मेरा प्यारा नबी

दोस्रो भाग

कब्रको जीवन

प्यारा नबी आफ्नो कब्रमा जीवित हुनुहुन्छ

नबीहरू हामीले नजानेको एक किसिमको जीवनसहित आफ्ना कब्रमा जीवित हुनुहुन्छ। औलिया र शहीदहरू पनि जीवित हुनुहुन्छ। उहाँहरूको जीवित हुनु भनाइमा मात्र होइन। उहाँहरू पूर्ण रूपमा जीवित हुनुहुन्छ। सूरा आले इमरानको १६९औँ आयते करीमामा भावार्थमा यसो भनिएको छ: “अल्लाह तआलाको बाटोमा मारिएकाहरूलाई मरेका नठान! उनीहरू आफ्ना रबकहाँ जीवित छन्। उनीहरूलाई रिज्क दिइँदै छ।”

यो आयते करीमाले शहीदहरू जीवित हुनुहुन्छ भन्ने बताउँछ। नबीहरू त निश्चय नै शहीदहरूभन्दा अझ अगाडि र अझ माथि हुनुहुन्छ। इस्लामी विद्वानहरूका अनुसार हरेक नबी शहीद भएर वफात हुनुभएको हो। हजुर रसूलुल्लाहले आफ्नो अन्तिम बिरामीमा भन्नुभयो: “खैबरमा खाएको खानाको पीडा म सधैँ महसुस गरिरहन्थेँ।”१ यो हदीसे शरीफले हजुर रसूलुल्लाह शहीद भएर वफात हुनुभएको बताउँछ। यसैकारण हजुर पनि सबै शहीदहरूझैँ आफ्नो कब्रमा जीवित हुनुहुन्छ भन्ने कुरा यसबाट पनि बुझिन्छ।

“बुखारी” र “मुस्लिम” किताबहरूमा बताइएको हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “मेराजको रात मलाई मूसा (अलैहिस्सलाम)को कब्रनजिकबाट लगियो। उहाँ आफ्नो कब्रमा उभिएर नमाज पढिरहनुभएको थियो।”२

अर्को एउटा हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “अल्लाह तआलाले माटोलाई नबीहरूको शरीर गलाउन हराम गर्नुभएको छ।”३ यो कुरा सत्य हो भनेर विद्वानहरूले एकमत भएर बताउनुहुन्छ। “बुखारी” र “मुस्लिम” किताबहरूमा लेखिएको छ: “अल्लाह तआलाले मेराजको रात सबै नबीहरूलाई हाम्रा नबीकहाँ पठाउनुभयो। हाम्रा नबी उहाँहरूका इमाम बन्नुभयो र उहाँहरूले दुई रकअत नमाज पढ्नुभयो।”

नमाज रुकू र सज्दा गरेर पढिन्छ। यो खबरले उहाँहरूले जीवित भएर, जसद र शरीरसहित नमाज पढ्नुभएको देखाउँछ। मूसा अलैहिस्सलामले कब्रमा नमाज पढ्नुभएको कुराले पनि यही देखाउँछ। “मिश्कात” किताबको अन्तिम खण्डमा, मेराजको अध्यायको पहिलो परिच्छेदको अन्त्यमा मुस्लिमबाट लिएर अबू हुरैराले बताउनुभएको हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “अल्लाह तआलाले मलाई देखाउनुभयो। मूसा (अलैहिस्सलाम) उभिएर नमाज पढिरहनुभएको थियो, दुब्लो-पातलो हुनुहुन्थ्यो। उहाँको कपाल न छरपस्ट थियो, न झुन्डिएको। शनूआ कबिलाको एकजना जवानजस्तो हुनुहुन्थ्यो। ईसा (अलैहिस्सलाम) उर्वा बिन मसऊद सकफीसँग मिल्नुहुन्थ्यो।”४ शनूआ यमनमा रहेका दुई कबिलाको नाम हो। यी हदीसे शरीफहरूले नबीहरू आफ्ना रबकहाँ जीवित हुनुहुन्छ भन्ने देखाउँछन्। उहाँहरूका जसद (शरीर) रूहजस्तै सूक्ष्म हुन्छन्। बाक्ला र कडा हुँदैनन्। उहाँहरू भौतिक संसार र रूहको संसार दुवैमा देखिन सक्नुहुन्छ। यसैकारण नबीहरू रूह र शरीर दुवैसहित देखिन सक्नुहुन्छ। हदीसे शरीफमा मूसा र ईसा अलैहिमस्सलामले नमाज पढ्नुभएको बताइएको छ। नमाज पढ्नु भनेको विभिन्न चाल गर्नु हो। यी चाल शरीरले गरिन्छन्, रूहले होइन। मूसा अलैहिस्सलामलाई “मैले उहाँलाई मझौला कदका, कम मासु भएका, दुब्लो र कपाल समेटिएको देखेँ” भन्नुभएको कुराले उहाँको रूह होइन, शरीर देख्नुभएको देखाउँछ।

“अल्लाह तआलाको बाटोमा मारिएकाहरूलाई मरेका नठान! उनीहरू आफ्ना रबकहाँ जीवित छन्। उनीहरूलाई रिज्क दिइँदै छ” आले इमरान: १६९

इमामे बैहकीले भन्नुभयो: “नबीहरूलाई कब्रमा राखिएपछि उहाँहरूका रूह उहाँहरूकै शरीरमा फर्काइन्छन्। हामी उहाँहरूलाई देख्न सक्दैनौँ। उहाँहरू फरिश्ताजस्तै अदृश्य हुनुहुन्छ। अल्लाह तआलाले करामत दिनुभएका छानिएका व्यक्तिहरूले मात्र देख्न सक्छन्।” इमामे सुयूतीले पनि यसै भन्नुभएको छ। धेरै मानिसहरूले सलामको जवाफ कब्रे सआदतबाट दिइएको धेरै पटक सुनेका छन्। अरू कब्रहरूबाट पनि सलामको जवाफ दिइएको धेरै सुनिएको छ।

हदीसे शरीफमा पनि भनिएको छ: “मलाई सलाम गरिँदा अल्लाह तआलाले मेरो रूह फर्काइदिनुहुन्छ र म त्यसको जवाफ दिन्छु।”५

हजरत इमामे सुयूतीले भन्नुभयो: “रसूलुल्लाह इलाही जमाल हेर्नमा डुब्नुभएको छ। शरीरका इन्द्रियहरू बिर्सनुभएको छ। कुनै मुसलमानले सलाम गर्दा उहाँको मुबारक रूह यो अवस्थाबाट छुट्टिएर शरीरका इन्द्रियहरू लिन्छ। संसारमा पनि यस्ता मानिस थोरै छैनन्। कुनै सांसारिक वा आखिरतको कामको सोचमा धेरै डुब्दा मानिसले आफ्नो छेउमा बोलिएको कुरा सुन्दैन। इलाही जमालमा डुबेको व्यक्तिले कुनै आवाज सुन्न सक्छ र?”

हजरत काजी इयाजले “शिफा” किताबमा सुलैमान बिन सुहैमको रिवायत बताउनुहुन्छ: “एक रात सपनामा फख्रे कायनातलाई देखेँ। ‘या रसूलल्लाह! तपाईँकहाँ आएर सलाम गर्ने मानिसहरूको सलाम तपाईँलाई थाहा हुन्छ?’ भनेर सोधेँ। ‘हो, थाहा हुन्छ, म उनीहरूको सलाम लिन्छु र जवाफ दिन्छु’ भन्नुभयो।” नबीहरू आफ्ना कब्रमा जीवित हुनुहुन्छ भन्ने बताउने हदीसे शरीफ यति धेरै छन्, ती एकअर्कालाई बलियो बनाउँछन्। जस्तै: “मेरो कब्रनजिक मेरा लागि पढिएको दुरूद म सुन्छु। टाढा-टाढा पढिएका दुरूद मलाई पुर्‍याइन्छन्” भनिएको छ। यो हदीसे शरीफ अबू बकर बिन अबी शैबाले बताउनुभएको हो। यी र यस्तै हदीसे शरीफहरू हदीसका छवटा ठूला इमामका किताबहरूमा छन्। हजरत अब्दुल्लाह इब्ने अब्बासबाट इब्ने अबिद्दुन्याले बताउनुभएको हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “कसैले चिनेको मानिसको कब्रनजिक गएर सलाम गर्‍यो भने मुर्दाले उसलाई चिन्छ र जवाफ दिन्छ। नचिनेको मुर्दालाई सलाम गर्‍यो भने मुर्दा खुसी हुन्छ र जवाफ दिन्छ।”

रसूलुल्लाहले संसारका हरेक ठाउँबाट एकै समयमा दुरूद र सलाम पढ्ने हरेकलाई छुट्टाछुट्टै कसरी जवाफ दिनुहुन्छ भनेर सोधियो भने, दिउँसोको घामले एकै क्षणमा हजारौँ सहरमा उज्यालो छरेझैँ हो भनेर जवाफ दिइन्छ। हजरत इब्राहीम बिन बिशारले भन्नुभएको छ: “हज गरेपछि कब्रे सआदतको जियारत गर्न मदीना गएँ। हुज्राए सआदतको अगाडि सलाम गरेँ। ‘व अलैकस्सलाम’ भन्ने जवाफ सुनेँ।”

एउटा हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “मेरो मृत्युपछि म जीवित छँदाझैँ बुझ्छु।” अर्को हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “नबीहरू आफ्ना कब्रमा जीवित हुनुहुन्छ र नमाज पढ्नुहुन्छ।”६

औलियाका ठूला व्यक्तिहरूमध्ये हजरत सय्यिद अहमद रिफाई र अरू धेरै वलीहरूले रसूलुल्लाहलाई गर्नुभएको सलामको जवाफ सुन्नुभएको र अहमद रिफाईले रसूलुल्लाहको मुबारक हात चुम्ने सौभाग्य पाउनुभएको कुरा साह्रै भरपर्दा किताबहरूमा लेखिएको छ। इमामे सुयूतीले आफ्नो किताबमा यसो भन्नुहुन्छ: “उच्च दर्जाका वलीहरूले नबीहरूलाई नमर्नुभएझैँ देख्नुहुन्छ। प्यारा नबीले मूसा अलैहिस्सलामलाई उहाँकै कब्रमा जीवित देख्नु मुजिजा थियो। औलियाले यसरी देख्नु करामत हो। करामतमा विश्वास नगर्नु अज्ञानताबाट आउँछ।”

इब्ने हिब्बान, इब्ने माजा र अबू दाऊदले बताउनुभएको हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “शुक्रबारका दिन ममाथि धेरै दुरूद पढ! ती मलाई पुर्‍याइन्छन्।” “मृत्युपछि पनि पुर्‍याइन्छन् र?” भनेर सोधिँदा उहाँले भन्नुभयो: “माटोले नबीहरूको शरीर गलाउँदैन। कुनै मोमिनले ममाथि दुरूद पढ्दा एकजना फरिश्ताले मलाई खबर दिँदै भन्छन्: ‘तपाईँको उम्मतबाट फलानाका छोरा फलानाले तपाईँलाई सलाम पठाए र दुआ गरे।’”

हजुर रसूलुल्लाह जीवित हुनुहुँदा आफ्ना असहाबका लागि अल्लाह तआलाको एउटा रहमत र ठूलो नियामत हुनुहुन्थ्यो; त्यसै गरी वफातपछि पनि सारा उम्मतका लागि ठूलो नियामत हुनुहुन्छ। भलाइका कारण हुनुहुन्छ। बक्र बिन अब्दुल्लाह मुजनीले रिवायत गर्नुभएको हदीसे शरीफमा रसूले अकरमले भन्नुभयो: “मेरो जीवन तिमीहरूका लागि हितकर छ। तिमीहरू मलाई कुरा सुनाउँछौ, म पनि तिमीहरूलाई सुनाउँछु। मेरो मृत्युपछि मेरो वफात पनि तिमीहरूका लागि हितकर हुनेछ। तिमीहरूका कर्म मलाई देखाइन्छन्। तिमीहरूका असल काम देख्दा म अल्लाह तआलाको हम्द गर्छु। तिमीहरूका नराम्रा काम देख्दा तिमीहरूका लागि माफी र मगफिरत माग्छु।”७

हजरत कुसम बिन अब्बासले हजुर रसूलुल्लाहको दफनको सेवा गर्ने सौभाग्य पाउनुभएको थियो। कब्रभित्रको काम सकिँदा सबैभन्दा पछि उहाँ निस्कनुभयो। उहाँले यसो भन्नुभयो: “रसूलुल्लाहको मुबारक अनुहार सबैभन्दा अन्तिममा देख्ने म हुँ। कब्रभित्र उहाँका मुबारक ओठ चलिरहेका थिए। म उहाँमाथि झुकेर कान थापेँ। (या रब! मेरो उम्मत!… या रब! मेरो उम्मत!…) भनिरहनुभएको थियो।”८

प्यारा नबीलाई देख्नु

हजुर रसूलुल्लाहलाई सपनामा र ब्युँझिएको अवस्थामा देख्न सकिन्छ कि सकिँदैन? देखिनुभयो भने देखिने उहाँ आफैँ हुनुहुन्छ कि उहाँजस्तो कोही? हाम्रा विद्वानहरूले यसबारे विभिन्न जवाफ दिनुभएको छ। उहाँ कब्रमा जीवित हुनुहुन्छ भन्ने कुरा एकमत भएर बताइसकेपछि धेरैजसोले देखिने उहाँ आफैँ हुनुहुन्छ भनेर बताउनुभएको छ। यस्तो हुने कुरा हदीसे शरीफहरूबाट पनि बुझिन्छ। एउटा हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “मलाई सपनामा देख्ने व्यक्तिले ब्युँझिएको अवस्थामा देखेझैँ हो।”९ यसैकारण हजरत इमामे नववीले भन्नुभयो: “उहाँलाई सपनामा देख्नु पूर्ण रूपमा उहाँलाई नै देख्नु हो।” हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “मलाई सपनामा देख्नेले साँचो देखेको हो। किनभने शैतान मेरो रूपमा आउन सक्दैन।”१०

“मलाई सपनामा देख्ने व्यक्तिले ब्युँझिएको अवस्थामा देखेझैँ हो” हदीसे शरीफ

हजरत इब्राहीम लकानीले यसो भन्नुहुन्छ: “हदीसका विद्वानहरूले रसूलुल्लाह सपनामाझैँ ब्युँझिएको अवस्थामा पनि देखिन सक्नुहुन्छ भन्ने कुरा एकमत भएर बताउनुभएको छ।” दुवै अवस्थाका धेरै उदाहरण दिन सकिन्छ। तीमध्ये केही यहाँ बताऔँ:

हजरत मुईनुद्दीन चिश्ती जुन सहरमा जानुहुन्थ्यो, त्यहाँका कब्रिस्तानको जियारत गर्नुहुन्थ्यो र त्यहाँ केही समय बस्नुहुन्थ्यो। पुगेको ठाउँमा चिनिएर प्रसिद्ध हुन थालेपछि रोकिनुहुन्नथ्यो, कसैलाई खबर नदिई चुपचाप निस्केर हिँड्नुहुन्थ्यो। यस्तै यात्रामध्ये एउटा मक्काको थियो। मक्का मुकर्रमा गएर काबा मुअज्जमाको जियारत गर्नुभयो। केही समय मक्कामा बसेर त्यहाँबाट मदीना मुनव्वरा जानुभयो। हाम्रा नबीको कब्रे शरीफको जियारत गर्नुभएको एक दिन रौजाबाट “मुईनुद्दीनलाई बोलाऊ!” भन्ने आवाज सुनियो। यो आदेश सुनेर रौजाका सेवकले “मुईनुद्दीन!” भनेर पुकारे। केही ठाउँबाट “हजुर!” भन्ने आवाज सुनियो। अनि “कुन मुईनुद्दीनलाई खोजेको? यहाँ मुईनुद्दीन नाम भएका धेरै मानिस छन्” भने। यो सुनेर सेवक फर्केर रौजाए मुतह्हराको ढोकामा उभिए। दुई पटक “मुईनुद्दीन चिश्तीलाई बोलाऊ!” भनेर पुकार्ने एउटा आवाज सुने। यो आदेशपछि सेवकले जमाअततिर फर्केर “मुईनुद्दीन चिश्तीलाई खोजिँदै छ!” भनेर ठूलो स्वरले भने।

हजरत मुईनुद्दीन चिश्ती यो कुरा सुन्नासाथ पूरै अर्कै अवस्थामा पुग्नुभयो। रुँदै, आँसु बगाउँदै र दुरूद पढ्दै हाम्रा प्यारा नबीको रौजातर्फ नजिक जानुभयो र अदबका साथ उभिनुभयो। त्यही बेला “हे कुत्बे मशाइख! भित्र आऊ!” भन्ने आवाज सुन्नुभयो।

हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “तिमी मेरो धर्मको सेवक हौ। तिमी हिन्दुस्तान जानुपर्छ। हिन्दुस्तान जाऊ। त्यहाँ अजमेर भन्ने एउटा सहर छ। त्यहाँ मेरा सन्तान (नातिनातिना)मध्ये सय्यिद हुसैन नामका एकजना छन्। उनी त्यहाँ जिहाद र गजवाको नियतले गएका थिए। उनी अहिले शहीद भए। अजमेर काफिरको हातमा पर्न लागेको छ। तिमी त्यहाँ जाँदा, तिम्रो कारण र बरकतले इस्लाम फैलिनेछ र काफिरहरू हेपिएर शक्तिहीन र प्रभावहीन हुनेछन्।” त्यसपछि उहाँलाई एउटा अनार दिनुभयो र भन्नुभयो: “यो अनारलाई ध्यान दिएर हेर, कहाँ जाने हो, देखेर बुझ।” हजरत मुईनुद्दीन चिश्तीले प्यारा नबीले दिनुभएको अनार लिएर आदेशअनुसार हेर्नुभयो र पूर्व र पश्चिमबीचको सबै ठाउँ देख्नुभयो। हजरत अहमद रिफाई हज गर्न जानुभएको थियो। फर्कँदा मदीना मुनव्वरामा रसूले अकरमको मुबारक रौजाको जियारत गर्दै गर्दा उहाँले यस्तो अर्थको एउटा कविता भन्नुभयो:

हे मेरा सरदार, तपाईँको माटो चुम्न टाढा थियौँ,
आफू आउन नसकेर प्रतिनिधि बनाई रूह पठाउँथेँ।
अब तपाईँको जियारतको नियामत नसीब भयो,
आफ्नो मुबारक हात दिनुहोस्, मेरा ओठले चुमून्, हे हबीब!

कविता सकिनासाथ हाम्रा प्यारा नबीको कब्रबाट मुबारक हात देखियो। सय्यिद अहमद रिफाईले साह्रै ठूलो सम्मान र आदरका साथ प्यारा नबीको मुबारक हात चुम्नुभयो। त्यहाँ भएका सबैले यो घटना छक्क परेर हेरे। प्यारा नबीको मुबारक हात चुमेपछि उहाँ रौजाए मुतह्हराका ढोकाको सँघारमा पल्टनुभयो। रुँदै त्यहाँको सारा जमाअतसँग “ममाथि टेकेर जानुहोस्!” भनेर बिन्ती गर्नुभयो। विद्वानहरू अरू ढोकाबाट निस्कन बाध्य हुनुभयो। यो करामत साह्रै प्रसिद्ध भएर मुखैमुख हाम्रो समयसम्म आइपुगेको छ। हजरत इब्ने आबिदीन धर्मको पालनामा कस्तो हुनुहुन्थ्यो भन्ने कुरा प्रसिद्ध छ; उहाँका करामत र मनाकिब धेरै छन्।

पाँच वक्तको नमाजमा अत्तहिय्यात पढ्दा उहाँ हजुर रसूलुल्लाहलाई आफ्नै आँखाले देख्नुहुन्थ्यो। देख्न नसकेको बेला त्यो नमाज फेरि पढ्नुहुन्थ्यो। इस्लामी विद्वानहरूमध्ये सबैभन्दा ठूलामध्येका, दोस्रो हजार वर्षका मुजद्दिद हजरत इमामे रब्बानी अहमद फारूकी सरहिन्दीले भन्नुभयो: “रमजाने शरीफका अन्तिम दिनहरूमा एउटा साह्रै सुन्दर अवस्था देखा पर्‍यो। म आफ्नो ओछ्यानमा पल्टिरहेको थिएँ। आँखा चिम्लेको थिएँ। मेरो ओछ्यानमाथि अरू कोही आएर बसेको महसुस गरेँ। हेर्छु त – अघिल्ला र पछिल्लाहरूका सय्यिद र सरदार पो हुनुहुँदो रहेछ। तुरुन्तै म सम्हालिएँ। हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: ‘म तिम्रा लागि इजाजत लेख्न आएको हुँ। मैले कसैलाई पनि यस्तो इजाजत लेखेको छैन।’ मैले देखेँ, त्यो इजाजतनामाको पाठमा यस संसारसँग सम्बन्धित ठूला कृपा र पछाडिपट्टि त्यो संसारसँग सम्बन्धित धेरै अनुग्रह लेखिएका थिए।”

हजरत अब्दुल कादिर जीलानीले “गुन्या” किताबमा हजरत इब्राहीम तमीमीबाट उद्धृत गर्दै बताउनुहुन्छ: खिज्र अलैहिस्सलामले मलाई भन्नुभयो: “यदि तिमी सपनामा रसूलुल्लाहलाई देख्न चाहन्छौ भने मगरिबको नमाज पढिसकेपछि इशासम्म कसैसँग नबोली उठेर मगरिबपछिको अव्वाबीन नमाज पढ्नू। हरेक दुई रकअतमा एक पटक सलाम फेर्नू।

हरेक रकअतमा एक पटक हम्द अर्थात् सूरा फातिहा र सात पटक सूरा इखलास पढ्नू। इशाको नमाज पनि जमाअतसँग पढिसकेपछि घर आएर वित्र पढ्नू। सुत्ने बेला पनि दुई रकअत नमाज पढ्नू र हरेक रकअतमा हम्द र सूरा इखलास सात पटक पढ्नू। नमाजपछि सज्दामा परेर सात पटक अल्लाह तआलासँग इस्तिगफार गर्नू, सात पटक: ‘सुब्हानल्लाहि वल्हम्दु लिल्लाहि व ला इलाह इल्लल्लाहु वल्लाहु अकबर व ला हौल व ला कुव्वत इल्ला बिल्लाहिल अलिय्यिल अजीम’ भन्नू। त्यसपछि शिर सज्दाबाट उठाएर बसी हात उठाएर: ‘या हय्यु, या कय्यूम, या जल्जलालि वल इक्राम, या इलाहल अव्वलीन वल आखिरीन, व या रहमानद्दुन्या वल आखिरति व रहीमहुमा, या रब्बी, या रब्बी, या रब्बी, या अल्लाह, या अल्लाह, या अल्लाह’ भन्नू।

त्यसपछि उभिएर उही दुआ पढ्नू। अनि सज्दामा परेर उही दुआ पढ्नू। त्यसपछि शिर सज्दाबाट उठाएर, किब्लातिर फर्केर, जसरी मन लाग्छ, त्यसरी पल्टेर सुत्नू। निद्राले नछोपुन्जेल प्यारा नबीमाथि दुरूद शरीफ पढिरहनू।”

मैले भनेँ: “यो दुआ कसबाट सिक्नुभएको हो, मलाई बताइदिनुहोस्।” हजरत खिज्रले भन्नुभयो: “मलाई पत्याउँदैनौ?” मैले भनेँ: “मुहम्मद अलैहिस्सलामलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, म तपाईँलाई पत्याउँछु।”

खिज्र अलैहिस्सलामले भन्नुभयो: “रसूलुल्लाहले यो दुआ सिकाउनुभएको र वसीयत गर्नुभएको मजलिसमा म थिएँ। यो दुआ उहाँले सिकाउनुभएका व्यक्तिबाटै मैले सिकेँ।” अनि मैले खिज्र अलैहिस्सलामले भन्नुभएजस्तै गरेँ। ओछ्यानमा प्यारा नबीमाथि दुरूद शरीफ पढ्न थालेँ। प्यारा नबीलाई देख्न पाउने खुसीले मेरो निद्रा भाग्यो र बिहानसम्म सुत्नै सकिनँ।

“हदीसका विद्वानहरूले रसूलुल्लाह सपनामाझैँ ब्युँझिएको अवस्थामा पनि देखिन सक्नुहुन्छ भन्ने कुरा एकमत भएर बताउनुभएको छ” इब्राहीम लकानी (रहमतुल्लाहि अलैह)

फज्रको नमाज पढेर घाम नउठुन्जेल बसेँ। जुहा अर्थात् चाश्तको नमाज पढेँ। मनमनै भनेँ: “साँझसम्म बाँचेँ भने हिजो राति गरेजस्तै गर्नेछु।” त्यसै बेला निदाएछु। सपनामा फरिश्ताहरू आएर मलाई जन्नत लिएर जानुभयो। त्यहाँ याकूत, पन्ना र मोतीले बनेका महल र दरबारहरू, मह, दूध र जन्नतका पेयका नदीहरू देखेँ। मलाई जन्नत लैजानुहुने फरिश्ताहरूलाई सोधेँ: “यो महल कसका लागि हो?” फरिश्ताहरूले भन्नुभयो: “तिमीले गरेको कर्म गर्नेहरूका लागि।” जन्नतका खाना नखुवाउन्जेल र जन्नतका पानी नपिलाउन्जेल मलाई जन्नतबाट निकाल्नुभएन। त्यसपछि जन्नतबाट निकालेर म भएकै ठाउँमा ल्याइदिनुभयो।

त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाह सत्तरीजना नबी र हरेक दुई पङ्क्तिबीच पूर्व र पश्चिमबीचजत्तिको दूरी भएका फरिश्ताका सत्तरी पङ्क्तिसहित मकहाँ आउनुभयो, सलाम गर्नुभयो र मेरो हात समात्नुभयो। त्यही बेला मैले भनेँ: “या रसूलल्लाह! खिज्र अलैहिस्सलामले यो हदीस तपाईँबाट सुन्नुभएको बताउनुभयो।” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “खिज्रले ठीक भन्नुभयो, उहाँले बताउनुभएका कुरा सत्य हुन्। खिज्र धर्तीमा बस्नेहरूमध्ये सबैभन्दा ठूला विद्वान हुनुहुन्छ। अब्दालहरूका प्रमुख हुनुहुन्छ। धर्तीमा रहेका अल्लाहका सेनामध्येका हुनुहुन्छ।”

मैले फेरि भनेँ: “या रसूलल्लाह! यो कर्म गर्ने व्यक्तिलाई मैले देखेको यो कुराबाहेक अरू कुनै प्रतिफल छ?” उहाँले भन्नुभयो: “तिमीले देखेको र तिमीलाई दिइएकोभन्दा उत्तम अरू के प्रतिफल हुन सक्छ? तिमीले जन्नतमा आफ्नो ठाउँ र मकाम देख्यौ। जन्नतका फलफूल खायौ, त्यहाँका पेय पियौ। मसँगै फरिश्ताहरू र नबीहरूलाई देख्यौ। हूरहरू देख्यौ।”

“या रसूलल्लाह! मैले गरेको कर्म गरेर पनि मैले सपनामा देखेको कुरा नदेख्ने व्यक्तिलाई मलाई दिइएको कुरा दिइनेछ?” भनेर सोधेँ। उहाँले भन्नुभयो: “मलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, त्यो व्यक्तिका ठूला पाप माफ हुन्छन्। त्यो व्यक्तिमाथिको अल्लाह तआलाको क्रोध हट्छ। मलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, यो कर्म गर्ने व्यक्तिले सपनामा तिमीले देखेको कुरा नदेखे पनि तिमीलाई दिइएको कुरा उसलाई पनि दिइन्छ। आकाशबाट एउटा आवाजले पुकार्छ: ‘अल्लाह तआलाले यो कर्म गर्ने व्यक्तिलाई र पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको उम्मते मुहम्मदलाई क्षमा गर्नुभयो।’”

“या रसूलल्लाह! मैले तपाईँको जमाल र जन्नत देखेझैँ त्यो व्यक्तिले पनि यिनबाट भाग पाउँछ?” भनेर सोधेँ। उहाँले भन्नुभयो: “हो, सबै दिइन्छ।”

“या रसूलल्लाह! पुरुष र महिला सबै मोमिनलाई यो दुआ सिकाउनु र यसको सवाब बताउनु उचित होला?” भनेर सोध्दा उहाँले भन्नुभयो: “मलाई सत्य नबी बनाएर पठाउनुहुने अल्लाह तआलाको कसम खान्छु, अल्लाह तआलाले सौभाग्यशाली बनाएर सृष्टि गर्नुभएकाहरूबाहेक अरूले यो कर्म गर्दैनन्।” सपनामा हाम्रा नबी मुहम्मद अलैहिस्सलामलाई उहाँको वास्तविक रूपमा देख्ने व्यक्तिले निश्चय नै उहाँलाई नै देखेको हुन्छ। किनभने शैतान उहाँको रूपमा आउन सक्दैन। तर शैतान अर्कै रूप लिएर देखा पर्न सक्छ। रसूलुल्लाहलाई नचिन्ने व्यक्तिका लागि यो छुट्याउन सजिलो हुँदैन। केही विद्वानहरूले पनि भन्नुभएको छ: “प्यारा नबीलाई फरक रूपमा देख्नु पनि उहाँलाई नै देख्नु हो। तर यो त्यो व्यक्तिको धर्ममा रहेको कमीको सङ्केत हो। प्यारा नबीलाई सपनामा वास्तविक रूपमा देख्ने र मोमिन भएर मर्ने हरेक व्यक्ति जन्नत जान्छ।”

अबू हुरैराले हजुरको यो हदीसे शरीफ बताउनुभयो: “कसैले जुमाको रातमा दुई रकअत नमाज पढ्यो, हरेक रकअतमा फातिहा र आयतुल कुर्सी एक-एक पटक र सूरा इखलास पन्ध्र पटक पढ्यो, नमाजपछि हजार पटक ‘अल्लाहुम्म सल्लि अला मुहम्मदिनिन्नबिय्यिल उम्मिय्यि’ भन्यो भने अर्को शुक्रबार नआउँदै उसले मलाई सपनामा देख्छ। उसका अघिल्ला र पछिल्ला सबै पाप माफ हुन्छन्। जन्नत मलाई देख्नेहरूका लागि हो।”

प्यारा नबीको कब्रे शरीफको जियारत

फख्रे कायनातले भन्नुभयो: “जसले मेरो वफातपछि मेरो जियारत गर्छ, उसले मलाई जीवित हुँदा जियारत गरेझैँ हो।” “मिरआते मदीना” किताबमा बताइएको एउटा हदीसे शरीफमा उहाँले भन्नुभयो: “मेरो कब्रको जियारत गर्नेका लागि मेरो शफाअत वाजिब भयो।” यो हदीसे शरीफ इब्ने खुजैमा, बज्जार, दारकुत्नी र तबरानीले बताउनुभएको हो। हजरत बज्जारले बताउनुभएको अर्को हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “मेरो कब्रको जियारत गर्नेका लागि मेरो शफाअत हलाल भयो।” “मुस्लिम शरीफ”मा र अबू बकर बिन मक्कारीको “मुजम” किताबमा बताइएको हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “कोही मेरो जियारत गर्न आयो र उसको अरू कुनै नियत थिएन भने कियामतको दिन मैले उसको शफाअत गर्ने हक उसले कमाउँछ।” यो हदीसे शरीफले रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) आफ्नो जियारत गर्न मदीना मुनव्वरा आउनेहरूको शफाअत गर्नुहुनेछ भन्ने खबर दिन्छ।

खबरदार, अदब नछोड, यो खुदाका महबूबको गल्ली हो,
यो इलाही दृष्टि पर्ने ठाउँ हो, मुस्तफाको मकाम हो यो!
आकाशको नयाँ चन्द्रमा बाबुस्सलामको छाती चिरिएको आशिक हो,
यसको दियो जौजा तारामण्डल हो, नूर र उज्यालो उदाउने ठाउँ हो यो।
किब्रियाका हबीबको विश्रामस्थल हो, श्रेष्ठतामा
जनाबे किब्रियाको अर्शभन्दा पनि माथि रहेको ठाउँ हो यो।
यस माटोको नूरले शून्यताको अँध्यारो हट्यो,
सारा अस्तित्वले आँखामा सुर्मा लगाई अन्धोपनबाट छुटकारा पायो यसैबाट।
अदबको ख्याल राख्ने सर्तमा, नाबी, यो दरबारमा पस,
पवित्र फरिश्ताहरूको तवाफस्थल, नबीहरूले चुम्ने ठाउँ हो यो!
नाबी

दारकुत्नीले बताउनुभएको अर्को हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “हज गरेर पनि मेरो जियारत नगर्ने व्यक्तिले मलाई दुःख दिएको हुन्छ।” रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले आफ्नो जियारत होस् भन्ने चाहनुको कारण उहाँको उम्मतले यस बाटोबाट पनि सवाब कमाओस् भन्ने हो। यसैकारण हाम्रा फिक्हका विद्वानहरू हजको कर्तव्य पूरा गरेपछि मदीना मुनव्वरा आएर मस्जिदे शरीफमा नमाज पढ्नुहुन्थ्यो। त्यसपछि “रौजाए मुतह्हरा”, मिम्बरे मुनीर र अर्शे आलाभन्दा पनि उत्तम कब्रे शरीफको, अनि उहाँ बस्नुहुने, हिँड्नुहुने र अडेस लाग्नुहुने ठाउँहरूको, वही आउँदा अडेस लाग्नुहुने खम्बाको र मस्जिद बनाउँदा र मर्मत गर्दा काम गर्नुभएका, आफ्नो धन र पैसा दिने सौभाग्य पाउनुभएका असहाबे किराम र ताबिईन हिँड्नुभएका ठाउँहरूको जियारत गर्नुहुन्थ्यो र तिनलाई देखेर बरकत लिनुहुन्थ्यो। उहाँहरूपछि आउनुभएका विद्वान र नेक मानिसहरू पनि हजपछि मदीना आउनुहुन्थ्यो र हाम्रा फिक्हका विद्वानहरूले जस्तै गर्नुहुन्थ्यो। हिजो जस्तै आज पनि हाजीहरू यसमा अडिग रहेर मदीना मुनव्वरामा जियारत गर्छन्।

“कोही मेरो जियारत गर्न आयो र उसको अरू कुनै नियत थिएन भने कियामतको दिन मैले उसको शफाअत गर्ने हक उसले कमाउँछ” हदीसे शरीफ

इस्लामी विद्वानहरूका सूर्य हजरत अबू हनीफाले भन्नुभयो: “मुस्तहबहरूमध्ये सबैभन्दा उत्तममध्येको कब्रे सआदतको जियारत वाजिबको दर्जानजिकको इबादत हो।” हजुर रसूलुल्लाहको कब्रे शरीफको जियारत गर्न जाने व्यक्तिले धेरै दुरूद शरीफ पढ्नुपर्छ। पढिएका यी दुरूद र सलाम प्यारा नबीसम्म पुग्छन् भन्ने कुरा हदीसे शरीफमा बताइएको छ। हाम्रा प्यारा नबीको जियारत गर्ने अदब यसरी बताइएको छ:

मदीना मुनव्वरा सहर टाढैबाट देखिँदा दुरूद र सलाम पढिन्छ। त्यसपछि “अल्लाहुम्म हाजा हरमु नबिय्यिक, फज्अल्हु विकायतन ली मिनन्नारि व अमानन मिनल अजाबि व सूइल हिसाब” भनिन्छ। सम्भव भए सहर वा मस्जिदमा पस्नुअघि गुस्ल गरिन्छ। सुगन्ध (अत्तर) लगाइन्छ। नयाँ, सफा लुगा लगाइन्छ। किनभने यी कुराले सम्मान र आदर जनाउँछन्। मदीना मुनव्वरामा विनम्र, गम्भीर र शान्त भएर पसिन्छ। “बिस्मिल्लाहि व अला मिल्लति रसूलिल्लाह” भनेपछि सूरा इसराको ८०औँ आयते करीमा पढ्नुपर्छ। त्यसपछि “अल्लाहुम्म सल्लि अला मुहम्मदिन व अला आलि मुहम्मद। वग्फिर ली जुनूबी वफ्तह ली अब्वाब रहमतिक व फज्लिक” भन्दै मस्जिदे नबवीमा पसिन्छ। त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाहको मिम्बरनजिक दुई रकअत तहिय्यतुल मस्जिद नमाज पढ्नुपर्छ र मिम्बरको खम्बा दाहिने काँधतिर पर्ने गरी उभिनुपर्छ। हाम्रा प्यारा नबी यहाँ नमाज पढ्नुहुन्थ्यो। यो ठाउँ प्यारा नबीको कब्र र मिम्बरको बीचमा पर्छ। हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “मेरो कब्र र मेरो मिम्बरबीचको ठाउँ जन्नतका बगैँचामध्ये एउटा बगैँचा हो। मेरो मिम्बर मेरो हौजमाथि छ।”११ त्यसपछि रसूलुल्लाहको मुबारक कब्रको जियारत नसीब गरिदिनुभएकोमा अल्लाह तआलालाई सज्दा गर्नुपर्छ।

दुआपछि उठेर प्यारा नबीको कब्रे शरीफ, हुज्राए सआदततर्फ आउनुपर्छ र किब्लातिर पिठ्युँ फर्काएर रसूलुल्लाहको मुबारक अनुहारको सामु करिब दुई मिटर टाढा अदबका साथ उभिनुपर्छ। योभन्दा नजिक गइँदैन। खुशू र खुजूका साथ रहनुपर्छ; अल्लाह तआलाले कुरआने करीममा आदेश दिनुभएअनुसार हजुर रसूलुल्लाहको सामु, मानौँ उहाँ जीवित हुनुहुन्छ र आफू उहाँको उच्च दरबारमा उपस्थित छ, यसरी अदबसाथ रहनुपर्छ। शान्ति र गम्भीरता छोड्नु हुँदैन। हात कब्रे शरीफका पर्खालमा नराखी टाढै अदबसाथ उभिनु आदरका लागि अझ उपयुक्त हुन्छ। नमाजमा झैँ उभिनुपर्छ। हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक, कोमल रूप मनमा ल्याउनुपर्छ; उहाँले आफूलाई चिन्नुहुन्छ, आफ्नो बोली, सलाम र दुआ सुन्नुहुन्छ, जवाफ दिनुहुन्छ र “आमीन” भन्नुहुन्छ भनेर सोच्नुपर्छ। हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभएकै छ: “जसले मेरो कब्रमा ममाथि दुरूद पढ्छ, म त्यो सुन्छु।” फेरि हदीसे शरीफमा हजुर रसूलुल्लाहको कब्रे शरीफमा एउटा फरिश्ता प्रतिनिधि बनाएर राखिएको र ती फरिश्ताले उहाँको उम्मतमध्ये सलाम गर्नेहरूको सलाम उहाँसम्म पुर्‍याउने कुरा बताइएको छ। त्यसपछि: “अस्सलामु अलैक, या सय्यिदी, या रसूलल्लाह! अस्सलामु अलैक, या नबिय्यल्लाह! अस्सलामु अलैक, या सफिय्यल्लाह! अस्सलामु अलैक, या हबीबल्लाह! अस्सलामु अलैक, या नबिय्यर्रहमति! अस्सलामु अलैक, या शफीअल उम्मति! अस्सलामु अलैक, या सय्यिदल मुर्सलीन! अस्सलामु अलैक, या खातमन्नबिय्यीन!”

“अल्लाह तआलाले तपाईँलाई सबैभन्दा उच्च पुरस्कार र प्रतिफल दिऊन्। म गवाही दिन्छु, तपाईँले नुबुव्वतको कर्तव्य पूरा गर्नुभयो। अमानत अदा गर्नुभयो। आफ्नो उम्मतलाई उपदेश दिनुभयो। यकीन (मृत्यु) तपाईँकहाँ नआउन्जेल अल्लाह तआलाको बाटोमा जिहाद गर्नुभयो। अल्लाह तआलाले तपाईँमाथि कियामतको दिनसम्म सलात र सलाम पठाइरहून्। या रसूलल्लाह! हामी तपाईँकहाँ धेरै टाढा-टाढाबाट आएका छौँ। तपाईँको कब्रे शरीफको जियारत गर्न, तपाईँको हक तिर्न, तपाईँले गर्नुभएका कामहरू तिनकै ठाउँमा हेर्न, तपाईँको जियारतबाट बरकत लिन र अल्लाह तआलाकहाँ तपाईँ हाम्रा शफाअत गर्ने हुनुहोस् भनी बिन्ती गर्न आएका छौँ। किनभने हाम्रा गल्तीले हाम्रो कम्मर झुकाएको छ। हाम्रा पापले हाम्रा काँध भारी भएका छन्। या रसूलल्लाह! तपाईँ शफाअत गर्नुहुने पनि हुनुहुन्छ, शफाअत स्वीकार हुने पनि तपाईँ नै हुनुहुन्छ। मकामे महमूदको वाचा तपाईँका लागि गरिएको छ। अल्लाह तआलाले पनि कुरआने करीममा (सूरा निसाको ६४औँ आयते करीमामा भावार्थमा) भन्नुभएको छ: ‘हामीले हरेक नबीलाई अल्लाह तआलाको आदेशले (आफू पठाइएको कौमबाट) त्यस नबीकै आज्ञा पालन गरियोस् भनेर मात्र पठायौँ। यदि उनीहरूले आफ्नो नफ्समाथि जुल्म (आफैँमाथि अन्याय) गरेपछि तिमीकहाँ आएर अल्लाह तआलासँग क्षमा माग्छन् र मेरा रसूलले पनि उनीहरूका लागि इस्तिगफार गर्नुहुन्छ भने उनीहरूले अल्लाह तआलालाई निश्चय नै तौबा स्वीकार गर्नुहुने र दया गर्नुहुने पाउनेछन्।’ हामी तपाईँको सामु आएका छौँ। तर हामीले आफ्नो नफ्समाथि जुल्म गर्‍यौँ। हामी आफ्ना पापको क्षमा माग्छौँ। या रसूलल्लाह! अल्लाह तआलाकहाँ हाम्रा लागि शफाअत गरिदिनुहोस्। या रसूलल्लाह! हाम्रो रूह तपाईँको सुन्नतमा रहेकै अवस्थामा लिऊन्, भोलि कियामतको दिन तपाईँसँगै महशरको मैदानमा आउनेहरूमा हामीलाई सामेल गराऊन्, तपाईँको हौजमा आएर त्यहाँ तपाईँको हौजबाट पिउने नसीब दिऊन् भनेर अल्लाह तआलासँग माग्नुहोस्। या रसूलल्लाह! हामी तपाईँको शफाअत चाहन्छौँ” भनेर दुआ गर्नुपर्छ। त्यसपछि सूरा हश्रको १०औँ आयते करीमा पढ्नुपर्छ; त्यसको भावार्थ यस्तो छ: “… हे हाम्रा रब! हामीलाई र ईमानसहित हामीभन्दा अघि बितेका हाम्रा दाजुभाइलाई क्षमा गर्नुहोस्! ईमान ल्याएकाहरूप्रति हाम्रा हृदयमा कुनै द्वेष नराख्नुहोस्! हे हाम्रा रब! निश्चय नै तपाईँ करुणा र दयाका मालिक हुनुहुन्छ!…”

त्यसपछि सलाम पठाउनेहरूको सलाम पुर्‍याएर यसो भन्नुपर्छ: “अस्सलामु अलैक, या रसूलल्लाह! फलाना व्यक्ति अल्लाह तआलाकहाँ तपाईँ उसका शफाअत गर्ने हुनुहोस् भन्ने चाहन्छ। उसको र सबै मुसलमानहरूको शफाअत गरिदिनुहोस्।” अनि जति चाहन्छ, त्यति दुरूद पढ्नुपर्छ।

त्यसपछि आधा मिटर दाहिनेतिर सरेर हजरत अबू बकर सिद्दीकको मुबारक शिरको ठीक सामु आएर “अस्सलामु अलैक, या खलीफत रसूलिल्लाह! अस्सलामु अलैक, या रफीकहू फिल गार! अस्सलामु अलैक, या अमीनहू अलल असरार! अल्लाह तआलाले यस उम्मतका इमामका नाताले तपाईँलाई सबैभन्दा उच्च पुरस्कार र प्रतिफल दिऊन्। तपाईँ रसूलुल्लाहका सबैभन्दा राम्रा खलीफा बन्नुभयो। सबैभन्दा राम्ररी उहाँको उच्च सुन्नतको पछि लाग्नुभयो। मुर्तदहरू (धर्मबाट फर्केकाहरू)सँग र सही बाटोबाट बहकिएकाहरूसँग युद्ध गर्नुभयो। सधैँ सत्य बोल्नुभयो। वफात नहुन्जेल सत्यको बाटोमा हुनेहरूका सहायक रहनुभयो। अल्लाह तआलाको सलाम, रहमत र बरकत तपाईँमाथि होस्! या अल्लाह! आफ्नो रहमतले हाम्रो रूह उहाँप्रतिको मायामै लिनुहोस्। उहाँको जियारतलाई हाम्रा लागि खेर नफाल्नुहोस्!” भनेर दुआ गर्नुपर्छ।

“मेरो कब्र र मेरो मिम्बरबीचको ठाउँ जन्नतका बगैँचामध्ये एउटा बगैँचा हो। मेरो मिम्बर मेरो हौजमाथि छ” हदीसे शरीफ

त्यसपछि फेरि आधा मिटर दाहिनेतिर सरेर हजरत उमरको कब्रको ठीक सामु आएर “अस्सलामु अलैक, या अमीरल मोमिनीन! अस्सलामु अलैक, या मुज्हिरल इस्लाम! अस्सलामु अलैक, या मुक्सिरल अस्नाम! अल्लाह तआलाले तपाईँलाई सबैभन्दा उच्च प्रतिफल र पुरस्कार दिऊन्। जीवित हुँदा पनि र मृत्युमा पनि तपाईँले इस्लाम र मुसलमानहरूको सहायता गर्नुभयो। अनाथहरूको जिम्मा लिनुभयो। नातेदारहरूसँग भलाइ गर्नुभयो। मुसलमानहरूका लागि उनीहरू राजी भएका, आफैँ हिदायतमा रहेका र मानिसहरूलाई पनि सही बाटोमा डोर्‍याउने अगुवा बन्नुभयो। उनीहरूका काम समेटेर थिति बसाल्नुभयो। उनीहरूका गरिबलाई धनी बनाउनुभयो, उनीहरूका घाउमा मलमपट्टी गर्नुभयो। अल्लाह तआलाको सलाम, रहमत र बरकत तपाईँमाथि होस्!” भन्नुपर्छ।

त्यसपछि हजरत अबू बकर र हजरत उमरलाई सम्बोधन गर्दै “अस्सलामु अलैकुमा, या दजीअय रसूलिल्लाहि व रफीकैहि व वजीरैहि व मुशीरैहि वल मुआविनैनि लहू अलल कियामि फिद्दीनि वल काइमैनि बादहू बि मसालिहिल मुस्लिमीन! अल्लाह तआलाले तपाईँहरूलाई सबैभन्दा सुन्दर प्रतिफल दिऊन्। रसूलुल्लाहले हाम्रा लागि शफाअत गरून् र अल्लाह तआलाले हाम्रो प्रयास स्वीकार गरून्, हामीलाई इस्लाम धर्ममै मृत्यु दिऊन्, फेरि इस्लाम धर्ममै जीवित पारून् र कियामतको दिन रसूलुल्लाहका नजिक हुनेहरूमा हाम्रो हश्र गरून् भनेर दुआ गरिदिऊन् भन्ने हेतुले हामी तपाईँहरूलाई रसूलुल्लाहको सामु वसीला बनाउँछौँ” भन्नुपर्छ।

त्यसपछि आफ्ना लागि, आमाबुबाका लागि, दुआ मागेकाहरूका लागि र सबै मुसलमानहरूका लागि दुआ गर्नुपर्छ। यसपछि हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक अनुहारको सामु उभिएर: “या अल्लाह! तपाईँ भन्नुहुन्छ: ‘हामीले हरेक नबीलाई अल्लाह तआलाको आदेशले (आफू पठाइएको कौमबाट) त्यस नबीकै आज्ञा पालन गरियोस् भनेर मात्र पठायौँ। यदि उनीहरूले आफ्नो नफ्समाथि जुल्म (आफैँमाथि अन्याय) गरेपछि तिमीकहाँ आएर अल्लाह तआलासँग क्षमा माग्छन् र मेरा रसूलले पनि उनीहरूका लागि इस्तिगफार गर्नुहुन्छ भने उनीहरूले अल्लाह तआलालाई निश्चय नै तौबा स्वीकार गर्नुहुने र दया गर्नुहुने पाउनेछन्।’१२ या रब! तपाईँको उच्च कलाम मानेर, तपाईँको आदेशको पालना गर्दै तपाईँका प्यारा नबीले तपाईँको सामु हाम्रा लागि शफाअत गरून् भनेर हामी बिन्ती गर्छौँ” भनेर दुआ गरेपछि पहिले पढेको सूरा हश्रको १०औँ आयते करीमा पढ्छ; त्यसको भावार्थ यस्तो छ:

“हे हाम्रा रब! हामीलाई र ईमानसहित हामीभन्दा अघि बितेका हाम्रा दाजुभाइलाई क्षमा गर्नुहोस्! ईमान ल्याएकाहरूप्रति हाम्रा हृदयमा कुनै द्वेष नराख्नुहोस्! हे हाम्रा रब! निश्चय नै तपाईँ अत्यन्त करुणा र दयाका मालिक हुनुहुन्छ!” त्यसपछि “रब्बनग्फिर लना व लि आबाइना व लि उम्महातिना व लि इख्वानिनल्लजीन सबकूना बिल ईमानि”, “रब्बना आतिना…” र “सुब्हान रब्बिक…” आयते करीमाहरू पढेर हुज्राए सआदतको जियारत पूरा गर्छ। त्यसपछि रसूलुल्लाहको कब्र र मिम्बरबीच रहेको रौजाए मुतह्हरामा आउँछ। यो वर्गाकार ठाउँ हो। यहाँ जति चाहन्छ, त्यति नमाज पढ्छ। दुआ गर्छ। तस्बीह पढ्छ। अल्लाह तआलाको हम्द र सना गर्छ। त्यसपछि मिम्बरमा आउँछ। रसूलुल्लाहको बरकत आफूसम्म पुगोस् भन्ने नियतले प्यारा नबीले खुत्बा पढ्दा मुबारक हात राख्नुहुने ठाउँमा आफ्नो हात राख्छ। यहाँ दुई रकअत नमाज पढ्छ। अल्लाह तआलासँग आफूले चाहेका कुरा माग्छ। अल्लाह तआलाको क्रोधबाट उहाँको रहमतमा शरण लिन्छ। त्यसपछि पहिले हन्नाना खम्बा रहेको ठाउँमा राखिएको खम्बानजिक आउँछ। हन्नाना भनेको, हजुर रसूलुल्लाह खुत्बा पढ्न मिम्बरमा सर्नुहुँदा आफूलाई छोड्नुभएकाले कनेको र पछि रसूलुल्लाहले ओर्लेर अँगालो हाल्नुभएपछि शान्त भएको खम्बा हो। त्यसपछि हजरत अबू लुबाबाले आफूलाई बाँधेर तौबा गर्नुभएको खम्बामा आउँछ। यहाँ दुई रकअत नमाज पढ्छ र अल्लाह तआलासँग तौबा र इस्तिगफार गर्छ। चाहेका दुआ गर्छ।

यहाँ बसुन्जेल रातहरू कुरआने करीम पढेर, अल्लाह तआलाको जिक्र गरेर, मिम्बर र कब्रनजिक मनमनै र खुला रूपमा दुआ गरेर अनि राबिता गरेर बिताउनुपर्छ। हजुर रसूलुल्लाहको जियारतपछि बकी कब्रिस्तान जानु र त्यसको पनि जियारत गर्नु मुस्तहब हो। त्यसपछि अरू कब्रहरूको, विशेषगरी सय्यिदुश्शुहदा (शहीदहरूका सरदार) हजरत हमजाको कब्रको जियारत गर्नुपर्छ। फेरि बकीमा हजरत अब्बासको र त्यहाँ रहनुभएका हसन बिन अली, जैनुल आबिदीन, उहाँका छोरा मुहम्मद बाकिर र उहाँका छोरा जाफर सादिक, अमीरुल मोमिनीन हजरत उस्मान, हजुर रसूलुल्लाहका छोरा इब्राहीम, त्यहाँ रहनुभएका हजुर रसूलुल्लाहका पवित्र पत्नीहरू, उहाँकी फुपू सफिय्या र सहाबी तथा ताबिईनमध्येका अरू धेरै ठूला व्यक्तिहरू (रदियल्लाहु अन्हुम अजमईन)को जियारत गर्नुपर्छ। बकीमा रहेको फातिमा मस्जिदमा नमाज पढ्नुपर्छ। बिहीबारका दिन उहुदका शहीदहरूको जियारत गर्नु मुस्तहब हो। त्यहाँ “सलामुन अलैकुम बिमा सबर्तुम। फनिअम उक्बद्दार। सलामुन अलैकुम या अहल दारिल कौमिल मोमिनीन व इन्ना इन्शाअल्लाहु अन करीबिन बिकुम लाहिकून” भन्नुपर्छ। त्यसपछि आयतुल कुर्सी र सूरा इखलास पढ्नुपर्छ। हुज्राए सआदतको जियारत गर्नेहरू साह्रै सचेत रहनुपर्छ। मनमा सांसारिक सोच हुनु हुँदैन। मुहम्मद अलैहिस्सलामको मुबारक नूर र उहाँको दर्जाको उच्चताबारे सोच्नुपर्छ। सांसारिक काम, ठूला मानिसहरूलाई भेटेर फाइदा लिने र किनबेचका सोचमा डुबेर गरिएका दुआ अल्लाह तआलाले कबूल गर्नुहुन्न, त्यस्ता मानिस आफ्ना चाहनामा पुग्न सक्दैनन्। हुज्राए सआदतको जियारत गर्नु सम्मानित इबादत हो। यसमा विश्वास नगर्नेहरू इस्लामबाट बाहिरिने डर हुन्छ। किनभने यिनीहरू अल्लाह तआलाको, उहाँका रसूलको र सबै मुसलमानहरूको विरोधमा उभिएका हुन्छन्। मालिकी विद्वानहरूमध्ये केहीले रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को जियारत गर्नु वाजिब हो भन्नुभए पनि यो मुस्तहब भएको कुरा एकमत भएर बताइएको छ।

“हे हाम्रा रब! हामीलाई र ईमानसहित हामीभन्दा अघि बितेका हाम्रा दाजुभाइलाई क्षमा गर्नुहोस्! ईमान ल्याएकाहरूप्रति हाम्रा हृदयमा कुनै द्वेष नराख्नुहोस्! हे हाम्रा रब! निश्चय नै तपाईँ अत्यन्त करुणा र दयाका मालिक हुनुहुन्छ” हश्र: १०

अस्सुब्हु बदा
अस्सुब्हु बदा मिन तलअतिही।
वल्लैलु दजा मिन वफ्रतिही।
फाकर्रुसुला फज्लन व उला।
अह्दस्सुबुला लि दलालतिही।
बिहानीले आफ्नो उज्यालो उहाँको मुहारबाट लियो।
रातले चाहिँ आफ्नो अँध्यारो उहाँको कालो कपालबाट लियो।
उहाँ आफ्नो श्रेष्ठता र उच्चताले सबै रसूलहरूभन्दा माथि हुनुभयो।
हिदायत पाउनेहरूले आफ्नो बाटो उहाँकै मार्गदर्शनले भेट्टाए।
कन्जुल करमि मौलन्निअमि।
हादिल उममि लि शरीअतिही।
अज्कन्नसबि अअलल हसबि।
कुल्लुल अरबि फी खिद्मतिही।
उहाँ उदारताको खजाना हुनुहुन्थ्यो, त्यही खजानाबाट इहसान गर्नुहुन्थ्यो।
समुदायहरूलाई आफ्नो धर्म र हिदायतमा पुर्‍याउनुभयो।
उहाँको वंश अत्यन्त पवित्र, इज्जत अत्यन्त उच्च छ।
सारा अरब उहाँको सेवामा छन्।
सअतिश्शजरु नतकल हजरु।
शुक्कल कमरु बि इशारतिही।
जिब्रीलु अता लैलत अस्रा।
वर्रब्बु दआ लि हज्रतिही।
रुखहरू उहाँको सामु दौडिए, ढुङ्गाहरू बोल्न थाले।
उहाँको (मुजिजा भएको) इसाराले चन्द्रमा दुई टुक्रा भयो।
इसराको रात जिब्रील (अलैहिस्सलाम) उहाँकहाँ आउनुभयो।
र उहाँका रबले उहाँलाई आफ्नो सामु निम्ता गर्नुभयो।
नालश्शरफा वल्लाहु अफा।
अम्मा सलफा मिन उम्मतिही।
फमुहम्मदुना हुव सय्यिदुना।
फल इज्जु लना बि इजाबतिही।
उहाँले ठूला दर्जा पाउनुभयो।
अल्लाह (जल्ल जलालुहू)ले पनि उहाँको उम्मतलाई क्षमा गर्नुभयो।
हाम्रा मुहम्मद (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) – उहाँ नै हाम्रा सरदार हुनुहुन्छ।
उहाँलाई स्वीकार गरेकाले इज्जत हाम्रो हो।
अब्दुल्लाह इब्ने रवाहा (रदियल्लाहु अन्हु)