گاه‌شمار

یادداشت: (ب) سال‌های بعثت، (م) سال‌های میلادی و (ه) سال‌های هجری را نشان می‌دهد.

م. ۵۷۰ ازدواج حضرت عبدالله و حضرت آمنه. انتقال نور مبارک پیامبر محبوب ما به مادرش (جمادی‌الاولی / جولای). سال فراوانی. وفات حضرت عبدالله، پدر رسول الله (رجب / سپتمبر).

۵۷۱ واقعۀ فیل (محرم / فبروری). ولادت سلطان کائنات، محمد علیه السلام (۱۲ ربیع‌الاول، دوشنبه / ۲۰ اپریل؛ ۵۳ (به حساب شمسی ۵۱) سال پیش از هجرت، ۵۵ روز پس از واقعۀ فیل). سپرده شدنش به دایه‌اش حلیمه (ربیع‌الآخر).

۵۷۳ تولد حضرت ابوبکر رضی الله عنه.

۵۷۶ آورده شدنش به مکه به دست دایه‌اش و سپرده شدنش به مادرش آمنه.

۵۷۷ وفات آمنه، مادر پیامبر محبوب ما، در ابواء. سپردن رسول الله در مکه به پدرکلانش عبدالمطلب به دست ام ایمن. تولد حضرت عثمان رضی الله عنه.

۵۷۹ وفات پدرکلانش عبدالمطلب و سپرده شدنش به کاکایش ابوطالب.

۵۸۳ به راه افتادنش با کاکایش ابوطالب همراه کاروان تجارتی شام و بازگشتنش از بُصری. تولد حضرت عمر رضی الله عنه.

۵۸۸ رفتنش با کاکایش زبیر به یمن.

۵۹۱ رفتنش با حضرت ابوبکر به شام. پیوستن رسول الله به پیمان حلف‌الفضول.

۵۹۵ رفتنش با کاروان تجارتی حضرت خدیجه به شهر بُصری.

۵۹۶ ازدواجش با حضرت خدیجه.

۵۹۹ تولد حضرت علی رضی الله عنه.

۶۰۰ خطابۀ قس بن ساعده در بازار عکاظ که در آن به پیامبری رسول الله مژده داد.

۶۰۵ داوری‌اش در هنگام ترمیم کعبه برای نهادن حجرالاسود در جایش.

ب. ۱/۶۱۰ بعثت: ابلاغ پیامبری‌اش در چهل‌سالگی (۱۷ رمضان، دوشنبه). نخستین وحی در غار کوه حرا (جبل‌النور) (نزول پنج آیۀ نخست سورۀ علق) (رمضان / اگست).

۲/۶۱۱ رفتن‌های پیاپی سرور ما، پیامبر، به غار کوه حرا به آرزوی دیدن جبرئیل علیه السلام، پس از آن‌که وحی مدتی قطع شد. آمدن اسرافیل علیه السلام و یاد دادن برخی چیزها به ایشان.

۳/۶۱۲ نخستین مسلمانان: حضرت خدیجه، ابوبکر صدیق، علی بن ابی‌طالب، زید بن حارثه (و همسرش ام ایمن)، عثمان بن عفان، طلحه بن عبیدالله، زبیر بن عوام، عبدالرحمن بن عوف، سعد بن ابی‌وقاص.

۴/۶۱۳ دعوت رسول الله از بشریت به اسلام، با آغاز از خویشاوندان نزدیکش. آغاز آزار و شکنجۀ مسلمانان از سوی مشرکان. نخستین شهیدان: حضرت یاسر، پسرش حضرت عبدالله و همسرش حضرت سمیه. تولد حضرت عایشه رضی الله عنها.

۵/۶۱۴ نخستین هجرت به حبشه (رجب / می). بازگشت مهاجران از حبشه به مکه (شوال / جولای).

۶/۶۱۵ مسلمان شدن حضرت حمزه. مسلمان شدن حضرت عمر. هجرت دوم به حبشه. بیرون آمدن رسول الله و مسلمانان از دارالارقم.

۷/۶۱۶ آغاز محاصره (محرم).

۸/۶۱۷ بازگشت حضرت عثمان و همسرش حضرت رقیه از حبشه.

۹/۶۱۸ معجزۀ شق‌القمر: دو نیم شدن ماه با اشارۀ رسول الله.

۱۰/۶۱۹ برداشته شدن محاصره.

۱۰/۶۲۰ وفات ابوطالب (۷ رمضان / اپریل). وفات مادر ما حضرت خدیجه (۱۰ رمضان / اپریل). ازدواج رسول الله با حضرت سوده بنت زمعه (رمضان / می). رفتن رسول الله با زید بن حارثه به طائف (شوال / می). پذیرفتن اسلام از سوی جنیان نصیبین. بازگشت رسول الله از طائف به مکه (۲۳ ذوالقعده). دیدار عقبه (۱۰ ذوالحجه / ۱۷ جولای).

۱۱/۶۲۱ معجزۀ معراج و فرض شدن نمازهای پنج‌گانه (۲۷ رجب). امامت جبرئیل علیه السلام برای رسول الله در کنار در کعبۀ شریف به مدت دو روز. [برای تاریخ معراج روایت‌های دیگری نیز هست. معراج بارها روی داده است. یکی از آن‌ها در بیداری و با جسد شریف و مبارک ایشان بود. دیگرها تنها با روح مبارک ایشان بود.]

بسته شدن عقد نکاح رسول الله با حضرت عایشه (شوال). بیعت نخست عقبه (۱۰ ذوالحجه / ۶ جولای، دوشنبه). فرستادن مصعب بن عمیر از سوی رسول الله به مدینه برای آموزش اسلام.

۱۲/۶۲۲ سنة السرور (سال شادی): پذیرفتن اسلام از سوی بیشتر مردم مدینه. بیعت دوم عقبه (۱۲ ذوالحجه / ۲۸ جون، دوشنبه).

۱۳/۱/۶۲۲ سال سیزدهم بعثت، سال یکم هجرت و سال ۶۲۲ میلادی. سال هجری: آغاز سال هجری قمری مسلمانان (۱ محرم / ۱۶ جولای). سنة الاذن: اجازه یافتن مسلمانان برای هجرت از مکه به مدینه. گرد آمدن مشرکان در دارالندوه و تصمیم‌شان به کشتن رسول الله (۲۵ صفر / ۸ سپتمبر). هجرت: حرکت رسول الله با حضرت ابوبکر به سوی غار ثور (۲۶ صفر، پنجشنبه / ۹ سپتمبر). به راه افتادن‌شان از غار کوه ثور به سوی مدینه (۱ ربیع‌الاول، دوشنبه / ۱۳ سپتمبر). رسیدن‌شان به دهکدۀ قبا (۸ ربیع‌الاول، دوشنبه / ۲۰ سپتمبر). ساختن مسجد قبا (۸–۱۱ ربیع‌الاول / ۲۰–۲۳ سپتمبر). امامت نخستین نماز جمعه از سوی رسول الله در نمازگاه وادی رانونا، میان قبا و مدینه (۱۲ ربیع‌الاول، جمعه / ۲۴ سپتمبر). رسیدن به مدینه (۱۲ ربیع‌الاول، جمعه / ۲۴ سپتمبر). مهمان شدن‌شان در خانۀ ابوایوب انصاری. آغاز ساختن مسجد نبوی (ربیع‌الاول / سپتمبر). آمدن اعضای خانواده به مدینه. آغاز گفتن اذان محمدی پنج وقت در روز. مسلمان شدن سلمان فارسی.

ه. ۱/۶۲۳ برقراری برادری میان مهاجران و انصار. نخستین پیمان نوشته شده: سند مدینه و تعیین وادی مدینه به‌عنوان حرم (رمضان / مارچ). اجازه یافتن جنگ. نخستین سریه: سریۀ حضرت حمزه به عیص / سیف‌البحر (رمضان / مارچ). پایان یافتن ساختن مسجد نبوی (شوال / اپریل). برپایی صُفّه در مسجد نبوی. برپایی بازار و جای خرید و فروش در مدینه. نخستین سرشماری مسلمانان. سفر عبیده بن حارث به رابغ (شوال / اپریل).

سریۀ سعد بن ابی‌وقاص به خرّار (ذوالقعده / می). وفات اسعد بن زراره، براء بن معرور و کلثوم بن هدم. وفات عثمان بن مظعون و اختصاص جنة‌البقیع به گورستان (ذوالحجه / جون).

۲/۶۲۳ نخستین روزۀ رسول الله در روز عاشورا (۱۰ محرم / ۱۴ جولای). نخستین غزوه: غزوۀ ابواء (ودّان) (۱۲ صفر / ۱۵ اگست). غزوۀ بواط (۱ ربیع‌الاول / ۲ سپتمبر). غزوۀ بدر نخست / صفوان (ربیع‌الاول / سپتمبر). غزوۀ ذوالعشیره (۱ جمادی‌الاولی / ۳۱ اکتوبر).

۲/۶۲۴ سریۀ عبدالله بن جحش به بطن نخله (۲۰ رجب / ۱۷ جنوری). بسته شدن عقد نکاح حضرت علی و حضرت فاطمه (رجب / جنوری). گردانده شدن قبله از مسجدالاقصی به مسجدالحرام / کعبه (۱۱ شعبان، سه‌شنبه / ۷ فبروری). فرض شدن روزه (شعبان / فبروری). آغاز خواندن نماز تراویح (۱ رمضان / ۲۶ فبروری). بازگشت ۳۳ تن دیگر از اصحابی که در حبشه بودند، پیش از بدر به مکه؛ از آنان ۲ تن در مکۀ مکرمه وفات یافتند، ۷ تن به دست مشرکان زندانی شدند و ۲۴ تن به مدینۀ منوره رسیدند و در غزوۀ بدر شرکت کردند. غزوۀ بدر (۱۲ رمضان / ۱۳ مارچ). کشته شدن ابوجهل. وفات حضرت رقیه، دختر رسول الله (رمضان / مارچ). فرض شدن زکات (رمضان / مارچ). امر شدن صدقۀ فطر (فطریه) (رمضان / مارچ). نخستین عید رمضان و خواندن نماز عید (۱ شوال / ۲۷ مارچ). ازدواج رسول الله با حضرت عایشه (شوال / اپریل). مورد حمله قرار گرفتن حضرت زینب هنگام آمدن از مکه به مدینه (آغاز شوال / مارچ). غزوۀ قرقرة‌الکدر (۵ شوال / ۳۱ مارچ). غزوۀ بنی‌قینقاع (۱۵ شوال / ۱۰ اپریل). غزوۀ سویق (۵ ذوالحجه / ۲۹ می). ازدواج حضرت علی و حضرت فاطمه (ذوالحجه / می). درک نخستین عید قربان (۱۰ ذوالحجه / ۳ جون).

۳/۶۲۴ کشته شدن کعب بن اشرف (۴ ربیع‌الاول / ۲۵ اگست). غزوۀ انمار (غطفان، ذی‌امر) (۱۲ ربیع‌الاول / ۲ سپتمبر). غزوۀ بحران (نجران) (۶ جمادی‌الاولی / ۲۵ اکتوبر). ازدواج حضرت عثمان با حضرت ام کلثوم (جمادی‌الآخره).

۳/۶۲۵ ازدواج رسول الله با حضرت حفصه (شعبان / جنوری). تولد حضرت حسن (۱۵ رمضان / ۱ مارچ).

غزوۀ احد (۷ شوال، شنبه / ۲۳ مارچ). غزوۀ حمراءالاسد (۱۶ شوال / ۱ اپریل).

۴/۶۲۵ کشته شدن خالد بن سفیان به دست عبدالله بن انیس (۵ محرم / ۱۷ جون). واقعۀ رجیع (صفر / جولای). واقعۀ بئر معونه (۱۹ صفر / ۳۱ جولای). غزوۀ بنی‌نضیر (ربیع‌الاول / اگست). حرام شدن جزئی شراب (ربیع‌الاول / اگست–سپتمبر). وفات عبدالله، پسر حضرت عثمان و حضرت رقیه (جمادی‌الاولی / اکتوبر). وفات ابوسلمه (۲۳ جمادی‌الآخره / ۳۰ نومبر).

۴/۶۲۶ تولد حضرت حسین (۵ شعبان / ۱۰ جنوری). ازدواج رسول الله با حضرت زینب بنت خزیمه (رمضان). ازدواج رسول الله با حضرت ام سلمه (اواخر ماه شوال / اوایل اپریل). وفات فاطمه بنت اسد. غزوۀ بدر صغری (۱ ذوالقعده / ۴ اپریل).

۵/۶۲۶ غزوۀ ذات‌الرقاع (۱۰ محرم / ۱۱ جون). غزوۀ دومة‌الجندل (۲۵ ربیع‌الاول / ۲۴ اگست). وفات مادر ما حضرت زینب بنت خزیمه (ربیع‌الآخر / سپتمبر). آمدن هیئت بنی‌مزینه که مسلمان شده بودند، به مدینه (رجب / دسمبر). غزوۀ مریسیع (بنی‌مصطلق) (۲ شعبان / ۲۷ دسمبر). تهمت زدن به حضرت عایشه. نزول آیۀ تیمم.

۵/۶۲۷ ازدواج رسول الله با حضرت جویریه بنت حارث (شعبان). غزوۀ خندق (احزاب) (شوال / مارچ). غزوۀ بنی‌قریظه (۲۳ ذوالقعده / ۱۵ اپریل). ازدواج رسول الله با حضرت زینب بنت جحش (۱ ذوالقعده / ۲۴ مارچ). ازدواج رسول الله با حضرت ریحانه بنت عمرو (ذوالحجه / اپریل–می).

۶/۶۲۷ سریۀ محمد بن مسلمه به قرطاء (۱۰ محرم / ۱ جون). سریۀ حضرت علی به سوی بنی‌سعد بن بکر در فدک. غزوۀ غابه (ذی‌قرد) (۲ ربیع‌الاول / ۲۲ جولای). سریۀ غمر (ربیع‌الاول). سریۀ محمد بن مسلمه به ذی‌القصه (ربیع‌الاول). سریۀ ابوعبیده بن جراح به ذی‌القصه (ربیع‌الآخر / سپتمبر). سریۀ زید بن حارثه به جموم (ربیع‌الآخر).

غزوۀ بنی‌لحیان (۱ جمادی‌الاولی / ۱۸ سپتمبر). سریۀ اکتشافی زید بن حارثه به عیص (جمادی‌الاولی). مسلمان شدن ابوالعاص. سریۀ زید بن حارثه به طَرَف (جمادی‌الآخره / اکتوبر–نومبر). سریۀ زید بن حارثه به وادی‌القری (رجب / نومبر–دسمبر). سفر زید بن حارثه به شام / کاروان تجارتی (رجب). سریۀ عبدالرحمن بن عوف به دومة‌الجندل (شعبان / دسمبر). سریۀ زید بن حارثه به مدین (شعبان / دسمبر). سریۀ حضرت علی به فدک (شعبان / دسمبر).

۶/۶۲۸ سریۀ زید بن حارثه به سوی ام قرفه (رمضان / جنوری). خشک‌سالی در مدینه و بیرون رفتن برای دعای باران (رمضان). سریۀ عبدالله بن عتیک به سوی ابورافع (رمضان / جنوری). سریۀ اکتشافی عبدالله بن رواحه به خیبر (رمضان / فبروری). سریۀ عبدالله بن رواحه به سوی اسیر بن زارم (شوال / فبروری). سریۀ کرز بن جابر فهری (ذوالقعده / مارچ). سفر عمره (۲ ذوالقعده / ۱۴ مارچ). بیعت رضوان (ذوالقعده / مارچ–اپریل). صلح حدیبیه (ذوالحجه / اپریل). نزول سورۀ فتح. آمدن هیئت‌های بنی‌خزاعه، بنی‌اسلم و بنی‌خشنی به مدینه و مسلمان شدن‌شان. حرام شدن قطعی شراب. اجازۀ رسول الله به مسابقۀ شتر و اسب.

۶، ۷/۶۲۸ فرستادن نامه‌های دعوت به اسلام از سوی رسول الله (آخرین روزهای ماه ذوالحجه – آغاز ماه محرم / می).

۷/۶۲۸ سریۀ زید بن حارثه به حِسمی (جمادی‌الآخره). مسلمان شدن اصحمه، نجاشی حبشه. بسته شدن عقد نکاح حضرت ام حبیبه. فرستادن ماریه به نزد رسول الله از سوی مقوقس مصر. وفات ام رومان رضی الله عنها، مادر مادر ما حضرت عایشه. مسلمان شدن ابوالعاص و نکاح دوباره‌اش با زینب، دختر رسول الله (محرم / می). غزوۀ خیبر (پایان محرم – صفر / جون). کوشش زینب بنت حارث برای زهر دادن به رسول الله. بازگشت باقی‌ماندۀ اصحابی که به حبشه هجرت کرده بودند، به مدینه (صفر). آمدن اشعریان به مدینه و مشرف شدن‌شان به شرف اصحاب کرام بودن.

لیلة التعریس: به خواب رفتن رسول الله و اصحابش و برنخاستن‌شان برای نماز بامداد. ازدواج رسول الله با حضرت ام حبیبه. وفات ثویبه، دایۀ رسول الله. مسلمان شدن باذان، حاکم یمن (جمادی‌الاولی / سپتمبر). معجزۀ بازگشتن آفتاب از افق برای نماز دیگر حضرت علی. غزوۀ وادی‌القری (جمادی‌الآخره / اکتوبر). ازدواج رسول الله با حضرت صفیه بنت حیی. سریۀ حضرت عمر به تُربه (شعبان / دسمبر). سریۀ حضرت ابوبکر به نجد (شعبان / دسمبر). سریۀ بشیر بن سعد انصاری به فدک / بنی‌مره (شعبان / دسمبر).

۷/۶۲۹ سریۀ غالب بن عبدالله لیثی به میفعه (رمضان / جنوری). سریۀ بشیر بن سعد انصاری به جناب (شوال / فبروری). سفر عمرة القضاء (ذوالقعده – ذوالحجه / مارچ). ازدواج رسول الله با میمونه بنت حارث (ذوالقعده / مارچ).

۸/۶۲۹ وفات حضرت زینب، دختر رسول الله (صفر). مسلمان شدن خالد بن ولید، عمرو بن عاص و عثمان بن طلحه (صفر). سریۀ غالب بن عبدالله به قُدَید (صفر / جون). سریۀ غالب بن عبدالله به فدک (صفر / جون). جنگ موته (جمادی‌الاولی / سپتمبر). سریۀ عمرو بن عاص به ذات‌السلاسل (جمادی‌الآخره / اکتوبر). کوشش ابوسفیان برای صلح، پس از آن‌که قریشیان صلح حدیبیه را شکستند.

۸/۶۳۰ به راه افتادن رسول الله برای فتح مکه (۱۰ رمضان / ۱ جنوری). فتح مکه (۲۰ رمضان، پنجشنبه / ۱۱ جنوری). زیارت رسول الله از قبر مادرش حضرت آمنه در ابواء. شکسته شدن بت‌ها. غزوۀ حنین (۱۱ شوال / ۱ فبروری). دیدار رسول الله با خواهر رضاعی‌اش شیماء. غزوۀ طائف (شوال / فبروری). تقسیم غنیمت‌های حنین از سوی رسول الله در جعرانه (۵–۱۸ ذوالقعده / ۲۴ فبروری – ۹ مارچ). عمره گزاردن رسول الله (۱۹ ذوالقعده / ۱۰ مارچ). ساختن منبری سه‌پله برای مسجد نبوی. تولد ابراهیم، پسر رسول الله (ذوالحجه).

۹/۶۳۰ فرستادن مأموران زکات از سوی رسول الله به برخی قبایل (محرم / اپریل–می). سریۀ عیینه بن حصن فزاری (محرم). غزوۀ تبوک (رجب / اکتوبر). سریۀ خالد بن ولید به دومة‌الجندل (رجب). ویران کردن مسجد ضرار منافقان به امر رسول الله. وفات اصحمه، نجاشی و فرمانروای حبشه (رجب / اکتوبر). سریۀ حضرت ابوبکر به رمل (شعبان). وفات حضرت ام کلثوم، دختر رسول الله (شعبان). فرستادن نامۀ دوم دعوت به اسلام از سوی رسول الله به هرقل. سنة الوفود (سال فرستادگان). مسلمان شدن کعب بن زهیر و هدیه دادن خرقۀ رسول الله به او.

۹/۶۳۱ مرگ عبدالله بن ابی، سرکردۀ منافقان (ذوالقعده). فرض شدن حج. تعیین حضرت ابوبکر به امیری حج (ذوالقعده – ذوالحجه / فبروری–مارچ). فرستاده شدن حضرت علی به مکه برای ابلاغ آغاز سورۀ برائت (ذوالحجه / مارچ).

۱۰/۶۳۱ سریۀ خالد بن ولید به سوی بنی‌حارث (ربیع‌الاول / جون). سریۀ حضرت علی به یمن / مذحج (رمضان / دسمبر). وفات باذان، والی یمن. مسلمان شدن فیروز، خواهرزادۀ نجاشی. ادعای پیامبری مسیلمۀ کذاب.

۱۰/۶۳۲ وفات ابراهیم، پسر رسول الله. حج وداع: حرکت رسول الله از مدینه برای حج (۲۵ ذوالقعده / ۲۲ فبروری). ایراد خطبۀ وداع از سوی رسول الله (۹ ذوالحجه / ۷ مارچ). طواف وداع (۱۴ ذوالحجه / ۱۲ مارچ، پنجشنبه). وفات حضرت ریحانه بنت عمرو.

۱۱/۶۳۲ خواندن تمام قرآن کریم دو بار از سوی جبرئیل علیه السلام برای رسول الله. تعیین اسامه بن زید به فرماندهی لشکری که باید به شام برود. آغاز سردرد رسول الله (۲۶ صفر / ۲۴ می، یکشنبه). شدت یافتن تب رسول الله و آغاز بیماری تب (حُمّی) (۲۷ صفر / ۲۵ می، دوشنبه). کشته شدن اسود عنسی که ادعای پیامبری داشت (۸ ربیع‌الاول / ۴ جون، پنجشنبه). گماشتن حضرت ابوبکر به امامت از سوی رسول الله (۸ ربیع‌الاول / ۴ جون، نماز خفتن).

آخرین نماز رسول الله با اقتدا به حضرت ابوبکر صدیق (۱۲ ربیع‌الاول، روز دوشنبه، نماز بامداد). وفات رسول الله (۱۲ ربیع‌الاول / ۸ جون، دوشنبه، پیش از نیم‌روز). برگزیده شدن حضرت ابوبکر به خلافت (۱۲ ربیع‌الاول / ۸ جون، دوشنبه). دفن رسول الله در نیمه‌شبِ شبی که سه‌شنبه را به چهارشنبه می‌پیوندد (شب چهارشنبه). فرستاده شدن اسامه بن زید بر سر مرتدان (۱۶ ربیع‌الاول / ۱۲ جون، جمعه). بازگشت پیروزمندانۀ اسامه بن زید (۲۶ ربیع‌الآخر / ۲۲ جولای، سه‌شنبه).