مژده‌ها

دوران جاهلیت (نادانی)

پیش از آن‌که فخر کائنات به دنیا بیاید، سراسر عالم از نظر معنوی در ظلمتی (تاریکی) هولناک فرو رفته بود. مردم بی‌اندازه سرکش شده بودند؛ دین‌هایی که الله تعالی فرستاده بود، فراموش شده بود؛ جای احکام الهی را اندیشه‌ها و پندارهایی گرفته بود که از ذهن خود مردم برمی‌خاست. همۀ آفریدگان از وحشی‌گری و ستم انسان‌ها به ستوه آمده بودند.

در میان همۀ ملت‌های روی زمین، الله تعالی فراموش شده بود و باور به توحید (یگانگی الله)، که سرچشمۀ آرامش، سعادت و شادمانی است، از میان رفته بود. طوفان کفر ایمان را از دل‌ها برکنده بود و در جان‌ها، به جای ایمان به الله تعالی، اندیشۀ بت‌پرستی جای گرفته بود.

دینی که موسی علیه السلام آورده بود، فراموش شده و تورات تحریف گردیده بود. بنی‌اسرائیل با یکدیگر درافتاده بودند. دین عیسی، که عیسی علیه السلام آورده بود، نیز یکسره تحریف شده بود و دیگر هیچ پیوندی با دین حقیقی نداشت. تثلیث، یعنی اعتقاد به سه خدا، پذیرفته شده بود. اصل انجیل گم شده بود و کشیشان آن را هرگونه که خواستند، تغییر داده بودند. هر دو کتاب از کلام الله بودن بیرون رفته بودند. در مصر حکم تورات تحریف شده و در روم دین دگرگون‌شدۀ عیسی، یعنی مسیحیت، روان بود. در ایران آتش پرستیده می‌شد و آتش آتش‌پرستان درست هزار سال بود که خاموش نشده بود. در چین آیین کنفوسیوس و در هند آیین بودا، که دین‌هایی ساختگی‌اند، حکم می‌راندند.

اما مردم عربستان از این هم بیشتر سرگردان شده و از راه بیرون رفته بودند. اینان در کعبۀ معظمه، که الله تعالی برای آن ارزش بسیار قائل است، سیصد و شصت (۳۶۰) بت نهاده بودند. حال آن‌که کعبۀ معظمه نمونه‌ای به همان اندازۀ «بیت‌المعمور» است که فرشتگان آن را در عرش زیارت می‌کنند. هر کس به کعبه بی‌حرمتی کرده بود، جناب حق او را در کوتاه‌ترین زمان هلاک ساخته بود.

قبیلۀ جرهم نیز در زنا و فحشا از حد گذشته بود. فرمانروایشان، با دیدن رفتارهای بسیار بی‌حرمت و بسیار پست این قبیله، آنان را چنین پند داد: «ای جرهمیان! حرم شریف الله تعالی و امنیت آن حرم را پاس بدارید و به خود آیید! می‌دانید که بر سر امت‌های هود، صالح و شعیب (علیهم السلام)، که پیش از شما بودند، چه آمد و چگونه هلاک شدند. یکدیگر را به نیکی فرمان دهید و از بدی بازدارید. به نیروی گذرای خود مغرور مشوید. در مکه از روی گرداندن از حق و از ستم بپرهیزید؛ زیرا ستم سبب هلاکت انسان‌هاست. به الله تعالی سوگند یاد کرده می‌گویم: هیچ قومی نبوده است که در این سرزمین بنشیند، ستم کند و از حق روی بگرداند و الله تعالی نسلشان را قطع نکرده، ریشه‌شان را نکنده و قوم دیگری را به جای‌شان نیاورده باشد. برای اهل مکه که به سرکشی خود ادامه دهند و از حق روی بگردانند، ماندن همیشگی در این‌جا نیست. می‌دانید که بر سر طسم، جدیس و عمالقه، که پیش از شما در این سرزمین می‌زیستند و از شما عمری درازتر، نیرویی بیشتر، شماری افزون‌تر و ثروتی فراوان‌تر داشتند، چه آمد. سبک شمردن حرم شریف و فرو رفتن‌شان در ستم با روی گرداندن از حق، سبب شد که از این مکان مبارک بیرون رانده شوند. دیده و شنیده‌اید که الله تعالی برخی از آنان را با مسلط کردن مورچه‌های ریز، برخی را با قحطی و برخی را با شمشیر بیرون راند!»

اما آنان گوش ندادند. سرانجام الله تعالی آنان را نیز به سبب همین سرکشی‌شان پریشان ساخت… آری، در چنین زمانی، در مکۀ مبارک، که مرکز زمین است، کفر مانند سیل جاری بود و درون بیت‌الله از صدها بت مانند لات، عزی و منات پر شده بود. ستم به آخرین حد خود می‌رسید و بی‌اخلاقی مایۀ افتخار شمرده می‌شد. عربستان از نظر دینی، روحی، اجتماعی و سیاسی در تاریکی فراگیر، جاهلیت کامل، سرکشی، بی‌بندوباری و گمراهی به سر می‌برد. در این زمان، که دوران جاهلیت (نادانی) نامیده می‌شود، مردم بیشتر زندگی کوچی داشتند و به قبیله‌ها تقسیم شده بودند. دوران جاهلیت روزگاری پر از ظلمت (تاریکی) بود. قبیله‌های عرب، که پیوسته با هم در کشمکش بودند، شبیخون و غارت را وسیلۀ معاش خود می‌شمردند. در عربستان، که از قبیله‌هایی پدید آمده بود که ستم و غارت در میان‌شان رواج داشت، نه نظم سیاسی وجود داشت و نه سامان اجتماعی. افزون بر این، شراب، قمار، زنا، دزدی، ستم، دروغ و هر آنچه به نام بی‌اخلاقی بود، بی‌حد و مرز گسترش یافته بود. ستم بی‌رحم‌ترین و هولناک‌ترین وسیله‌ای بود که نیرومند در برابر ناتوان به کار می‌برد. زن مانند کالایی ساده خرید و فروش می‌شد. برخی نیز به دنیا آمدن دختر را مصیبت و ننگ می‌شمردند. این پندار هولناک به جایی رسیده بود که دختران خردسال را زنده در گودال‌هایی که در ریگ‌ها می‌کندند، می‌خواباندند و بی‌آن‌که به آویختنشان به گردن پدر و فریادهای جانسوزشان – «پدر جان! پدر جان!..» – گوش دهند، روی‌شان خاک می‌ریختند و به مرگ می‌سپردند. از این کارها وجدانشان هیچ نمی‌آزرد، بلکه آن را دلاوری می‌شمردند. خلاصه، در میان مردم آن زمان گویی خصلت‌های نیکی چون شفقت، رحم، نیکوکاری و عدالت از میان رفته بود.

«شما را مژده می‌دهم که پس از من رسولی به نام احمد خواهد آمد» عیسی علیه السلام

با این همه، در این دوران در میان عرب‌ها نکتۀ درخور توجهی بود: ادبیات، بلاغت و فصاحت ارج یافته و به اوج رسیده بود. به شاعر و شعر اهمیت بسیار می‌دادند و آن را مایۀ افتخار بزرگی می‌شمردند. شاعری توانا هم برای خود و هم برای قبیله‌اش اعتبار به دست می‌آورد. در زمان‌های معین بازارها برپا می‌شد و مسابقه‌های شعر و خطابه برگزار می‌گردید. شعرها یا خطبه‌های برندگان بر دیوار کعبه آویخته می‌شد. هفت شعر نامداری را که در دوران جاهلیت بر دیوار کعبه آویخته شده بود، «معلقات سبع»، یعنی «هفت آویخته»، می‌گفتند.

در آن زمان مردم عربستان از نظر عقیده نیز پراکنده بودند. گروهی یکسره بی‌عقیده بودند و جز زندگی دنیا چیزی را نمی‌پذیرفتند. گروهی به الله تعالی و روز آخرت ایمان داشتند، اما نمی‌پذیرفتند که از میان انسان‌ها پیامبری بیاید. گروهی نیز به الله تعالی ایمان داشتند و به آخرت ایمان نداشتند. بخش بزرگ دیگری هم برای الله تعالی شریک قرار می‌دادند و بت می‌پرستیدند. هر یک از مشرکان در خانۀ خود بتی داشت.

عالم چنان تیره شده و ظلمت چنان همه‌جا را فراگرفته بود که مردم ایمان و عبادت به الله تعالی، آفرینندۀ همه‌چیز، را رها کرده بودند. از سرگشتگی، رویدادهایی را که در کائنات رخ می‌داد و چیزهایی را که جناب حق آفریده بود، به‌ویژه بت‌هایی را که با دست خود از سنگ و چوب می‌تراشیدند، «معبود» می‌خواندند و می‌پرستیدند.

افزون بر همۀ این‌ها، مؤمنانی دارای ایمان درست نیز بودند که «حنیف» خوانده می‌شدند و بر دینی بودند که حضرت ابراهیم خبر داده بود. اینان به الله تعالی ایمان داشتند و از بت‌ها دوری می‌جستند. عبدالله، پدر سرور ما، پیامبر، پدرکلانش عبدالمطلب، مادرش و برخی کسان دیگر بر دین ابراهیم علیه السلام بودند.

همۀ گروه‌ها، جز مؤمنان حنیف، بر راه باطل بودند و در ظلمت و تاریکی بزرگی به سر می‌بردند.

ظلمات و آب حیات

ابومجاهد انور بن ناظف رحمة الله علیه فرمود: «آب حیات در ظلمات یافت می‌شود.» آب حیات آبِ جانی است که نوشنده‌اش نمی‌میرد و ظلمات یعنی تاریکی. فرض بر این است که این آب در جنگل‌های دست‌نخورده، در میان جانوران وحشی، در تاریکی مطلق، در ژرفای جنگل‌ها یافت می‌شود.

رسیدن به این آب چنان دشوار است که گویی ناممکن است. روایت شده است که کسی که این موانع سخت را پشت سر بگذارد و به آن آب برسد، نخواهد مرد. عقیدۀ اهل سنت نیز گویی مانند آب حیاتی است در آن سوی کوه قاف، در دورافتاده‌ترین گوشۀ جنگل‌های دست‌نخورده. کسانی که از این آب، که به سوی ابدیت روان است، یک قطره بنوشند، به نعمت‌های جاودانه می‌رسند. چنان‌که در مصراعی آمده است: «آب حیات در جاهای تاریک یافت می‌شود!»

حضرت حسین حلمی بن سعید قدس سره فرمود: «هر کس قطره‌ای از آن بنوشد، دیگر برای او مرگی نیست؛ در جنت زندگی جاودانه دارد. آب حیات در جاهایی است که مردم بد و تباه، بدعت‌ها و کفر در آن‌جاست.»

سلطان کائنات می‌آید

عالم اندوهگین بود، موجودات اندوهگین، دل‌ها اندوهگین، و چهره‌ها خندیدن را فراموش کرده بودند. قهرمانی لازم بود که سبب نجات انسان‌ها – که الله تعالی آنان را برتر از دیگر آفریدگان آفریده است – از جهنم شود. ولادت او بسیار نزدیک شده بود. عالم برای استقبال از صاحب نوری آماده می‌شد که از آدم علیه السلام تا آن روز، از پیشانی‌های پاک به پیشانی‌های پاک گذشته بود. انسان بی‌همتا، که سعادت جاودانه را به انسان‌ها و جنیان نشان خواهد داد، می‌آمد!… انسان والا، سرچشمۀ شفقت و رحمت، که به اخلاق پروردگارش آراسته بود، می‌آمد!…

صاحب مقام محمود، تاج سر شفاعت‌کنندگان، می‌آمد!… معلم کائنات، گوهر موجودات، سرور انسان‌ها می‌آمد! فریادرس روز محشر، سلطان پیامبران، می‌آمد!… حبیب الله تعالی، محبوب او، آن‌که ما به حرمت آن حضرت آفریده شده‌ایم، رحمت عالمیان، پیامبر محبوب ما می‌آمد!.. سرور ما، پیامبر، حضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه وسلم) می‌آمد…

گفتند: فرزندی مانند فرزند تو
از آن روز که جهان آفریده شده، نیامده است.
چنین قدر زیبایی که فرزند تو دارد،
آن جلیل به هیچ مادری نداده است.
ای آمنه، دولتی بزرگ یافتی،
از تو آن نیک‌خوی به دنیا خواهد آمد.
این‌که می‌آید، سلطان علم لدنی است،
این‌که می‌آید، کان توحید و عرفان است.
یک نامش محمود و نام دیگرش احمد است،
وجودش برای همۀ جهان رحمت است.
به عشق این‌که می‌آید، فلک می‌چرخد،
انس و فرشته مشتاق روی اویند.

«در روز قیامت، من سید پیشینیان و پسینیان هستم. حقیقت را بیان می‌کنم و فخر نمی‌کنم» حدیث شریف

منطقۀ مکۀ مکرمه

پرنده‌ای سپید آمد و بالش را به حرکت درآورد،
و بی‌درنگ پشتم را با قوت نوازش کرد.
در همان دم سلطان دین به دنیا آمد،
آسمان‌ها و زمین از نور پر شد.
هر که می‌خواهد از آتش نجات یابد،
با عشق و اشتیاق صلوات بفرستد!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا حَبِیبَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا سَیِّدَ الاَوَّلِینَ وَالآخِرِین.