाहु तआला अन्हुम अजमईन)मध्ये आफूकहाँ जिम्मेवारी लिएर आउनुभएकाहरूलाई शहीद गरे। मुसलमान भइसकेपछि इस्लाम धर्म छोडे। मुर्तद भए। यमन र अन्य ठाउँका कर्मचारीहरू फर्केर नराम्रा खबर ल्याउन थाले। इर्तिदादको खतरा एक्कासि बढ्यो। चारैतिर त्रास छायो। मुर्तदहरूको सङ्ख्याको तुलनामा मुसलमानहरू निकै थोरै थिए। अबू बकर सिद्दीक (रदियल्लाहु अन्हु)ले मुर्तदहरूसँग युद्ध गर्ने आँट गर्नुभयो। मदीनामाथि आक्रमण गर्न तयार भइरहेको शत्रुमाथि राति कडा हमला गरेर बिहानसम्म लड्नुभयो। सबैलाई तितरबितर पार्नुभयो। टाढाका मुर्तदहरूसँग लड्न जान आफ्नो ऊँट चढ्नुभयो।

हजरत आइशाले भन्नुभयो: “अरबहरूले इर्तिदाद गरेका ती दिनमा मेरा बुबा तरबार झिकेर ऊँट चढ्नुहुँदा हजरत अली उहाँकहाँ जानुभयो, ऊँटको डोरी समात्नुभयो र भन्नुभयो: ‘हे रसूलका खलीफा! कहाँ जाँदै छौ? रसूलुल्लाहले उहुदको युद्धमा तिमीलाई भन्नुभएको कुरा म तिमीलाई भन्छु। त्यस दिन उहाँले तिमीलाई “तरबार म्यानमा हाल! आफ्नो मृत्युले हामीलाई नपोल!” भन्नुभएको थियो। अल्लाहको कसम, तिमीलाई केही भयो भने तिमीपछि मुसलमानहरूले थिति पाउनेछैनन्।’” असहाबे किराम (रदियल्लाहु तआला अन्हुम अजमईन) सबैले हजरत अलीको कुरा ठीक मान्नुभयो। हजरत खलीफा मदीना मुनव्वरा फर्कनुभयो। मुर्तदहरूमाथि सेनाका टुकडी पठाउनुभयो। खलीफाले पहिले मदीनानजिकका चारवटा कबिलामाथि चढाइ गरेर तिनलाई आज्ञाकारी बनाउनुभयो। त्यसपछि एघारवटा कबिलामाथि टुकडी पठाउनुभयो। तीमध्ये इक्रिमाको कमानमा रहेको सेनाले यमामामा मुसैलमाका चालीस हजार सैनिकको सामना गर्न सकेन।

“हे मेरा प्यारा नबी! उनीहरूलाई भन: ‘यदि तिमीहरू अल्लाहलाई माया गर्छौ र अल्लाहले पनि तिमीहरूलाई मन पराऊन् भन्ने चाहन्छौ भने मेरो पछि लाग! अल्लाहले मेरो पछि लाग्नेहरूलाई मन पराउनुहुन्छ’” आले इमरान: ३१

खलीफाले खालिद बिन वलीदलाई सहायताका लागि पठाउनुभयो। खालिदले तुलैहा बिन खुवैलिद, सजाह बिन्त हारिस र मालिक बिन नुवैरालाई तहसनहस पारेर मदीना फर्कनुभयो। यमामामा पनि ठूलो विजय हासिल गर्नुभयो। बीस हजार मुर्तद मार्नुभयो। झन्डै दुई हजार मुसलमान शहीद भए। अम्र बिन आसले पनि खुजाआ कबिलालाई ईमानमा ल्याउनुभयो। अला बिन हजरमीले बहरैनमा कठिन युद्ध गरेर मुर्तदहरूलाई तितरबितर पार्नुभयो। हुजैफा, अरफजा र इक्रिमाले उमान र बहरैनमा एक भएर मुर्तदहरूलाई परास्त गर्नुभयो। दस हजार मुर्तद मार्नुभयो। खलीफाले खालिद बिन वलीदलाई इराकतर्फ पठाउनुभयो। उहाँले हीराबाट एक लाख सुनका सिक्का जिज्या लिनुभयो। हुर्मुजको कमानमा रहेको इरानी सेनालाई परास्त गर्नुभयो। बसरामा तीस हजारको सेनालाई तहसनहस पार्नुभयो। सहायताका लागि आएको शत्रु सेनाबाट सत्तरी हजार काफिर मारिए। त्यसपछि विभिन्न युद्ध लडेर ठूला-ठूला सहरहरू जित्नुभयो। खलीफाले मदीनामा सेना जम्मा गरेर अबू उबैदालाई शामतर्फ र अम्र बिन आसलाई फिलिस्तीनतर्फ पठाउनुभयो। त्यसपछि यजीद बिन अबी सुफयानलाई सहयोगीका रूपमा शाम पठाउनुभयो। अनि फेरि सेना जम्मा गरेर हजरत मुआवियालाई उहाँका दाजु यजीदलाई सहयोग गर्न पठाउनुभयो। खालिद बिन वलीदलाई पनि इराकबाट शाम पठाउनुभयो। खालिदले सेनाको एक भाग मुसन्नाकहाँ छोडेर धेरै युद्ध र विजयहरू गर्दै सिरिया आइपुग्नुभयो। इस्लामी सेनाहरू एक भएर अज्नादैनमा रूमको ठूलो सेनालाई हराए। त्यसपछि यर्मूकमा छयालीस हजार इस्लामी सैनिकले हिरक्लका दुई लाख चालीस हजार सैनिकसँग लामो र साह्रै कठिन युद्ध गरेर विजय पाए। एक लाखभन्दा बढी रूमी सैनिक मारिए। तीन हजार मुसलमान शहीद भए। यस युद्धमा मुसलमान महिलाहरूले पनि लडाइँ गरे। प्रधान सेनापति खालिद बिन वलीद र टुकडीका सेनापति इक्रिमाको छक्क पार्ने वीरता देखियो। यी सबै विजय खलीफाको साहस, प्रतिभा, राम्रो प्रशासन र बरकतले सम्भव भए। प्यारा नबीको वफातसँगै सारा अरब प्रायद्वीपलाई आगोझैँ ढाकेका विद्रोह र इर्तिदादका आन्दोलन हजरत अबू बकरको उच्च सङ्कल्प, नहल्लिने इच्छाशक्ति र सेनामा गर्नुभएका सटीक व्यवस्थाले एक वर्षजस्तो छोटो समयमै दबाइए। हजरत उमर (रदियल्लाहु अन्हु)ले उसामाको सेनालाई सिरिया पठाउने काममा र घटनाहरू रोक्नमा ठूलो सेवा गर्नुभयो। अब्दुल्लाह बिन सुहैलले आफ्ना भाषणले धेरै मानिसलाई इर्तिदादबाट रोक्नुभयो। अबू दुजानाले पनि घटनाहरू दबाउनमा साह्रै ठूलो सेवा गर्नुभयो। नुमान बिन मुकर्रिन र खालिद बिन सईदले मुर्तदहरूसँगका युद्धमा भाग लिनुभयो र ठूलो सफलता देखाउनुभयो। यसरी इर्तिदादको फितनालाई बढ्ने मौका दिइएन, ठूलो विपत्ति टारियो र इस्लामी एकतालाई हल्लाउन लक्षित ठूलो फितनाको आगो निभाइयो।

तर खुलेआम आफ्ना उद्देश्यमा पुग्न नसक्ने बुझेका र इर्तिदादको प्रयास गरेका केही मानिसहरू पछिल्ला कालका फितना आन्दोलनहरूमा पनि सामेल भए। मुसलमानहरूबीच देखा परेका धार्मिक र राजनीतिक फुटको कारण बने।

इस्लामी इतिहासमा धर्मलाई अस्वीकार गर्ने, धर्मबाट फर्कने अर्थमा “इर्तिजा – पछाडि फर्कनु” र “मुर्तजी – पछाडि फर्कने” शब्दहरू यिनै घटनापछि प्रयोग हुन थाले। मुर्तदहरूविरुद्धको सङ्घर्षमा हजरत अबू बकरको ठूलो योगदान रह्यो। यस्तो दूरदर्शी व्यक्ति नहुनुभएको भए खतरा सारा अरबमा फैलिने थियो। यसैकारण हजरत आइशाले भन्नुभएको छ: “रसूलुल्लाहको रूह कब्ज हुँदा अरबहरूले इर्तिदाद गरे। निफाक उर्लियो। मेरा बुबामाथि जे बज्रियो, त्यो पहाडहरूमाथि बज्रिएको भए निश्चय नै तिनलाई धुलोपिठो बनाइदिन्थ्यो!”१

हजरत अबू हुरैराले पनि “यदि अबू बकर नहुनुभएको भए मुहम्मद अलैहिस्सलामको वफातपछि उम्मते मुहम्मद नष्ट हुने थियो!”२ भन्नुभएको छ। अनि “जसबाहेक अर्को कुनै इलाह छैन, उहाँ अल्लाहको कसम, अबू बकरले खिलाफत आफ्नो काँधमा नलिनुभएको भए महान् अल्लाहको इबादत गर्ने कोही रहने थिएन!” भन्दै यो कुरा तीन पटक दोहोर्‍याउनुभएको छ।

अबू रजा अल-उतारिदी बताउनुहुन्छ: “म मदीना पस्दा मानिसहरू जम्मा भएका थिए र एकजना मानिस ‘म तिमीमाथि कुर्बान होऊँ! अल्लाहको कसम, तिमी नभएको भए हामी निश्चय नै नष्ट हुने थियौँ!’ भन्दै अर्का एकजना मानिसको शिर चुमिरहेका थिए। ‘चुम्ने र चुमिने यी को हुन्?’ भनेर मैले सोधेँ। ‘मुर्तदहरूसँगको गजवाका कारण उमर अबू बकरको शिर चुम्दै हुनुहुन्छ!’ भनेर उनीहरूले भने।”३

हजरत आइशा ती दिनहरूको बारेमा यसो बताउनुहुन्छ: रसूलुल्लाहको वफातपछि अरब कबिलाहरूमध्ये धेरैले इर्तिदाद गरे। मुसलमानहरू अँध्यारो रातमा वर्षाले भिजेकाझैँ अलमलमा परे। अझ त्यस बेला मक्काका धेरैजसो मानिसहरू इस्लामबाट फर्कन तयार भएका थिए। हजरत सुहैल बिन अम्र काबाको ढोकाअगाडि उभिएर मक्कावासीहरूलाई सम्बोधन गर्नुभयो। उनीहरूलाई प्रभावशाली भाषण गरेर उनीहरूका शङ्का हटाउनुभयो र धर्मबाट फर्कनबाट रोक्नुभयो। उहाँले उनीहरूलाई यसो भन्नुभयो: “हे मक्कावासीहरू हो! तिमीहरू मुसलमान हुनेहरूमध्ये सबैभन्दा पछिल्ला भयौ। खबरदार, इर्तिदाद गर्ने, मुसलमान हुनबाट फर्कनेहरूमध्ये पहिला नबन! अल्लाहको कसम, महान् अल्लाहले रसूल अलैहिस्सलामले भन्नुभएझैँ यो कामलाई अवश्य पूरा गर्नुहुनेछ! म उभिएको यही ठाउँमा एक्लै उभिएर उहाँले ‘मसँगै “ला इलाह इल्लल्लाह” भन, तिमीहरूलाई देखेर अरबहरू धर्ममा पसून् र अरब नभएकाहरूले तिमीहरूलाई जिज्या तिरून्! अल्लाहको कसम, किसरा र कैसरका खजाना अल्लाहको बाटोमा खर्च गरिनेछन्!’ भन्नुभएको मैले सुनेको छु।

हाँसो उडाउनेहरू जकात र सदका उठाउने भएको तिमीहरूले देख्यौ। अल्लाहको कसम, बाँकी कुरा पनि हुनेछ! अल्लाहको कसम, मलाई राम्ररी थाहा छ: घाम उदाउने र अस्ताउने क्रम जबसम्म चल्छ, तबसम्म यो धर्म चलिरहनेछ। तिमीहरूबीचका ती मानिसहरूले तिमीहरूलाई धोका नदेऊन्! मलाई थाहा भएको यो कुरा उनीहरूलाई पनि थाहा छ। तर बनू हाशिमप्रतिको डाहले उनीहरूको हृदयमा छाप लगाइदिएको छ। हे मानिसहरू हो! कुरैशमध्ये जमिन र समुद्रमा सबैभन्दा धेरै सवारी साधन भएको मानिस म हुँ। तिमीहरू आफ्ना अमीरको आज्ञा मान र आफ्नो जकात उहाँलाई तिर। यदि इस्लामको काम अन्त्यसम्म चलेन भने तिमीहरूको जकात तिमीहरूलाई फिर्ता दिने जमानी म लिन्छु!” यति भनेर उहाँ रुनुभयो। यो सुनेर मानिसहरू शान्त भए।४

सुहैल बिन अम्रले आफ्नो प्रभावशाली भाषणले मक्कावासीहरूलाई इर्तिदादबाट फर्काएपछि बल्ल मक्काका हाकिम अत्ताब बिन असीद अगाडि आउन सक्नुभयो।

“यदि अबू बकर नहुनुभएको भए मुहम्मद अलैहिस्सलामको वफातपछि उम्मते मुहम्मद नष्ट हुने थियो!” अबू हुरैरा (रदियल्लाहु अन्हु)

हुज्राए सआदत / मस्जिदे नबवी

हाम्रा प्यारा नबी (अलैहिस्सलातु वस्सलाम) र असहाबमध्ये मुसलमानहरूका
दुई आँखाका नानी हजरत अबू बकर र हजरत उमर (रदियल्लाहु अन्हुमा)को
कब्रे शरीफको अगाडिपट्टि, अर्थात् किब्लातर्फबाट देखिने दृश्य।

सुहैल बिन अम्र बद्रको युद्धमा बन्दीहरूमध्ये थिए। हजरत उमर उनलाई मार्न चाहनुहुन्थ्यो। त्यस बेला प्यारा नबीले हजरत उमरलाई भन्नुभएको थियो: “उनलाई किन मार्न चाहन्छौ? छोडिदेऊ, सायद अल्लाहले उनलाई तिमीले पनि मन पराउने कुनै स्थानमा पुर्‍याउनुहुनेछ। उनले जनतालाई सम्बोधन गर्ने कुरा पनि अपेक्षित छ (आशा गरिन्छ)!” हदीसे शरीफमा दिइएको त्यो खुसीको खबर सुहैल बिन अम्र (रदियल्लाहु अन्हु)ले मन खुसी पार्ने स्थानमा दिनुभएको यही भाषण रहेछ भन्ने बुझियो।५ हजरत उमरले पनि सुहैलको भाषण सुन्नुहुँदा हाम्रा नबीले हजरत सुहैलका बारेमा भन्नुभएको कुरा सम्झनुभयो र हाम्रा नबी त्यहाँ नहुनुहुँदा पनि “म गवाही दिन्छु, तपाईँ निश्चय नै रसूलुल्लाह हुनुहुन्छ!” भन्नबाट आफूलाई रोक्न सक्नुभएन।६

तपाईँको इश्क हरेक दुःखको ओखती हो, या रसूलल्लाह,
तपाईँको दरबारमा सबै चाहना पूरा हुन्छन्, या रसूलल्लाह।
तपाईँको नूर देखेका आँखाले न चन्द्रमा खोज्छन्, न तारा,
तपाईँको नूरले रात र दिन उज्याला छन्, या रसूलल्लाह।
तपाईँको पसिनाबाट गुलाफ फुल्छन्, तपाईँको बोलीबाट मह र मिस्री,
तपाईँसँग रोगी मनहरूले शिफा पाउँछन्, या रसूलल्लाह।
बादशाहहरूका हबीब हुनुहुन्छ, पीडा र आहका वैद्य हुनुहुन्छ,
तपाईँको शफाअत पापीका लागि आनन्द हो, या रसूलल्लाह।
चन्द्रमा, सूर्य र सात तारा – सबैले तपाईँको प्रशंसा गर्छन्,
तपाईँको बोलीबाहेक अरू हरेक बोली गल्ती हो, या रसूलल्लाह।
इब्लीस तपाईँसँग डाह गर्छ – उसको छल कति मूर्खतापूर्ण,
तपाईँलाई माया गरेकाले इदरीस उच्च हुनुहुन्छ, या रसूलल्लाह।
तपाईँको नौबत सधैँ बज्छ, पाँच वक्तको सुन्नत कायम छ,
तपाईँको घरमा जो आए पनि, उसलाई निम्तो छ, या रसूलल्लाह।
काँडेदार झाडीले रेशम ओढे, मरुभूमि अम्बरले सुगन्धित भए,
तपाईँका लागि सहेका कष्टको पीडा नै वफादारी हो, या रसूलल्लाह।
कनानका यूसुफलाई थोरै मूल्यमा लुकेर बेचियो,
तपाईँलाई देख्नु मेरा लागि हजार ज्यानको मूल्य हो, या रसूलल्लाह।
तपाईँको मुबारक रौजा धर्तीमा नूरले भरिएको, नूरले सिँगारिएको,
तर तपाईँको रूह आकाशमा प्रकट छ, या रसूलल्लाह।
दाऊदमाथि तपाईँको खिलअत, खलीलको घरमा तपाईँको नियामत,
मूसाको हातमा रहेको लौरो – तपाईँको इबरत हो, या रसूलल्लाह।
तपाईँको मकाम काबा र जमजम, सधैँ कायम र बलियो,
खिज्र तपाईँको उम्मतलाई हरेक घडी पानी पिलाउने हुनुहुन्छ, या रसूलल्लाह।
शेय्याद हमजा ती शाहबाट आहबाट छुटकारा चाहन्छ,
तपाईँको प्रशंसा गर्नु अल्लाहको दान हो, या रसूलल्लाह।
शेय्याद हमजा

“म गवाही दिन्छु, तपाईँ निश्चय नै रसूलुल्लाह हुनुहुन्छ!” हजरत उमर (रदियल्लाहु अन्हु)

जन्नतुल बकी

मदीना मुनव्वराको जन्नतुल बकी कब्रिस्तान हजारौँ असहाबे किराम (रदियल्लाहु अन्हुम)का मजार रहेको कब्रिस्तान थियो।

यहाँका ती सुन्दर मजार र कब्र सबै भत्काइएका छन् र दुःखको कुरा, खेतमा परिणत गरिएका छन्।

बिस्तारै-बिस्तारै!

अजराईल शिरमा आइपुग्दा,
हात र खुट्टा भाँचिन्छन्, बिस्तारै-बिस्तारै।
मेरा मौलाले धर्म र ईमान नसीब गरून्,
आँखाबाट खोला बग्छ, बिस्तारै-बिस्तारै।
अग्लो उड्ने मन एक दिन थाक्छ,
नाप्ने तराजु एक दिन खडा गरिन्छ।
हरेकले गरेको कुरा एक दिन सोधिन्छ,
या रब, के जिब्रो फर्केला, बिस्तारै-बिस्तारै?
सधैँ नफ्सको पछि लाग्यौ, तौबा गरेनौ,
जे पायौ खायौ, शुक्र गरेनौ।
आखिर यो कालो माटोमा आइपुग्यौ,
संसारबाट हात हट्छ, बिस्तारै-बिस्तारै।
कब्रमाथि ढुङ्गा ठड्याउँछन्,
एक मुट्ठी माटोमा शिर राख्छौ।
बुबाले छोरा देख्दैन, दाजुभाइले दाजुभाइ,
फर्केर नआउने बाटो लाग्छ, बिस्तारै-बिस्तारै।
कपूर हालेको मनतातो पानी राख्छन्,
त्यो कोमल शरीरको सबै लुगा फुकाल्छन्।
तिम्रो मृत्यु भएको कुरा छरछिमेकी सबैले सुन्छन्,
साथीहरू फर्की आउँछन्, बिस्तारै-बिस्तारै।