मेरा प्यारा नबी

प्यारा नबीका केही सुन्नते जवाइद

प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले गर्नुभएका कुराहरू तीन किसिमका छन्। पहिलो, मुसलमानहरूले पनि गर्नुपर्ने कुराहरू। यिनलाई “सुन्नत” भनिन्छ। दोस्रो, हाम्रा नबी (सल्लल्लाहु तआला अलैहि व सल्लम)का लागि मात्र खास कुराहरू। यी कुरा अरूले गर्नु जायज छैन। यिनलाई “खसाइस” भनिन्छ। तेस्रो, चलनसँग जोडिएका कुराहरू। यी कुरा हरेक मुसलमानले आफू बसेको ठाउँको चलनअनुसार गर्नुपर्छ। चलनविपरीत गरियो भने फितना जाग्छ। फितना जगाउनु हराम हुन्छ।१

हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु तआला अलैहि व सल्लम)ले आफूले इबादतका रूपमा गर्नुभएका कुरा छोड्नेलाई इन्कार गर्नुभएन, अर्थात् उसप्रति रिसाउनुभएन भने ती इबादतलाई “सुन्नते हुदा” भनिन्छ। ती कुरा उहाँले निरन्तर गर्नुभयो भने “सुन्नते मुअक्कदा” भनिन्छ। रसूलुल्लाहले चलनका रूपमा गर्नुभएका कुरालाई “सुन्नते जाइदा” वा “मुस्तहब” भनिन्छ।२ असल काम दायाँबाट सुरु गर्नु, दायाँ हातले गर्नु, अनि घर बनाउँदा, खाँदा, पिउँदा, बस्दा, उठ्दा (सुत्दा), लुगामा र सामानमा उहाँले गर्नुभएका र प्रयोग गर्नुभएका कुराहरू यस्तै हुन्। पछि देखा परेका कुरालाई “बिदअत” भनिन्छ। पिठो चाल्ने चालनी, चम्चा प्रयोग गर्नुजस्ता “चलनमा बिदअत” भएका कुरा, अर्थात् पछि देखा परेका चलनहरू गर्नु दलालत हुँदैन। पाप हुँदैन। यसबाट बुझिन्छ, टेबलमा खाना खानु, काँटा र चम्चा प्रयोग गर्नु, खाटमा सुत्नु, सम्मेलनहरूमा र विद्यालयमा अखलाक र विज्ञानका कक्षामा रेडियो, टेलिभिजन र टेप प्रयोग गर्नु, हर किसिमका सवारी साधनमा चढ्नु, चस्मा र क्याल्कुलेटरजस्ता विज्ञानका साधनबाट फाइदा लिनु जायज छ। किनभने यी चलनमा बिदअत हुन्। चलनमा भएका बिदअत, अर्थात् नयाँ कुराहरू हराम काम गर्न प्रयोग गर्नु हराम हुन्छ। नमाज, अजान र मस्जिदको वाज र खुत्बामा रेडियो, लाउडस्पिकर र टेप प्रयोग गर्नेबारे “सआदते अबदिय्या” र “इस्लाम अखलाकी” किताबहरूमा विस्तृत जानकारी छ। इबादतमा बिदअत गर्नु, सानो फेरबदल गर्नु साह्रै ठूलो पाप हुन्छ।३ जिहाद, अर्थात् सरकार र सेनाले शत्रुहरूसँग युद्ध गर्नु इबादत हो। तर युद्धमा हर किसिमका विज्ञानका साधन प्रयोग गर्नु बिदअत हुँदैन। उल्टै, धेरै सवाब हुन्छ। किनभने युद्धमा हर किसिमका विज्ञानका साधन प्रयोग गर्न आदेश दिइएको छ। इबादतमा आदेश दिइएका कुरा गर्न सघाउने नयाँ कुराहरू गर्नुपर्छ। निषेध गरिएका कुरा गर्न सघाउने नयाँ कुरा र फेरबदल गर्नु बिदअत हुन्छ। जस्तै, अजान दिन मिनारमा चढ्नुपर्छ, किनभने अग्लो ठाउँबाट अजान दिन आदेश दिइएको छ। तर लाउडस्पिकरबाट अजान दिनु बिदअत हो, किनभने यन्त्रले अजान दिन आदेश दिइएको छैन; मानिसले दिनुपर्ने आदेश छ। त्यसबाहेक, नमाजका समय जनाउन र अरू इबादत गर्न घण्टी बजाउनु, नरसिङ्गा फुक्नुजस्ता बाजाहरूको प्रयोग पनि रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले निषेध गर्नुभयो।४

“चलनसँग जोडिएका कुरामा पनि रसूलुल्लाहको अनुसरण गर्नुले मानिसलाई संसार र आखिरतमा धेरै कुरा कमाइदिन्छ र विभिन्न सौभाग्यको ढोका खोल्छ” मक्तूबाते रब्बानी, २, मक्तूब ५

“सुन्नते हुदा” छोड्नु मकरूह हो। “सुन्नते जाइदा” छोड्नु मकरूह होइन।५

प्यारा नबीले सफाइ, सुव्यवस्था र अनुशासनलाई दिनुभएको महत्त्व

प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले सफाइ, सुव्यवस्था र अनुशासनलाई साह्रै महत्त्व दिनुहुन्थ्यो। हरेक काम दायाँबाट सुरु गर्न र दायाँ हातले गर्न मन पराउनुहुन्थ्यो।६ केवल शौचपछिको सफाइ देब्रे हातले गर्नुहुन्थ्यो।

सकेसम्म हरेक काम बिजोर सङ्ख्यामा गर्नुहुन्थ्यो। “जसको कपाल छ, उसले त्यसको राम्रो स्याहार गरोस्!” भन्नुहुन्थ्यो।

हाम्रा नबी मस्जिदमा हुनुहुँदा कपाल र दाह्री असरल्ल भएको एकजना मानिस भित्र पसेका थिए। हाम्रा प्यारा नबीले “यस मानिसको कपाल मिलाउने गुलाफको तेलसमेत पाइँदैन र?” भन्नुभयो, अनि उनलाई तुरुन्तै बाहिर गएर कपाल र दाह्री मिलाउन हातले इसारा गर्नुभयो। ती मानिस त्यसै गरेर फर्केपछि हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “तिमीहरूमध्ये कोही यसरी आउनु राम्रो कि शैतानजस्तो कपाल-दाह्री असरल्ल पारेर आउनु?”

यात्रामा समेत सिसीमा तेल लिएर जानुहुन्थ्यो। तेल लगाउँदा पहिले टाउकोमा मलमलको कपडा राख्नुहुन्थ्यो र त्यसमाथि टोपी लगाउनुहुन्थ्यो। यसरी तेल लगाउनुभएको बाहिरबाट थाहा हुँदैनथ्यो। हाम्रा नबी हरेक दिन दुई पटक दाह्री कोर्नुहुन्थ्यो।

अनस बिन मालिक भन्नुहुन्छ: “रसूल अलैहिस्सलाम बारम्बार आफ्नो मुबारक कपालमा गुलाफको तेल लगाउनुहुन्थ्यो र मुबारक दाह्री पानीले भिजाएर कोर्नुहुन्थ्यो।”७ प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले आफ्नो मुबारक दाह्रीको लम्बाइ र दुवै छेउबाट अलिकति काट्नुहुन्थ्यो। जुमाको नमाजमा जानुअघि मुबारक जुँगा छोटो पार्नुहुन्थ्यो र मुबारक नङमध्ये बढेका काट्नुहुन्थ्यो। मुसलमानहरूलाई पनि जुँगा छोटो पार्न आदेश दिनुहुन्थ्यो।

हाम्रा नबी ऐनामा हेर्दा अल्लाह तआलाको हम्द गर्नुहुन्थ्यो र यसो भनेर दुआ गर्नुहुन्थ्यो: “या अल्लाह! मेरो रूप सुन्दर सृष्टि गर्नुभएझैँ मेरो अखलाक पनि सुन्दर बनाइदिनुहोस्!”

हाम्रा नबी हरेक रात सुत्नुअघि आफ्ना मुबारक आँखामा तीन पटक सुर्मा लगाउनुहुन्थ्यो। मुबारक दायाँ आँखामा तीन पटक र मुबारक देब्रे आँखामा दुई पटक लगाउनुहुन्थ्यो। “सुर्मा लगाऊ! किनभने यसले आँखालाई टल्काउँछ र रौँ (परेला) उमार्छ” भन्नुहुन्थ्यो।८

इस्लामका विद्वानहरूले पुरुषले उपचारका लागि सुर्मा लगाउनु जायज छ, तर सिँगारका लागि लगाउनु जायज छैन भनेर बताउनुभएको छ। जमाल र जीनत शब्दलाई एकअर्कासँग मिसाउनु हुँदैन।

जमाल भनेको कुरूपता हटाउनु, गम्भीर मर्यादाको धनी हुनु र शुक्र गर्नका लागि नियामत देखाउनु हो। देखावटीका लागि, घमण्डका लागि देखाउनु जमाल हुँदैन, अहङ्कार हुन्छ। हजुर रसूलुल्लाह मिस्वाक प्रयोग गर्नमा साह्रै महत्त्व दिनुहुन्थ्यो। यसलाई आफूबाट कहिल्यै अलग राख्नुहुन्नथ्यो। “अराकको रुखको हाँगाले मिस्वाक गर!” भन्नुहुन्थ्यो। यसले मुखमा राम्रो बास्ना दिन्छ। उहाँले भन्नुभएको छ: “यो मेरो पनि, मभन्दा अघिका नबीहरूको पनि सुन्नत हो!”

प्यारा नबीले भन्नुभयो: “मेरो उम्मतलाई कष्ट हुने नभएको भए म उनीहरूलाई हरेक नमाजका लागि मिस्वाक प्रयोग गर्न आदेश दिने थिएँ!”९ “म तिमीहरूलाई मिस्वाक प्रयोग गर्न जोड दिएर सल्लाह दिन्छु!”

“मिस्वाक मुखको सफाइ र मेरा रबको खुसी हो!” हाम्रा प्यारा नबी घर पस्नुहुँदा पहिलो काम आफ्ना मुबारक दाँत मिस्वाकले माझ्नु हुन्थ्यो। छेउमा मिस्वाक नराखी सुत्नुहुन्नथ्यो, ब्युँझनुहुँदा पनि मुबारक दाँत मिस्वाकले माझेरै सुरु गर्नुहुन्थ्यो। रातमा तहज्जुदको नमाजका लागि उठ्नुहुँदा पनि मुबारक दाँत मिस्वाकले माझ्नुहुन्थ्यो।१० हाम्री आमा हजरत आइशा (रदियल्लाहु अन्हा)ले भन्नुभयो: “नबी अलैहिस्सलाम कुनै पनि रात वा दिन सुतेर ब्युँझेपछि वुजूअघि मिस्वाक नगरी रहनुभएन!” हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)का छोरा इब्राहीम वफात हुनुभएको थियो। दफन गर्ने बेला कब्रमा राखिएका काँचो इँटामध्ये एउटा बाङ्गो परेको थियो। हजुरले हात हालेर त्यसलाई सिधा पारिदिनुभयो। बाङ्गो इँटाले वफात भएका व्यक्तिलाई न फाइदा न हानि गर्छ, तर व्यवस्थित र मिलेको नभएको कुराले आफूलाई असजिलो लाग्छ भनेर बताउनुभयो।

प्यारा नबीको धन्य घर

हाम्रा प्यारा नबीले मदीनामा आफ्नो मस्जिद बनाउनुहुँदा मस्जिदको छेउमा काँचो इँटाका दुईवटा कोठा बनाउन लगाउनुभएको थियो र तिनका छाना खजुरका मुढा र हाँगाले छाउन लगाउनुभएको थियो। मस्जिदे शरीफ बनाइँदा आइशा र सौदा (रदियल्लाहु अन्हुमा)का लागि एक-एकवटा कोठा बनाइयो। हाम्री आमा हजरत आइशाको कोठाको ढोका मस्जिदतर्फ जाने बाटोतिर फर्केको थियो। हाम्री आमा हजरत सौदाका लागि बनाइएको कोठाको ढोका चाहिँ मस्जिदको तेस्रो ढोका, आले उस्मान ढोकातिर फर्केको थियो। हाम्रा नबीले अरू श्रीमती ल्याउनुभएपछि कोठाको सङ्ख्या बढ्यो र नौवटा पुग्यो। यी पनि हाम्री आमा हजरत आइशाको कोठा र किब्लाको बीचमा बनाइए। कोठाहरूमध्ये केही काँचो इँटाका र केही ढुङ्गाका थिए। केही खजुरका हाँगाबाट (बगदादी शैलीमा) बनाइएका थिए, माथिबाट माटोको गाराले लिपिएका थिए र छत पनि खजुरका हाँगाले बनाइएको थियो। हसन बिन अबिल हसन (रदियल्लाहु अन्हु) भन्नुहुन्छ: “म किशोर उमेरमा हुँदा रसूलुल्लाहका घरहरूमा पसेको थिएँ र हात तन्काएर छतमा पुर्‍याएको थिएँ। रसूलुल्लाहको कोठाको छानो सल्लो वा धुपीको मुढामाथि तन्काइएको रौँको बुनेको कपडा मात्र थियो।”

इमाम बुखारीले बताउनुभएअनुसार, “रसूलुल्लाहको घरको ढोकामा कुण्डा थिएन, धनुको टुप्पोले ढकढक्याइन्थ्यो।” मुहम्मद बिन हिलाल र अता खुरासानीले पनि हाम्रा नबीका श्रीमतीहरूका कोठा देखेका थिए; ती खजुरका हाँगाले बनाइएका थिए र ढोकाका सट्टा कालो रौँको भाङ्ग्राका पर्दा झुन्डिएका थिए भनेर उनीहरूले बताएका छन्। आफ्नै आँखाले देखेको कुरामा आधारित दाऊद बिन कैसको भनाइअनुसार, कोठाहरूको ढोकादेखि छेउका पर्खालसम्मको चौडाइ हरेकको ६–७ जिरा११ (३–३.५ मि.) जति र भित्री गहिराइ अनुमानित दस-दस जिरा (४.८ मि.) थियो। (एक जिरा ४८ सेमी हो।)

“मिस्वाक मुखको सफाइ र मेरा रबको खुसी हो!” हदीसे शरीफ

खलीफा अब्दुल मलिकले प्यारा नबीका श्रीमतीहरूका कोठा अधिग्रहण गरेर मस्जिदमा गाभ्ने बारेको पत्र आएर मदीनामा पढिएको दिन धेरै मानिसले आँसु थाम्न सकेनन्; मदीनावासीहरू हाम्रा नबी वफात हुनुभएको दिनझैँ रोए।१२

सईद बिन मुसय्यबले पनि आफ्नो दुःख यसरी प्रकट गर्नुभयो: “अल्लाहको कसम, ती जस्ताको तस्तै छोडिऊन् भन्ने म कति चाहन्थेँ! मदीनाका नयाँ पुस्ता र बाहिरबाट मदीना आउनेहरूले रसूल अलैहिस्सलाम आफ्नो जीवनमा केमा चित्त बुझाउनुहुन्थ्यो भन्ने देख्ने थिए, अनि मानिसहरू धेरै धन कमाउन र त्यसमा घमण्ड गर्न लालायित हुने थिएनन्।”

घरभित्र प्यारा नबीका हालहरू

हजरत हुसैन बताउनुहुन्छ: “मैले बुबालाई प्यारा नबी घरभित्र के-के गर्नुहुन्थ्यो भनेर सोधेँ। बुबाले यसरी बताउनुभयो: प्यारा नबीले घरभित्र पस्नुभएदेखि आफ्नो समय तीन भागमा बाँड्नुभएको थियो: अल्लाहको इबादतका लागि, घरपरिवारका कामका लागि र आफ्ना निजी कामका लागि। आफ्नै लागि छुट्याउनुभएको समय पनि आफू र मानिसहरूबीच बाँड्नुहुन्थ्यो। त्यस समयमा उहाँकहाँ छानिएका सहाबीहरू मात्र पस्नुहुन्थ्यो। धर्मका कुरा मानिसहरूसम्म उहाँहरूमार्फत नै पुर्‍याउनुहुन्थ्यो; जनतासँग सम्बन्धित कुनै कुरा आफूसँग राख्नुहुन्नथ्यो, थुपार्नुहुन्नथ्यो। उम्मतका लागि छुट्याउनुभएको समय फजीलत भएकाहरूबीच धर्ममा उहाँहरूको श्रेष्ठताको दर्जाअनुसार बाँडेर त्यसैअनुसार उहाँहरूलाई आफ्नो सामु बोलाउनु प्यारा नबीको बानी थियो। उहाँहरूमध्ये कसैको एउटा, कसैको दुईवटा, कसैको त अझ धेरै खाँचो हुन्थ्यो। प्यारा नबी उहाँहरूका धार्मिक खाँचोमा लाग्नुहुन्थ्यो, उहाँहरूका प्रश्नको आवश्यक जवाफ दिनुहुन्थ्यो, अनि भन्नुहुन्थ्यो: ‘यहाँ हुनेहरूले यी कुरा यहाँ नहुनेहरूलाई पुर्‍याऊन्! आफैँ आएर मसामु आफ्नो खाँचो राख्न नसक्नेको खाँचो तिमीहरू मसामु राख। निश्चय नै, आफ्नो खाँचो राख्न नसक्नेको खाँचो राखिदिनेका खुट्टा कियामतको दिन अल्लाहले सिरातमाथि अडिग राख्नुहुनेछ!’

प्यारा नबीको सामु यसबाहेक अरू कुरा उठाइँदैनथ्यो, चर्चा गरिँदैनथ्यो। उहाँ आफैँ पनि कसैबाट यसबाहेक अरू कुरा स्वीकार गर्नुहुन्नथ्यो। प्यारा नबीको सामु पस्नेहरू ज्ञान खोज्ने भएर पस्थे, अनि ज्ञानको स्वाद चाखेर र अरूलाई त्यसतर्फ डोर्‍याउने भएर सबैभन्दा ठूला विद्वान बनेर निस्कन्थे!”

घरबाहिर प्यारा नबीका हालहरू

हजरत हुसैनले आफ्ना बुबा हजरत अलीसँग प्यारा नबीका घरबाहिरका हालहरू सोध्नुभयो। उहाँले यो पनि यसरी बताउनुभयो:

सारा सृष्टिका सरदार बाहिर बोल्नुहुन्नथ्यो। उहाँको बोलीले मुसलमानहरूलाई फाइदा पुग्ने, उनीहरूलाई एकअर्काप्रति नजिक पार्ने र उनीहरूबीचको फुट र चिसोपन हटाउने भए मात्र बोल्नुहुन्थ्यो। हरेक कौमका उच्च गुण भएका व्यक्तिलाई सम्मान गर्नुहुन्थ्यो र उनलाई आफ्नो कौमको हाकिम बनाउनुहुन्थ्यो।१३ जनतालाई खराब मानिस र खराबीबाट जोगाउनुहुन्थ्यो, आफू पनि त्यस्ता अवस्थामा पर्नबाट टाढा रहनुहुन्थ्यो। कसैसँग पनि आफ्नो हँसिलो अनुहार र असल स्वभाव लुकाउनुहुन्नथ्यो।

आफ्ना असहाबलाई देख्नुभएन भने खोज्नुहुन्थ्यो, असहाबसँग उनीहरूबीच के-के भइरहेको छ भनेर सोध्नुहुन्थ्यो। भलाइको प्रशंसा गरेर त्यसलाई बलियो पार्नुहुन्थ्यो; खराबीको निन्दा गरेर त्यसलाई कमजोर पार्नुहुन्थ्यो। उहाँका सबै काम सन्तुलित हुन्थे, कुनै विरोधाभास हुँदैनथ्यो। मुसलमानहरू गफलतमा पर्लान् भन्ने चिन्ताले उनीहरूलाई सचेत गराउन कहिल्यै छोड्नुहुन्नथ्यो। उहाँको हरेक हाल एकनासको हुन्थ्यो। हजुर रसूलुल्लाहमा इबादत र आज्ञापालनका लागि पूर्ण क्षमता थियो। उहाँ न हकको सीमा नाघ्नुहुन्थ्यो, न त्यो पूरा गर्नमा कमी गर्नुहुन्थ्यो। उहाँका नजिक हुनेहरू मानिसमध्ये सबैभन्दा असल हुनुहुन्थ्यो।

उहाँको नजरमा असहाबमध्ये सबैभन्दा श्रेष्ठ सबैभन्दा व्यापक सल्लाह दिनुहुने सहाबी हुनुहुन्थ्यो; दर्जामा सबैभन्दा ठूला चाहिँ खाँचो पर्नेहरूलाई सबैभन्दा राम्ररी सहायता र भलाइ गर्नुहुने हुनुहुन्थ्यो। सारा सृष्टिका सरदार अल्लाहको जिक्र नगरी न बस्नुहुन्थ्यो, न उठ्नुहुन्थ्यो।

सभामा आफ्ना लागि कुनै ठाउँ तोक्नुहुन्नथ्यो र यसो गर्न निषेध गर्नुहुन्थ्यो। जहाँसुकै होस्, बसिरहेको कुनै जमाअतकहाँ पुग्नुहुँदा माथिल्लो ठाउँतिर जानुहुन्नथ्यो, सभाको अन्तिम छेउमा बस्नुहुन्थ्यो र मुसलमानहरूलाई पनि त्यसै गर्न आदेश दिनुहुन्थ्यो।

आफूसँग बस्ने हरेकलाई उसको भाग दिनुहुन्थ्यो, यस्तो सम्मान गर्नुहुन्थ्यो कि हरेकले रसूलुल्लाहको नजरमा आफूभन्दा मूल्यवान् अरू कोही छैन भन्ठान्थ्यो। आफूसँग बस्ने वा आएर आफ्नो खाँचो राख्नेको हरेक कुरा, ऊ फर्केर नजाउन्जेल सहनुहुन्थ्यो।१४

कसैले उहाँसँग कुनै खाँचो वा माग राख्यो भने उसलाई रित्तो फर्काउनुहुन्नथ्यो: या त दिनुहुन्थ्यो, या मीठो र नरम बोलीले बिदा गर्नुहुन्थ्यो। उहाँको सुन्दर अखलाक सबै मानिसलाई समेट्ने गरी फराकिलो थियो। उहाँ उनीहरूका लागि मायालु बुबा बन्नुभएको थियो। हकको कुरामा उहाँको नजरमा सबै बराबर थिए। प्यारा नबीको सभा ज्ञान, हया, सब्र र अमानतको सभा थियो।

उहाँको सभामा न आवाज चर्किन्थ्यो, न कसैमाथि दोष लगाइन्थ्यो, न कसैले गरेको कमी र गल्ती उदाङ्ग पारिन्थ्यो। सारा सृष्टिका सरदारको सभामा हुनेहरू एकअर्काका बराबर थिए; एकअर्काभन्दा श्रेष्ठता तकवामा मात्र थियो। सबै विनम्र थिए। ठूलाहरूको आदर गर्थे, सानाहरूलाई करुणा र दया देखाउँथे, खाँचो पर्नेहरूलाई अरूभन्दा अगाडि राखेर उनीहरूको खाँचो टार्ने प्रयास गर्थे, परदेशी र अपरिचितहरूको रक्षा र हेरचाह गर्थे। प्यारा नबी सधैँ हँसिलो अनुहार र नरम स्वभावका हुनुहुन्थ्यो। उहाँको दया र क्षमा प्रशस्त थियो। उहाँ कठोर हृदयको हुनुहुन्नथ्यो। कसैसँग झगडा गर्नुहुन्नथ्यो। कहिल्यै कराउनुहुन्नथ्यो, नराम्रो बोली बोल्नुहुन्नथ्यो। कसैको दोष देखाउनुहुन्नथ्यो। कन्जुस हुनुहुन्नथ्यो। मन नपरेको कुरामा आँखा चिम्लिदिनुहुन्थ्यो। आशा गर्नेलाई निराश पार्नुहुन्नथ्यो, कुनै कुराप्रतिको आफ्नो असन्तुष्टि खुलेर देखाउनुहुन्नथ्यो।

रसूलुल्लाह तीन कुराबाट टाढा रहनुहुन्थ्यो:

– मानिसहरूसँग वादविवाद गर्नबाट,

– धेरै बोल्नबाट,

“म कुनै कुरामा अडेस लागेर खाना खान्नँ” हदीसे शरीफ

– बेकामका, खोक्रा कुरामा अल्मलिनबाट।

मानिसहरूलाई चाहिँ तीन कुरामा उनीहरूकै हालमा छोडिदिनुहुन्थ्यो:

– कसैलाई न मुखैअगाडि, न पछाडि निन्दा गर्नुहुन्थ्यो, न दोष लगाउनुहुन्थ्यो,

– कसैको खोट र कमजोरी खोतल्नुहुन्नथ्यो,

– कसैलाई पनि उसका लागि सवाब र भलाइ नहुने कुरा भन्नुहुन्नथ्यो।

प्यारा नबी बोलिरहनुहुँदा उहाँको सामु हुनेहरू टाउकोमा चरा बसेझैँ चुपचाप र नचली बस्थे; उहाँले कुरा सकेर चुप लाग्नुभएपछि आफूले भन्नुपर्ने कुरा भन्थे, तर उहाँको सामु कहिल्यै बहस र झगडा गर्दैनथे। प्यारा नबीको सामु कोही बोलिरहँदा उसले कुरा नसिध्याउन्जेल अरू चुप लाग्थे। प्यारा नबीको सामु सबैभन्दा पछि बोल्नेको कुरा र सबैभन्दा पहिले बोल्नेको कुरामा कुनै भेद हुँदैनथ्यो। सभामा हुनेहरू कुनै कुरामा हाँसे भने उहाँ पनि उनीहरूसँगै हाँस्नुहुन्थ्यो, कुनै कुरामा छक्क परे भने उहाँ पनि उनीहरूसँगै छक्क पर्नुहुन्थ्यो। आफ्ना असहाबले पनि आफूजस्तै व्यवहार गरून् भनेर उहाँ आफ्नो सामु आउने परदेशी र अपरिचितहरूको बोली र प्रश्नमा हुने रुखोपन र चोट लाग्ने कुरा सहनुहुन्थ्यो। प्यारा नबी भन्नुहुन्थ्यो: “कुनै खाँचो पर्नेले आफ्नो खाँचो मागिरहेको देख्यौ भने त्यो पाउन उसलाई सहायता गर!”

प्यारा नबी साँचो नभएको प्रशंसा स्वीकार गर्नुहुन्नथ्यो। हकको सीमा नाघेन भने कसैको कुरा काट्नुहुन्नथ्यो। हकको सीमा नाघ्दा चाहिँ या त उसलाई रोकेर उसको कुरा काटिदिनुहुन्थ्यो, या सभाबाट उठेर जानुहुन्थ्यो। सारा सृष्टिका सरदारको मौन चार कुरामा आधारित थियो: हिल्म, हजर, तकदीर र तफक्कुर। उहाँको तकदीर मानिसहरूलाई बराबर नजरले हेर्ने र बराबर सुन्ने व्यवहारमा तुरुन्तै देखिन्थ्यो। उहाँको तफक्कुर संसार र आखिरतका कुरामा सोच्ने बानीमा देखिन्थ्यो।

हिल्म र सब्र उहाँले आफूमा समेट्नुभएको थियो। संसारसँग सम्बन्धित कुनै कुराले उहाँलाई रिस उठाउँदैनथ्यो। हजरको कुरा गर्दा, यस स्वभावका कारण उहाँमा चार गुण एकत्र भएका थिए:

– अनुसरण गर्नका लागि सबैभन्दा असल कुरा लिनुहुन्थ्यो,

– टाढा रहनका लागि नराम्रा कुरा छोड्नुहुन्थ्यो,

– आफ्नो विचार आफ्नो उम्मतको हितका कुरामा खर्च गर्नुहुन्थ्यो,

– आफ्नो हिम्मत आफ्नो उम्मतलाई संसार र आखिरतको सुख दिलाउने कुरामा केन्द्रित गर्नुहुन्थ्यो।

सारा सृष्टिका सरदारले कुनै कुराका लागि “हुँदैन!” भन्नुभएको कहिल्यै भएन। आफूले गर्न चाहनुभएको कुनै कुरा उहाँसँग मागिँदा “हुन्छ!” भन्नुहुन्थ्यो, गर्न नचाहनुभएको कुरा मागिँदा चुप लाग्नुहुन्थ्यो र उहाँ त्यो गर्न चाहनुहुन्न भन्ने कुरा उहाँको मौनताबाटै बुझिन्थ्यो। हरेकको संसार र आखिरतको सौभाग्यका लागि मिहिनेत गर्नुहुन्थ्यो। एउटा गजवामा काफिरहरू नष्ट होऊन् भनेर दुआ गरिदिन अनुरोध गरिँदा उहाँले भन्नुभयो:

“म लानत गर्न, मानिसहरूलाई अजाब भोगाउन पठाइएको होइन। म हरेकको भलाइ गर्न, मानिसहरूलाई शान्ति दिलाउन पठाइएको हुँ।”

सूरा अम्बियाको एक सय सातौँ आयतको मआले शरीफमा भनिएको छ: “हामीले तिमीलाई सारा संसारका लागि रहमत, भलाइका लागि पठायौँ।” त्यसैले उहाँ हरेकको भलाइका लागि मिहिनेत गर्नुहुन्थ्यो। अनस बिन मालिकले बताउनुभएअनुसार, प्यारा नबी कसैसँग भेट हुँदा उनीसँग मुसाफहा१५ गर्नुहुन्थ्यो; ती व्यक्तिले हात नतानुन्जेल प्यारा नबी पनि आफ्नो हात तान्नुहुन्नथ्यो, उनले अनुहार नफर्काउन्जेल प्यारा नबी पनि उनीबाट अनुहार फर्काउनुहुन्नथ्यो।

हजरत अनस बिन मालिक यो पनि बताउनुहुन्छ: “हामीले हजुरलाई सोध्यौँ: ‘या रसूलल्लाह! हामी एकअर्काका अगाडि झुक्ने?’ उहाँले भन्नुभयो: ‘होइन!’ ‘एकअर्कालाई अँगालो हाल्ने?’ भनेर सोध्यौँ। भन्नुभयो: ‘होइन! तर मुसाफहा गर!’”१६

हजरत बरा बिन आजिबले बताउनुभयो, प्यारा नबीले भन्नुभयो: “दुईजना मुसलमान भेटेर मुसाफहा गरे भने उनीहरू एकअर्काबाट छुट्टिनुअघि नै उनीहरूलाई मगफिरत गरिन्छ!”

सारा सृष्टिका सरदार सधैँ चिन्तनमा डुब्नुहुन्थ्यो। उहाँको मौन उहाँको बोलीभन्दा लामो हुन्थ्यो। रसूलुल्लाह बिनाकाम बोल्नुहुन्नथ्यो। कुरा सुरु गर्दा पनि, टुङ्ग्याउँदा पनि अल्लाहको नाम लिनुहुन्थ्यो।

छोटा र सारगर्भित शब्दमा बोल्नुहुन्थ्यो। रसूलुल्लाहका वचन सधैँ साँचा र ठाउँसुहाउँदा हुन्थे। रसूलुल्लाह बोल्दा न बढी, न घटी शब्द प्रयोग गर्नुहुन्थ्यो। कसैको मन दुखाउनुहुन्नथ्यो, कसैलाई हेला गर्नुहुन्नथ्यो।

हजुर रसूलुल्लाह संसारका लागि, संसारका कामका लागि रिसाउनुहुन्नथ्यो। तर कसैको हक कुल्चिन खोजिँदा त्यो हक नदिलाउन्जेल कुनै कुराले उहाँको रिस रोक्न सक्दैनथ्यो।

आफ्नो निजी कुराका लागि उहाँ कहिल्यै रिसाउनुहुन्नथ्यो, बदला लिनुहुन्नथ्यो। कुनै कुरा देखाउनुपर्दा औँलाले होइन, पूरै हातले देखाउनुहुन्थ्यो। छक्क पर्नुहुँदा हात उल्टो पार्नुहुन्थ्यो, अर्थात् हत्केला आकाशतिर फर्केको भए धर्तीतिर, धर्तीतिर फर्केको भए आकाशतिर फर्काउनुहुन्थ्यो। बोल्दा हात चलाउनुहुन्थ्यो, आफ्नो मुबारक दायाँ हातको हत्केलाले देब्रे हातको बुढी औँलाको भित्री भागमा हिर्काइरहनुहुन्थ्यो। रिसाउनुहुँदा तुरुन्तै रिस त्याग्नुहुन्थ्यो र देखाउनुहुन्नथ्यो। खुसी र प्रसन्न हुनुहुँदा आफ्ना मुबारक आँखा चिम्लनुहुन्थ्यो। उहाँको सबैभन्दा धेरै हाँसो मुस्कान नै हुन्थ्यो। मुस्कुराउनुहुँदा उहाँको मुबारक मुखका मुबारक दाँत मोतीका दानाजस्ता देखिन्थे।१७

असल काममा दायाँ भाग अगाडि राख्न मन पराउनुहुन्थ्यो,
वुजू होस् वा लुगा, हतार गर्नुहुन्थ्यो उदारताको त्यो खानी।
दायाँ कोल्टे, किब्लातिर मुख फर्काएर सुत्नुहुन्थ्यो,
हरेक सासमा गैबको दर्शन गर्नुहुन्थ्यो उदारताको त्यो खानी।

“दुईजना मुसलमान भेटेर सलाम गरी मुसाफहा गरे भने उनीहरू एकअर्काबाट छुट्टिनुअघि नै उनीहरूलाई मगफिरत गरिन्छ!” हदीसे शरीफ

ओछ्यान छालाको थियो, सिरानी खजुरको रेसाले भरिएको,
रातमा सुत्दा थोरै निदाउनुहुन्थ्यो, जागा रहने उदारताको त्यो खानी।
आँखा निदाउँथे, मन कहिल्यै निदाउँदैनथ्यो, प्रियसँगै हुन्थ्यो,
अजलदेखि नै उहाँको सौन्दर्यमा मुग्ध थियो उदारताको त्यो खानी।

प्यारा नबीको सुताइ र निद्रा

प्यारा नबी आफ्नो ओछ्यानमा सुत्न चाहनुहुँदा आफ्नो मुबारक दायाँ कोल्टे पल्टनुहुन्थ्यो, आफ्नो मुबारक दायाँ हात मुबारक दायाँ गालामुनि राख्नुहुन्थ्यो, अनि यसरी दुआ गर्नुहुन्थ्यो: “या अल्लाह! मैले आफूलाई तपाईँलाई सुम्पेँ। मेरो अनुहार तपाईँतिर फर्काएँ। मेरो काम तपाईँलाई जिम्मा लगाएँ। मेरो पिठ्युँ तपाईँमा अडेस लगाएँ। म तपाईँको अजाबसँग डराउँछु, तपाईँको रहमतको आशा गर्छु। तपाईँको रहमतबाहेक शरण लिने अरू ठाउँ छैन, तपाईँको अजाबबाहेक बच्नुपर्ने अरू केही छैन।

तपाईँकै रहमतमा मात्र शरण लिइन्छ र तपाईँकै रहमतले मात्र छुटकारा पाइन्छ। तपाईँले नाजिल गर्नुभएको किताब र तपाईँले पठाउनुभएको नबीमाथि मैले ईमान ल्याएँ।

हे मेरा रब! मैले तपाईँकै नाममा मेरो कोल्टो धर्तीमा राखेँ। मेरो रूह रोकेर राख्नुभयो भने त्यसमाथि आफ्नो रहमतले व्यवहार गर्नुहोस्! त्यसलाई छोडिदिनुभयो भने आफ्ना असल बन्दाहरूलाई जोगाउनुभएझैँ त्यसलाई पनि जोगाउनुहोस्!

या अल्लाह! म तपाईँकै नाममा मर्छु र तपाईँकै नाममा जिउँछु। हामीलाई खुवाउनुहुने, पिलाउनुहुने, हाम्रो हरेक खाँचो पूरा गरिदिनुहुने, हामीलाई बास र शरण दिनुहुने हे अल्लाह! तपाईँलाई अनगिन्ती पटक हम्द गर्छु। खाँचो टारिदिने र बास दिने कोही नभएका कति मानिस छन्! या अल्लाह! आफ्ना बन्दाहरूलाई आफ्नो सामु जम्मा गर्नुहुने दिन मलाई आफ्नो अजाबबाट जोगाउनुहोस्! या अल्लाह! अव्वल तपाईँ हुनुहुन्छ! तपाईँभन्दा अघि केही पनि छैन! आखिर तपाईँ हुनुहुन्छ! तपाईँपछि केही पनि छैन! जाहिर तपाईँ हुनुहुन्छ! तपाईँबाहेक अरू केही पनि छैन!”

निद्राबाट ब्युँझनुहुँदा यसरी दुआ गर्नुहुन्थ्यो: “तपाईँबाहेक अरू कुनै इलाह छैन! म तपाईँको तस्बीह र तन्जीह गर्छु। या अल्लाह! मेरा पापको मगफिरत र तपाईँको रहमत माग्छु।

हामीलाई मरेपछि जिउँदो पार्नुहुने अल्लाहलाई हम्द होस्। कियामतको दिन हाम्रो फर्काइ पनि उहाँतिरै हुनेछ।”१८ त्यसपछि यसो भनेर दुआ गर्नुहुन्थ्यो: “या अल्लाह! मेरो ज्ञान बढाइदिनुहोस्! मलाई सही बाटो देखाइसकेपछि मेरो हृदयलाई बाटोबाट नचिप्ल्याउनुहोस्! आफ्नो उच्च दरबारबाट मलाई रहमत पनि दिनुहोस्! किनभने सबैभन्दा धेरै मगफिरत गर्नुहुने तपाईँ नै हुनुहुन्छ!” हजरत बरा बिन आजिब बताउनुहुन्छ: सारा सृष्टिका सरदारले मलाई भन्नुभयो:

“सुत्ने ठाउँमा पुगेपछि नमाजका लागि वुजू गरेझैँ वुजू गर! त्यसपछि दायाँ कोल्टे पल्टेर भन: ‘या अल्लाह! मैले आफूलाई तपाईँलाई सुम्पेँ। मेरो अनुहार तपाईँतिर फर्काएँ। मेरो पिठ्युँ तपाईँमा अडेस लगाएँ। म तपाईँको अजाबसँग डराउँछु, तपाईँको रहमतको आशा गर्छु। तपाईँबाट, तपाईँको रहमतबाहेक शरण लिने ठाउँ छैन, तपाईँको अजाबबाट बच्ने ठाउँ छैन! तपाईँकै रहमतमा मात्र शरण लिइन्छ र तपाईँकै रहमतले मात्र छुटकारा पाइन्छ। तपाईँले नाजिल गर्नुभएको किताब र तपाईँले पठाउनुभएको नबीमाथि मैले ईमान ल्याएँ!’ त्यो रात मर्‍यौ भने इस्लामको फित्रतमा मर्नेछौ। जसले यो भन्छ र त्यही रात मर्छ, ऊ इस्लामको फित्रतमा मर्छ!”

प्यारा नबीले भन्नुभयो: “तिमीहरूमध्ये कोही राति ओछ्यानबाट उठेर फेरि त्यसमा सुत्न फर्कन्छ भने त्यसलाई तीन पटक टकटक्याओस्। किनभने आफू उठेपछि के-के भयो, के-के आएर ओछ्यानमा बस्यो, उसलाई थाहा हुँदैन।” सुफ्फाका असहाबमध्ये अब्दुल्लाह बिन तह्फा (रदियल्लाहु अन्हु) बताउनुहुन्छ: “म सहरीको बेला मस्जिदमा पेटको भरमा, अर्थात् घोप्टो परेर सुतिरहेको थिएँ, कसैको खुट्टाले मलाई छोयो।

– ‘यो को हो?’ भनेर सोध्नुभयो।

– ‘म अब्दुल्लाह बिन तह्फा हुँ’ भनेँ।

हेर्छु त, सारा सृष्टिका सरदार पो हुनुहुँदो रहेछ! म तुरुन्तै सम्हालिएँ।

– ‘यो महान् अल्लाहलाई सबैभन्दा मन नपर्ने सुताइ हो!’ भन्नुभयो।”१९ प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) वुजूबिना धर्तीमा पाइला टेक्नुहुन्नथ्यो।

हजुर रसूलुल्लाह शौचालय गएर वुजू नगर्नुभएको कसैले देखेको छैन।

प्यारा नबीको हिँडाइ

हजरत हिन्द बिन अबी हाला बताउनुहुन्छ: “सारा सृष्टिका सरदार हिँड्दा खुट्टा जमिनबाट फुर्तिलोसँग उठाउनुहुन्थ्यो, दायाँबायाँ हल्लिनुहुन्नथ्यो, लामा पाइला चाल्नुहुन्थ्यो, अग्लो ठाउँबाट ओर्लिएझैँ अगाडितिर झुक्नुहुन्थ्यो र गम्भीरता र शान्तिसाथ सहज हिँड्नुहुन्थ्यो।

हेर्न चाहनुभएको दिशातिर पूरै फर्केर हेर्नुहुन्थ्यो। वरिपरि जताततै हेरिरहनुहुन्नथ्यो।

उहाँ आकाशतिरभन्दा धर्तीतिर बढी समय हेर्नुहुन्थ्यो।

धर्तीतिर हेर्दा पनि आँखाको कुनाले हेर्नुहुन्थ्यो। हिँड्दा आफ्ना सहाबीहरूको पछिपछि हिँड्नुहुन्थ्यो।

कसैसँग भेट हुँदा पहिले उहाँ नै सलाम गर्नुहुन्थ्यो।”

हजरत अबू हुरैरा बताउनुहुन्छ: “हिँडाइमा सारा सृष्टिका सरदारभन्दा छिटो मैले कसैलाई देखिनँ। उहाँ हिँड्दा धर्ती उहाँका खुट्टामुनि बेरिँदै गएजस्तो लाग्थ्यो! हामी उहाँलाई भेट्टाउन सकेसम्म बल लगाउँथ्यौँ, आफूलाई कस्थ्यौँ। सारा सृष्टिका सरदार भने हिँड्दा पटक्कै बल लगाउनुहुन्नथ्यो।”२०

प्यारा नबीको बसाइ

धेरैजसो घुँडा टेकेर बस्नुहुन्थ्यो। कुरफुसा तरिकाले, अर्थात् घुँडा ठाडो पारेर, वरिपरि हात बेरेर बस्नुभएको पनि देखिएको छ।२१ सभामा हुनेहरूतिर कहिल्यै खुट्टा तन्काउनुहुन्नथ्यो। प्रायः किब्लातिर फर्केर बस्नुहुन्थ्यो। आफूकहाँ आउने पाहुनाका लागि धेरैजसो आफ्नो काँधको अबा ओछ्याएर त्यसमा बसाउनुहुन्थ्यो। कहिलेकाहीँ पाहुनालाई आफ्नो गद्दी पनि दिनुहुन्थ्यो। हन्जला बिन हिज्यमले बताए: “म प्यारा नबीकहाँ जाँदा उहाँलाई पलेँटी कसेर बसिरहनुभएको देखेँ।” जाबिर बिन समुराले पनि प्यारा नबी फज्रको नमाज पढिसकेपछि सूर्य नउदाउन्जेल नमाज पढेकै ठाउँमा पलेँटी कसेर बस्नुहुन्थ्यो भनेर बताउनुभएको छ।

“अल्लाह तआलाको अखलाकले आफूलाई सिँगार!” हदीसे शरीफ

शरीद बिन सुवैद भन्नुहुन्छ: “प्यारा नबी मकहाँ आउनुभएको थियो। त्यस बेला म देब्रे हात पछाडि राखेर हत्केलाको आधा भागमा अडेस लागेर बसिरहेको थिएँ। सारा सृष्टिका सरदारले भन्नुभयो: ‘के तिमी गजबमा परेकाहरू (यहूदीहरू)ले बस्नेझैँ बसेका छौ?’” अबू जुहैफा बताउनुहुन्छ, प्यारा नबीले भन्नुभयो: “म कुनै कुरामा अडेस लागेर खाना खान्नँ।”२२

पलेँटी कसेर, या घुँडा टेकेर, या घुँडा ठड्याएर बस्नुहुन्थ्यो,
बाहिर-भित्र अदबले भरिपूर्ण थियो उदारताको त्यो खानी।
तीन औँलाले खानुहुन्थ्यो, स्वाद लिँदै चाट्नुहुन्थ्यो,
शीतल पानी तीन सासमा पिउनुहुन्थ्यो उदारताको त्यो खानी।
मह र हलुवा, लौका, सिर्का र सरीद मन पराउनुहुन्थ्यो, तर
जौको रोटी अघाउन्जेल खानुभएन उदारताको त्यो खानी।
मुबारक पेटमा कहिलेकाहीँ भोकले ढुङ्गा बाँध्नुहुन्थ्यो,
“मेरो मुटु नकाँपोस्” भन्नुहुन्थ्यो उदारताको त्यो खानी।
धन्य घरमा महिनौँसम्म चुलो बल्दैनथ्यो,
सन्तोषले खजुर र अनार खानुहुन्थ्यो उदारताको त्यो खानी।

प्यारा नबीको खाने र पिउने तरिका

प्यारा नबीले भन्नुभयो:

“खानाको बरकत खानुअघि वुजू गर्नु र खाएपछि हात धुनुमा छ!”२३

“जो हातमा लागेको मासु र बोसोको गन्ध र जुठो नधोई सुत्छ, अनि उसलाई केही भइहाल्यो भने उसले आफूबाहेक अरू कसैलाई दोष नदियोस्!” “खानाको बरकत त्यसको बीचमा हुन्छ! तिमीहरूमध्ये कोही खाना खाँदा थालको बीचबाट होइन, छेउबाट खाओस्। किनभने बरकत त्यसको बीचमा ओर्लन्छ।” हाम्री आमा हजरत आइशा बताउनुहुन्छ: “सारा सृष्टिका सरदारले भन्नुभयो: ‘तिमीहरूमध्ये कोही खाना खान लाग्दा बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम भनोस् र महान् अल्लाहको नाम लियोस्। खान सुरु गर्नुअघि यो भन्न बिर्स्यो भने खानाको सुरु र अन्त्यका लागि बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम भनोस्!’”२४

उमय्या बिन मख्शीले बताएअनुसार, एकजना मानिस बिस्मिल्लाह नभनी खाना खाँदै थिए।

प्यारा नबीले उनले बिस्मिल्लाह नभनेको थाहा पाउनुभयो र भन्नुभयो: “खानाको सुरु र अन्त्यका लागि ‘बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम’ भन!” ती मानिसले “बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम” भनेपछि प्यारा नबी मुस्कुराउनुभयो र भन्नुभयो: “शैतान तिमीसँगै खाँदै थियो। तिमीले महान् अल्लाहको नाम लिएपछि शैतानले आफ्नो पेटमा भएको केही नछोडी सबै छाद्यो!”

हजरत अब्दुल्लाह बिन उमरले बताउनुभएअनुसार, प्यारा नबीले भन्नुभयो: “तिमीहरूमध्ये कोही खाना खाँदा दायाँ हातले खाओस्। केही पिउँदा पनि दायाँ हातले पिओस्। किनभने शैतान देब्रे हातले खान्छ र देब्रे हातले पिउँछ!”२५

सलमा बिन अक्वाले आफ्ना बुबाबाट सुनेर यसो बताउनुभएको छ: अश्जा कबिलाका बुस्र बिन राइउल इर भनेर चिनिने एकजना मानिस प्यारा नबीको छेउमा देब्रे हातले खाना खाइरहेका थिए। यो देखेर उहाँले उनलाई भन्नुभयो: “दाहिने हातले खाऊ!” ती मानिसले “मसँग यसको सामर्थ्य छैन, दाहिने हातले खान सक्दिनँ!” भनेर झूट बोले। प्यारा नबीले भन्नुभयो: “तिम्रो सामर्थ्य नहोस्! उनलाई दाहिने हातले खानबाट घमण्ड र अहङ्कारले मात्र रोकिरहेको छ!” त्यसपछि ती मानिसले आफ्नो हात फेरि कहिल्यै मुखसम्म उठाउन सकेनन्!२६ प्यारा नबी यसो भन्नुहुन्थ्यो: “अजीज र जलील अल्लाह तआला खाने कुरा खाएर वा पिउने कुरा पिएर त्यसका लागि आफ्नो हम्द गर्ने बन्दासँग निश्चय नै राजी हुनुहुन्छ!”

प्यारा नबी माटोमाथि बस्नुहुन्थ्यो, खाना पनि भुइँमै खानुहुन्थ्यो। उहाँ भन्नुहुन्थ्यो: “म बन्दा बसेझैँ बस्छु, बन्दाले खाएझैँ खान्छु। म त एक बन्दा मात्र हुँ! मेरो सुन्नतबाट मुख फर्काउने मबाट होइन!”२७

उमर बिन अबी सलमा भन्नुहुन्छ: “म सारा सृष्टिका सरदारको हेरचाहमा हुर्किरहेको एउटा बालक थिएँ। खाना खाँदा मेरो हात भाँडाभरि डुल्थ्यो। सारा सृष्टिका सरदारले मलाई भन्नुभयो: ‘हे छोरा! बिस्मिल्लाह भन। दाहिने हातले खाऊ! आफ्नै अगाडिबाट खाऊ!’२८ त्यसपछि मैले सधैँ यसै गरी खाएँ।” प्यारा नबीले कुनै पनि खानालाई कहिल्यै हेला गर्नुभएन, त्यसको खोट निकाल्नुभएन। कुनै पनि नियामतलाई न मन परेकाले प्रशंसा गर्नुहुन्थ्यो, न मन नपरेकाले निन्दा गर्नुहुन्थ्यो। कुनै खाना मन लागे खानुहुन्थ्यो, मन नलागे छोडिदिनुहुन्थ्यो र चुप लाग्नुहुन्थ्यो। सबैभन्दा सानो नियामतको पनि कदर गर्नुहुन्थ्यो, कुनै पनि नियामतको निन्दा गर्नुहुन्नथ्यो। हजुर रसूलुल्लाह “यो बनाऊ, त्यो बनाऊ” भन्नुहुन्नथ्यो। जे छ, त्यही खानुहुन्थ्यो। हाम्री आमा हजरत आइशा बताउनुहुन्छ: प्यारा नबी मकहाँ आउनुहुन्थ्यो र “तिमीसँग केही खाने कुरा छ?” भनेर सोध्नुहुन्थ्यो। म “छैन!” भन्थेँ। तब उहाँ “त्यसो भए म रोजामा छु!”२९ भन्नुहुन्थ्यो। हाम्री आमा हजरत आइशा बताउनुहुन्छ: “प्यारा नबी मदीना आउनुभएदेखि वफात हुनुभएसम्म उहाँका घरका मानिसहरूले लगातार तीन रात गहुँको रोटीले पेट भर्नुभएन।३० धेरैजसो उहाँहरूले खाने कुरा जौको रोटी र खजुर मात्र हुन्थ्यो, त्यो पनि धेरै हुँदैनथ्यो। प्यारा नबीको पेटमा एकै दिन दुई किसिमको खाना कहिल्यै परेन। मुबारक पेट खजुरले भर्नुभएको दिन रोटीले भर्नुभएन, रोटीले भर्नुभएको दिन खजुरले भर्नुभएन। मलाई रुवाउने कुरा यही हो।”३१

प्यारा नबीलाई हलुवा र मह, रोटीको सरीद, खजुरको सरीद र सागसब्जीका परिकार मन पर्थे। हजुरलाई दूध ल्याएर दिइँदा उहाँ भन्नुहुन्थ्यो: “दूधमा दुई बरकत छन्।”३२

“तिमीहरूमध्ये कसैले खाना खाँदा दाहिने हातले खाओस्। केही पिउँदा पनि दाहिने हातले नै पिओस्। किनभने शैतान देब्रे हातले खान्छ र देब्रे हातले पिउँछ!” हदीसे शरीफ

अब्दुल्लाह बिन अब्बास बताउनुहुन्छ: “म, खालिद बिन वलीद र सारा सृष्टिका सरदार सँगै मेरी सानीआमा मैमूना बिन्त हारिसको घरमा गयौँ। सानीआमाले सोध्नुभयो: ‘तपाईँहरूलाई दूध दिऊँ?’

सारा सृष्टिका सरदारले भन्नुभयो: ‘हुन्छ!’ सानीआमा जानुभयो र एउटा भाँडामा दूध ल्याउनुभयो। सारा सृष्टिका सरदारले त्यो लिएर पिउनुभयो। म सारा सृष्टिका सरदारको दाहिनेपट्टि थिएँ, खालिद बिन वलीद देब्रेपट्टि हुनुहुन्थ्यो। हजुर रसूलुल्लाहले बाँकी रहेको दूध मलाई दिएर भन्नुभयो: ‘तिमी पिऊ। चाहन्छौ भने आफूभन्दा अगाडि खालिदलाई देऊ।’

‘तपाईँको जुठो पिउने कुरामा म कहिल्यै कसैलाई पनि आफूभन्दा अगाडि राख्दिनँ’ भनेर मैले बिन्ती गरेपछि हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो:

‘अल्लाह तआलाले जसलाई कुनै खाने कुरा खुवाउनुहुन्छ, उसले (अल्लाहुम्म बारिक लना फीहि व अत्इम्ना खैरन मिन्हु / या अल्लाह! यस खानामा हाम्रा लागि बरकत दिनुहोस्! हामीलाई योभन्दा अझ असल कुरा पनि खुवाउनुहोस्!) भनोस्!

अल्लाह तआलाले जसलाई दूध पिलाउनुहुन्छ, उसले पनि (अल्लाहुम्म बारिक लना फीहि व जिद्ना मिन्हु / या अल्लाह! यस दूधमा हाम्रा लागि बरकत दिनुहोस् र यसबाट हामीलाई आफ्नो कृपा बढाइदिनुहोस्!) भनोस्! किनभने खाने र पिउने कुराको ठाउँ दूधबाहेक अरू कुनै कुराले लिन सक्दैन।’”३३

मदीनाका मुसलमानहरूले आफ्ना खजुरको पहिलो फल, मौसमको नयाँ फल देख्नासाथ प्यारा नबीकहाँ ल्याउँथे। हजुर रसूलुल्लाह त्यसलाई हातमा लिएर बरकतको दुआ गर्नुहुन्थ्यो र आफूले देखेका केटाकेटीमध्ये सबैभन्दा सानोलाई बोलाएर दिनुहुन्थ्यो। उहाँ भन्नुहुन्थ्यो: “जुन घरमा खजुर हुँदैन, त्यस घरका मानिस भोकै हुन्छन्।” प्यारा नबीलाई भाँडाको पिँधमा बाँकी रहेको खाना खान मन पर्थ्यो। उहाँ भन्नुहुन्थ्यो: “जसले थाल वा भाँडामा खाना खाइसकेपछि त्यसलाई सोहोर्छ, त्यो भाँडाले उसका लागि इस्तिगफार गर्छ!” प्यारा नबीले यसो पनि भन्नुभएको बताइन्छ: “हे अबू जर! मासु पकाउँदा त्यसको झोल बढी राख, छिमेकीहरूको पनि खयाल गर र तिनलाई पनि बाँडेर देऊ।”३४

“छिमेकी भोकै हुँदाहुँदै आफ्नो पेट भर्ने मानिस पूर्ण मोमिन होइन!”

“अल्लाहको इबादत गर! खाना खुवाऊ! सलाम फैलाऊ, ताकि जन्नतमा पस्न सक!”३५

“एकजनाको खाना दुईजनालाई पुग्छ। तीनजनाको खाना चारजनालाई पुग्छ। चारजनाको खाना आठजनालाई पुग्छ!”३६

हजरत अस्मा बिन्त अबी बकरले यसो बताउनुभयो: हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) पाकेको खाना उम्लन र बाफ निस्कन नछाडेसम्म ढाकेरै राख्न सल्लाह दिनुहुन्थ्यो र भन्नुहुन्थ्यो: “त्यो सबैभन्दा ठूलो बरकत हो!” मक्का विजयको बेला हजुर रसूलुल्लाह आफ्ना काका अबू तालिबकी छोरी हजरत उम्मे हानीको घरमा जानुभएको थियो। उहाँलाई सोध्नुभयो: “तिमीहरूसँग केही खाने कुरा छ?” हजरत उम्मे हानीले भन्नुभयो: “छैन! सुकेका रोटीका टुक्रा र सिर्का मात्र छ! तर यो तपाईँको अगाडि राख्न मलाई लाज लाग्छ!” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “ती ल्याऊ। पानीमा टुक्रा-टुक्रा पार। नुन पनि ल्याऊ!” त्यसमाथि सिर्का खन्याएर खाइसकेपछि उहाँले महान् अल्लाहको शुक्र गर्नुभयो र भन्नुभयो: “हे उम्मे हानी! सिर्का कति राम्रो तिउन हो! सिर्का भएको घरलाई तिउनबिनाको घर भनिँदैन!”३७ उहाँ रोटी त्यसै वा खजुर, सिर्का, फलफूल वा झोलसँग, अथवा जैतुनको तेलमा चोपेर खानुहुन्थ्यो। कुखुरा, खरायो, ऊँट, हरिण, माछा र सुकुटीको मासु पनि खानुहुन्थ्यो, पनिर पनि खानुहुन्थ्यो। मासुमा पाखुराको भाग मन पराउनुहुन्थ्यो। त्यसलाई हातले समातेर टोकेर खानुहुन्थ्यो। (चक्कुले काटेर खानु पनि जायज छ।) धेरैजसो दूध वा खजुर खानुहुन्थ्यो। खानेकुरामध्ये उहाँलाई भेडाको मासु, मासुको झोल, फर्सी, गुलिया कुरा, मह, खजुर, दूध, दूधको तर, तरबुजा, खरबुजा, अङ्गुर र काँक्रो मन पर्थ्यो।३८ पानी बिस्तारै, बिस्मिल्लाहबाट सुरु गरेर तीन घुट्कोमा पिउनुहुन्थ्यो, अन्त्यमा “अलहम्दुलिल्लाह” भन्नुहुन्थ्यो र दुआ गर्नुहुन्थ्यो। प्यारा नबी बुयूतुस्सुक्याबाट ल्याइएको मीठो पानी पिउनुहुन्थ्यो। बुयूतुस्सुक्याको पानी मदीनाबाट दुई दिनको बाटोमा थियो।३९ “पिउने कुरामध्ये कुन बढी स्वादिलो हुन्छ?” भनेर सोधिँदा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “मीठो र चिसो पानी!”४०

प्यारा नबी भन्नुहुन्थ्यो: “तिमीहरूमध्ये कसैले केही पिउँदा भाँडाभित्र सास नफेरोस्!” खाने-पिउने कुराभित्र सास फेर्न निषेध गर्नुभएझैँ सुन र चाँदीका भाँडामा खान-पिउन पनि निषेध गर्नुहुन्थ्यो। प्यारा नबी एक गिलास पानी पिउँदा दुई-तीन पटक सास फेर्नुहुन्थ्यो र भन्नुहुन्थ्यो: “यो बढी फाइदाजनक हुन्छ र तिर्खा राम्ररी मेटाउँछ।” अनि यसो पनि भन्नुहुन्थ्यो: “तिमीहरूमध्ये कसैले केही पिउँदा एकै सासमा नपिओस्।” अनि: “ऊँटले झैँ एकै सासमा नपिऊ! दुई वा तीन सासमा पिऊ! पिउन लाग्दा ‘बिस्मिल्लाह!’ भन, मुख भाँडाबाट हटाउँदा ‘अलहम्दुलिल्लाह!’ भन!”४१

हजरत नौफल बिन मुआविया बताउनुहुन्छ: “सारा सृष्टिका सरदार केही पिउँदा तीन पटक सास फेर्नुहुन्थ्यो। सुरुमा महान् अल्लाहको नाम लिनुहुन्थ्यो, ‘बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम’ भन्नुहुन्थ्यो, अन्त्यमा ‘अलहम्दुलिल्लाह’ भनेर हम्द गर्नुहुन्थ्यो।”४२

अबू उमामा बाहिलीले बताएअनुसार प्यारा नबीले भन्नुभयो: “अजीज र जलील मेरा रबले मक्काको उपत्यकालाई सुनको बनाइदिने प्रस्ताव मसामु राख्नुहुँदा मैले भनेँ: ‘होइन, या रब! एक दिन अघाऊँ, एक दिन भोकै बसूँ। भोकै हुँदा तपाईँसँग बिन्ती गरूँ र तपाईँलाई सम्झूँ। अघाउँदा तपाईँको हम्द गरूँ, शुक्र गरूँ!’”४३

खानपिनको ज्ञान सिक्नु इबादतको ज्ञान सिक्नुभन्दा अघि आउँछ। खानुअघि र खाएपछि हात धुनु, दाहिने हातले खानु र दाहिने हातले पिउनु रसूलुल्लाहको बानी थियो। खानुअघि हात धुँदा पहिले जवानहरूले धुन्छन्, खाएपछि भने पहिले बूढापाकाले धुन्छन्।४४ थालको किनाराबाट खानु, आफ्नै अगाडिबाट खानु, दाहिने खुट्टा ठड्याएर देब्रे खुट्टामाथि बस्नु रसूलुल्लाहको सुन्नत हो। अति तातो कुरा खानु र सुँघ्नु हुँदैन।

“छिमेकी भोकै हुँदाहुँदै आफ्नो पेट भर्ने मानिस पूर्ण मोमिन होइन!” हदीसे शरीफ

खाँदा एक शब्द पनि नबोल्नुलाई प्यारा नबी उचित मान्नुहुन्नथ्यो। यो आगो पुज्नेहरूको चलन हो। खाँदा हँसिलो कुराकानी गर्नुपर्छ।

नुनबाट सुरु गर्नु र नुनले नै टुङ्ग्याउनु रसूलुल्लाहको सुन्नत हो, यसमा शिफा पनि छ। इस्लाममा सबैभन्दा पहिले देखा परेका बिदअतमध्ये एउटा अघाउन्जेल खानु हो। हरेक दिन मासु खानाले हृदयमा भार पर्छ। फरिश्ताहरूलाई यो मन पर्दैन। मासु कम खानाले भने स्वभाव बिग्रन्छ। सुफ्रा, अर्थात् बिछ्याइएको कपडामाथि खानु र त्यसलाई भुइँमा बिछ्याउनु राम्रो हो। सुफ्रा छालाको हुन्थ्यो। वनस्पतिबाट बनेको खाना धेरै राम्रो हुन्छ। वनस्पतिको खाना नभएको सुफ्रालाई बुद्धि नभएको बूढासँग दाँजिएको छ।

इमाम जाफर सादिकले भन्नुभएको छ: “धनसम्पत्ति र सन्तान धेरै होऊन् भन्ने चाहनेले वनस्पतिको खाना धेरै खाओस्!” पहिले सुफ्रामा बस्नुपर्छ, खाना पछि ल्याउनुपर्छ।

हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “म बन्दा हुँ। बन्दाहरूझैँ भुइँमा बसेर खान्छु।”४५

भोक नलागी खानु हुँदैन, नअघाउँदै उठ्नुपर्छ [धेरै खानु हुँदैन], छक्क पर्ने कुरा नभई हाँस्नु हुँदैन। प्यारा नबी भन्नुहुन्थ्यो: “भलाइको मूल भोक हो। खराबीको मूल अघाइ हो।” भोक जति बढी हुन्छ, खानाको स्वाद पनि उति नै बढ्छ। अघाइले बिर्सने बानी ल्याउँछ। हृदयलाई अन्धो बनाउँछ, रक्सीजस्तै रगत बिगार्छ। भोकले बुद्धि सफा गर्छ, हृदय उज्यालो पार्छ। फासिकहरू र खराब मानिसहरूसँग बसेर खानु-पिउनु हुँदैन। उम्लिरहेको खानालाई ढाकेरै सेलाउन दिनुपर्छ।

हजुर रसूलुल्लाह भन्नुहुन्थ्यो: “दाहिने हातले खाऊ। दाहिने हातले पिऊ।” तीन औँलाले खानु सुन्नत हो। प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हे अली! खाना तीन औँलाले खाऊ, किनभने शैतान दुई औँलाले खान्छ।” हाम्रा नबी रोटी दाहिने हातले लिनुहुन्थ्यो, त्यसपछि तरबुजा देब्रे हातले खानुहुन्थ्यो। रोटी एउटै हातले होइन, दुवै हातले भाँच्नुपर्छ।४६ गाँस सानो हुनुपर्छ र राम्ररी चपाउनुपर्छ। दायाँबायाँ वा माथितिर नहेरी आफ्नो गाँस र आफ्नै अगाडि हेर्नुपर्छ। मुख धेरै आँ गर्नु हुँदैन। खाँदाखाँदै हात लुगामा वा टाउकोमा पुछ्नु हुँदैन। खोक्नु वा हाच्छिउँ गर्नुपर्दा टाउको पछाडितिर फर्काउनुपर्छ। आफूलाई नबोलाइएको सुफ्रामा बस्नु हुँदैन। सुफ्रामा सबैभन्दा बढी खानु हुँदैन। पेट भरिएपछि यो अघाइलाई पाप गर्नमा प्रयोग नगरियोस् भनेर दुआ गर्नुपर्छ। कियामतको दिन यसको हिसाब दिनुपर्ने कुरा सोच्नुपर्छ। इबादत गर्ने बल पाउने नियतले खानुपर्छ। भोक लागेको बेला पनि बिस्तारै खानुपर्छ। पहिले ठूलाहरूले सुरु गर्नुपर्छ। “खाऊ” भन्दै तीन पटकभन्दा बढी कर गरेर कसैलाई अप्ठ्यारो पार्नु हुँदैन। हजुर रसूलुल्लाह थोरै खानुहुन्थ्यो र धेरै नखानेबारे निकै जोड दिनुहुन्थ्यो। उहाँ भन्नुहुन्थ्यो: “मानिसको हृदय खेतको बाली जस्तै हो। खाना वर्षा जस्तै हो। बढी पानीले बाली सुकाएझैँ बढी खानाले हृदयलाई मार्छ। धेरै खाने र धेरै पिउनेलाई अल्लाह तआला मन पराउनुहुन्न।”

रसूलुल्लाह पेटको एक तिहाइ भाग खानाका लागि र एक तिहाइ भाग पिउने कुराका लागि छुट्याउन सल्लाह दिनुहुन्थ्यो। बाँकी एक तिहाइ हावाका लागि, अर्थात् खाली रहनु सबैभन्दा तल्लो दर्जा हो। सबैभन्दा असल दर्जा थोरै खानु र थोरै सुत्नु हो। धेरै खानु रोगहरूको मूल हो, थोरै खानु औषधिहरूको मूल हो। पाहुनाले घरधनीबाट नुन र रोटीबाहेक अरू केही आशा गर्नु हुँदैन। घरधनीले पाहुनालाई गाँस बढाइदिनुपर्छ। उसको हातमा पानी खन्याइदिनुपर्छ। पाहुनालाई मन पर्ने कुरा उसको मुखमा दिनुपर्छ। उसले सफा ठाउँमा खसालेको कुरा टिपेर उसैलाई दिनुपर्छ। फोहोर भएको छ भने बिरालो र अरू जनावरका लागि छोडिदिनुपर्छ। यस्तो घरको बरकत बढ्छ। नातिनातिनासम्म पुग्छ। भुइँमा खसेका कुरा नटिपे शैतानले खान्छ।

भाँडामा बाँकी रहेको खाना सोहोरेर खानु सुन्नत हो। उमालेका फलको रस, मोहीजस्ता कुराको बाँकी अंशमा पानी हालेर, हल्लाएर पिउनु धेरै सवाबको काम हो। थाल वा गिलासमा केही बाँकी छोड्नु जायज छ। रसूलुल्लाहलाई मोमिनको जुठो खान मन पर्थ्यो।

खाएपछि मिस्वाक र सिन्काले दाँत सफा गर्नु रसूलुल्लाहको सुन्नत हो। यो सफाइ हो। सफाइले ईमानलाई बलियो बनाउँछ। खाइसकेपछि घरधनीका लागि बरकत, रहमत र मगफिरतको दुआ गरिन्छ। त्यसपछि जाने अनुमति मागिन्छ। अनि घरधनीलाई पनि खानामा निम्तो दिइन्छ।

खाँदा डरलाग्दा र घिनलाग्दा कुरा गर्नु हुँदैन। मृत्यु र रोगको चर्चा गर्नु हुँदैन। सुफ्रामा आउने परिकारतिर हेर्नु हुँदैन। एउटा गाँस ननिली अर्को गाँस हातमा लिनु हुँदैन। खानाको बीचमा कुनै कामका लागि, नमाजका लागि समेत, सुफ्राबाट उठ्नु हुँदैन। नमाज पहिले नै पढ्नुपर्छ। यदि तयार भएको खाना सेलाउने वा बिग्रने छ र नमाजको समयले खाइसकेपछि पढ्न भ्याउने छ भने नमाजअघि खानुपर्छ। खाना उठाइसकेपछि मात्र सुफ्राबाट उठ्नुपर्छ। बाटोमा, उभिएर वा हिँड्दाहिँड्दै खानु हुँदैन। मुख वा हातमा मासु वा खानाको गन्ध हुँदाहुँदै सुत्नु हुँदैन। केटाकेटीको हात पनि धोइदिनुपर्छ। अघाएको बेला सुत्नु हुँदैन। खाद्यवस्तु चाहिने जति नापेर किन्नुपर्छ, नाप नराखी धेरै किन्नु हुँदैन। नत्र फजुलखर्च हुन्छ। खाने-पिउने भाँडामा बिर्को हुनुपर्छ। नदी वा पोखरीबाट निहुरिएर मुखले पिउनु हुँदैन। अम्खोरा वा गाग्रीको मुखबाट पनि पिउनु हुँदैन। कप वा गिलासको फुटेको ठाउँबाट पिउनु हुँदैन। गर्मीमा चिसो पिउनुपर्छ। रसूलुल्लाहलाई चिसो शर्बत पिउन मन पर्थ्यो। जमजम उभिएर पिउन सकिन्छ। यात्रीले जुनसुकै पानी उभिएर पिउन सक्छ भनिएको छ। खाली पेटमा पानी पिउनु हुँदैन। पानी बिस्तारै चुस्दै पिउनुपर्छ। हजुर रसूलुल्लाहलाई केश्केक भन्ने परिकार मन पर्थ्यो। हरीसा, अर्थात् केश्केक पकाउन प्यारा नबीलाई जिब्रील अलैहिस्सलामले सिकाउनुभएको थियो। हरीसाले मानिसलाई धेरै बलियो बनाउँछ। सबै नबीहरूले जौको रोटी खानुभएको छ। रसूलुल्लाहलाई फर्सीको मिठाई र मसुरको दालको झोल, सिकारको मासु र भेडाको मासु मन पर्थ्यो। भेडाको पाखुरा, छाती र काँधको भाग मन पराउनुहुन्थ्यो। पाठाको काँधको मासु भने साह्रै मन पराउनुहुन्थ्यो। पाठाको मासु सजिलै पच्छ। सबैका लागि उपयुक्त हुन्छ।४७

“भलाइको मूल भोक हो। खराबीको मूल अघाइ हो” हदीसे शरीफ

भाले जनावरको मासु पोथीको भन्दा र कालो मासु सेतोभन्दा सजिलै पच्छ। सजिलै पच्ने र स्वादका हिसाबले भेडाको मासु र गाईको दूध बढी राम्रो हुन्छ।

सिकारको मासुमध्ये सबैभन्दा राम्रो मृगको मासु हो। खरायोको मासु हलाल हो। हाम्रा नबीले खानुभएको छ। यसले पिसाब खुलाउँछ, धेरै खाए निद्रा हराउँछ। सबैका लागि उपयुक्त हुन्छ। चराचुरुङ्गी र चल्लाको मासु सबैका लागि राम्रो हुन्छ। खोरमा पालिने पशुपन्छीमध्ये सबैभन्दा राम्रो मासु कुखुराको हुन्छ।

हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “सिर्का कति राम्रो खाना हो!” सिर्का सबैभन्दा फाइदाजनक तिउन हो। खजुर पनि तिउन हो, अर्थात् रोटीसँग खाइन्छ। अङ्गुर तिउन पनि हो, फल पनि हो। अङ्गुर रोटीसँग खानु सुन्नत हो। खजुर बिजोर गन्तीमा खानु सुन्नत हो। किसमिस, ओखर र बदाम खानु सुन्नत हो। महमा शिफा छ। सत्तरीजना नबीले महमा बरकतको दुआ गर्नुभएको छ। हजुर रसूलुल्लाहलाई खजुर साह्रै मन पर्थ्यो। खजुरलाई खरबुजा र तरबुजासँगै खानुहुन्थ्यो। खरबुजा र तरबुजाले मिर्गौला सफा गर्छन्, टाउको दुखाइ हटाउँछन्। जुका झार्छन्। आँखालाई बल दिन्छन्। पुलाउ खाँदा दुरूद शरीफ पढ्नुपर्छ। प्यारा नबीले बकुल्लालाई बोक्रासहित खानुको प्रशंसा गर्नुभयो। उहाँले भन्नुभयो: “हब्बतुस्सौदा, अर्थात् मङ्गरैला रोगहरूको औषधि हो।” ओखर पनिरसँग खानु शिफा हो। यी दुवैलाई छुट्टाछुट्टै खानु हानिकारक हुन्छ। कुनै अर्को कुरासँग मिलाएर खानुपर्छ। हजुर अङ्गुरको झुप्पा देब्रे हातमा लिनुहुन्थ्यो र दाना दाहिने हातले खानुहुन्थ्यो।४८ बेहीले हृदयको छटपटी हटाउँछ। हरेक खरबुजा, तरबुजा र अनारमा जन्नतको पानीको एक थोपा हुन्छ। अनार एक्लै खानुपर्छ, यसको एक थोपा पनि खेर जान दिनु हुँदैन। अनार मुटुको धड्कनका लागि राम्रो हो। पेटलाई बलियो बनाउँछ। गुदीसमेत निचोरेर पिए पित्त झार्छ, कब्जियत हटाउँछ। अन्जीरले हृदयलाई हलुका बनाउँछ। ढाडको दुखाइ र पाचन अङ्गका पीडा हटाउँछ।

हरियो काँक्रो नुनसँग खानु, ओखर खजुर र महसँग खानु रसूलुल्लाहको सुन्नत हो।४९ हाम्रा नबीले भान्टाको प्रशंसा गर्नुभयो र भन्नुभयो: “यसलाई जैतुनको तेलमा बनाऊ।”

नुनेझारको पनि प्रशंसा गर्नुभयो। अजमोदले बिर्सने बानी हटाउँछ। पिसाब खुलाउँछ। रगत र दूध बनाउँछ। कलेजो सफा गर्छ। हर्शफ, अर्थात् आर्टिचोकले पित्तथैलीको ढुङ्गा गलाउँछ, रगत सफा गर्छ, नसा कडा हुने रोगमा फाइदा गर्छ। पसिनाको गन्ध पनि हटाउँछ। कुनै देशमा पुग्नेले सुरुमा अलिकति काँचो प्याज खानु स्वास्थ्यका लागि राम्रो हो। प्याजले कीटाणुसँग लड्ने शक्ति बढाउँछ। प्याजपछि अजमोद खाए त्यसको नराम्रो गन्ध हट्छ। सिताप खाएर पनि गन्ध हट्छ भनिएको छ। रसूलुल्लाहले अन्तिम पटक खानुभएको खानामा प्याज थियो। उहाँ भन्नुहुन्थ्यो: “प्याज र लसुन पकाएर खाऊ।” यिनको गन्धले फरिश्ताहरूलाई दुःख हुन्छ। मुलाले पिसाब खुलाउँछ। पाचन सजिलो बनाउँछ।

प्यारा नबीका मुबारक दाह्री र कपाल

प्यारा नबीका मुबारक कपाल र दाह्रीका रौँ न धेरै घुम्रिएका थिए, न धेरै सोझा; जन्मैदेखि हल्का छल्लेदार थिए। मुबारक कपाल लामो थियो। सुरुमा अगाडि झुल्फी झार्नुहुन्थ्यो, पछि दुई भागमा छुट्याउन थाल्नुभयो। मुबारक कपाल कहिले लामो पार्नुहुन्थ्यो, कहिले काटेर छोट्याउनुहुन्थ्यो।

हजुर रसूलुल्लाहका मुबारक कपालको बनोटबारे हजरत अनस बिन मालिकलाई “हजुर रसूलुल्लाहका मुबारक कपाल कस्ता थिए?” भनेर सोधिँदा उहाँले यसो जवाफ दिनुभयो: “धेरै घुम्रिएका थिएनन्, धेरै सोझा पनि थिएनन्। दुवैको बीचमा, मझौला खालका थिए। लामो-छोटोका हिसाबले कान र काँधको माथिल्लो भागको बीचसम्म आउँथे।”५० हजरत इब्ने अब्बासले भन्नुभयो: “फख्रे आलम आफ्ना मुबारक कपाल निधारमाथि झार्नुहुन्थ्यो। पछि मुबारक कपाल दुई भागमा छुट्याउन थाल्नुभयो।”५१ विद्वानहरूले भन्नुभएको छ: “कपाललाई दुईतिर छुट्याउनु फख्रे कायनातको सुन्नत हो, किनभने पछि उहाँ यसै गर्न थाल्नुभएको थियो। निधारमाथि झार्नु पनि जायज छ, दुईतिर छुट्याउनु पनि जायज छ। तर छुट्याउनु बढी उत्तम हो।”

हाम्री आमा हजरत आइशा सिद्दीकाले भन्नुभयो: “प्यारा नबीका मुबारक कपाल जुम्माभन्दा माथि र वफ्राभन्दा तल थिए।”५२ काँधको टुप्पोसम्म पुग्ने कपाललाई “जुम्मा” भनिन्छ, कानको लोतीसम्म पुग्ने कपाललाई “वफ्रा” भनिन्छ। छोटकरीमा, हाम्री आमा हजरत आइशाको रिवायतअनुसार हजुर रसूलुल्लाहका मुबारक कपाल यति लामा थिए, मुबारक कानका लोतीभन्दा तल झरेका हुन्थे, तर काँधसम्म पुग्दैनथे। दुवैको बीचमा हुन्थे।

हजरत काजी इयाजले भन्नुभयो: “उल्लेख गरिएका यी रिवायतहरूलाई यसरी मिलाउन सकिन्छ: मुबारक कानतिरका कपाल मुबारक कानका लोतीसम्म आउँथे, पछाडिका कपाल भने मुबारक काँधसम्म पुग्थे।” यसो पनि भन्नुभएको छ: “कुनै रिवायतमा कानसम्म झरेका थिए र कुनैमा मुबारक काँधसम्म झरेका थिए भनिनुको कारण यो हो: कुनै बेला त्यस्ता थिए, अर्को बेला यस्ता थिए। सबै रिवायत सही हुन्। प्यारा नबी कहिले मुबारक कपाल लामो पार्नुहुन्थ्यो, यति कि काँधको टुप्पोसम्म झर्थे। कहिले काट्नुहुन्थ्यो, अनि मुबारक कानका लोतीसम्म वा कानको बीचसम्म आउँथे।” पुरुषहरूले टाउको खौरनु, अथवा कपाल पालेर, कोरेर दुईतिर छुट्याउनु सुन्नत हो। अवस्था, चलन र समयअनुसार गर्नुपर्छ। कपाल बटार्नु वा चुल्ठो बाट्नु मकरूह हो। अनुहारलाई महिलाको जस्तो चिल्लो पार्नु, महिलाजस्तो देखिन दाह्री खौराउनु, चिउँडो खौरेर गालामा मात्र दाह्री पाल्नु हराम हो।

हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक दाह्रीबारे हजरत अनस यसो बताउनुहुन्छ: “प्यारा नबीको मुबारक दाह्रीमा सेतो रौँ धेरै थोरै थियो। मुबारक टाउको र मुबारक दाह्रीमा फुलेका रौँ सत्र वा अठारवटाभन्दा बढी थिएनन्।”

एक दिन हजरत अबू बकर सिद्दीकले “या रसूलल्लाह! तपाईँको कपाल फुल्यो” भनेर बिन्ती गर्नुहुँदा उहाँले भन्नुभयो: “सूरा हूद, वाकिआ, मुरसलात, नबा (अम्म यतसाअलून) र तकवीर (इजश्शम्सु कुव्विरत)ले मेरो कपाल फुलाए।”५३

अर्थात् यी सूराहरूमा जन्नत र जहन्नमका हालको धेरै वर्णन गरिएको छ। “मेरो उम्मतको हाल के होला भन्ने चिन्ता र शोकले मेरा कपाल र दाह्री फुले” भन्नुभएको हो। अम्र बिन शुऐबले भन्नुभयो: “हजुर रसूलुल्लाह आफ्नो मुबारक दाह्रीको चौडाइ र लम्बाइबाट काट्नुहुन्थ्यो।” हजरत तिर्मिजीले बताउनुभएको हदीसे शरीफमा प्यारा नबीले भन्नुभएको छ: “आफ्नो जुँगा नछोट्याउने हामीमध्येको होइन।”५४ अर्को एउटा हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “दाह्री बाक्लो पार र जुँगा राम्ररी काट।”५५ इब्ने अब्दुल हकीमले भन्नुभएको छ: “जुँगा राम्ररी काट्नुपर्छ, दाह्री काट्नु हुँदैन। जुँगा राम्ररी काट्नुको अर्थ खौरनु होइन।” हजरत इमाम नववीले भन्नुभएको छ: “जुँगा काट्दा उचित यही हो: ओठको किनारा देखिने गरी काट्नुपर्छ, जरैबाट होइन, छोट्याउनुपर्छ।”

“प्याज र लसुन पकाएर खाऊ” हदीसे शरीफ

विद्वानहरूले जुँगाको माथिल्लो भाग कैँचीले काटेर दुवैतिरका टुप्पा झुन्ड्याउनुलाई मकरूह ठान्नुभएको छ। इब्ने उमर यसो बताउनुहुन्छ: “हजुर रसूलुल्लाहलाई मजूसीहरूको समुदायबारे बताइयो। त्यसपछि हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: ‘उनीहरू जुँगाका टुप्पा लामा पार्छन् र दाह्री खौरन्छन्। त्यसो भए तिमीहरू उनीहरूको उल्टो गर।’”५६

अबू उमामाले “या रसूलल्लाह! अहले किताब दाह्री कैँचीले छोट्याउँछन् र जुँगा लामो पार्छन्” भनेर बिन्ती गर्नुहुँदा हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “तिमीहरू जुँगाका टुप्पा छोट्याऊ र दाह्री बाक्लो पार।”

विद्वानहरूले बताएअनुसार जुँगालाई कैँचीले काटेर आँखीभौँजत्तिको छोटो पार्नु सुन्नत हो। दाह्री एक मुठी लामो पाल्नु र एक मुठीभन्दा बढी भएको भाग काट्नु सुन्नत हो। दाह्री एक मुठीभन्दा छोटो राख्नु पनि सुन्नतअनुसार होइन। सुन्नत पालन गर्ने नियतले छोटो दाह्री राख्नु बिदअत हुन्छ, हराम हुन्छ। दाह्री पाल्नु सुन्नते जवाइद हो। अम्र बिल मारूफका लागि, जीविकाको जोहो गर्न वा फितना उठ्नबाट रोक्न दाह्री पूरै खौरनु जायज र आवश्यक हुन्छ। यी कुरा सुन्नत छोड्नका लागि मान्य कारण हुन्छन्। तर छोटो दाह्री राखेर बिदअत गर्नका लागि मान्य कारण हुँदैनन्।

प्यारा नबीले लगाउनुभएका लुगा

लगाउन जायज भएका लुगामध्ये जे भेट्नुहुन्थ्यो, त्यही लगाउनुहुन्थ्यो। बाक्लो कपडाका नसिलाइएका टुक्राले एहरामजस्तै गरी शरीर ढाक्नुहुन्थ्यो, कम्मरमा पेश्तमाल बेर्नुहुन्थ्यो, कमिज र जुब्बा पनि लगाउनुहुन्थ्यो। यी कपास, ऊन वा रौँबाट बुनिएका हुन्थे। धेरैजसो सेतो, कहिलेकाहीँ हरियो लगाउनुहुन्थ्यो। सिलाएका लुगा पनि लगाउनुहुन्थ्यो। शुक्रबार र ईदका दिन, विदेशी दूतहरू आउँदा र युद्धका बेला मूल्यवान् कमिज र जुब्बा लगाउनुहुन्थ्यो। उहाँका लुगाको रङ धेरैजसो सेतो हुन्थ्यो। कहिलेकाहीँ हरियो, रातो र कालो पनि हुन्थ्यो। पाखुरा नाडीसम्म, मुबारक खुट्टा पिँडौलाको आधासम्म ढाक्नुहुन्थ्यो। इमाम तिर्मिजी (रहिमहुल्लाहु तआला) आफ्नो किताब “शमाइले शरीफा”मा भन्नुहुन्छ: “रसूलुल्लाहलाई कमीस, अर्थात् कमिज लगाउन मन पर्थ्यो। उहाँको कमिजका बाहुला नाडीसम्म लामा थिए। कमिजका बाहुला र कलरमा टाँक थिएनन्। जुत्ता छालाको थियो, त्यसमा एउटा पट्टा र दुईवटा किबाल थिए। किबाल भनेको एउटा टुप्पो पट्टामा र अर्को टुप्पो जुत्ताको अगाडिको टुप्पोमा सिलाइएको छालाको तुना हो। यो दुई औँलाका बीचबाट जान्छ। लुगा र जुत्ता लगाउँदा चलन मानिन्छ। चलनबाट अलग हुनु प्रसिद्धिको कारण बन्छ। प्रसिद्धिबाट जोगिनु आवश्यक छ। मक्कामा प्रवेश गर्नुहुँदा उहाँको मुबारक टाउकोमा कालो पगरी बेरिएको थियो।” धेरैजसो सेतो, कहिलेकाहीँ कालो मलमललाई टाउकोमा पगरीझैँ बेर्नुहुन्थ्यो र त्यसको टुप्पो एक बित्ताजति दुवै काँधका बीचमा झुन्ड्याउनुहुन्थ्यो। उहाँको पगरी न धेरै ठूलो थियो, न धेरै सानो; करिब साढे तीन मिटर लामो थियो। पगरी टोपीबिना बेर्नुहुन्थ्यो, कहिलेकाहीँ पगरीबिना सिउनी हालेको टोपी लगाउनुहुन्थ्यो। प्यारा नबीको हिबरा भनिने, कपास र सनको धागोले बुनिएको धर्सेदार, धारीदार यमनी कपडाको एउटा लुगा थियो। यो लुगा लगाउन उहाँलाई साह्रै मन पर्थ्यो। प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को एउटा सेतो लुगा पनि थियो। हजुर भन्नुहुन्थ्यो: “लुगामध्ये सेतो लगाऊ! तिमीहरूमध्ये जीवित रहेकाहरूले सेतो लगाऊन्। मरेकाहरूलाई पनि सेतो कात्रोमा बेर! किनभने यो तिमीहरूका लुगामध्ये सबैभन्दा असल र सबैभन्दा उत्तम हो!”५७

“जसले प्रसिद्धि र देखावटीका लागि लुगा लगाउँछ, त्यो लुगा नफुकालेसम्म अल्लाहले उसबाट मुख फर्काउनुहुन्छ! कियामतको दिन उसलाई अपमानको लुगा लगाइदिनुहुनेछ!” हदीसे शरीफ

हाम्रा नबीलाई हरियो लुगा लगाउनुभएको पनि देखिएको छ। हजरत अबू रिम्साले हाम्रा नबीलाई तल र माथि गरी दुई थान हरियो लुगा लगाउनुभएको अवस्थामा देखेको बताउनुहुन्छ।५८ हाम्रा नबी धर्सेदार हुल्ला पनि लगाउनुहुन्थ्यो। हजरत बरा बिन आजिबले भन्नुभएको छ: “रातो (धर्सेदार) हुल्ला भनिने लुगा लगाएका र कपाल कानको लोतीसम्म आइपुगेका मानिसहरूमध्ये रसूलुल्लाह अलैहिस्सलामभन्दा सुन्दर मैले कसैलाई देखिनँ!”५९ हाम्रा नबीको शुक्रबार र ईदका दिन लगाउने एउटा रातो जुब्बा थियो। हाम्रा नबीको यमनमा बनेको एउटा जुब्बा पनि थियो। बाहुलाको मुख (पाखुराको मुख) साँघुरो भएको शाममा बनेको यो जुब्बा हाम्रा नबी यात्रामा लगाउनुहुन्थ्यो। इरानका शाहहरूले लगाउने टैलसान कपडाबाट बनेको, कलरमा साटनको एउटा टुक्रा भएको, फेरको अगाडि र पछाडिका दुईतिरका खुला भाग र बाहुलामा साटनकै किनारा मोडिएको यो जुब्बा पनि हाम्रा नबी युद्धमा शत्रुसँग भिड्ने बेला लगाउनुहुन्थ्यो।

हजरत आइशाको वफात नहुन्जेल उहाँसँगै रहेको यो जुब्बा त्यसपछि अस्मा बिन्त अबी बकरले लिनुभएको थियो। हाम्रा नबीले लगाउनुभएको यस जुब्बालाई धोएको पानीले बिरामीहरूलाई नुहाइदिइन्थ्यो र उनीहरू निको हुन्थे।६० दूमतुल जन्दलको गजवामा पाइएका गनीमतमध्ये एउटा जुब्बा हाम्रा प्यारा नबीको भागमा परेको थियो। त्यसको तान र बाना रेशमका धागाले बुनिएका थिए, कपडा साटनको थियो। बुट्टा भरिएका ठाउँमा सुनको जरीले खजुरका पात काढिएका थिए। प्यारा नबी यो जुब्बा लगाएर मिम्बरमा चढेर बस्नुभयो र केही नबोली मिम्बरबाट ओर्लनुभयो। असहाबे किराम त्यसलाई हातले छुँदै हेर्नुहुन्थ्यो र त्यसको सुन्दरता देखेर दङ्ग पर्नुहुन्थ्यो। प्यारा नबीले सोध्नुभयो: “तिमीहरू यसको सुन्दरता देखेर छक्क परेका हौ? यो तिमीहरूलाई साह्रै मन पर्‍यो?” उहाँहरूले भन्नुभयो: “हामीले योभन्दा सुन्दर लुगा कहिल्यै देखेका छैनौँ!” हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “जसको कुदरतको हातमा मेरो अस्तित्व छ, उहाँ अल्लाहको कसम खान्छु, जन्नतमा साद बिन मुआजका रुमालहरू तिमीहरूले देखेको यस कुराभन्दा अझ सुन्दर र मनमोहक छन्!”

प्यारा नबीले भन्नुभएको छ: “जसले प्रसिद्धि र देखावटीका लागि लुगा लगाउँछ, त्यो लुगा नफुकालेसम्म अल्लाहले उसबाट मुख फर्काउनुहुन्छ! कियामतको दिन उसलाई अपमानको लुगा लगाइदिनुहुनेछ!”

अनि यसो पनि भन्नुभएको छ: “जसले प्रसिद्धि र देखावटीका लागि लुगा लगाउँछ, कियामतको दिन अल्लाहले उसलाई त्यस्तै लुगा लगाइदिनुहुनेछ। अनि त्यसमा आगो लगाएर दन्काउनुहुनेछ!”

हजरत सहल बिन साद भन्नुहुन्छ: “एउटी महिलाले आफूले बुनेको किनारा भएको एउटा बुर्दा६१ रसूलुल्लाह अलैहिस्सलामकहाँ ल्याइन् र भनिन्: ‘या रसूलल्लाह! यो मैले आफ्नै हातले बुनेँ। तपाईँजस्ता उच्च व्यक्तिका लागि उपहार ल्याएकी छु।’ हजुर रसूलुल्लाहले उनको उपहार स्वीकार गर्नुभयो। यही बुर्दा ओढेर हामीकहाँ निस्कनुभयो। जमाअतमध्ये एकजनाले त्यसमा हात फेर्दै भने: ‘या रसूलल्लाह! योभन्दा सुन्दर बुर्दा हुनै सक्दैन! यो मलाई दिनुहुन्छ?’ हजुर रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: ‘हुन्छ!’ मस्जिदमा हामीसँग कुराकानी गरी उपदेश दिइसकेपछि उहाँ घर फर्कनुभयो र बुर्दा पोको पार्न लगाएर ती मानिसकहाँ पठाइदिनुभयो। जमाअतका मानिसहरूले ती मानिसलाई दोष दिँदै भने: ‘तिमीले पटक्कै राम्रो गरेनौ! रसूलुल्लाहले लगाउनुभएको र उहाँलाई नै चाहिएको कुरा उहाँसँग माग्यौ! तिमीलाई पनि थाहा छ, रसूलुल्लाह अलैहिस्सलामले माग्ने कसैलाई पनि फर्काउनुहुन्न, रित्तो हात पठाउनुहुन्न!’ ती मानिसले भने: ‘अल्लाहको कसम, मैले यो लगाउन मागेको होइन। म मरेको दिन यो मेरो कात्रो होस् भनेर मागेको हुँ!’ साँच्चै, त्यो बुर्दा उनको मृत्यु भएको दिन उनको कात्रो बन्यो।”६२ हाम्रा नबीले ऊनको कालो लुगा लगाउनुभएको पनि छ। हाम्री आमा हजरत आइशाले भन्नुभएको छ: “रसूलुल्लाह अलैहिस्सलामका लागि कालो ऊनको एउटा लुगा बनाइएको थियो। त्यो लगाएर पसिना आउँदा उहाँले ऊनको गन्ध थाहा पाउनुभयो। तुरुन्तै त्यो फुकालेर राखिदिनुभयो। किनभने उहाँलाई मीठो सुगन्ध मात्र मन पर्थ्यो।” प्यारा नबी माथिबाट लगाइने कफ्तानको फेर पिँडौलाको आधासम्म वा त्योभन्दा अलि तल गोलीगाँठोसम्म मात्र झार्न अनुमति दिनुहुन्थ्यो। गोलीगाँठोभन्दा तल, अर्थात् भुइँमा घिस्रने गरी झार्न निषेध गर्नुहुन्थ्यो। घमण्ड देखाउन आफ्ना कफ्तान भुइँमा घिसार्ने पुरुषहरूलाई कियामतको दिन महान् अल्लाहले रहमतको नजरले हेर्नुहुनेछैन भनेर बताउनुहुन्थ्यो।

प्यारा नबीले एक दिन हजरत जाबिर बिन सुलैमलाई भन्नुभयो: “आफ्नो कफ्तानको फेर पिँडौलाको आधासम्म झार! त्यसो गर्न सकेनौ भने गोलीगाँठोसम्म झार! भुइँमा घिस्रने गरी झार्नबाट जोगिऊ! किनभने यो घमण्डको चिनो हो। अल्लाह तआला भने घमण्डलाई मन पराउनुहुन्न!” यसैकारण अब्दुल्लाह बिन उमर (रदियल्लाहु अन्हुमा) आफ्नो कफ्तान पिँडौलाको आधासम्म मात्र झार्नुहुन्थ्यो।६३

“यमनतिरबाट रहमतको हावा बहिरहेको म महसुस गर्छु” हदीसे शरीफ

प्यारा नबीको सुतीको एकसरो धागोले बुनिएको कपडाबाट बनेको कमिज थियो। हाम्री आमा हजरत आइशा बताउनुहुन्छ: हजरत अबू जह्मले प्यारा नबीलाई बुट्टा भएको एउटा जानमाज उपहार दिनुभएको थियो। एक दिन प्यारा नबी यही जानमाजमा नमाज पढिरहनुहुँदा उहाँका मुबारक आँखा बुट्टामा अड्किए। सलाम फेरेपछि उहाँले भन्नुभयो: “यो अबू जह्मकहाँ लैजाऊ। केही बेरअघि यसले मलाई नमाजमा अल्मल्याइदियो। मलाई बुट्टा नभएको सादा जानमाज ल्याइदिऊन्।”

मदीनाको माटो ओसिलो र नुनिलो भएकाले प्यारा नबी वफात हुनुहुँदा यो जानमाज उहाँको मुबारक कब्रको पिँधमा बिछ्याइएको थियो।

हजरत वैसल करनीलाई पठाउनुभएको खिरकाए शरीफ

उवैस बिन आमिर करनी (रदियल्लाहु अन्हु) ताबिईनका ठूला व्यक्तिहरूमध्ये एक हुनुहुन्छ। उहाँ यमनको करन गाउँका हुनुहुन्छ। मुसलमान भएपछि जीवनभर उहाँ हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को प्रेमको आगोमा जलिरहनुभयो, एक क्षण पनि आफ्ना रबलाई बिर्सनुभएन। बन्दगीमा उहाँ यस्तो दर्जामा पुग्नुभयो, उहाँको हरेक हाल, हरेक चाल र हरेक कुरा मानिसहरूका लागि शिक्षा र उपदेश बन्यो। उहाँ न कसैबाट दुःखी हुनुभयो, न कसैलाई दुःख दिनुभयो। उहाँका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण गुण प्यारा नबीप्रतिको प्रेम, तनमनले इबादतमा लागिरहनु र आफ्नी आमाप्रतिको आदर हुन्। आमाको धेरै सेवा गरेर उहाँले आमाको भलाइको दुआ पाउनुभएको थियो। हाम्रा प्यारा नबीप्रतिको उहाँको यही माया र इस्लामप्रतिको निष्ठाका कारण हजुरले उहाँको प्रशंसा गर्नुभयो। हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम) बेलाबेलामा आफ्नो मुबारक अनुहार यमनतिर फर्काउनुहुन्थ्यो र भन्नुहुन्थ्यो: “यमनतिरबाट रहमतको हावा बहिरहेको म महसुस गर्छु।” अनि भन्नुभयो: “कियामतमा अल्लाह तआलाले उवैसको रूपमा सत्तरी हजार फरिश्ता सृष्टि गर्नुहुनेछ र उवैसलाई तिनीहरूकै बीचमा अरसातमा लगिनेछ। उनी जन्नतमा जानेछन्, र अल्लाह तआलाले चाहनुभएका (बताउनुभएका)बाहेक कुनै पनि सृष्टिलाई तीमध्ये उवैस कुन हुन् भन्ने थाहा हुनेछैन।” “मेरो उम्मतमा एकजना मानिस छन्; कियामतमा उनले रबीआ र मुजर कबिलाका भेडाका रौँ जति मानिसको शफाअत गर्नेछन्।” असहाबे किरामले सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! उनी को हुन्?” उहाँले भन्नुभयो: “अल्लाहका बन्दाहरूमध्ये एक।” उहाँहरूले भन्नुभयो: “हामी सबै बन्दा नै हौँ, उनको नाम के हो?” उहाँले भन्नुभयो: “उवैस।” “कहाँका हुन्?” भनेर सोध्नुहुँदा भन्नुभयो: “करनका हुन्।” “उनले तपाईँलाई देखेका छन्?” भनेर सोध्नुहुँदा भन्नुभयो: “टाउकाका आँखाले देखेका छैनन्।”

उहाँहरूले भन्नुभयो: “अचम्मको कुरा! तपाईँलाई यति धेरै प्रेम गर्ने, तर तपाईँको सेवा गर्न र तपाईँको सामु आउन दौडेर नआउने!” उहाँले भन्नुभयो: “दुई कारणले। एउटा, उनी आफ्ना हालको वशमा छन्। अर्को, मेरो धर्मप्रतिको उनको निष्ठाका कारण। उनकी ईमान ल्याएकी एउटी बूढी आमा छिन्। उनका आँखा देख्दैनन्, हातखुट्टा चल्दैनन्। उवैस दिउँसो ऊँट चराउने काम गर्छन् र पाएको ज्याला आफ्नो र आमाको जीविकामा खर्च गर्छन्।” “हामी उनलाई देख्न पाउँछौँ?” भनेर सोध्नुहुँदा हजरत अबू बकरलाई भन्नुभयो: “तिमीले आफ्नो समयमा उनलाई देख्न पाउनेछैनौ।” हजरत उमर र हजरत अलीलाई भन्नुभयो: “तिमीहरूले उनलाई देख्नेछौ। उनको शरीरमा धेरै रौँ छन्। उनको देब्रे कोखा र हत्केलामा चाँदीको सिक्काजत्रो सेतो दाग छ। यो बरस रोगको सेतोपन होइन। उनीकहाँ पुगेपछि मेरो सलाम भन्नू र मेरो उम्मतका लागि दुआ गर्न भन्नू।”

हजरत वैसल करनी (उवैस करनी) आफ्नी आमाको वफातपछि करन गाउँबाट निस्केर कूफा सहर जानुभयो। प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को वफात नजिकिँदा “तपाईँको खिरका कसलाई दिऔँ?” भनेर सोधिँदा उहाँले भन्नुभयो: “उवैस करनीलाई देऊ।” रसूलुल्लाहको वफातपछि हजरत उमर र हजरत अली कूफा आइपुग्नुहुँदा हजरत उमरले भन्नुभयो: “हे नज्दका मानिस हो! तिमीहरूमाझ करनको कोही छ?” उनीहरूले “छ” भने। उहाँले उनीहरूसँग हजरत उवैसबारे सोध्नुभयो। उनीहरूले भने: “हामी उनलाई चिन्छौँ। उनी तपाईँले खोज्नुपर्ने खालका होइनन्, निकै तल्लो दर्जाका मानिस हुन्। बौलाहा छन्, बुद्धि छैन र मानिसहरूदेखि भाग्ने बानी छ।”

“या रब! यस खिरकाए शरीफको सम्मानमा, हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को सम्मानमा उम्मते मुहम्मदलाई पूरै माफ गरिदिनुहोस्” हजरत उवैस (रदियल्लाहु अन्हु)

खिरकाए शरीफ

हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले हजरत वैसल करनी (रहमतुल्लाहि अलैह)लाई उपहार दिनुभएको मुबारक खिरका रमजाने शरीफमा इस्तानबुलको फातिहमा रहेको खिरकाए शरीफ मस्जिदमा जियारतका लागि राखिन्छ।

हजरत उमर (रदियल्लाहु अन्हु)ले भन्नुभयो: “म उनैलाई खोजिरहेको छु, उनी कहाँ छन्?” उनीहरूले भने: “अरना उपत्यकामा हाम्रा ऊँट चराइरहेका छन्, बदलामा हामी उनलाई बेलुकीको खाना दिन्छौँ। उनको कपाल-दाह्री जटा परेको छ, सहर आउँदैनन्, कसैसँग कुराकानी गर्दैनन्, मानिसहरूले खाने कुरा खाँदैनन्; दुःख र खुसी के हो, जान्दैनन्। मानिसहरू हाँस्दा उनी रुन्छन्, मानिसहरू रुँदा उनी हाँस्छन्।” उहाँले भन्नुभयो: “म उनैलाई खोजिरहेको छु।” उनीहरूले उहाँ बस्ने ठाउँ बताइदिए। हजरत उमर र हजरत अली उहाँ भएको ठाउँमा जानुभयो। उहाँलाई नमाज पढिरहनुभएको देख्नुभयो। अल्लाह तआलाले उहाँका ऊँट चराउन एकजना फरिश्तालाई काममा लगाउनुभएको थियो। नमाज सकेर सलाम फेर्नुभएपछि हजरत उमर उठ्नुभयो र सलाम गर्नुभयो। उहाँले सलामको जवाफ दिनुभयो। हजरत उमरले सोध्नुभयो: “तपाईँको नाम के हो?” उहाँले भन्नुभयो: “अब्दुल्लाह, अर्थात् अल्लाहको बन्दा।” “हामी सबै अल्लाहकै बन्दा हौँ; तपाईँको खास नाम के हो?” भनेर सोध्नुहुँदा उहाँले भन्नुभयो: “उवैस।” “आफ्नो दाहिने हात देखाउनुहोस्” भन्नुभयो। उहाँले देखाउनुभयो। हजरत उमरले भन्नुभयो:

“प्यारा नबीले तपाईँलाई सलाम भन्नुभएको छ। उहाँले आफ्नो मुबारक खिरका तपाईँलाई पठाउनुभएको छ र ‘उनले यो लिएर लगाऊन्, मेरो उम्मतका लागि पनि दुआ गरून्’ भनेर वसीयत गर्नुभएको छ।”

उहाँले भन्नुभयो: “हे उमर! म कमजोर, असहाय र पापी बन्दा हुँ।

राम्ररी हेर्नुहोस्, यो वसीयत अरू कसैका लागि त होइन?” उहाँले जवाफ दिनुभयो: “होइन, हे उवैस! हामीले खोजेको मानिस तपाईँ नै हुनुहुन्छ। प्यारा नबीले तपाईँको हुलिया र गुण बताउनुभएको छ।”

यो सुनेर हजरत उवैसले “खिरकाए शरीफ” आदरपूर्वक लिनुभयो, चुम्नुभयो, सुँघ्नुभयो, अनुहार र आँखामा लगाउनुभयो। धेरै रुनुभयो र “तपाईँहरू यहीँ पर्खनुहोस्” भन्दै उहाँहरूबाट अलग हुनुभयो। अलि पर पुगेर सज्दामा पर्नुभयो। आँसु बगाउँदै अल्लाह तआलासँग बिन्ती गर्न र उम्मते मुहम्मदको माफीका लागि दुआ गर्न थाल्नुभयो। सुँक्क-सुँक्क रुँदै, बिन्ती गर्दै उहाँले यसो दुआ गर्नुभयो: “या रब! म तपाईँको गरिब र असहाय बन्दा योग्य नहुँदानहुँदै पनि हाम्रा प्यारा नबीले हजरत उमर र हजरत अलीमार्फत आफ्नो खिरकाए शरीफ पठाउनुभएछ। ‘मेरो पापी उम्मतका लागि दुआ गरून्’ भन्नुभएछ। या रब! यस खिरकाए शरीफको सम्मानमा, हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को सम्मानमा उम्मते मुहम्मदलाई पूरै माफ गरिदिनुहोस्… माफ गरिदिनुहोस्, या अल्लाह, माफ गरिदिनुहोस्… या अल्लाह…” धेरै पापी मुसलमानहरू माफ भए भन्ने खबर पाएपछि उहाँले “खिरकाए शरीफ” आदरपूर्वक लगाउनुभयो।

वैसल करनीलाई उपहार दिइएको यो “खिरकाए शरीफ” वान क्षेत्रका इरिसानका बेगहरूसम्म आइपुग्यो र सन् १६१८ मा उस्मानी बादशाहहरूमध्ये सुल्तान दोस्रो उस्मान खानकहाँ ल्याएर उपहार दिइयो। सुल्तान अब्दुल मजीद खानले यस खिरकाए शरीफका लागि फातिहमा “खिरकाए शरीफ मस्जिद” बनाउन लगाउनुभयो। हाम्रा प्यारा, गौरवशाली नबीको मुबारक शरीरको गुलाफको सुगन्ध अझै उत्तिकै ताजा रूपमा बोकिरहेको, महको फिँजजस्तो क्रिम रङको यो मुबारक खिरकाए शरीफ हरेक वर्ष रमजाने शरीफ महिनामा सिसाको दराजभित्र राखेर जनतालाई जियारत गराइन्छ।

हजरत काब बिन जुहैरलाई दिनुभएको खिरकाए सआदत

कविहरूको परिवारमा जन्मेका हजरत काब बिन जुहैर (रदियल्लाहु अन्हु) पनि कवि हुनुहुन्थ्यो। पहिले उहाँ प्यारा नबी र इस्लामको विरोधमा कविता भन्नुहुन्थ्यो। यो कुरा हजुरलाई सुनाइएपछि उहाँलाई जहाँ देखिए त्यहीँ मार्ने आदेश दिनुभएको थियो।

“म गवाही दिन्छु, अल्लाहबाहेक इबादतको योग्य कुनै इलाह छैन। मुहम्मद अलैहिस्सलाम उहाँका बन्दा र रसूल हुनुहुन्छ” काब बिन जुहैर (रदियल्लाहु अन्हु)

पहिले नै मुसलमान भइसक्नुभएका उहाँका भाइ हजरत बुजैर (रदियल्लाहु अन्हु)ले यो निर्णय पत्रमार्फत उहाँलाई बताउनुभयो र मुसलमान भए दयाका सागर हाम्रा प्यारा नबीले माफ गरिदिनुहुनेछ भनेर लेख्नुभयो। पत्र पढेपछि हजरत काब गहिरो सोचमा डुब्नुभयो। मूर्ति पुज्नु कति अर्थहीन छ, इस्लाम कति उच्च छ र प्यारा नबी कति महान् हुनुहुन्छ भन्ने बुझ्न थाल्नुभयो, उहाँको मन उज्यालो हुन थाल्यो। आखिर मुसलमान हुने निधो गरेर उहाँ नूरले भरिएको मदीनाको बाटो लाग्नुभयो। प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)को प्रशंसा गरिएको र आफूले तौबा गरेर मुसलमान भएको कुरा बताइएको एउटा लामो कविता लेख्नुभयो। मदीना पुगेपछि जुहैना कबिलाका एकजना साथीसँग प्यारा नबीको सामु उपस्थित हुनुभयो। हजुर आफ्ना असहाबसँग कुराकानी गरिरहनुभएको थियो। हजरत काबले आफ्नो परिचय दिनुअघि बिन्ती गर्नुभयो: “या रसूलल्लाह! काब बिन जुहैर आफ्ना कामप्रति पछुताएर, मुसलमान भई शरण माग्न आएका छन्। मैले उनलाई तपाईँकहाँ ल्याएँ भने तपाईँ उनलाई शरण दिएर उनको इस्लाम स्वीकार गर्नुहुन्छ?” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हुन्छ।” त्यसपछि उहाँले भन्नुभयो: “म गवाही दिन्छु, अल्लाहबाहेक इबादतको योग्य कुनै इलाह छैन। मुहम्मद अलैहिस्सलाम उहाँका बन्दा र रसूल हुनुहुन्छ।” प्यारा नबीले सोध्नुभयो: “तिमी को हौ?” उहाँले बिन्ती गर्नुभयो: “या रसूलल्लाह! म काब बिन जुहैर हुँ।” अन्सारमध्ये एकजनाले “या रसूलल्लाह! अनुमति दिनुहोस्, तपाईँको विरोध गर्ने यो मानिसको गर्दन उडाइदिन्छु” भनेपछि हजुरले भन्नुभयो: “उनलाई छोडिदेऊ। उनी आफ्नो पहिलेको हालप्रति पछुताएर, हकतर्फ फर्केर आएका छन्।” त्यसपछि काब बिन जुहैर (रदियल्लाहु अन्हु)ले आफू मुसलमान भएको कुरा र हाम्रा प्यारा नबी तथा असहाबे किरामको महानता र मूल्य बताइएको आफ्नो प्रसिद्ध कसीदा पढ्नुभयो। “बानत सुआद / प्यारी टाढा भइन्” भन्ने शब्दबाट सुरु भई यसरी अघि बढ्ने यो कसीदा प्यारा नबीलाई साह्रै मन पर्‍यो र उहाँ धेरै खुसी हुनुभयो:

हरेक मानिस एक दिन अवश्य मुर्दा बोक्ने खाटमा बोकिनेछ…
या रसूलल्लाह! माफी माग्दै म तपाईँको उच्च दरबारमा आएँ…
उहाँको क्षमा नै सबैभन्दा बढी आशा गरिने कुरा हो…
उहाँको सामु माफी स्वीकार हुन्छ…
ममाथि दया गर्नुहोस्, या रसूलल्लाह…
मलाई माफ गर्नुहोस्, या रसूलल्लाह…
निःसन्देह रसूलुल्लाह हक तआलाका धारिला तरबारहरूमध्ये
खराबी मेटाउने एउटा नाङ्गो तरबार हुनुहुन्छ…
हिदायत छर्ने, सिधा बाटो देखाउने नूर हुनुहुन्छ…

उहाँले काबलाई माफ गर्नुभयो। अनि कसीदा यस बैतमा आइपुग्दा:

इन्नर्रसूल ल नूरुन युस्तदाउ बिही,
मुहम्मदुन मिन सुयूफिल्लाहि मस्लूलु।
रसूलुल्लाह एउटा नूर हुनुहुन्छ, उहाँबाट सृष्टि उज्यालो पाउँछ,
हक तआलाका म्यानबाट निकालिएका तरबारमध्ये एउटा तरबार हुनुहुन्छ,

दुवै जहानका सरवर, फख्रे आलम मुहम्मद मुस्तफा (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)ले आफ्ना मुबारक काँधबाट आफ्नो “खिरकाए सआदत” फुकालेर हजरत काब बिन जुहैरको काँधमा राखिदिनुभयो।६४

हजरत मुआवियाले आफ्नो खिलाफतको समयमा काब बिन जुहैरलाई “रसूलुल्लाहको खिरका हामीलाई बेच!” भनेर खबर पठाउनुभयो। उहाँलाई दस हजार दिरहम पठाउनुभयो। काब बिन जुहैरले “रसूलुल्लाहको खिरका लगाउने कुरामा म कसैलाई पनि आफूभन्दा अगाडि राख्न सक्दिनँ!” भन्दै हजरत मुआवियाको इच्छा अस्वीकार गर्नुभयो। हजरत काब बिन जुहैर वफात हुनुभएपछि हजरत मुआवियाले काबका छोराहरूबाट त्यो खिरका बीस हजार दिरहममा किन्नुभयो। हाम्रा नबीले हजरत काब बिन जुहैरलाई दिनुभएको यो मुबारक खिरका एक खलीफाबाट अर्को खलीफामा विरासतका रूपमा सर्दै गयो।

उमवी शासन ढलेपछि पहिलो अब्बासी खलीफा अबुल अब्बास सफ्फाह बिन अब्दुल्लाह बिन मुहम्मदले यसलाई तीन सय दीनारमा किन्नुभयो। ईदका दिन खलीफाहरूले यो लगाउनुहुन्थ्यो। अब्बासीहरू मिस्र आउँदा यसलाई साथमै ल्याए। हजरत यावुज सुल्तान सलीम खानले मिस्र जितेर खलीफा हुनुभएपछि मिस्रमा रहेका “मुबारक अमानतहरू”सँगै यो मुबारक खिरका पनि इस्तानबुल ल्याइयो। इस्तानबुलको “तोपकापी खिरकाए सआदत कक्ष”मा यसलाई सबैले जियारत गर्न पाउँछन्।

यो मुबारक खिरका १२४ सेन्टिमिटर लामो, फराकिला बाहुला भएको, कालो ऊनी कपडाबाट बनेको छ। खिरकाको भित्री भागमा क्रिम रङको ऊनी कपडाको अस्तर छ। धेरै पोकामा बेरिएर यो सुल्तान तेस्रो मुरादले बनाउन लगाउनुभएको, माथिबाट खुल्ने बिर्को भएको सुनको सन्दुकभित्र राखिएको छ। खिरकाए सआदतको यो सन्दुक कलाका हिसाबले असाधारण छ, साथै पन्नाले सजाइएको पनि छ। सन्दुकमाथि यस्तो लेखिएको छ:

“ला इलाह इल्लल्लाह, व मा अर्सल्नाक इल्ला रहमतल्लिल आलमीन। ला इलाह इल्लल्लाहुल मलिकुल हक्कुल मुबीन, मुहम्मदुर रसूलुल्लाह, अस्सादिकुल वअदिल अमीन।”

प्यारा नबीको ओछ्यान

प्यारा नबी पल्टेर सुत्नुहुने ओछ्यान (बिछ्यौना)को खोल छालाको थियो। भित्र खजुरको रेसा भरिएको थियो। उहाँ आफैँ र उहाँकी पत्नी पनि त्यसैमा सुत्नुहुन्थ्यो। हाम्रा नबीले आफ्नो मुबारक टाउकोमुनि राख्नुहुने सिरानीको खोल पनि छालाको थियो र भित्र खजुरको रेसा भरिएको थियो। प्यारा नबी संसार र संसारका कुरालाई महत्त्व दिनुहुन्नथ्यो।

अब्दुल्लाह बिन मसऊद बताउनुहुन्छ: सारा सृष्टिका सरदार एउटा चटाईमाथि पल्टेर सुत्नुभएको थियो र चटाईले उहाँको मुबारक कोखामा डाम बसालेको थियो। ब्युँझनुभएपछि मैले उहाँको मुबारक कोखा मुसारेँ र भनेँ: “या रसूलल्लाह! मेरा आमाबुबा तपाईँमाथि कुर्बान होऊन्! हामीलाई भनिदिनुभएको भए हुन्थ्यो, चटाईमाथि तपाईँका लागि त्यसबाट जोगाउने केही कुरा बिछ्याइदिन्थ्यौँ!” त्यसपछि बिन्ती गरेँ: “तपाईँका लागि एउटा नरम ओछ्यानको बन्दोबस्त गरौँ कि?”

सारा सृष्टिका सरदारले भन्नुभयो: “संसारका कुराले मलाई के काम? संसारसँग मेरो उदाहरण, मेरो हाल एउटा रुखमुनि केही बेर छहारी लिएर त्यसलाई छोडी आफ्नो बाटो लाग्ने घोडसवारको उदाहरण, हालजस्तै हो!”६५ हाम्री आमा हजरत आइशा बताउनुहुन्छ: “अन्सारमध्येकी एउटी महिला मकहाँ आइन्। रसूल अलैहिस्सलामको ओछ्यान देखेपछि गएर भित्र ऊन भरिएको एउटा डसना पठाइन्।

रसूल अलैहिस्सलाम मकहाँ आएर सोध्नुभयो: ‘यो के हो?’ मैले भनेँ: ‘या रसूलल्लाह! अन्सारकी फलानी महिला मकहाँ आएकी थिइन्। तपाईँको ओछ्यान देखेर गइन् र यो तपाईँका लागि पठाइन्।’ उहाँले भन्नुभयो: ‘यो तुरुन्तै उनलाई फिर्ता गर!’ तर मैले फिर्ता गरिनँ। यो मेरो घरमा भएको मलाई मन परेको थियो। रसूल अलैहिस्सलामले यो कुरा तीन पटक दोहोर्‍याउनुभयो। अन्त्यमा भन्नुभयो: ‘अल्लाहको कसम, हे आइशा! मैले चाहेको भए अल्लाहले सुन र चाँदीका पहाडहरू मेरो साथसाथै हिँडाउनुहुन्थ्यो!’६६ नबी अलैहिस्सलामको गद्दी पनि दुईवटा अबा मात्र थियो।

“रसूलुल्लाह सुन र फलामका औँठी फुकाल्न लगाउनुहुन्थ्यो, चाँदीका औँठीलाई रोक्नुहुन्नथ्यो” अम्र इब्ने शुऐब (रदियल्लाहु अन्हु)

एक रात उहाँ मकहाँ आउनुहुँदा मैले यो अबा पट्याएर साँघुरो पारेकी थिएँ। उहाँ त्यसैमा सुत्नुभयो। त्यसपछि सोध्नुभयो: ‘हे आइशा! आज रातिको मेरो ओछ्यान किन सधैँजस्तो थिएन?’ मैले भनेँ: ‘या रसूलल्लाह! मैले तपाईँका लागि त्यसलाई पट्याएर साँघुरो पारेकी थिएँ।’ उहाँले भन्नुभयो: ‘त्यसलाई पहिलेकै अवस्थामा फर्काइदेऊ!’”६७

हाम्री आमा हजरत आइशा फेरि बताउनुहुन्छ: “मक्कामा कुरैशका मानिसहरूलाई खाटमा सुत्नुभन्दा रमाइलो अरू केही थिएन। रसूल अलैहिस्सलाम मदीना आउनुभएर अबू अय्यूबको घरमा बस्नुहुँदा उहाँलाई सोध्नुभयो: ‘हे अबू अय्यूब! तिमीहरूसँग खाट छैन?’ अबू अय्यूबले भन्नुभयो: ‘अल्लाहको कसम, छैन।’ अन्सारमध्येका साद बिन जुरारा (रदियल्लाहु अन्हु)ले यो खबर पाएपछि रसूलुल्लाहलाई खुट्टा सागौनको काठबाट बनेका, माथि सनको रेसाले बुनेको चटाई बिछ्याइएको एउटा खाट पठाउनुभयो। रसूलुल्लाह आफ्नो घरमा सर्नुभएसम्म त्यसैमा सुत्नुभयो, वफात हुनुभएसम्म पनि त्यसैमा सुत्नुभयो। रसूलुल्लाह अलैहिस्सलामलाई नुहाइदिएर कात्रोमा बेरेपछि यही खाटमाथि राखियो, उहाँ यही खाटमाथि रहनुभएकै अवस्थामा जनाजाको नमाज पनि पढियो। मानिसहरू आफ्ना मुर्दा बोक्न यो खाट हामीसँग माग्थे र यसबाट बरकत लिन्थे। हजरत अबू बकर र हजरत उमरको जनाजा पनि यसैमाथि बोकिएको थियो।”

हजरत आइशा भन्नुहुन्छ: “रसूल अलैहिस्सलामको एउटा चटाई थियो; रातमा उहाँ त्यसमाथि नमाज पढ्नुहुन्थ्यो, दिउँसो त्यसलाई बिछ्याएर मानिसहरूसँग त्यसैमा बस्नुहुन्थ्यो।”६८

प्यारा नबीका औँठी

पुरुषहरूका लागि चाँदीको औँठी मात्र हलाल हो, सुन, फलाम र पित्तलको औँठी लगाउनु हराम हो भनेर हाम्रा नबीले बताउनुभएको छ। उहाँ आफैँले पनि वफात नहुन्जेल चाँदीको औँठी मात्र लगाउनुभयो।

हजुर रसूलुल्लाह औँठी आफ्नो मुबारक दाहिने हातमा लगाउनुहुन्थ्यो। देब्रे हातमा लगाउनुभएको पनि देखिएको छ। दाहिने हातमा पनि, देब्रे हातमा पनि लगाउनु जायज छ। कान्छी औँलामा वा त्यसको छेउको औँलामा लगाइन्छ। ईदका दिन सबैले लगाउनु मुस्तहब हो। देखावटी र धाक लगाउनका लागि लगाउनु हराम हो।

हब्शाका नज्जाशी असहमाले हाम्रा नबीलाई पठाउनुभएका उपहारमध्ये हब्शी ढुङ्गाको नगीना भएको सुनको एउटा औँठी पनि थियो। हाम्रा प्यारा नबीले अबुल आसकी छोरीकी छोरी हजरत उमामालाई बोलाएर भन्नुभयो: “हे छोरी! यो तिमी लगाऊ!”६९

एक दिन हजरत नुमान बिन बशीर हजुर रसूलुल्लाह (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)कहाँ आउनुभयो। उहाँको औँलामा सुनको औँठी थियो। रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “जन्नतमा प्रवेश गर्नुअघि नै किन जन्नतको गहना प्रयोग गरेका?” उहाँले फलामको औँठी लगाउन थाल्नुभयो। यो देख्नुभएपछि भन्नुभयो: “किन जहन्नमको सामान बोकिरहेका छौ?” उहाँले त्यो पनि फुकाल्नुभयो र ब्रोन्ज, अर्थात् काँसाको औँठी लगाउनुभयो। यो देख्नुभएपछि भन्नुभयो: “किन तिमीबाट मलाई मूर्तिको गन्ध आइरहेको छ?” उहाँले सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! कस्तो औँठी लगाऊँ?” रसूलुल्लाहले भन्नुभयो: “चाँदीको औँठी लगाउन सक्छौ। त्यसको तौल एक मिस्काल (४.८ ग्राम)भन्दा बढी नहोस्, र दाहिने हातमा लगाऊ!”

हजरत अम्र इब्ने शुऐब भन्नुहुन्छ: “रसूलुल्लाह सुन र फलामका औँठी फुकाल्न लगाउनुहुन्थ्यो, चाँदीका औँठीलाई रोक्नुहुन्नथ्यो।”

हाम्रा प्यारा नबीले अजमका शाह, रूमका कैसर र हब्शाका नज्जाशीलाई पत्र लेखाउन चाहनुहुँदा “या रसूलल्लाह! उनीहरू मोहर नलगाइएको पत्र पढ्दैनन्!” भनियो। त्यसपछि हाम्रा नबीले चाँदीको एउटा औँठी बनाउन लगाउनुभयो; त्यसको नगीनामा तीन पङ्क्तिमा “मुहम्मदुर रसूलुल्लाह” कुँदिएको थियो।

मोहर लगाउने औँठीको लेखाइ माथिबाट तलतिर तीन पङ्क्तिमा थियो: “अल्लाह” एक पङ्क्ति, “रसूल” एक पङ्क्ति र “मुहम्मद” एक पङ्क्ति। प्यारा नबीको चाँदीको औँठीमा भएको ढुङ्गा हब्शी ढुङ्गा थियो।७० यस चाँदीको औँठीको नगीना पनि चाँदीकै थियो भन्ने रिवायत पनि छ।

हजरत अम्र बिन सईद हाम्रा नबीकहाँ आउनुभएको थियो। उहाँको औँलामा औँठी देखेर हाम्रा प्यारा नबीले सोध्नुभयो: “तिम्रो हातमा भएको यो औँठी के हो?” हजरत अम्र बिन सईदले भन्नुभयो: “या रसूलल्लाह! यो एउटा छल्ला हो। मैले नै बनाएको हुँ।” हाम्रा नबीले सोध्नुभयो: “यसमा के कुँदिएको छ?” अम्र बिन सईद (रदियल्लाहु अन्हु)ले भन्नुभयो: “मुहम्मदुर रसूलुल्लाह।” प्यारा नबीले भन्नुभयो: “हेरूँ त।” उहाँले त्यो लिएर आफ्नो निजी मोहर बनाउनुभयो, र अरूलाई आफ्ना औँठीमा “मुहम्मदुर रसूलुल्लाह” भन्ने शब्द कुँदाउन निषेध गर्नुभयो।७१ हाम्रा प्यारा नबी यही मोहरको औँठी मुबारक औँलामा लगाइरहनुभएकै अवस्थामा वफात हुनुभयो।

हाम्रा नबी औँठीको नगीना भएको भाग मुबारक हत्केलातिर फर्काएर लगाउनुहुन्थ्यो। शौचालयमा पस्नुपर्दा औँठी मुबारक औँलाबाट फुकाल्नुहुन्थ्यो। हाम्रा प्यारा नबीको मोहरको औँठी उहाँको वफातपछि हजरत अबू बकरले, त्यसपछि हजरत उमरले, हजरत उमरपछि हजरत उस्मानले औँलामा लगाउनुभयो। हजरत उस्मान खलीफा हुँदा एक दिन अरीस इनारको छेउमा बसिरहनुभएको बेला यो औँठी इनारमा खस्यो। इनारको सबै पानी झिक्न लगाइयो, तीन दिनसम्म आउजाउ गरी खोजियो, तैपनि यो मुबारक औँठी भेटिएन।७२ औँठीको ढुङ्गामा लेखाइ लेख्ने चलन हाम्रा नबीपछि पनि चलिरह्यो।

हजरत अबू बकरको औँठीमा “निमल कादिरु अल्लाह” (अल्लाह तआलाको शक्ति हरेक कुरामा कति राम्ररी पुग्छ), हजरत उमरको औँठीमा “कफा बिल मौति वाइजन या उमर” (उपदेशका रूपमा मृत्यु नै पर्याप्त छ) लेखिएको थियो।

हजरत उस्मानको औँठीमा “लनस्बिरन्न” (हामी अवश्य सब्र गर्नेछौँ), हजरत अलीको औँठीमा “अल-मुल्कु लिल्लाह” (राज्य केवल अल्लाह तआलाको हो) लेखिएको थियो।

“यहूदीहरूजस्तो नदेखिन नमाज चप्पल लगाएरै पढ” हदीसे शरीफ

हजरत हसनको औँठीमा “अल-इज्जतु लिल्लाह” (महिमा र महानता अल्लाह तआलाकै हो) लेखिएको थियो।

हजरत मुआवियाको औँठीमा “रब्बिगफिर ली” (हे मेरा रब! मलाई माफ गर्नुहोस्), हजरत इब्ने अबी लैलाको औँठीमा “अद्दुन्या गुरूरुन” (संसार धोकेबाज र झूटो छ) लेखिएको थियो।

इमामे आजम हजरत अबू हनीफाको औँठीमा “कुलिल खैर व इल्ला फस्कुत” (या त भलो कुरा भन, या चुप लाग!) लेखिएको थियो।

हजरत इमाम अबू यूसुफको औँठीमा “मन अमिल बिरअयिही नदिम” (आफ्नै विचारले काम गर्ने पछुताउँछ), हजरत इमाम मुहम्मद शैबानीको औँठीमा “मन सबर जफिर” (सब्र गर्नेले विजय पाउँछ) लेखिएको थियो।

हजरत इमाम शाफिईको औँठीमा “अल-बरकतु फिल कनाअ” (बरकत सन्तोषमा छ) लेखिएको थियो। उहाँहरू आफ्ना औँठीलाई मोहरका रूपमा प्रयोग गर्नुहुन्थ्यो।

प्यारा नबीका नक्शे कदमे शरीफ

नक्शे कदमे शरीफ भनेको हाम्रा प्यारा नबी मुहम्मद अलैहिस्सलामका मुबारक पाइलाका छाप हुन्। प्यारा नबीको एउटा मुजिजा यो पनि थियो: बालुवाजस्ता नरम कुरामा टेक्नुहुँदा उहाँको पाइलाको छाप देखिँदैनथ्यो, तर ढुङ्गा र कडा कुरामा टेक्नुहुँदा छाप बस्थ्यो। उहाँको मुबारक खुट्टाले टेकेर छाप छोडेका केही ढुङ्गा र सङ्गमरमर सम्झनाका रूपमा शताब्दीऔँसम्म सुरक्षित राखिएका छन्, अमानतका रूपमा एक हातबाट अर्को हातमा सुम्पिँदै आएका छन् र तिनबाट बरकत लिइएको छ।

विशेषगरी मुसलमान राजनेता र बादशाहहरूले यी बहुमूल्य सम्झनालाई महत्त्वपूर्ण ठाउँमा विशेष सुरक्षामा राखेर जोगाएका छन्, आफूले जियारत गरेका छन् र अरूलाई पनि गराएका छन्। चिनिएका र सुरक्षित राखिएका नक्शे कदमे शरीफमध्ये सबैभन्दा प्रसिद्ध यी हुन्: (१) हिन्दुस्तानमा फीरोज शाह तुगलकका छोरा फतह खानको मकबरामा रहेको नक्शे कदमे शरीफ। (२) काहिराको कायितबाय मकबरामा रहेका दुईवटा मुबारक पाइलाका छाप। (३) काहिराको आसारुन नबी मस्जिदमा रहेका दुईवटा मुबारक पाइलाका छाप। (४) इस्तानबुलमा खालिद बिन जैद अबू अय्यूब अल-अन्सारी (अय्यूब सुल्तान)को मकबरामा रहेको मुबारक दाहिने पाइलाको छाप। यो नक्शे कदमे नबवी पहिलो महमूद खानको आदेशमा सन् १७३४ मा दरबारबाट मकबरामा ल्याइएको थियो।

(५) पहिलो अब्दुल हमीद खानको मकबरामा, नयाँ मस्जिदतिरको पर्खालमा रहेको दराजभित्र सुरक्षित राखिएका दुईवटा पाइलाका छाप।

(६) लालेलीमा सुल्तान तेस्रो मुस्तफा खानको मकबरामा, पर्खालमा विशेष रूपले बनाइएको दराजभित्र सुरक्षित राखिएको ढुङ्गामाथिका दुईवटा मुबारक पाइलाका छाप। (७) इस्तानबुलको तोपकापी दरबारको पवित्र अमानत कक्षमा रहेका पाइलाका छाप। तोपकापी दरबारको खिरकाए सआदत कक्षमा चारवटा ढुङ्गाका र दुईवटा इँटाका गरी छवटा नक्शे कदमे शरीफ छन्। तीमध्ये एउटा प्यारा नबी मेराजमा जानुहुँदा टेक्नुभएको चट्टानमाथि बसेको मुबारक पाइलाको छाप हो; यो खिरकाए सआदत कोठामा एउटा दराजभित्र सुरक्षित राखिएको छ। हजुर रसूलुल्लाहले मेराजमा जानुहुँदा टेक्नुभएको यस मुबारक चट्टानमाथि कुब्बतुस्सख्रा नामले चिनिने भवन बनाइएको छ। नक्शे कदमे शरीफहरू अहिले रहेका ठाउँमा सारिनुअघि शताब्दीऔँसम्म विभिन्न ठाउँमा सुरक्षित राखिएका थिए। अन्त्यमा आजका ठाउँमा राखिए। साँचो नक्शे कदमे शरीफहरूको भने बरकत लिनका लागि जियारत गरिन्छ।

कदमे शरीफ र सुल्तान पहिलो अहमद खान

तेह्र वर्षको उमेरमा राजगद्दीमा बस्नुभएका र अट्ठाईस वर्षको उमेरमा वफात हुनुभएका उस्मानी बादशाह सुल्तान पहिलो अहमद इस्लाम र हजुर रसूलुल्लाहसँग मनैदेखि जोडिनुभएको थियो। बख्ती र अहमदी उपनामले कविता पनि लेख्ने सुल्तान पहिलो अहमदले नक्शे कदमे शरीफको आकारमा रत्नजडित एउटा कल्की बनाउन लगाउनुभएको थियो र त्यसको बीचमा निलो मिनामाथि सुनले आफ्नै यी पङ्क्ति लेखाउनुभएको थियो:

आफ्नै ताजझैँ सधैँ शिरमा बोकूँ त के नै होला,
रसूलहरूका शाह ती हजरतको पवित्र पाइला!
नुबुव्वतको गुलाफबारीको गुलाफ हुनुहुन्छ त्यो पाइलाका धनी,
हे अहमद! नअडी ती गुलाफको पाइलामा अनुहार दल।
सुल्तान पहिलो अहमद (बख्ती)

सुल्तान पहिलो अहमद शुक्रबार, ईदका दिन र अन्य मुबारक दिनमा यो कल्की शिरमा लगाउनुहुन्थ्यो। अयिन्ताबका मेहमेद मुनीब एफेन्दीले सुल्तान पहिलो अब्दुल हमीदको मकबरामा रहेको नक्शे कदमे शरीफ कसरी भेटियो र कसरी मकबरामा राखियो भन्ने बताउने आसारुल हिकम फी नक्शिल कदम नामको किताब लेखे। सुल्तान अहमद खानले यो कविता आफ्नै हातले लेखेर आफ्ना शैख अजीज महमूद हुदायी एफेन्दीलाई पठाउनुभयो। यसबाहेक सुल्तान अहमदले यो कविता एउटा काठको पाटीमा चित्रित गराएर राजगद्दीको अगाडि झुन्ड्याउन लगाउनुहुन्थ्यो। कविता लेखिएको यो पाटी अहिले पनि सुल्तान अहमद मस्जिदे शरीफमा झुन्डिरहेको छ।

प्यारा नबीका नालैने शरीफ

प्यारा नबीको समयमा लगाइने चप्पल आजका भन्दा फरक थिए। ती तल छालाको तलुवा भएका, माथि खुला र तुना भएका जुत्ताजस्ता थिए। रसूलुल्लाह र असहाबे किराम बाटोमा लगाउने चप्पल लगाएरै नमाज पढ्नुहुन्थ्यो। उहाँहरूका चप्पल सफा हुन्थे र मस्जिदे नबवीको भुइँमा बालुवा बिछ्याइएको थियो। फोहोर चप्पल लगाएर कोही भित्र पस्दैनथे।

हदीसे शरीफमा भनिएको छ: “यहूदीहरूजस्तो नदेखिन नमाज चप्पल लगाएरै पढ।”

नालैने सआदतको चित्रले समेत बरकत ल्याउँछ भन्ने विश्वास गरिन्थ्यो, यसलाई घर र कामका ठाउँमा झुन्ड्याइन्थ्यो। खिरकाए सआदत कक्षमा नालैने सआदतसँगै धातु र काठबाट बनेका तिनका नमुना पनि छन्।

प्यारा नबीले साथमा राख्नुहुने सात कुरा

हाम्रा प्यारा नबी काइँयो, ऐना, मिस्वाक, गुलाफको तेल, सुर्मा र कैँची साथमा लिएर यात्रामा निस्कनुहुन्थ्यो; यात्रामा होस् वा घरमा, यिनलाई आफूबाट टाढा राख्नुहुन्नथ्यो। हजरत आइशाले भन्नुभयो: “गजवाहरूका लागि म रसूल अलैहिस्सलामको गुलाफको तेल, काइँयो, ऐना, दुईवटा कैँची, सुर्मादानी र मिस्वाक तयार पार्थेँ।” हाम्री आमा हजरत आइशाले फेरि भन्नुभयो: “यात्रामा होस् वा घरमा, रसूल अलैहिस्सलाम यी सात कुरा साथमा लिएर हिँड्नुहुन्थ्यो:

(१) गुलाफको तेलको सिसी, (२) काइँयो, (३) ऐना, (४) सुर्मादानी, (५) मिस्वाक, (६) दुईवटा कैँची, (७) कपाल छुट्याउने हड्डी।”७३

प्यारा नबीको लौरो र छडीहरू

प्यारा नबी शुक्रबार खुत्बा दिँदा लौरो वा धनुमा, यात्रामा भने धनुमा अडेस लाग्नुहुन्थ्यो। हाम्रा प्यारा नबी लौरोमा अडेस लाग्नु नबीहरूको अखलाकमध्येको हो भन्नुहुन्थ्यो, आफैँ लौरोमा अडेस लाग्नुहुन्थ्यो र अडेस लाग्न सल्लाह पनि दिनुहुन्थ्यो। मुआविया बिन अबी सुफयान (रदियल्लाहु अन्हुमा)को खिलाफतको समयमा प्यारा नबीको लौरो सादुल करजसँग थियो। हजरत मुआविया बिन अबी सुफयान हिजरतको पचासौँ वर्षमा हज गर्न आउनुभएको थियो। हाम्रा प्यारा नबीको मस्जिदमा रहेको मिम्बर उखेलेर शाम लैजान चाहनुभयो। सादुल करजसँग रहेको लौरो पनि माग्न पठाउनुभयो। हजरत जाबिर बिन अब्दुल्लाह र हजरत अबू हुरैराले उहाँकहाँ गएर भन्नुभयो: “हे मोमिनहरूका अमीर! रसूल अलैहिस्सलामको मिम्बर राखिएको ठाउँबाट उखेलेर लैजानु पनि, उहाँको लौरो शाम लैजानु पनि ठीक हुँदैन!” त्यसपछि हजरत मुआवियाले ती कुरा छोडिदिनुभयो र माफी माग्नुभयो।

हाम्रा नबी हजरत अब्दुल्लाह बिन उनैसलाई मस्जिदबाट आफ्नो घरमा लैजानुभयो, उहाँलाई एउटा लौरो दिनुभयो र भन्नुभयो: “हे अब्दुल्लाह बिन उनैस! यो लौरो आफूसँगै सुरक्षित राख!” अब्दुल्लाह बिन उनैस (रदियल्लाहु अन्हु) त्यही लौरो लिएर मानिसहरूकहाँ पुग्नुहुँदा उनीहरूले सोधे: “यो लौरो के हो?” उहाँले भन्नुभयो: “यो मलाई रसूल अलैहिस्सलामले दिनुभयो र आफूसँगै सुरक्षित राख्न आदेश दिनुभयो।” उनीहरूले हजरत अब्दुल्लाह बिन उनैसलाई भने: “रसूल अलैहिस्सलामकहाँ फर्केर यो तपाईँलाई किन दिनुभएको हो, सोध्नुभए हुन्थ्यो!”

प्यारा नबीका नालैने शरीफको आकार

नालैने शरीफ

रसूलुल्लाहका नालैन आकाशसम्म उठिरहेका छन्,
सारा सृष्टि उहाँकै छायामुनि रहेको छ।
तूरमा मूसालाई “आफ्ना चप्पल फुकाल” भनिँदा,
अर्शमाथि उहाँलाई “तिमी नफुकाल” भनिन्छ।
सबैभन्दा सम्मानित रसूलका नालैनको आकार यही हो,
ताराहरू पनि उहाँले टेक्नुभएको माटो बन्न चाहन्छन्।
सात तह आकाशका बासिन्दा उहाँकै चाहनामा छन्,
सुल्तानहरूका ताज यिनको डाह गर्छन्।
मुस्तफाका नालैनको बराबरी कतै पाइँदैन,
आँखालाई नूर, हृदयलाई शान्ति – सबै उहाँबाटै आउँछ।
नालैनको आकारलाई अत्यन्त प्यारो ठान,
सबै शिर यिनको पाउ बन्न चाहन्छन्।
बला र मुसिबतले हरतिरबाट घेर्दा
नालैने शरीफ मेरा लागि सुरक्षित किल्ला बन्छ।
यस बलियो किल्लामा म सुरक्षित छु,
यसको सुन्दर आकारमा शरण लिँदा यसले मलाई जोगाउँछ।
मन नालैने शरीफको आकारको सेवा गर्दै
दुवै जहानमा यसकै छायामा बाँच्न चाहन्छ।
इब्ने मसऊद नालैनको सेवा गरेर भाग्यमानी बन्नुभयो,
मेरो सौभाग्य भने यिनको प्रतिरूपबाटै आउँछ।
यूसुफ नबहानी

त्यसपछि अब्दुल्लाह बिन उनैस हाम्रा नबीकहाँ फर्कनुभयो र सोध्नुभयो: “या रसूलल्लाह! यो लौरो मलाई किन दिनुभयो?” हाम्रा प्यारा नबीले भन्नुभयो: “यो कियामतको दिन हामीबीचको एउटा चिनो हो! त्यस दिन जन्नतमा लौरोमा अडेस लाग्ने मानिस साह्रै थोरै हुनेछन्! तिमी जन्नतमा यसमा अडेस लाग्नेछौ!” अब्दुल्लाह बिन उनैस यसलाई आफ्नो तरबारसँगै राख्नुहुन्थ्यो र कहिल्यै आफूबाट टाढा राख्नुभएन। मृत्युशय्यामा पर्नुहुँदा यसलाई आफ्नो कात्रोभित्र राखेर आफूसँगै गाड्न घरका मानिसहरूलाई वसीयत गर्नुभयो। यो उहाँको शरीर र कात्रोका बीचमा राखियो र उहाँको वसीयत पूरा गरियो। प्यारा नबीको एक अर्शिन (६८ सेन्टिमिटर) वा त्योभन्दा अलि लामो एउटा मिहजन थियो। टुप्पो बाङ्गो भएको छडीलाई मिहजन भनिन्छ। हाम्रा नबी हजरे अस्वदलाई यसैले टाढैबाट इसारा गरेर इस्तिलाम गर्नुहुन्थ्यो। ऊँट चढ्नुहुँदा यसलाई आफ्नो अगाडि झुन्ड्याउनुहुन्थ्यो। हजुरको उरजुन भनिने (खजुरको सुकेको हाँगाबाट बनेको) एउटा मिखसरा पनि थियो। रुखको हाँगाबाट बनेको छडीलाई मिखसरा भनिन्छ। हाम्रा नबी बकीउल गरकद जाँदा यसलाई साथमा राख्नुहुन्थ्यो, यसमा अडेस लाग्नुहुन्थ्यो, बस्नुहुँदा हातमा घुमाइरहनुहुन्थ्यो। हाम्रा नबी कहिलेकाहीँ यही मिखसरा हातमा लिएर खुत्बा पनि दिनुहुन्थ्यो। पहाडका रुखबाट काटिएको ममशूक नामको एउटा कदीब (पातलो छडी) पनि हाम्रा नबीको थियो। हजरत उस्मान प्यारा नबीको कदीब हातमा लिएर मिम्बरमा खुत्बा दिइरहनुहुँदा जहजाह बिन सईद वा जहजाह बिन कैस नजिक गए, हजरत उस्मानको हातबाट कदीब खोसे र घुँडामा अड्याएर बाङ्गो पार्दै भाँचिदिए। मानिसहरूले जहजाहलाई हप्काए। यसले इलाही गैरतलाई छोयो र अल्लाह तआलाले जहजाहको हात वा घुँडामा अकिला (चिलाउने) रोग दिनुभयो। हजरत उस्मानको शहादतपछि एक वर्ष नबित्दै जहजाह खुजाउँदाखुजाउँदै मरे।

“मुस्तफाका नालैनको बराबरी कतै पाइँदैन; आँखालाई नूर, हृदयलाई शान्ति – सबै उहाँबाटै आउँछ” यूसुफ नबहानी (रहमतुल्लाहि अलैह)

प्यारा नबीका तरबार

प्यारा नबीका नौवटा तरबार थिए।

बुबाबाट पाउनुभएको मासूर नामको तरबार हाम्रा नबीले मदीनामा हिजरत गर्नुहुँदा साथमा थियो।७४ अब्द: यो तरबार हजरत साद बिन उबादाले प्यारा नबीलाई उपहार दिनुभएको थियो, र उहाँले बद्रको गजवामा जाँदा यसलाई साथमा लैजानुभएको थियो।

जुल्फिकार: यो कुरैशका मुशरिकहरूमध्ये मुनब्बिह बिन हज्जाज वा आस बिन मुनब्बिहको तरबार थियो; बद्रको गजवामा गनीमतमा आएको थियो। प्यारा नबीले जुल्फिकार हजरत अलीलाई उपहार दिनुभयो। यसको मुठको टुप्पो, पेटीका कडा र साङ्लाहरू चाँदीका थिए।७५

हाम्रा नबीको वफातपछि हजरत अब्बासले हजरत अबू बकरकहाँ गएर जुल्फिकार हजरत अलीबाट माग्नुहुँदा हजरत अबू बकरले भन्नुभयो: “मैले यो तरबार सधैँ उहाँकै हातमा देखेँ। उहाँबाट यसलाई खोसेर लिनु मलाई राम्रो लाग्दैन!” त्यसपछि हजरत अब्बासले यसलाई हजरत अलीकै जिम्मामा छोडिदिनुभयो।

प्यारा नबीका भाला

बनू कैनुकाका यहूदीहरूबाट प्यारा नबीलाई तीनवटा भाला गनीमतका रूपमा आएका थिए। हाम्रा नबीका भालामध्ये एउटाको नाम मुस्वी र अर्कोको नाम मुस्ना थियो। हाम्रा नबीको बैजा भनिने ठूलो एउटा बर्छा र अनजा भनिने भालाभन्दा सानो एउटा बर्छा पनि थियो। हब्शाका नज्जाशी हजरत असहमाले हाम्रा प्यारा नबीलाई नबआ भनिने तीनवटा अनजा (भाला) र एउटा बर्छा पठाउनुभएको थियो। हाम्रा नबीले तीमध्ये एउटा आफ्ना लागि राख्नुभयो, दोस्रो हजरत अलीलाई र तेस्रो हजरत उमरलाई दिनुभयो।

बिलाल हबशी (रदियल्लाहु अन्हु) रमजान र कुर्बानीको ईदमा हाम्रा नबीको भाला उहाँको अगाडि नमाजको मैदानसम्म बोकेर लैजानुहुन्थ्यो र त्यहाँ प्यारा नबीको अगाडि गाडिदिनुहुन्थ्यो। हाम्रा प्यारा नबी त्यसैतर्फ फर्केर ईदको नमाज पढाउनुहुन्थ्यो। प्यारा नबीको वफातपछि हजरत बिलाल हबशी ईदका दिन यो भाला हजरत अबू बकरको अगाडि बोकेर लैजानुहुन्थ्यो र नमाजको मैदानमा उहाँको अगाडि गाडिदिनुहुन्थ्यो। हजरत अबू बकरपछि हजरत उमर र त्यसपछि हजरत उस्मानको समयमा यही काम मुअज्जिन हजरत सादुल करजले यसै गरी गर्नुभयो। मदीनाका हाकिमहरूको समयमा पनि यसै गरिँदै आयो।

प्यारा नबीका धनु

हाम्रा प्यारा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लम)का छवटा धनु थिए। तीमध्ये रौहा, बैजा र सफ्रा भनिने तीनवटा धनु बनू कैनुकाका यहूदीहरूबाट गनीमतमा आएका थिए। सफ्रा धनु नब रुखको काठबाट बनेको थियो।७६ कतूम नामको धनु पनि नब रुखबाटै बनेको थियो, यो उहुदको गजवामा भाँचिएको थियो। भाँचिएको धनु हजरत कतादा बिन नुमानले सम्झनाका रूपमा राख्नुभएको थियो। यसबाहेक सदद र जौरा नामका धनु पनि थिए।७७

“अलीबाहेक अर्को जवान छैन, जुल्फिकारबाहेक अर्को तरबार छैन!” हदीसे शरीफ

प्यारा नबीका ढाल

हाम्रा नबीका तीनवटा ढाल थिए। जलूक भनिने ढालमाथि भेडाको टाउकोको चित्र थियो। यो ढाल हाम्रा नबीलाई उपहारमा दिइएको थियो। तर चित्र भएकाले हाम्रा नबीलाई यो मन परेन। बिहान हुँदा अल्लाहले त्यो चित्र ढालबाट हटाइदिनुभएको थियो, मेटाइदिनुभएको थियो।७८

प्यारा नबीका कवच

हजुर रसूलुल्लाहका सातवटा कवच थिए। ती कवच यी हुन्:

जातुल फुदूल: यो कवच हजरत साद बिन उबादाले हाम्रा नबीलाई बद्रको गजवामा निस्कनुहुँदा उपहार दिनुभएको थियो।७९

सग्दिय्या र फिद्दा: यी दुई कवच पनि हाम्रा नबीलाई बनू कैनुकाका यहूदीहरूबाट गनीमतका रूपमा आएका थिए। सग्दिय्या भन्ने कवच हजरत दाऊद अलैहिस्सलामले जालूतसँग लड्न लगाउनुभएको ऐतिहासिक कवच थियो। उहुदको गजवामा हाम्रा नबीले फुदूल र फिद्दा एकमाथि अर्को गरी लगाउनुभएको थियो।८० हाम्रा नबी वफात हुनुहुँदा जातुल फुदूल नामको कवच घरका मानिसहरूको खाँचोका लागि किनिएको तीस सा जौको बदलामा बनू जफरका अबुश्शह्म नामका एक यहूदीकहाँ धितो राखिएको थियो।८१

उहाँका अरू कवच जातुल विशाह, जातुल हवाशी, बत्रा र खिरनिक थिए।८२

हाम्रा नबीले हुनैनको गजवामा जातुल फुदूल र सग्दिय्या लगाउनुभएको थियो।८३

प्यारा नबीका फलामे टोप

रसूलुल्लाहका फलामे टोपमध्ये पहिलो मुवश्शह हो। यो टोप बनू कैनुकाका यहूदीहरूबाट गनीमतमा आएको थियो। जुस्सुबुग वा जुस्सुसुब वा मश्बुग नामको टोप हाम्रा नबीले उहुदको गजवामा शिरमा लगाउनुभएको टोप थियो। मुशरिकहरूले हानेको तरबार र फालेका ढुङ्गाले यो भाँचियो र यसका दुईवटा कडा हाम्रा प्यारा नबीका मुबारक गालामा गडे।

मक्का विजय गर्न प्रवेश गर्नुहुँदा पनि हाम्रा नबीले फलामे टोप लगाउनुभएको थियो।

सेना चढ्यो घोडामा, झन्डा र निसान उचालेर,
बजाए मेहतर८४, नगरा र डम्फू पनि।

प्यारा नबीका झन्डा र निसान

प्यारा नबी गजवाहरूमा दुई किसिमका झन्डा (निसान) प्रयोग गर्नुहुन्थ्यो। उहाँको राया कालो थियो, लिवा भने अलि सानो र सेतो थियो। मुहम्मद बिन कासिमका मुक्त गरिएका दास यूनुस बिन उबैद बताउँछन्: “मुहम्मद बिन कासिमले रसूलुल्लाह अलैहिस्सलामको झन्डाबारे सोध्न मलाई बरा बिन आजिबकहाँ पठाए। बरा बिन आजिबले भन्नुभयो: ‘त्यो कालो र चारकुने नमिरा (कालो-सेतो धर्सा भएको ऊनी कपडा)को थियो।’” यो झन्डा हजरत आइशाको, ऊँटको काठीका बुट्टाले सजिएको ऊनी बेर्ने कपडा थियो र कालो थियो। यसलाई उकाब भनिन्थ्यो। हाम्रा प्यारा नबीको झन्डा हजरत अलीसँग रहन्थ्यो। खैबरको गजवामा हाम्रा नबीले “म यो झन्डा यस्ता एकजना पुरुषलाई दिनेछु: उनी अल्लाह र उहाँका रसूललाई माया गर्छन्, अल्लाह र उहाँका रसूल पनि उनलाई मन पराउनुहुन्छ!” भन्नुभयो र हजरत अलीलाई बोलाएर आफ्नो झन्डा उहाँलाई दिनुभयो।८५ अल्लाह तआलाले खैबरको विजय हजरत अलीलाई नसीब गर्नुभयो।

रसूलुल्लाहको लिवाउल हम्द भनिने निसान (झन्डा)माथि “ला इलाह इल्लल्लाह मुहम्मदुर रसूलुल्लाह” लेखिएको थियो। खर्रारको सरिय्यामा हाम्रा नबीले हजरत साद बिन अबी वक्कासका लागि एउटा सेतो निसान (झन्डा, लिवा) बाँधिदिनुभएको थियो। हजरत अलीलाई यमन पठाउनुहुँदा भालाको टुप्पोमा एउटा पगरी बाँधेर भन्नुभएको थियो: “लिवा यस्तो हुन्छ!” लिवा सेनापतिले मात्र समात्थे र बोक्थे। अब्वा (वद्दान)को गजवामा हाम्रा नबीको सेतो निसान हजरत हमजाले, बुवातको गजवामा साद बिन अबी वक्कासले, कुर्ज बिन जाबिर फिह्रीको पछ्याइमा हजरत अलीले र जुल उशैराको गजवामा हजरत हमजाले बोक्नुभएको थियो।

बद्रको गजवामा निस्कनुहुँदा हाम्रा नबीले आफ्नो सेतो निसान (लिवा) मुसअब बिन उमैरलाई दिनुभएको थियो, हजरत अलीले भने हाम्रा नबीको अगाडि कालो निसान (राया) (उकाब) बोक्नुभएको थियो।८६ हाम्रा नबीको सेतो निसान (लिवा) बनू कैनुकाको गजवामा हजरत हमजाले, करकरतुल कद्र, उहुद र बद्रुल मौइदका गजवामा हजरत अलीले, खन्दकको गजवामा भने जैद बिन हारिसाले बोक्नुभएको थियो। हाम्रा नबीले मक्का पनि आफ्नै सेतो निसानसहित विजय गर्नुभएको थियो। तबूकको गजवामा प्यारा नबीले आफ्नो ठूलो निसान हजरत अबू बकरलाई र सानो निसान जुबैर बिन अव्वामलाई दिएर बोकाउनुभएको थियो।

प्यारा नबीका घोडा

हाम्रा प्यारा नबीले मदीनामा बनू फजाराका एक बदुबाट दस उकिया८७ चाँदीमा किन्नुभएको, मरुभूमिका मानिसहरूले दारिस र हाम्रा नबीले सक्ब नाम दिनुभएको घोडा उहाँको पहिलो घोडा हो। उहुदको गजवामा उहाँ यसैमा चढ्नुभएको थियो।८८ सक्बको ओठमा सेतो दाग थियो। तीनवटा खुट्टामा सेतो मोजा थियो, दाहिनेपट्टिको एउटा खुट्टामा मात्र थिएन। सक्ब निकै छिटो दौडन्थ्यो, अर्थात् दौडँदा पानीझैँ बग्थ्यो। मुर्तजिज नामको घोडा हाम्रा नबीले बनू मुर्राका एक बदुबाट किन्नुभएको थियो। मुर्तजिज सुन्दर, लयबद्ध स्वरमा, कविता भनेझैँ गरी हिनहिनाउँथ्यो।८९ लिजाज नामको घोडा हाम्रा नबीलाई इस्कन्दरियाका राजा मुकौकिसले उपहार दिएका थिए। लिजाज निकै छिटो दौडन्थ्यो।९०

जरिब नामको घोडा हाम्रा नबीलाई फर्वा बिन उमैर जुजामीले उपहार दिनुभएको थियो। जरिब निकै बलियो र सहनशील घोडा थियो।

लहीफ (वा लुहैफ)। यो घोडा हाम्रा नबीलाई रबीआ बिन अबी बरा कल्बीले उपहार दिनुभएको थियो। लहीफको पुच्छर लामो थियो, पुच्छरले भुइँ बढार्थ्यो। यासूब हाम्रा नबीका घोडामध्ये सबैभन्दा उत्तम थियो।

“म यो झन्डा यस्ता एकजना पुरुषलाई दिनेछु: उनी अल्लाह र उहाँका रसूललाई माया गर्छन्, अल्लाह र उहाँका रसूल पनि उनलाई मन पराउनुहुन्छ!” हदीसे शरीफ

मुराविह दौडका लागि पालिएको घोडा थियो; उबैद बिन यासिरले यसलाई तबूकमा हाम्रा नबीलाई उपहार दिनुभएको थियो। मुराविह हावाझैँ छिटो दौडन्थ्यो।

मिर्वाह नामको घोडा हिजरतको दसौँ वर्षमा मदीना आएका बनू रहाका प्रतिनिधिहरूले हाम्रा नबीलाई उपहार दिएका थिए। हाम्रा नबीको सामु यसमा चढेर हिँडाइँदा उहाँलाई यो निकै मन पर्‍यो। वर्द: यो घोडा हाम्रा नबीलाई तमीम दारीले उपहार दिनुभएको थियो। वर्दको रङ कलेजी थियो। हाम्रा नबीले यसलाई हजरत उमरलाई उपहार दिनुभयो। हजरत उमरले वर्दमाथि चढेर अल्लाह तआलाको बाटोमा युद्ध गर्नुभयो, यसलाई एक गजवाबाट अर्को गजवामा दौडाउनुभयो। हाम्रा नबी आफ्ना तीनवटा घोडालाई दौडमा उतार्नुहुन्थ्यो। जरिबका सवार हजरत सहल बिन साद र लिजाजका सवार हजरत अबू उसैद साइदी हुनुहुन्थ्यो। लिजाज सबैभन्दा अगाडि, जरिब त्यसको पछाडि र सक्ब जरिबको पछाडि हुन्थ्यो।

प्यारा नबीका गधा र खच्चरहरू

हजुर रसूलुल्लाहको एउटा गधा र एउटा खच्चर पनि थियो। इस्कन्दरियाका राजा मुकौकिसले हाम्रा नबीलाई एउटा फुस्रो खच्चर र एउटा फुस्रो गधा उपहार दिएका थिए। खच्चरलाई दुलदुल र गधालाई याफूर वा उफैर भनिन्थ्यो।९१ इस्लाममा पहिलो पटक देखिएको सेतो खच्चर दुलदुल थियो। खैबरको गजवामा हाम्रा नबी चढ्नुभएको खच्चर यही फुस्रो खच्चर थियो, हुनैनको गजवामा भने अर्को फुस्रो खच्चर। हाम्रा नबीले खच्चरलाई एड लगाएर हवाजिनमाथि अघि बढ्न खोज्नुभएको थियो; हजरत अब्बासले खच्चरको लगाम र हजरत अबू सुफयान बिन हारिसले रिकाब समातेर यसको गति रोक्न र हाम्रा नबीलाई शत्रुहरूको बीचमा पस्नबाट रोक्न प्रयास गर्नुभएको थियो। खैबरको गजवामा याफूरमाथि काठी कसेर र टाउकोमा खजुरको रेसाको डोरीको दाम्लो लगाएर हाम्रा नबी त्यसमा पनि चढ्नुभएको थियो भन्ने रिवायत छ। हाम्रा नबी विदाई हजबाट फर्कनुहुँदा याफूर मरिसकेको थियो; दुलदुल भने हाम्रा नबीको वफातपछि हजरत अलीलाई रह्यो। शहीद नहुनुभएसम्म हजरत अली, त्यसपछि हजरत हसन, त्यसपछि हजरत हुसैन र त्यसपछि हजरत मुहम्मद बिन हनफिय्या यसमा चढ्नुभयो। दुलदुल हजरत मुआवियाको समयसम्म बाँच्यो।

प्यारा नबीका ऊँटहरू

कस्वा: जदआ र अज्बा नामले पनि चिनिने प्यारा नबीको यो ऊँटनी बनू कुशैर बिन काब बिन रबीआ बिन आमिर वा हुरैश बिन काबका पशुमध्येकी थिई। हजरत अबू बकरले यसलाई चार सय दिरहममा किन्नुभएको थियो र उही मोलमा हाम्रा प्यारा नबीलाई दिनुभएको थियो। हाम्रा नबीले कस्वामा चढेर मदीना हिजरत गर्नुभयो। हुदैबियाको उमरामा यसैमा चढेर जानुभयो। मक्का पनि यसैमा चढेर विजय गर्नुभयो। प्यारा नबी कस्वालाई दौडमा उतार्नुहुन्थ्यो, कुनै पनि ऊँटले यसलाई उछिन्न सक्दैनथ्यो। तर एकजना बदु दुई वर्षको एउटा ऊँट लिएर दौडमा उत्रिए र यसलाई उछिने। विदाई हजमा उहाँले अरफातको खुत्बा कस्वामाथि बसेर दिनुभएको थियो। हजरत अबू बकरको खिलाफतको समयमा कस्वालाई जन्नतुल बकी कब्रिस्तानमा छाडियो। त्यहाँ आफ्नै हालमा चर्दाचर्दै ऊ मरी।९२

“या अल्लाह! तपाईँले मेरो रूप सुन्दर सृष्टि गर्नुभएझैँ मेरो स्वभाव पनि सुन्दर बनाइदिनुहोस्” हदीसे शरीफ

अबू जहलबाट गनीमतमा लिइएको ऊँट: बद्रको गजवामा अबू जहलको प्रसिद्ध ऊँट गनीमतका रूपमा हाम्रा प्यारा नबीको भागमा परेको थियो। हुदैबियाको उमरासम्म हाम्रा नबी यही ऊँटमा चढेर पनि गजवामा निस्कनुहुन्थ्यो। उमराका लागि उहाँले यसमा कुर्बानीको पशुको चिनो लगाउनुभयो। मुशरिकहरूले सयवटा ऊँट दिएर यसलाई लिन चाहे। हाम्रा नबीले भन्नुभयो: “यदि हामीले यसलाई कुर्बानीका लागि छुट्याएर चिनो नलगाएका भए तिमीहरूको इच्छा पूरा गरिदिन्थेँ।” दूध दिने ऊँटनीहरू: हाम्रा नबीका जुल जद्र र जम्माका चरनमा चर्ने हन्ना, सम्रा, उरैस, सादिया, बगूम, यसीरा र दब्बा नामका सातवटा दूध दिने ऊँटनी थिए। हाम्रा नबीका घरका मानिसहरू हरेक रात ल्याइने तिनका दुई मसकभरि दूधमा गुजारा गर्नुहुन्थ्यो।९३ तर हाम्रा नबीको वफातको बेलासम्म तीमध्ये एउटा पनि बाँकी थिएन।

प्यारा नबीले वक्फ गर्नुभएका सम्पत्ति

इस्लाममा पहिलो वक्फ उहुदमा शहीद हुनुभएका मुखैरिकले हाम्रा नबीलाई सुम्पिनू भनेर वसीयत गर्नुभएका र हाम्रा नबीले बुझिलिएर वक्फ गर्नुभएका यी नामका सातवटा बगैँचा र बारी थिए: (१) मीसब, (२) साफिया, (३) दलाल, (४) हुस्ना, (५) बुर्का, (६) अवाफ, (७) मश्रबा।९४ मुसलमान हुनुअघि यहूदीहरूका विद्वान र धनीहरूमध्ये एक हुनुभएका मुखैरिकले उहुदको गजवामा आफ्नै जातिका मानिसहरूको सामु उभिएर यसो भन्दै आफ्नो अडान राख्नुभयो: “तिमीहरूलाई पनि राम्ररी थाहा छ, मुहम्मद आखिरी जमानाका नबी हुनुहुन्छ। तौरातमा उहाँका गुण छर्लङ्ग लेखिएका छन्। अब हामीलाई सुहाउने कुरा उहाँको पछि लाग्नु र उहाँको गाह्रो दिनमा उहाँको साथमा हुनु हो।” यहूदीहरूले भने: “तिम्रो कुरा ठीक हो, तर आज शनिबार हो। काम गर्न मिल्दैन!” कर गर्नुको कुनै अर्थ छैन भन्ने देखेपछि उहाँले तरबार भिर्नुभयो र आफू मुसलमान भएको घोषणा गर्नुभयो। आफ्ना नातेदारहरूलाई यस्तो वसीयत गर्नुभयो: “यदि म मारिएँ भने मेरो सबै सम्पत्ति मुहम्मदको हो। उहाँले चाहेजस्तो प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।” त्यसपछि गएर इस्लामी सेनामा सामेल हुनुभयो र शहादतको शर्बत पिउनुभयो, रदियल्लाहु अन्हु।

आखिर युद्ध सकियो, घाउमा पट्टी बाँधियो। मुखैरिकका नातेदारहरू वसीयतमा अडिग रहे र उहाँको सम्पत्ति हबीबुल्लाहलाई सुम्पिए। प्यारा नबीले चिसो पानी भएका, प्रशस्त फल फल्ने यी जग्गा वक्फ गर्नुभयो र गरिब-दुःखीहरूको उपयोगका लागि खुला गरिदिनुभयो। इस्लामी सभ्यतामा वक्फको पहिलो परम्परा यसरी सुरु भयो। हजुरले मुखैरिकको यसो भनेर प्रशंसा गर्नुभयो: “मुखैरिक यहूदी जातिका एक असल व्यक्ति हुन्।”

मदीनामा हाम्रा नबीका वक्फहरू सामान्यतया मुखैरिककै सम्पत्तिबाट बनेका थिए।

इब्ने हुमैद भन्छन्: “खलीफा उमर बिन अब्दुल अजीजले मुखैरिकको वक्फका खजुरबारीबाट खजुर ल्याउन भन्नुभएको थियो। एउटा थालमा ल्याइयो। ‘अबू बकर बिन हज्मले मलाई लेख्नुभएको छ, यो खजुर रसूल अलैहिस्सलामको समयदेखि रहेको खजुरको रुखको हो र रसूल अलैहिस्सलाम यसबाट खानुहुन्थ्यो’ भनेर उमर बिन अब्दुल अजीजले बताउनुहुँदा मैले भनेँ: ‘हे मोमिनहरूका अमीर! यो हामीबीच बाँडिदिनुहोस्!’ उहाँले बाँडिदिनुभयो। हामी प्रत्येकको भागमा नौ-नौवटा खजुर परे।

उमर बिन अब्दुल अजीजले भन्नुभयो: ‘म मदीनाको हाकिम भएर त्यो खजुरबारीमा पस्दा त्यो रुखको खजुर खाएको थिएँ, त्यत्तिको स्वादिलो र गुलियो खजुर मैले कहिल्यै देखेको छैन!’”

अम्र बिन मुहाजिर भन्छन्: “रसूल अलैहिस्सलामका सामान उमर बिन अब्दुल अजीजकहाँ एउटा कोठामा राखिएका थिए, उहाँ हरेक दिन तिनलाई हेर्नुहुन्थ्यो। आफूकहाँ आएर भेला हुने कुरैशीहरूलाई पनि यही कोठामा लैजानुहुन्थ्यो, अनि यी सामानतिर फर्केर भन्नुहुन्थ्यो: ‘हेर, अल्लाहले तिमीहरूलाई उहाँमार्फत इज्जत दिनुभएको ती महान् व्यक्तिको विरासत यही हो!’” ती यी हुन्: (१) खजुरका पातले बुनिएको एउटा खाट,

(२) खोल छालाको र भित्र खजुरको रेसा भरिएको एउटा सिरानी, (३) अलि ठूलो एउटा थाल, (४) पानी पिउने एउटा गिलास,

(५) एक थान लुगा, (६) हातले घुमाउने एउटा जाँतो,

(७) तीर राख्ने एउटा ठोक्रो, (८) एउटा मखमली सिरक।

(हजुर रसूलुल्लाहको मुबारक शरीरबाट सरेको सुगन्धका कारण यो सिरक कस्तूरीभन्दा पनि मीठो बास्ना दिन्थ्यो। उमर बिन अब्दुल अजीज (रदियल्लाहु अन्हु) बिरामी पर्नुहुँदा त्यो सिरक धोएको पानीले नुहाउनुहुन्थ्यो र निको हुनुहुन्थ्यो।)

जब प्रेमको समुद्रमा छालहरू उर्लिए,
ती दुर्रे यतीम प्रकट हुनुभयो।
उहाँको शानमा पवित्र खालिकले भन्नुभयो:
(लौलाक लमा खलक्तुल अफ्लाक।)
जन्मनुहुँदा ती सूर्यको उज्यालोले
सारा सृष्टि भरिदियो।
जो उहाँका पाइलाको पछि लाग्छ,
उसले हरेक काममा भलाइ पाउँछ।
देशका देश उहाँको आदेशमा आइसक्दा पनि
उहाँसँग तीनवटा कमिज पनि थिएनन्।
उहाँको घरमा धनसम्पत्ति धेरै हुँदैनथ्यो,
वफातमा उहाँको कवच धितोमा रहेको देखियो।
उहाँले धेरैजसो देख्नुहुने कुराको सामु
संसारको के मूल्य?
उहाँका उपकार सबैका लागि प्रशस्त थिए,
“केही छैन” भन्नु उहाँमा थिएन।
कहिलेकाहीँ यति धेरै दिनुहुन्थ्यो,
शत्रुहरू सबैका शिर झुक्थे।
हरेक नीचप्रति पनि उहाँको करुणा प्रशस्त थियो,
हरेक अनाथका लागि दयालु बुबा हुनुहुन्थ्यो।
उहाँको हरेक काममा धेरै हिकमत थियो,
कहिल्यै कसैको गुन लिनुभएन।
बिरामीलाई भेट्न जानुहुन्थ्यो,
पीडितलाई निको पारिदिनुहुन्थ्यो।

“या रसूलल्लाह! तपाईँको प्रशंसा गर्ने सामर्थ्य मसँग छैन; हामी सबै तपाईँकै सम्मानमा सृष्टि गरिएका हौँ। छोटकरीमा, हे वफाको देशका शाह! तपाईँका लागि मेरो प्राण पनि कुर्बान, सबै कुरा कुर्बान!” हुसैन हिल्मी बिन सईद (रहमतुल्लाहि अलैह)

तहज्जुद कहिल्यै छोड्नुहुन्नथ्यो,

अल्लाहको डरले सुत्नुहुन्नथ्यो।

नबी सबैलाई सधैँ

आफूसमान ठान्नुहुन्थ्यो।

बन्दगीमा गर्व गर्नुहुन्थ्यो,

इलाही स्वभावले सजिनुभएको थियो।

जो यो बाटोमा लाग्न चाहन्छ,

ऊ सुन्दर गुणले सजिन्छ।

उहाँ एउटा पाठशालाका नियमित विद्यार्थी हुनुहुन्थ्यो,

उहाँका शिक्षक अल्लाह नै हुनुहुन्थ्यो।

उहाँलाई बताउन रहमानले

कुरआनमा सुन्दर वर्णन गर्नुभयो।

महशरसम्म नबीहरूका शाहमाथि

अनन्त दुरूद होस्!

उहाँका आल र असहाबमाथि पनि

विनम्र सलात र सलाम होस्!

सुनौलो डुँड / काबा

मस्जिदे नबवीको बाहिरी दृश्य / मदीना मुनव्वरा

हिल्याए सआदत आफ्ना असहाबलाई उपदेश दिइसकेपछि फख्रे आलमले भन्नुभयो: मपछि कसैले मेरो पवित्र हिल्या देख्यो भने, ऊ मेरो अनुहार देखेजस्तै हुन्छ; देख्दा उसको मनमा माया जाग्यो भने, अर्थात् मेरो सुन्दरताको आशिक बन्यो भने, मलाई देख्ने चाहना गर्‍यो भने, उसको हृदय मेरो मायाले भरियो भने, जहन्नम उसका लागि हराम हुन्छ, मेरा रबले उसलाई जन्नत दिनुहुन्छ। हकले उसलाई नाङ्गो उठाउनुहुन्न, ऊ हकको क्षमामा सामेल हुन्छ। भनिएको छ: रसूलको हिल्या कसैको हातले मायाले लेख्यो भने, हकले उसलाई डरबाट सुरक्षित राख्नुहुन्छ, धर्तीको सतह बलाले भरिए पनि। संसारमा उसको शरीरले रोग देख्दैन, उसको सारा शरीरले कहिल्यै पीडा भोग्दैन। यो मानिसले पाप गरेको भए पनि जहन्नम उसको शरीरका लागि हराम हुन्छ। आखिरतमा ऊ अजाबबाट बच्छ, संसारमा उसको हरेक काम सजिलो हुन्छ। महिमामय रबले उसलाई संसारमा रसूललाई देख्नेहरूसँगै उठाउनुहुन्छ। नबीको हिल्या वर्णन गर्न गाह्रो भए पनि सकेसम्म हामी सुरु गर्छौँ। जुल जलालको शरण लिएर विनम्र भई वर्णन गर्छौँ। यस कुरामा उम्मतहरू एकमत छन्: फख्रे आलम रातो झल्को भएका गोरा हुनुहुन्थ्यो। मुबारक अनुहार निखुर सेतो थियो, गुलाफझैँ अलि रातो थियो। अनुहारमा मोतीजस्तो पसिनाले त्यो सुन्दर रत्नलाई झन् सुन्दर बनाउँथ्यो।

आनन्दका ती मुहानलाई पसिना आउँदा
मानौँ नूरको समुद्र छचल्किन्थ्यो।
उहाँका आँखा सधैँ सुर्मा लगाएझैँ देखिन्थे,
ती सुन्दर आँखाले हृदयहरू तान्थे।
आँखाको सेतो भाग अत्यन्त सेतो थियो,
उहाँका रबले आयतमा यसको प्रशंसा गर्नुभयो।
आँखाको कालो भाग सानो थिएन,
उहाँका लागि नजिक र टाढा एउटै थिए।
आँखा ठूला, सुन्दर र कोमल थिए,
मुबारक अनुहारले सधैँ नूर छर्थ्यो।
मुस्तफाको दृष्टिको शक्ति
रातमा पनि दिनझैँ तेज हुन्थ्यो।
कतै हेर्न चाहनुहुन्थ्यो भने
पवित्र शरीर पनि सँगै फर्किन्थ्यो।
शरीरलाई शिरकै पछि लगाउनुहुन्थ्यो,
यो बानी कहिल्यै छोड्नुभएन।
रसूले अकरम शरीर त हुनुहुन्थ्यो,
तर मूर्त रूह भनूँ भने सुहाउँछ।
रसूल सुन्दर पनि, प्यारा पनि हुनुहुन्थ्यो,
साँच्चै, रसूल अत्यन्त प्यारा हुनुहुन्थ्यो।
मालिक र अबू हालाले भन्नुभयो:
उहाँका आँखीभौँ नयाँ जूनझैँ खुला थिए।
दुई आँखीभौँको बीच सधैँ
चाँदीझैँ छर्लङ्ग देखिन्थ्यो।
मुबारक अनुहार अलि गोलो थियो,
छाला सफा र चम्किलो थियो।
उहाँका काला आँखीभौँको मेहराब
सारा संसारको किब्ला थियो।
बीचमा अलि अग्लो देखिन्थ्यो
छेउबाट हेर्दा उहाँको मुबारक नाक।
धेरै सुन्दर, सुडौल र कोमल थियो,
देख्नेले पनि त्यसको पूरा वर्णन गर्न सक्दैन।
दाँतका बीचमा अलिअलि खाली ठाउँ थियो,
मानौँ मोतीको लहर चम्किन्थ्यो।
अगाडिका दाँत जब-जब देखिन्थे,
चारैतिर एउटा नूर छाउँथ्यो।

दुवै जहानका सरवर,
सजीव-निर्जीव सबैका नबी मुस्कुराउनुहुँदा
अत्यन्त पवित्र अगाडिका दाँत देखिन्थे,
असिनाका दानाझैँ धेरै कोमल।
इब्ने अब्बास भन्नुहुन्छ: खुदाका हबीब
हाँस्न लाज मान्नुहुन्थ्यो।
लाजकै कारण धर्मका ती आधार
कहिल्यै खित्का छाडेर हाँस्नुभएन, भन्छन्।
महान् रसूल नम्र र लजालु हुनुहुन्थ्यो,
आँखा जुधाएर हेर्न सधैँ सङ्कोच मान्नुहुन्थ्यो।
अनुहार गोलो पूर्णचन्द्रजस्तो थियो,
उहाँको व्यक्तित्व महान् मौलाको ऐना थियो।
त्यो सुन्दर अनुहार सधैँ नूरानी थियो,
त्यसको उज्यालोले हेर्नै सकिँदैनथ्यो।
ती सुन्दर नबीले मनहरू जित्नुभयो,
एक लाख सहाबी उहाँका आशिक बने।
सपनामा एक पटक मात्र देख्नेहरूले पनि
संसारमा यस्तो आनन्द छैन भने।
उहाँका सुन्दर गालाबारे यो पनि जानून्,
धेरै मासुला थिएनन् भनून्।
जनाबे खालिकले मायाले
उहाँको अनुहार गोरो, निधार खुला बनाउनुभएको थियो।
गर्धनको नूर हरेक क्षण
कपालका बीचबाट टल्किन्थ्यो।
राम्ररी जान, मुबारक दाह्रीका
सत्रवटा रौँ मात्र फुलेका थिए।
न घुम्रिएको थियो, न लामो,
हरेक अङ्गझैँ सन्तुलित थियो।
संसारका रसूलको पवित्र गर्धन
अत्यन्त सेतो र अत्यन्त सफा थियो।
असहाबमध्ये धेरै अदब भएकाहरूले
उहाँको पेट र छाती बराबर थिए भन्नुभएको छ।

मुबारक छाती खुल्ने हो भने
ज्ञानको खजानाले फैज९५ छर्थ्यो।
प्रेमको बास बनेपछि
त्यो सद्रे शरीफ अरूजस्तो हुन्छ र?
मुबारक छाती फराकिलो थियो,
त्यसमा इल्मे लदुन्नी ओर्लेको थियो।
त्यो विशाल छाती सेतो र सफा थियो,
देख्नेहरू चम्किलो पूर्णचन्द्र ठान्थे।
अनादि अल्लाहको प्रेमको आगोले
ती सुन्दरलाई ज्वालामा जलाएको थियो।
बूढा-जवान सबैलाई यो थाहा छ:
फख्रे जहानका काँधका हड्डी चेप्टा थिए।
पिठ्युँको बीचको भाग पनि मासुलो थियो,
उहाँ उदार र सौभाग्यशाली हुनुहुन्थ्यो।
चाँदीजस्तो शरीरमा कोमलता थियो,
अलि ठूलो नुबुव्वतको मोहर थियो।
नुबुव्वतको मोहर पिठ्युँमा थियो,
निश्चय नै दाहिनेपट्टि नजिक थियो।
वर्णन गर्नेहरूले हामीलाई बताए:
मोहरे शरीफ एउटा ठूलो कोठी थियो।
रङ पहेँलोतिर ढल्केको कालो थियो,
परेवाको अण्डाजत्रो थियो।
मानौँ त्यसको वरिपरि रेखा कोरिएका थिए,
एकअर्कासँग टाँसिएका मसिना रौँहरू।
ती उच्च वंशका व्यक्तिबारे बताउनेहरूले
नबीका हड्डी ठूला थिए भने।
हरेक हड्डी ठूलो र पुरुषोचित थियो,
रूप र चरित्र दुवै शाही थिए।

मुबारक अङ्गहरूमध्ये हरेक
मिलेको र बलियो सृष्टि गरिएको थियो।
उहाँका हरेक अङ्ग अति सुन्दर थिए,
कुरआनका आयतहरूझैँ।
ती सुल्तानका हत्केला
र पैतला पनि
फराकिला, पवित्र, कोमल र मनमोहक थिए,
ताजा गुलाफझैँ कोमल र प्यारा।
हेर्न जान्नेहरू भन्छन्: अत्यन्त सुडौल थिए
करामतले भरिएका ती मुबारक हात।
कसैलाई सलाम गर्नुहुँदा
नबी सधैँ मुस्कुराउनुहुन्थ्यो।
बीचमा एक-दुई दिन बितोस्,
एक महिनाभन्दा लामो समयसमेत बितोस्,
उहाँको सुगन्धबाटै
ती व्यक्ति मानिसहरूका बीचमा चिनिन्थे।
रौँविहीन शरीर बिल्लौरजस्तो थियो,
त्यो कोखाको प्रशंसा कसरी गरूँ?
मित्रलाई हेर्नका लागि ती शरीफको
कोमल शरीर सबै आँखा बनेको थियो।
कोमल शरीर पूर्णतामा थियो,
खल्लाकले आफ्नो हिकमत देखाउनुभएको थियो।
छाती र पेटमा कहीँ पनि
एउटा पनि रौँ थिएन, मानौँ चाँदीको पाता।
छातीको बीचबाट तलतिर मात्र
निःसन्देह एक पङ्क्ति रौँ लहरै थिए।
यस मुबारक शरीरमा यो कालो रेखा
जूनको वरिपरिको घेराझैँ सुन्दर थियो।
जीवनभरि त्यसै गरी
मुबारक अङ्ग जवानीमा जस्तै रहे।
नबीको उमेर बढ्दै जाँदा
कोपिलाझैँ सधैँ ताजा हुँदै जानुहुन्थ्यो।
अनि सारा सृष्टिका सुल्तान
धेरै मोटा हुनुहुन्थ्यो भन्ने नठान;
न दुब्ला हुनुहुन्थ्यो, न धेरै मासुला,
सन्तुलित र अत्यन्त बलिया हुनुहुन्थ्यो।

अन्तर्दृष्टि भएकाहरूले भने: मासु होस् वा बोसो,
एकअर्काभन्दा न बढी थियो, न कम।
त्यो शरीररूपी दरबारको जग
उस्तादले न्याय र सन्तुलनले हाल्नुभएको थियो।
पवित्र शरीर सन्तुलित थियो,
सारा शरीर नूरमा डुबेको थियो।
सिदराका बासिन्दा ती मझौला कदका हुनुहुन्थ्यो,
उहाँबाटै संसारले व्यवस्था पायो।
उहाँको कदको मुजिजा हेर्नेहरूले
उहाँको प्रशंसा गर्दै सधैँ भने:
यस्तो गुलाफ-अनुहारे सुन्दर हामीले देखेनौँ,
कद पनि, स्वभाव पनि, अनुहार पनि सुन्दर।
नबी मझौला कदका भए पनि
कुनै अग्लो मानिससँग हिँड्नुहुँदा
ती मानिस जति नै अग्ला भए पनि
नबी नै अग्ला देखिनुहुन्थ्यो।
ती रत्न अग्लो मानिसभन्दा
एक हत्केलाजति अग्ला हुनुहुन्थ्यो।
इज्जतसाथ कतै जानुहुँदा
अत्यन्त छिटो हिँड्नुहुन्थ्यो।
उहाँका शरीफ गुणबारे फेरि भन्छौँ:
हिँड्दा अगाडितिर झुक्नुहुन्थ्यो।
अर्थात् कुनै उकालोबाट ओर्लेझैँ
सधैँ अगाडितिर अलिकति झुक्नुहुन्थ्यो।
ती महान् व्यक्ति गौरवशाली र इज्जतदार हुनुहुन्थ्यो,
खलीलको रूह उहाँमा गर्व गर्नुहुन्थ्यो।
खुदाले चाहनुभएका व्यक्तिका
हरेक अङ्ग अवश्य उत्तम हुन्छन्।
बाटो हिँड्दा कसैले
अचानक रसूलुल्लाहलाई देख्यो भने
रसूलुल्लाहको उच्चताका कारण
उसको हृदयमा डर पस्थ्यो।
अनि कोही नबीसँग निरन्तर
कुराकानी गर्दै बोल्यो भने,
उहाँका कुराको मिठासले
रसूलले स्वीकार गर्नुभए ऊ दास बन्थ्यो।

अनादि खल्लाकले उहाँलाई
सुन्दर स्वभावमा अद्वितीय, अतुलनीय बनाउनुभएको थियो।
या रसूलल्लाह! तपाईँको प्रशंसा गर्ने सामर्थ्य मसँग छैन,
हामी सबै तपाईँकै सम्मानमा सृष्टि गरिएका हौँ।
छोटकरीमा, हे वफाको देशका शाह!
तपाईँका लागि मेरो प्राण पनि कुर्बान, सबै कुरा कुर्बान!
हुसैन हिल्मी इशिक
(कद्दसल्लाहु तआला सिर्रहुल अजीज)

मक्का मुकर्रमाको एउटा पुरानो दृश्य

अहले सुन्नतको कसीदा
सबैभन्दा पहिले तिमीलाई चाहिने कुरा अहले सुन्नतको अकीदा हो,
तिहत्तर फिर्का छन्, तर बाँकी सबै जहन्नमी हुन्।
मुसलमानहरू सबै सुन्नी हुन्; सबैका प्रमुख नुमान हुनुहुन्छ।
ईमानमा यिनको पछि लाग्नेलाई जन्नतको खुसीको खबर दिइयो।
अकीदा बलियो पार; त्यसपछि इस्लामसँग बाँधिऊ!
इस्लामका पाँच सर्त पूरा गर; हरामबाट तुरुन्तै जोगिऊ!
कुनै पाप गरिहाल्यौ भने तौबा गर, समय नगुमाऊ!
जो इस्लाम मान्दैन, ऊ एक दिन अवश्य पछुताउँछ।
धर्महीनको धोकामा नपर, तिमी पनि नष्ट हुनेछौ, होस गर!
मीठा कुरामा विश्वास गर्‍यौ भने पछि तिम्रो हाल बिग्रन्छ!
दुई अनुहारेहरू बढेका छन्: बाहिर फरिश्ता, भित्र सर्प,
जालमा पार्न उनीहरू साथीजस्ता देखिन्छन्, त्यो पनि मनैदेखिका।
सबैले आफूलाई सही ठान्छन्: “मेरो कुरा नमान्ने खराब हो” भन्छन्।
इस्लाम तराजु हो; सहीलाई छुट्याउने त्यही हो!
जान, इस्लाम नमान्ने मानिस सिधा बाटोबाट बहकिएको हो;
इतिहास राम्ररी बुझ्नेले यो कुरा अवश्य पत्याउँछ।
कतै दुख्यो भने मानिस डाक्टरकहाँ किन दौडन्छ?
किनभने मर्न कसैलाई मन पर्दैन; सबैभन्दा मीठो प्राण हो।
“अनन्त बाँच्ने चाहना मसँग छैन” भन्ने कोही छ?
मर्नु भनेको नष्ट हुनु होइन; कब्रको जीवनमा विश्वास गर!
जन्नत अनन्त छ, जहन्नम पनि; कुरआनले यो खबर दिएको छ,
अनन्त पीडाबाट जोगिनुपर्छ, शङ्का मात्र भए पनि।
यसमा विश्वास नगर्नेहरू पनि छन्; चमेरो उज्यालोदेखि भाग्छ।
कागलाई फोहोरको थुप्रोमा स्वाद आउँछ; गुलाफ खोज्ने त बुलबुल हो।
नफ्स र मोजमस्तीमा लिप्त मानिसले इस्लामलाई माया गर्नै सक्दैन।
यी दुई एउटै हुन सक्छन् र? असल कुरा खराबभन्दा अलग छ!
मुसलमानहरू हक चिन्छन्, हरेक सृष्टिमाथि उपकार गर्छन्,
ईमान नभएकाहरू सर्पजस्ता हुन्छन्; अरूलाई पोलेर आनन्द लिन्छन्।
दया गर्नुहोस्, या रब, दया! आखिरी जमाना कति कठिन रहेछ,
धर्मको ज्ञान बिर्सियो; नमाज पढ्ने साह्रै थोरै भए।