نامه‌های دعوت

نامه‌هایی که به پادشاهان فرستاده شد

نبی محترم صلی الله علیه وسلم پس از بازگشت از حدیبیه آرزو داشت که اسلام در سراسر جهان گسترش یابد و مردم از عذاب جهنم رهایی یابند و به سعادت حقیقی برسند؛ زیرا آن حضرت رحمتی برای همۀ عالم فرستاده شده بود. ازاین‌رو اندیشید که به پادشاهان پیرامون فرستادگانی بفرستد و آنان را به اسلام دعوت کند. نزدیک به پایان ماه ذوالحجۀ سال ششم هجری و آغاز ماه محرم سال هفتم، عمرو بن امیه (رضی الله عنه) را نزد پادشاه حبشه، دحیۀ کلبی (رضی الله عنه) را نزد پادشاه روم، حاطب بن ابی‌بلتعه (رضی الله عنه) را نزد پادشاه مصر، و نیز با همین وظیفه عبدالله بن حذافه (رضی الله عنه) را نزد پادشاه ایران، شجاع بن وهب (رضی الله عنه) را نزد غسان، سلیط بن عمرو (رضی الله عنه) را نزد یمامه و علاء حضرمی را نزد منذر بن ساوی، امیر بحرین، فرستاد.1 این فرستادگان برگزیده‌ترین اصحاب کرام بودند؛ آنان که چهره و سخن‌شان از همه زیباتر بود. برای هر پادشاه جداگانه نامۀ دعوت به اسلام نوشته شد. پیامبر محبوب ما پای نامه‌ها را با مُهری مهر کرد که بر نگین انگشتر نقره‌ای‌اش در سه سطر، از پایین به بالا، «محمد، رسول، الله» نوشته شده بود. فرستادگانی که قرار بود نزد پادشاهان بروند، به معجزۀ سرور ما، پیامبر، بامدادان در حالی از خواب برخاستند که زبان کشوری را که به آن‌جا می‌رفتند، آموخته بودند.2

نامه به نجاشی اصحمه

حضرت عمرو بن امیه که قرار بود به حبشه برود، می‌بایست از نجاشی اصحمه نیز بخواهد که اصحاب کرامی را که پیش‌تر به آن‌جا هجرت کرده بودند، به مدینه بفرستد. سرور ما رسول الله دو نامه برای نجاشی فرستاده بود. عمرو بن امیه در اندک زمانی به حبشه رسید و به حضور پادشاه، نجاشی اصحمه، رفت. نخست نامۀ اول را تقدیم کرد. نجاشی از تخت خود پایین آمد، نامه را با احترام و محبتی بسیار بزرگ گرفت، بوسید و بر چهره و چشمانش مالید و سپس آن را گشود و دستور داد تا بخوانند: «بسم الله الرحمن الرحیم! از محمد علیه السلام، رسول الله تعالی، به نجاشی اصحمه، پادشاه حبشه!… سلام بر کسی که از هدایت پیروی کند!…

«ای پادشاه! من تو را به ایمان به الله تعالی که همتا و شریکی ندارد، به عبادت او، به پیروی از من و به باور داشتن آنچه الله تعالی به من فرستاده است، دعوت می‌کنم؛ زیرا من رسول الله تعالی هستم که به تبلیغ این‌ها مأمورم» پیامبر محبوب ما محمد علیه السلام

یکی از نامه‌هایی که سرور ما رسول الله (صلی الله علیه وسلم)

به پادشاهان فرستاد

بر مُهری که در پایین سمت چپ نامه است، عبارت‌های «محمد، رسول، الله»
در سه سطر، از پایین به بالا، نوشته شده است.
این مُهر که بر نگین انگشتری نقره‌ای کنده شده بود،
پای هر نامۀ دعوتی که فرستاده می‌شد، زده می‌شد.
رسول الله (صلی الله علیه وسلم) این انگشتر را به‌عنوان مُهر شاهانه
تا هنگامی که به آخرت تشریف برد، به کار می‌برد.
پس از آن، مُهر روزگار خلافت حضرت ابوبکر، سپس حضرت عمر
و در مرتبۀ سوم حضرت عثمان شد. حضرت عثمان تنها شش ماه آن را به کار برده توانست.
روزی انگشتر از انگشت خلیفه لغزید و در چاه اَریس افتاد.
با همۀ جست‌وجوها، به هیچ روی یافته نشد.

ای پادشاه! سلامتی تو را خواهانم و به‌خاطر نعمت‌هایی که به تو داده است، الله تعالی را حمد می‌گویم. جز او هیچ معبودی نیست. او ملک است (در همۀ کائنات تنها اوست که تصرف دارد). قدوس است (از هر عیب و نقصی پاک است). سلام است (بندگانش را از همۀ خطرها به سلامت نگه می‌دارد). مؤمن است (امان‌دهنده است). مهیمن است (بر همه‌چیز نگهبان است و همه‌چیز را نگه می‌دارد).

گواهی می‌دهم که عیسی (علیه السلام) روح و کلمۀ الله تعالی است که آن را به مریم، آن بانوی بسیار پاک و پاک‌دامن که از همۀ زندگی دنیا یکسره کناره گرفته بود، القا فرمود؛ بدین‌سان او به عیسی باردار شد. الله تعالی همان‌گونه که آدم را با قدرت خود آفرید، عیسی را نیز چنان آفرید.

ای پادشاه! من تو را به ایمان به الله تعالی که همتا و شریکی ندارد، به عبادت او، به پیروی از من و به باور داشتن آنچه الله تعالی به من فرستاده است، دعوت می‌کنم؛ زیرا من رسول الله تعالی هستم که به تبلیغ این‌ها مأمورم. اکنون من تبلیغی را که بر تو لازم بود، انجام داده و نصیحتی را که سعادت دنیا و آخرت را فراهم می‌سازد، کرده‌ام. نصیحت مرا بپذیرید! سلام بر کسانی که هدایت یافته و به راه راست رسیده‌اند.»

پادشاه اصحمه که نامۀ رسول اکرم صلی الله علیه وسلم را با ادب و فروتنی بزرگی شنید، بی‌درنگ کلمۀ شهادت را بر زبان آورد و مسلمان شد:

«اشهد ان لا اله الا الله واشهد ان محمدا عبده ورسوله.» سپس گفت: «سوگند می‌خورم که او همان پیامبری است که یهودیان و مسیحیان، که اهل کتاب‌اند، چشم به راه آمدنش بودند و پیامبران پیشین آمدنش را مژده داده بودند. اگر امکان رفتن به نزدش را می‌داشتم، بی‌گمان می‌رفتم و به شرف خدمتش می‌رسیدم!» نامه را با احترام در صندوقچۀ زیبایی نهاد و گفت: «تا این نامه‌ها در این‌جاست، خیر و برکت از حبشه نخواهد رفت.»3 نجاشی اصحمه فرمان‌هایی را که در نامۀ دوم آمده بود، با احترام خواند و به فرمان پیامبر، مادر ما ام حبیبه، همسر مبارک پیامبر محبوب ما، را به نکاح رسول اکرم درآورد. سپس مادر ما ام حبیبه و اصحاب کرامی را که آن‌جا بودند، نزدیک به دو ماه میزبانی کرد و آن‌گاه آنان را با هدیه‌های بسیار بر کشتی‌ها سوار کرد و به مدینه فرستاد. در نامه‌ای که فرستاد، خبر می‌داد که ایمان آورده است.

نامه به هرقل، امپراتور روم

حضرت دحیۀ کلبی نیز برای دعوت امپراتور روم به اسلام مأمور شده بود. قرار بود نامه را به حارث، پادشاه غسان در بُصری، بدهد تا او آن را نزد هرقل، امپراتور روم، بفرستد. حضرت دحیه نامۀ دعوت سرور ما، پیامبر صلی الله علیه وسلم، را با احترامی بزرگ گرفت و به‌شتاب به بصری آمد. با حارث دیدار کرد و ماجرا را بازگفت. حارث، عدی بن حاتم را که هنوز مسلمان نشده بود، همراه دحیه کرد و او را نزد هرقل که در آن هنگام در قدس بود، فرستاد. هر دو با هم به قدس آمدند و برای دیدار با امپراتور به رایزنی پرداختند. مردان امپراتور به او گفتند: «هنگامی که به حضور قیصر می‌روی، سر به زیر راه خواهی رفت و چون نزدیک شدی، به خاک خواهی افتاد و سجده خواهی کرد. تا اجازۀ برخاستن از سجده را به تو ندهد، هرگز سر از زمین برنخواهی داشت.» این سخنان بر حضرت دحیه گران آمد و به آنان گفت: «ما مسلمانان جز الله تعالی برای هیچ‌کس سجده نمی‌کنیم. افزون بر این، سجده کردن انسان برای انسان مخالف آفرینش اوست.» آن‌گاه مردان قیصر گفتند: «پس قیصر هرگز نامه‌ای را که آورده‌ای نمی‌پذیرد و تو را از حضور خود می‌راند.» حضرت دحیه گفت: «پیامبر ما محمد علیه السلام نه تنها اجازه نمی‌دهد کسی برایش سجده کند، بلکه حتی نمی‌گذارد کسی اندکی در برابرش خم شود. هر کس بخواهد با او دیدار کند، هرچند غلام باشد، به او توجه می‌کند؛ به حضور خود می‌پذیرد، دردش را می‌شنود، رنجش را برطرف می‌سازد و دلش را به دست می‌آورد. ازاین‌رو همۀ کسانی که از او پیروی می‌کنند، آزاده و باشرف‌اند.»

«سوگند می‌خورم که او همان پیامبری است که یهودیان و مسیحیان، که اهل کتاب‌اند، چشم به راه آمدنش بودند و پیامبران پیشین آمدنش را مژده داده بودند» نجاشی اصحمه (رحمة الله علیه)

یکی از کسانی که این سخنان را می‌شنید، گفت: «حال که برای قیصر سجده نخواهی کرد، راه دیگری نشانت می‌دهم تا بتوانی وظیفه‌ای را که بر عهده گرفته‌ای به جا آوری. قیصر در برابر کاخ جایی دارد که در آن آسایش می‌کند. هر روز پس از نیم‌روز به این حیاط بیرون می‌آید و در آن‌جا گشت می‌زند. در آن‌جا منبری هست؛ اگر بر آن نوشته‌ای باشد، نخست آن را برمی‌دارد و می‌خواند و سپس آسایش می‌کند. تو نیز اکنون برو، نامه را بر آن منبر بگذار و بیرون منتظر بمان. چون نامه را ببیند، تو را فرا می‌خواند. آن‌گاه وظیفه‌ات را به جا می‌آوری.»

آن‌گاه حضرت دحیه نامه را در جایی که گفته شده بود، گذاشت. هرقل نامه را برگرفت و ترجمانی خواست که عربی بداند. ترجمان به خواندن نامۀ سرور ما رسول الله آغاز کرد. در بالای نامه چنین نوشته بود: «بسم الله الرحمن الرحیم! از محمد (علیه السلام)، رسول الله تعالی، به هِرَقل، بزرگ رومیان.» یَنّاق، برادرزادۀ هرقل، از این‌که نامه چنین آغاز شده بود، سخت خشمگین شد و مشت سختی بر سینۀ ترجمان زد. ترجمان از شدت مشت بر زمین افتاد و نامۀ مبارک از دستش افتاد. چون هرقل از ینّاق پرسید: «چرا چنین کردی!»، او گفت: «نامه را نمی‌بینی؟ هم نامه را پیش از نام تو با نام خودش آغاز کرده و هم نگفته است که تو پادشاهی؛ گفته است: ‹به هرقل، بزرگ رومیان›. چرا ننوشته است ‹پادشاه رومیان› و چرا نخست با نام تو آغاز نکرده است؟ نامۀ او امروز خوانده نمی‌شود.»

آن‌گاه هرقل گفت: «والله، تو یا بسیار بی‌خردی یا دیوانه‌ای بزرگ. نمی‌دانستم که چنینی. می‌خواهی پیش از آن‌که ببینم در نامه چیست، آن را پاره کنم و دور اندازم؟ به جانم سوگند که اگر او، چنان‌که می‌گوید، رسول الله باشد، حق دارد که در نامه‌اش نام خود را پیش از نام من بنویسد و مرا بزرگ رومیان بخواند. من تنها صاحب آنانم، پادشاه‌شان نیستم.» و ینّاق را از حضور خود راند. سپس کسی را به نام اُسقُف که داناترین مسیحیان، رئیس آنان و مشاور خودش بود، فراخواند و دستور داد تا نامه را بخوانند. در ادامۀ نامه چنین فرموده شده بود: «سلام بر کسانی که از هدایت الله تعالی پیروی کنند و به راه راست برسند!» پس از آن: (ای بزرگ رومیان!) تو را به اسلام دعوت می‌کنم. اسلام را بپذیر تا به سلامت برسی. مسلمان شو تا الله تعالی به تو دو برابر پاداش دهد. اگر روی بگردانی، گناه همۀ مسیحیان بر گردن توست. «(ای رسول من!) بگو: ‹ای اهل کتاب (یهودیان و مسیحیان)، به سوی کلمه‌ای بیایید که میان ما و شما یکسان است: این‌که جز الله تعالی هیچ چیزی را نپرستیم، هیچ چیزی را شریک او قرار ندهیم و جز الله تعالی، هیچ‌کس از میان خودمان را پروردگار آفریننده نشناسیم. اگر از این سخن روی گرداندند، بگویید: گواه باشید که ما مسلمانان راستینیم.›»4

هنگامی که نامۀ رسول اکرم صلی الله علیه وسلم خوانده می‌شد، از پیشانی هرقل دانه‌های عرق فرو می‌ریخت. چون نامه به پایان رسید، گفت: «پس از سلیمان علیه السلام، نامه‌ای ندیده بودم که این‌گونه با ‹بسم الله الرحمن الرحیم› آغاز شود.» چون هرقل نظر اسقف را در این باره پرسید، اسقف گفت:

«والله، او همان پیامبری است که موسی و عیسی (علیهما السلام) آمدنش را به ما مژده داده‌اند. ما خود نیز چشم به راه آمدنش بودیم.»

هرقل پرسید: «در این کار به من چه سفارش می‌کنی، چه را مناسب می‌دانی؟» اسقف پاسخ داد: «مناسب می‌دانم که از او پیروی کنی.» هرقل گفت: «آنچه را تو می‌گویی، بسیار خوب می‌دانم؛ اما توان آن را ندارم که از او پیروی کنم و مسلمان شوم؛ زیرا هم پادشاهی‌ام از دست می‌رود و هم مرا می‌کشند.» آن‌گاه حضرت دحیه و عدی بن حاتم را فراخواند. عدی گفت: «ای پادشاه! این مردی که در کنار من است و از عرب‌های صاحب گوسفند و شتر است، از رویداد شگفتی سخن می‌گوید که در سرزمینش روی داده است.» چون هرقل پرسید: «رویدادی که در سرزمین‌تان روی داده چیست؟»، حضرت دحیه گفت: «در میان ما مردی پدید آمده و اعلام کرده که پیامبر است. گروهی از مردم از او پیروی می‌کنند و گروهی با او مخالفت می‌ورزند. میان ما که ایمان آورده‌ایم و آنان که ایمان نیاورده‌اند، جنگ‌هایی روی می‌دهد.»

پس از آن هرقل به پژوهش دربارۀ سرور ما، پیامبر، آغاز کرد. به والی شام فرمان داد تا کسی را از همان تبار رسول اکرم بیابند. در این میان به عالمی در رُم که دوستش بود و عبری می‌دانست نیز نامه نوشت و این مسئله را پرسید. از دوستش در رُم نامه‌ای رسید که خبر می‌داد آن ذاتی که از او سخن گفته، پیامبر آخرالزمان است. والی شام نیز با کاروانی از قریش که برای تجارت رفته بود، روبه‌رو شد. در میان آنان ابوسفیان، رئیس قریش، نیز بود که هنوز مسلمان نشده بود. ابوسفیان می‌گوید: «هنگامی که در غزه بودیم، والی شام از سوی هرقل چنان آمد که گویی بر ما حمله می‌کند و پرسید: ‹آیا شما از قوم آن مردی هستید که در حجاز است؟› گفتیم: ‹آری.› گفت: ‹بیایید، با ما نزد امپراتور خواهید رفت.›» ابوسفیان و همراهانش را به شام برد. والی شام ابوسفیان و همراهانش را به حضور هرقل برد. در این هنگام هرقل در قدس، در بیت‌المقدس، بود. با وزیرش نشسته و تاج بر سر نهاده بود. هرقل ابوسفیان و نزدیک به سی تن از مکیان را که همراهش بودند، در آن‌جا پذیرفت.

ترجمانی فراخواند و از آنان پرسید: «کدام‌یک از شما از نظر نسب به آن کسی که می‌گوید پیامبر است، نزدیک‌تر است؟» ابوسفیان پاسخ داد: «از نظر نسب، نزدیک‌ترین کس به او منم.» هرقل خواست که ابوسفیان را نزدیکش بیاورند و به دیگران گفت که پشت سر ابوسفیان بایستند. چون هرقل پرسید: «درجۀ خویشاوندی‌تان چیست؟»، گفت: «پسر کاکای من است.» (زیرا پدرکلان ابوسفیان امیه و پدرکلان رسول الله عبدالمطلب است. پدرکلان‌هایشان کاکازاده‌اند؛ ازاین‌رو گفت: «پسر کاکای من است». نسب‌شان در عبد مناف، پدرکلانِ پدرکلان‌شان، به هم می‌رسد.) ابوسفیان هرچند در آغاز دروغ گفت، از تهدید پادشاه ترسید و دیگر دروغ گفته نتوانست.

«والله، او همان پیامبری است که موسی و عیسی (علیهما السلام) آمدنش را به ما مژده داده‌اند. ما خود نیز چشم به راه آمدنش بودیم» اسقف قدس

سپس میان‌شان این گفت‌وگو درگرفت. هرقل: – نسب کسی که می‌گوید پیامبر است، در میان شما چگونه است؟ – او از بهترین نسب روزگار است و از نظر نسب برگزیده‌ترین ماست. – آیا پیش از او در میان شما کسی دعوی پیامبری کرده است؟ – نه، نکرده است. – آیا در میان نیاکانش پادشاهی بوده است؟ – نه. – آیا بزرگان مردم از او پیروی می‌کنند یا تنگدستان و ناتوانان؟ – پیروانش تنگدستان، ناتوانان، جوانان و زنان‌اند. از سالخوردگان و بزرگان قومش کسی چندان از او پیروی نکرده است. – آیا پیروانش رو به افزایش‌اند یا رو به کاهش؟ – رو به افزایش‌اند. – آیا کسی هست که پس از درآمدن به دینش، از آن ناخشنود شده یا به خشم آمده و برگشته باشد؟ – نیست. – آیا پیش از آن‌که بگوید پیامبر است، هرگز دیده شده که دروغ بگوید؟ – نه. – آیا آن پیامبر هرگز پیمانش را شکسته یا بر سر قولش نایستاده است؟ – نه، چنین نشده است؛ اما اکنون ما با او پیمان بسته‌ایم که مدتی از جنگ دست بکشیم و نمی‌دانیم که او در این مدت چه خواهد کرد. – او شما را به چه فرمان می‌دهد؟ – فرمان می‌دهد که تنها الله یکتا را عبادت کنیم و هیچ چیزی را شریک او نسازیم. ما را از پرستیدن آنچه نیاکان ما می‌پرستیدند (بت‌ها) بازمی‌دارد. به نماز خواندن، راستی، یاری به تنگدستان، پرهیز از حرام‌ها، وفا به عهد، خیانت نکردن در امانت و دیدار خویشاوندان فرمان می‌دهد. این گفت‌وگوها در بیت‌المقدس انجام شد و نامۀ مبارک رسول الله صلی الله علیه وسلم خوانده شد. چون هرقل نامه را بوسید، بر چشمانش مالید و بر سرش نهاد، هیاهو در میان رومیان بیشتر شد.

قیصر فرمان داد که ابوسفیان و قریشیانی را که همراهش بودند، بیرون ببرند. ابوسفیان که هنوز مسلمان نشده بود، در آن‌جا سوگند خورده و گفته بود که باور دارد دعوت پیامبر محبوب ما به پیروزی خواهد انجامید. حضرت دحیه با چهرۀ مبارک و زیبا و آواز شیرینش در برابر هرقل ایستاد و گفت: «ای قیصر! مرا از بصری کسی (حارث) نزد تو فرستاده که از تو بهتر است. به الله تعالی سوگند می‌خورم که آن ذاتی (رسول الله) که مرا نزد او فرستاده است، هم از او و هم از تو بهتر است. تو باید سخنان مرا با فروتنی بشنوی و نصیحت‌هایی را که داده می‌شود، بپذیری؛ زیرا اگر فروتنی کنی، نصیحت‌ها را درمی‌یابی، و اگر نصیحت‌ها را نپذیری، منصف نتوانی بود!»

چون هرقل گفت: «ادامه بده»، حضرت دحیه گفت: «پس من تو را به ایمان آوردن به الله تعالی دعوت می‌کنم که عیسی علیه السلام برای او نماز گزارده است. تو را به ایمان به این پیامبر اُمّی دعوت می‌کنم که پیش‌تر موسی علیه السلام و پس از او عیسی علیه السلام آمدنش را مژده داده و از آن خبر داده‌اند. اگر در این باره چیزی می‌دانی و می‌خواهی سعادت دنیا و آخرت را به دست آوری، آن‌ها را پیش چشمانت بیاور؛ وگرنه سعادت آخرت را از دست می‌دهی و در کفر و شرک می‌مانی. این را نیز نیک بدان که الله تعالی، که پروردگار توست، ستمگران را هلاک می‌کند و نعمت‌ها را دگرگون می‌سازد.»

هرقل گفت: «من هیچ نوشته‌ای را که به دستم برسد، ناخوانده رها نمی‌کنم و هیچ عالمی را که نزدم بیاید، تا آنچه را نمی‌دانم از او نپرسم و نیاموزم، رها نمی‌کنم. از این کار جز خیر و نیکی نمی‌بینم. به من مهلت ده تا بیندیشم و حقیقت را بیابم.» هرقل سپس حضرت دحیه را نزد خود خواند و تنها با او سخن گفت و آنچه را در دل داشت، چنین آشکار کرد: «من می‌دانم آن ذاتی که تو را فرستاده، پیامبر آخرالزمان است که آمدنش در کتاب‌ها مژده داده شده و چشم به راه آمدنش بوده‌اند. اما اگر از او پیروی کنم، می‌ترسم رومیان مرا بکشند. تو را نزد صفاطِر می‌فرستم که بزرگ‌ترین عالم آنان است و بیش از من به او اعتبار می‌دهند. همۀ مسیحیان پیرو او هستند. اگر او ایمان بیاورد، همۀ رومیان ایمان می‌آورند. آن‌گاه من نیز آنچه را در دل دارم و اعتقادم را آشکار می‌کنم.»

پس از آن هرقل نامه‌ای نوشت و به حضرت دحیه داد و او را نزد صفاطر فرستاد.

صفاطر راهب

سرور ما رسول الله به صفاطر نیز نامه فرستاده بود. صفاطر چون نامه‌ها را خواند و صفات سرور ما، پیامبر، را شنید، گفت که هیچ شکی نیست که او همان پیامبر آخرالزمان است که حضرت موسی و حضرت عیسی آمدنش را خبر داده‌اند، و ایمان آورد. به خانه‌اش رفت، در به روی خود بست و سه هفته به موعظه‌هایی که هر یکشنبه می‌کرد، بیرون نیامد. مسیحیان فریاد زدند: «صفاطر را چه شده است که از هنگامی که با آن عرب دیدار کرده، بیرون نمی‌آید؟ او را می‌خواهیم!»

صفاطر جامۀ سیاه کشیشی‌اش را از تن بیرون کرد، جامۀ سفید پوشید و با عصایش به کلیسا آمد. مردم شهر را گرد آورد و سپس برخاست و گفت: «ای مسیحیان! بدانید که از احمد (علیه السلام) به ما نامه‌ای آمده است. ما را به دین حق دعوت کرده است. من آشکارا می‌دانم و باور دارم که او رسول بر حق الله تعالی است.» مسیحیان چون این را شنیدند، بر صفاطر هجوم بردند و با زدن او را شهید کردند. حضرت دحیه آمد و ماجرا را به هرقل خبر داد.

هرقل گفت: «آیا به تو نگفتم؟ صفاطر نزد مسیحیان از من محبوب‌تر و عزیزتر است. اگر بشنوند، مرا نیز مانند او می‌کشند.» در خبری که بخاری در صحیح خود آورده و زُهری روایت کرده، چنین آمده است: «هرقل در کاخ خود در حمص بزرگان روم را فراخواند و فرمان داد درها را ببندند. سپس بر جای بلندی رفت و گفت: ‹ای جماعت روم! آیا می‌خواهید به سعادت و آرامش برسید، فرمانروایی‌تان پایدار بماند و از آنچه حضرت عیسی گفته است، پیروی کنید؟› رومیان پرسیدند: ‹ای پادشاه ما! برای به دست آوردن این‌ها چه کنیم؟› هرقل گفت: ‹ای جماعت روم! من شما را برای کاری نیک گرد آوردم. نامۀ حضرت محمد به من رسیده است؛ مرا به دین اسلام دعوت می‌کند. والله، او همان پیامبری است که پیوسته چشم به راه آمدنش بودیم، او را در کتاب‌های خود نوشته یافته‌ایم و نشانه‌هایش را می‌دانیم. بیایید از او پیروی کنیم و در دنیا و آخرت به سلامت برسیم.› آن‌گاه همه سخنان زشت گفتند و غرولندکنان به سوی درها دویدند تا بیرون بگریزند؛ اما چون درها بسته بود، بیرون رفته نتوانستند. هرقل چون این رفتار رومیان را دید و دریافت که چنین از اسلام می‌گریزند، از جان خود ترسید و گفت: ‹ای جماعت روم! سخنانی که گفتم، برای آزمودن پایبندی شما به دین‌تان بود. پایبندی‌تان را به دین‌تان و رفتاری را که مرا شاد ساخت، به چشم خود دیدم.› آن‌گاه رومیان برای هرقل سجده کردند و چون درهای کاخ گشوده شد، بیرون رفتند و رفتند.»5 هرقل حضرت دحیه را فراخواند و آنچه را روی داده بود بازگفت. هدیه‌هایی یکی از دیگری گران‌بهاتر به او داد. افزون بر این، نامه‌ای به سرور ما، پیامبر صلی الله علیه وسلم، نوشت و نامه‌اش و هدیه‌هایی را که آماده کرده بود، به‌وسیلۀ حضرت دحیه برای پیامبر محبوب ما فرستاد.

«هیچ شکی نیست که او همان پیامبر آخرالزمان است که حضرت موسی و حضرت عیسی آمدنش را خبر داده‌اند» صفاطر راهب

هرقل می‌خواست مسلمان شود، اما از ترس مقام و مرگ ایمان نیاورد. در نامه‌ای که به سرور ما، پیامبر، نوشت، چنین آمده بود: «به محمد، رسول الله، که حضرت عیسی به او مژده داده است، از قیصر، پادشاه روم! فرستاده‌ات با نامه‌ات نزد من آمد. گواهی می‌دهم که تو رسول بر حق الله هستی. ما خود تو را در انجیل نوشته یافته‌ایم و حضرت عیسی آمدن تو را به ما مژده داده بود. رومیان را به ایمان آوردن به تو دعوت کردم، اما به آن تن ندادند. اگر سخنم را می‌پذیرفتند، بی‌گمان برای‌شان بهتر می‌بود. من بسیار آرزو دارم که در کنار تو باشم، خدمتت کنم و پاهایت را بشویم.» حضرت دحیه از نزد هرقل جدا شد و به حِسمی آمد. در راه، در وادی شَنار، یکی از وادی‌های جُذام، هُنَید بن عوص، پسرش و مردانش حضرت دحیه را غارت کردند و جز جامه‌های کهنه‌اش هرچه داشت گرفتند. در این ناحیه، ضُبَیب بن رفاعه بن زید و قومش اسلام را پذیرفته بودند. چون دحیه نزد آنان آمد و ماجرا را بازگفت، آنان بر هنید بن عوص و قبیله‌اش تاختند و همۀ کالاها را پس گرفتند.

بعدها سرور ما رسول الله زید بن حارثه را به سوی هنید بن عوص و مردانش فرستاد و همۀ کسانی که در آن سرزمین بودند، ایمان آوردند. حضرت دحیه چون به مدینه رسید، بی‌آن‌که به خانه‌اش سر بزند، یکراست به در خانۀ حبیب اکرم رفت و در را کوبید. پیامبر ما پرسید: «کیست؟» دحیه گفت: «دحیۀ کلبی.» سرور عالمیان فرمود: «داخل شو.» حضرت دحیه داخل شد و آنچه را روی داده بود با همۀ جزئیاتش بازگفت و نامۀ هرقل را برای سرور ما، پیامبر، خواند. آن حضرت فرمود: «او هنوز مدتی دیگر (در پادشاهی) خواهد ماند. تا نامۀ من نزد آنان باشد، پادشاهی‌شان پایدار خواهد ماند.»

با آن‌که هرقل در نامه‌اش نوشته بود که به پیامبر ما ایمان آورده است، سرور ما رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «دروغ می‌گوید؛ از دین خود برنگشته است.» هرقل نامۀ پیامبر محبوب ما را در پارچه‌ای از اطلس ابریشمی پیچید و در صندوقچۀ گردی از طلا نگه داشت. خاندان هرقل این نامه را نگه داشتند و آن را از همه پنهان می‌کردند. می‌گفتند و باور داشتند که تا این نامه در دست‌شان باشد، پادشاهی‌شان پایدار خواهد ماند. و به‌راستی چنین هم شد.6