मेरा प्यारा नबी

प्यारा नबीका असहाब

हाम्रा नबीका साथीहरू: महिला होस् वा पुरुष, बालक होस् वा ठूलो, कुनै मुसलमानले हजुर रसूलुल्लाहलाई थोरै समयका लागि भए पनि एक पटक देखेको छ, अन्धो हो भने एक पटक उहाँसँग कुरा गरेको छ, र ईमानसहित वफात भएको छ भने उसलाई “साहिब” वा “सहाबी” भनिन्छ। केहीजनालाई एकसाथ “असहाबे किराम”, “सहाबए किराम” वा “सह्ब” भनिन्छ (रदियल्लाहु अन्हुम अजमईन)। हाम्रा नबीलाई काफिर हुँदा देखेर रसूलुल्लाहको वफातपछि ईमानमा आउने, वा मुसलमान हुँदा देखेर पछि मुर्तद (इस्लामबाट बाहिरिने) हुने सहाबी होइन। सहाबी भइसकेपछि मुर्तद भएर रसूलुल्लाहको वफातपछि फेरि ईमानमा आउने चाहिँ सहाबी हुन्छ। प्यारा नबी जिनहरूका लागि पनि नबी हुनुभएकाले जिन पनि सहाबी हुन्छ।

नबीहरू र फरिश्ताहरूमध्येका श्रेष्ठहरूपछि सारा सृष्टिमा सबैभन्दा श्रेष्ठ असहाबे किराम हुनुहुन्छ। उहाँहरूमध्ये हरेकको नाम “हजरत” वा “रदियल्लाहु अन्हु” भनेर आदर र सम्मानसाथ लिनुपर्छ। मुहम्मद अलैहिस्सलाम नबी हुनुहुन्छ भन्ने विश्वास गर्ने हरेकलाई, अर्थात् जुनसुकै जाति र जुनसुकै देशको भए पनि हरेक मुसलमानलाई, मुहम्मद अलैहिस्सलामको उम्मत भनिन्छ। असहाबे किराममध्ये हरेक यस सारा उम्मतभन्दा श्रेष्ठ हुनुहुन्छ। सहाबए किराम (रदियल्लाहु अन्हुम)को फजीलत र श्रेष्ठतासम्बन्धी आयते करीमाहरूमा भावार्थमा यसो भनिएको छ: “तिमीहरू उम्मतहरूमध्ये सबैभन्दा असल हौ।”१ “मुहाजिर र अन्सारमध्ये सबैभन्दा पहिले ईमान ल्याउनेहरूसँग र भलाइमा उनीहरूलाई पछ्याउनेहरू (उनीहरूको बाटोमा हिँड्नेहरू)सँग अल्लाह तआला राजी हुनुहुन्छ। उनीहरू पनि अल्लाह तआलासँग राजी छन्। अल्लाह तआलाले उनीहरूका लागि मुनिबाट नदीहरू बग्ने जन्नतहरू तयार राख्नुभएको छ। त्यहाँ उनीहरू सधैँ रहनेछन्। यो साह्रै ठूलो नजात हो।”२ “मुहम्मद (अलैहिस्सलाम) अल्लाह तआलाका नबी हुनुहुन्छ। उहाँसँग हुनेहरू (अर्थात् असहाबे किराम) सबै काफिरहरूप्रति कठोर छन्, तर आपसमा दयालु छन्। तिमीहरू उनीहरूलाई धेरैजसो रुकू र सज्दामा देख्छौ। यी इबादतले र मानिसहरूलाई देखाउने करुणा र मायाले उनीहरू जनाबे हकको रजा र इहसान खोज्छन्। धेरै सज्दा गरेको उनीहरूको अनुहारबाटै थाहा हुन्छ (उनीहरूका अनुहारमा सज्दाका चिह्न र निसानी छन्)। तौरातमा उनीहरूको हाल यस्तै छ। इन्जीलमा उनीहरूको वर्णन चाहिँ यस्तो छ: उनीहरू आफ्नो टुसा फुटाएर निकालेको, बलियो भएको, मोटाएको र आफ्नै डाँठमा सिधा उभिएको बालीजस्ता हुन्; यो किसानहरूलाई मन पर्छ। (असहाबे किराम पनि यस्तै हुनुहुन्थ्यो। सुरुमा थोरै र कमजोर हुनुहुन्थ्यो, पछि धेरै र बलियो हुनुभयो।) यो उपमाले काफिर र इन्कार गर्नेहरूलाई डाह र रिसमा पारेको छ। अल्लाह तआलाले ईमान ल्याएर असल काम गर्नेहरूलाई मगफिरत र ठूलो पुरस्कारको वाचा गर्नुभएको छ।”३

असहाबे किरामबारे केही हदीसे शरीफ:

“मेरा असहाबलाई गाली नगर! मेरा असहाबपछि आउनेहरूमध्ये कसैले पहाडजत्रो सुन सदका दियो भने पनि मेरा असहाबमध्ये एकजनाले एक मुठी जौ दिएर कमाएको सवाब, वा त्यसको आधासम्म पनि पुग्न सक्दैन।”४

“मुहम्मद सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम अल्लाह तआलाका रसूल हुनुहुन्छ। उहाँसँग हुनेहरू (असहाबे किराम) काफिरहरूप्रति साह्रै कठोर र आपसमा साह्रै दयालु (साह्रै करुणामय) छन्” फतह: २९

“मेरा असहाब आकाशका ताराजस्ता हुन्। जसलाई पछ्याए पनि तिमीहरू हिदायतमा पुग्छौ।”५

“मेरा असहाबसँग शत्रुता गर्नबाट बच! अल्लाहसँग डराऊ! उनीहरूलाई माया गर्नेले मलाई माया गर्ने भएकाले उनीहरूलाई माया गर्छ। उनीहरूसँग शत्रुता गर्नेले मसँग शत्रुता गरेको हुन्छ। उनीहरूलाई दुःख दिनेले मलाई दुःख दिएको हुन्छ। मलाई दुःख दिनेले त अवश्य अल्लाह तआलालाई नाराज पार्छ।”

“मेरो उम्मतमध्ये सबैभन्दा असल म भएको समयका मानिस हुन्। उनीहरूपछि सबैभन्दा असल उनीहरूपछि आउनेहरू हुन्। उनीहरूपछि पनि सबैभन्दा असल त्यसपछि आउनेहरू हुन्।”

“मलाई देख्ने र मलाई देख्नेहरूलाई देख्ने मुसलमानलाई जहन्नमको आगोले जलाउँदैन।”६

माथिका आयते करीमा र हदीसे शरीफहरूले असहाबे किरामको श्रेष्ठता र फजीलत खुलस्त देखाउँछन्।

धर्मका हुकुमहरूमा असहाबे किराम सबैभन्दा भरपर्दो आधिकारिक स्रोत हुनुहुन्छ। किनभने उहाँहरूले कुरआने करीम हाम्रा नबीबाट सिक्नुभयो र आफूपछिकालाई सिकाउनुभयो, बुझाउनुभयो। हाम्रा नबीले गर्नुभएका र भन्नुभएका कुराबारेको ज्ञान उहाँहरूले आफैँ देखेर र सुनेर बयान गर्नुभएका कुरामा आधारित छ।

उहाँहरूले सबैले मिलेर बयान गर्नुभएका हुकुमहरू नै हदीसे शरीफहरूको जग बनेका छन्। इस्लाममा इज्माए उम्मत, अर्थात् विद्वानहरूको एकमत, असहाबको समयमा मात्र पूर्ण र सिद्ध रूपमा पूरा भएको हो। त्यसबाहेक असहाबमध्ये हरेक धर्ममा आफ्नो कुरा प्रमाण र आधार मानिने मुज्तहिद विद्वान हुनुहुन्छ। उहाँहरू पछि आएका मुज्तहिदहरूभन्दा श्रेष्ठ हुनुहुन्छ। अहले सुन्नतका विद्वानहरूले असहाबे किरामलाई श्रेष्ठताको क्रमअनुसार तीन भागमा बाँड्नुभएको छ: (१) मुहाजिरहरू: मक्का सहर फत्ते हुनुअघि मक्का वा अन्य ठाउँबाट आफ्नो जन्मभूमि र नातेदार छोडेर मदीना सहरमा हिजरत गर्नेहरू। उहाँहरू रसूलुल्लाहकहाँ ईमान लिएर आउनुभएका थिए वा आइपुगेपछि ईमान ल्याउनुभएको थियो। हजरत अम्र बिन आस पनि उहाँहरूमध्येका हुनुहुन्छ (रदियल्लाहु अन्हुम अजमईन)।

(२) अन्सार: मदीना सहरमा वा यस सहरनजिकका ठाउँमा बस्ने र औस तथा खजरज नामका दुई कबिलाका मुसलमानहरूलाई अन्सार भनिन्छ। किनभने उहाँहरूले प्यारा नबी र मक्कावासीहरूलाई हर किसिमको सहायता र त्याग गर्ने वचन दिनुभयो र आफ्नो वचनमा अडिग रहनुभयो (रदियल्लाहु अन्हुम अजमईन)।

(३) अन्य असहाबे किराम: मुहाजिर र अन्सार नभएका, तर अरू ठाउँबाट आएर प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को सङ्गतको सम्मान पाएका मुसलमानहरू। मक्का सहर फत्ते हुँदा वा अन्य ठाउँमा ईमान ल्याउनेहरू यिनैमध्ये पर्छन्। उहाँहरूलाई केवल सहाबी भनिन्छ (रदियल्लाहु अन्हुम अजमईन)। असहाबे किराममध्ये सबैभन्दा श्रेष्ठ रसूलुल्लाहका चारजना खलीफा हुनुहुन्छ। खिलाफतको क्रमअनुसार उहाँहरू यी हुनुहुन्छ: हजरत अबू बकर, हजरत उमर, हजरत उस्मान र हजरत अली। उहाँहरूपछि सबैभन्दा श्रेष्ठ अशरए मुबश्शरा, अर्थात् जन्नतको खुसीको खबर पाउनुभएका दसजनामध्ये बाँकी छजना (तल्हा बिन उबैदुल्लाह, जुबैर बिन अव्वाम, अब्दुर्रहमान बिन औफ, साद बिन अबी वक्कास, सईद बिन जैद, अबू उबैदा बिन जर्राह) र हजरत हसन र हजरत हुसैन हुनुहुन्छ (रदियल्लाहु अन्हुम अजमईन)।

श्रेष्ठतामा उहाँहरूपछि सबैभन्दा पहिले मुसलमान हुनुभएका चालीसजना आउनुहुन्छ। त्यसपछि बद्रको गजवामा सहभागी तीन सय तेह्रजना सहाबी, त्यसपछि उहुदको गजवामा सहभागी सात सय वीर हुनुहुन्छ। उहाँहरूपछि श्रेष्ठतामा हिजरतको छैटौँ वर्ष रुखमुनि रसूलुल्लाहलाई “मर्न तयार छौँ, फर्कनेछैनौँ!” भनेर वचन दिनुहुने एक हजार चार सयजना आउनुहुन्छ। यस वाचालाई “बैअते रिजवान” भनिन्छ।७

असहाबे किरामको सङ्ख्या: मक्का फत्ते हुँदा बाह्र हजार, तबूकको गजवामा तीस हजार, विदाई हजमा नब्बे हजार थिए; रसूलुल्लाह वफात हुनुहुँदा धर्तीमा करिब एक लाख चौबीस हजार सहाबी हुनुहुन्थ्यो। यसबारे अरू रिवायत पनि छन्।८

सबैभन्दा पछि वफात हुनुभएका सहाबीहरू: अब्दुल्लाह बिन औफा ईस्वी ७०५ (हिजरी ८६)मा कूफामा, अब्दुल्लाह बिन यस्र ७०६ (हिजरी ८८)मा शाममा, सहल बिन साद ७०९ (हिजरी ९१)मा सय वर्षको उमेरमा मदीनामा, अनस बिन मालिक ७११ (हिजरी ९३)मा बसरामा र अबुत तुफैल आमिर बिन वासिला ७१८ (हिजरी १००)मा मक्कामा वफात हुनुभयो (रदियल्लाहु अन्हुम अजमईन)। हाम्रा नबीको वफातपछि चार खलीफाको समयमा पनि असहाबे किराम इस्लाम धर्म फैलाउने र जिहाद गर्ने कुरामा आफ्नो वचनमा अडिग रहनुभयो। उहाँहरू आफ्नो वचनबाट कहिल्यै पछि हट्नुभएन। सबैले एकमत भएर आफ्नो घरबार र थातथलो छोडी अरबबाट निस्केर चारैतिर फैलिनुभयो। जानेहरूमध्ये धेरैजना फर्कनुभएन; पुगेकै ठाउँमा वफात नहुन्जेल जिहाद गर्नुभयो र इस्लाम धर्म फैलाउनुभयो। यसरी थोरै समयमै धेरै देश फत्ते भए। फत्ते भएका ठाउँमा इस्लाम छिटो-छिटो फैलियो। असहाबे किराम सबै न्यायी हुनुहुन्छ। इस्लाम पुर्‍याउने काममा सबैको साझा हिस्सा छ। कुरआने करीम उहाँहरूले नै सङ्कलन गर्नुभयो। हदीसे शरीफहरू हाम्रा नबीबाट उहाँहरूले नै बयान गर्नुभयो। उहाँहरू सबैलाई माया गर्नु अहले सुन्नतको अकीदामा हुनुको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र नभई नहुने सर्त हो। (असहाबे किरामले इस्लाम धर्मका लागि गर्नुभएका सेवा, उहाँहरूको अनुकरणीय जीवन, फजीलत, उहाँहरू सबैको नाम र जीवनी लेखिएका धेरै किताब लेखिएका र प्रकाशित भएका छन्। हकीकत किताबेवीले प्रकाशित गरेका “असहाबे किराम” र “मनाकिबे चहार यारे गुजीन” किताबहरू अत्यन्त मूल्यवान् छन्।)

“मेरा असहाब आकाशका ताराजस्ता हुन्। जसलाई पछ्याए पनि तिमीहरू हिदायतमा पुग्छौ” हदीसे शरीफ

सारा संसारका रबका महबूब मुहम्मद हुनुहुन्छ,
शरीर पवित्र, नाम अहमद, सारा संसारका लागि रहमत हुनुहुन्छ।
खुल्के अजीमका धनी, “लौलाक…” भनेर सम्बोधन गरिनुभएका,
ज्ञान, अदब, फैज, नूर र प्रेमका मूल स्रोत हुनुहुन्छ।
हक र बन्दाबीचको साँचो वसीला उहाँ नै हुनुहुन्छ,
उहाँका वचन रूहका लागि औषधि, नाम मनको खियाका लागि।
निराश, मनका रोगीका साँचो वैद्य उहाँ नै हुनुहुन्छ,
उहाँ मात्र होइन, उहाँको उम्मत पनि फरिश्ताहरूभन्दा माथि छ।
यी सबैभन्दा छानिएका बन्दालाई हकले सहयोगी दिनुभयो,
आफूले सबैभन्दा मन पराउनुहुने बन्दाहरूलाई उहाँका असहाब बनाउनुभयो।
रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “उनीहरूको बाटो मेरो बाटो हो,”
र युगहरूमध्ये सबैभन्दा असल यही युगलाई देखाउनुभयो।
मुहम्मद मुस्तफालाई आफ्नो ज्यानभन्दा बढी माया गर्नुभयो,
धन, सम्पत्ति, पद उहाँकै लागि त्याग्नुभयो।
इस्लाम फैलाउन रहरले ज्यान दिनुभयो,
या रब, यो कस्तो सुन्दर हाल, या रब, यो कस्तो इज्जत!
उहाँको एउटै सङ्गतमा उहाँहरूका नफ्स पवित्र भए,
हृदयमा मारिफत, फैज, नूर र तजल्ली भरियो।
औलियाका हाल उहाँहरूले एकै क्षणमा पाउनुभयो,
र सधैँ उहाँकै अनुसरण गर्नुभयो – यो कस्तो ठूलो सम्मान!
उहाँहरू सबै न्यायी हुनुहुन्छ, कसैमाथि अत्याचार गर्नुहुन्न,
आफ्नो नफ्सका लागि कहिल्यै खिलाफत चाहनुहुन्न।
यसका लागि युद्ध गर्नुहुन्न, एकअर्कालाई दुःख दिनुहुन्न,
सबैभन्दा उच्च स्थानमा हुनुहुन्छ र सबै मुज्तहिद हुनुहुन्छ।