نام‌های مبارک سرور ما، پیامبر
نامی از پیامبر محبوب ما (صلی الله علیه وسلم) که بیش از همه بر زبان می‌آید، «محمد» است. معنایش «بسیار ستوده شده، بی‌اندازه گرامی» است. این نام چهار بار در قرآن کریم آمده است: سورۀ آل عمران، ۳/۱۴۴؛ سورۀ احزاب، ۳۳/۴۰؛ سورۀ فتح، ۴۸/۲۹ و سورۀ محمد، ۴۷/۲. عیسی علیه السلام نیز، چنان‌که در آیۀ کریمۀ ششم سورۀ صف فرموده شده است، به امتش خبر داد که معنای آن چنین است: «ای بنی‌اسرائیل! من پیامبر الله به سوی شمایم. تصدیق‌کنندۀ تورات و مژده‌دهندۀ پیامبری آمده‌ام که پس از من می‌آید و نام آن پیامبر احمد است.» احمد یعنی «ستوده‌ترین، محبوب‌ترین».
در قرآن کریم، افزون بر نام‌های «محمد» و «احمد»، با نام‌های محمود، رسول، نبی، شاهد، بشیر، نذیر، مبشِّر، منذِر، داعی الی الله، سراج منیر، رئوف، رحیم، مصدِّق، مذکِّر، مدثِّر، عبدالله، کریم، حق، منیر، نور، خاتم‌النبیین، رحمت، نعمت، هادی، طه، یس… یاد شده است. افزون بر این، بخشی از نام‌های مبارکش در قرآن کریم، بخشی در احادیث شریف و بخشی در کتاب‌های آسمانی که بر پیامبران پیشین فرستاده شد، آمده است. در برخی احادیث شریف، نام‌های پیامبر ما چنین آمده است: ماحی، عاقب، مقفّی، نبی الرحمه، نبی التوبه، نبی الملاحم، قتّال، متوکل، فاتح، خاتم، مصطفی، امّی، قُثَم (کسی که هر خیری را در خود گرد آورده است). پیامبر ما در حدیث شریفی فرمود: «مرا پنج نام است که ویژۀ من است: من محمدم؛ من احمدم؛ من ماحی‌ام، زیرا الله تعالی به‌وسیلۀ من کفر را محو می‌کند؛ من حاشرم، زیرا روز قیامت مردم در پی من حشر می‌شوند؛ من عاقبم، زیرا پس از من پیامبری نیست.»1
به سبب پسرش قاسم، که از حضرت خدیجه به دنیا آمد و در کودکی وفات یافت، به پیامبر محبوب ما کنیۀ «ابوالقاسم» داده شد. و پیش از پیامبری نیز، به سبب صفت‌های والای بی‌شمارش – راستی، وفاداری، امانت‌داری و اطمینان‌بخشی – در میان قبیلۀ قریش ایشان را «امین» می‌خواندند. یکی از نام‌های سرور ما رسول الله صلی الله علیه وسلم که در قرآن کریم آمده است، واژۀ «یس» از سورۀ یس است که دل قرآن کریم است. یکی از بزرگان علمای راسخ (راسخون در علم)، حضرت سید عبدالحکیم ارواسی، فرمود: «یس یعنی: ‹ای حبیب من، شناگر دریای یقین من!›، یعنی: ‹ای حبیب من، غواص دریای محبت من!›» همۀ کسانی که نام این دریا را شنیدند، کسانی که آن را از دور دیدند، کسانی که به آن نزدیک شدند و کسانی که به اندازۀ نصیب خود در آن درآمدند و به ژرفایش فرورفتند، در هر مرحلۀ زندگی‌شان در عشق رسول الله سوختند و گداختند و این عشق را با ناله‌های سوزان، اشک‌های جان‌سوز و شعرهای آتشین بیان کردند. یکی از بزرگ‌ترین و مشهورترین آنان، که از این دریای عشق بهرۀ بزرگی یافت، حضرت مولانا خالد بغدادی است. او در یکی از قصیده‌هایش که عشق و اشتیاقش را به سرور ما رسول الله بیان می‌کند، می‌نویسد:
«ای بنی‌اسرائیل! من پیامبر الله به سوی شمایم. تصدیق‌کنندۀ تورات و مژده‌دهندۀ پیامبری آمده‌ام که پس از من می‌آید و نام آن پیامبر احمد است» صف: ۶
ای سرور عالم، در عشق تو می‌سوزم!
هرجا که باشم، روی زیبای تو را می‌جویم.
تو سلطان تخت قاب قوسینی و من هیچ‌ام؛
«مهمان توام» گفتن را نیز بی‌ادبی می‌دانم.
هرچه در این جهان است، به حرمت تو آفریده شد؛
اگر رحمتت بر من نیز ببارد، آن دم بهار من است.
همه برای طواف کعبه به حجاز می‌آیند؛
من با آرزوی وصال تو از کوه‌ها می‌گذرم.
در خواب تاج سعادت بر سرم نهادند؛
گویی خاک پای تو را بر رویم افشاندند.
ای جامی، بلبل عاشقانی که یارشان را می‌ستایند!
این بیت‌های دیوانت ترجمان من می‌شود:
«چون سگی گَرگین، زبان‌آویخته و تشنه،
قطره‌ای از دریای کرمت را آرزومندم.»
از شعرها و ستایش‌هایی که به صورت پراکنده در مدح سرور ما، پیامبر، سروده شده است که بگذریم، دربارۀ ایشان آثار بسیار فراوانی نوشته شده است. حتی نویسندگانی که آوازه و هنرشان جهان را پر کرده و از سده‌ها گذشته است، گفته‌اند که از ستودن رسول الله ناتوان‌اند. کسانی که او را دیدند و شیفتۀ زیبایی‌اش شدند، کوشیدند تا آن‌جا که زبان‌شان یاری می‌کرد، آن را وصف کنند و گفتند که توان انسان برای بیان آن زیبایی بسنده نیست.
در کتاب‌های علمای اسلام صدها چیز از آنچه آن عاشقان خبر داده‌اند، نوشته شده است. خوانندگان آن‌ها بی‌درنگ درمی‌یابند که الله تعالی پیامبر محبوبش را با کمالی فراتر از اندیشه و زیبایی‌ای که چشم از دیدنش سیر نمی‌شود، آفریده است. حتی بی‌آن‌که او را دیده باشند، دل به او می‌سپارند. عاشقان حبیب الله در هر نفس، در خنکای هوایی که به سینه‌شان درمی‌آید، طعم عشق ایشان را می‌یابند. هر بار که به ماه می‌نگرند، با جست‌وجوی بازتاب پرتوهایی که از چشمان مبارکش آمده بود، لذت می‌برند. هر ذرۀ کسانی که حتی به قطره‌ای از دریای زیبایی او رسیده‌اند، می‌گوید:
آن که رخسار زیبای تو را می‌شناسد، به گل نیز نمی‌نگرد؛
آن که در عشق تو می‌گدازد، درمان نمی‌جوید!
در حدیث شریفی که انس بن مالک روایت کرده است، فرموده شده: «هیچ‌یک از شما ایمان نیاورده است تا آن‌که من نزد او از فرزندانش، پدرش و همۀ مردم محبوب‌تر باشم.»2 روزی حضرت عمر به سرور ما، پیامبر، گفت: «یا رسول الله! به الله تعالی سوگند می‌خورم که جز جان خودم، تو نزد من از همه‌چیز محبوب‌تری.» سرور ما رسول الله به او فرمود: «هیچ‌یک از شما هرگز ایمان نیاورده است تا آن‌که من نزد او از جان خودش محبوب‌تر باشم.» آن‌گاه حضرت عمر گفت: «یا رسول الله! به الله تعالی که قرآن کریم را بر تو نازل فرمود، سوگند می‌خورم که تو نزد من از جان خودم محبوب‌تری.» آن‌گاه به او فرمود: «ای عمر، اکنون (کامل) شد.»
عصر فضا و کمپیوتر،
این همه وسیله‌های نو:
سرچشمۀ همه در قرآن است؛
رحمتی، یا رسول الله.
به تجربه ارزش دادی،
به آموختن علم و فن؛
راه پیشرفت را نشان دادی؛
نوری، یا رسول الله.
دوست تو دوست ماست؛
بی تو جهان بر ما تنگ است؛
همه‌چیز به‌خاطر توست؛
نعمتی، یا رسول الله.
اندیشه از تو گرفت،
علم و فن و هنر؛
شرق و غرب از آن بهره بردند؛
رهنمایی، یا رسول الله.
هرچه گفتی، درست درآمد،
از پانزده قرن به این سو؛
تو محمد امینی،
دادگری، یا رسول الله.
در نیکی، در عدالت،
در بخشش، در بزرگواری،
در مهربانی، در فضیلت،
نمونه‌ای، یا رسول الله.
«هیچ‌یک از شما هرگز ایمان نیاورده است تا آن‌که من نزد او از جان خودش محبوب‌تر باشم» حدیث شریف
نمای بیرونی «قبۀ خضراء / گنبد سبز» در مسجد شریف سرور ما، پیامبر (صلی الله علیه وسلم)