قدم نهادن آن حضرت به دنیا (ولادت)

امت من، امت من

حضرت آمنه، خوش‌بخت‌ترینِ همۀ مادران، که به والاترینِ همۀ شرف‌ها نایل شد، دوران بارداری خود را چنین بیان می‌کند: «در روزهایی که آن سرور را در شکم داشتم، هیچ دردی و سختی‌ای احساس نکردم. حتی احساس نمی‌کردم که باردارم. اما پس از شش ماه، روزی میان خواب و بیداری کسی به من گفت: ‹آیا می‌دانی چه کسی را در شکم داری؟› چون گفتم: ‹نمی‌دانم›، به من خبر داد: ‹بدان که آخرینِ پیامبران را در شکم داری!› چون زمان زایمان نزدیک شد، همان کس باز آمد و گفت: ‹ای آمنه! هنگامی که کودک به دنیا آمد، نامش را محمد بگذار.› و در روایت دیگری چنین آمده است: ‹ای آمنه! هنگامی که کودک به دنیا آمد، نامش را احمد بگذار!›»

مادر ما حضرت آمنه، لحظۀ زایمان را نیز چنین بیان می‌کند: «هنگامی که ساعت زایمان فرارسید، آواز پرهیبتی شنیدم. لرزه بر اندامم افتاد. سپس پرنده‌ای سپید دیدم؛ آمد و با بالش مرا نوازش کرد. از ترس و لرزه اثری نماند. در همان لحظه تشنگی سختی مرا گرفت، چنان‌که گویی از گرما می‌سوزم. در کنار خود کاسه‌ای شربت دیدم که مانند شیر سپید بود. آن را به من دادند تا بنوشم. نوشیدم؛ از عسل شیرین‌تر و خنک بود. تشنگی‌ام رفت. سپس نور بزرگی دیدم؛ خانه‌ام چنان روشن شد که جز آن نور چیز دیگری نمی‌دیدم.

هر که می‌خواهد از آتش نجات یابد،
با عشق و اشتیاق صلوات بفرستد!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا حَبِیبَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا نُورَ عَرْشِ الله.

«من حبیب الله تعالی، محبوب او هستم. من پیشوای پیامبرانم. این را برای فخر کردن نمی‌گویم» حدیث شریف

جای پیشینِ خانه‌ای که سرور ما، پیامبر، در آن به دنیا آمد (امروز به‌عنوان کتابخانۀ مکه به کار می‌رود)

خانه‌ای که سرور ما، پیامبر، در آن به دنیا آمد، از آنِ نیای او هاشم بن عبد مناف بود. در ۳۰۰–۴۰۰ متری شمال‌شرق کعبه قرار داشت.

سرور ما، پیامبر، هنگام هجرت این خانۀ مبارک را به عقیل بن ابی‌طالب سپرد. نوادگان عقیل آن را به محمد بن یوسف ثقفی فروختند.

بعدها این خانۀ مبارک را خیزران خاتون، مادر هارون الرشید، خرید و آن را مسجد ساخت.

این مسجد، که عباسیان و ممالیک آن را نگه داشتند، در دوران عثمانی نیز با دقت نگهداری شد. سلطان سلیمان خان قانونی فرمان داد که از نو ساخته شود.

این مسجد در طول تاریخ بارها بازسازی شد.

مسجد در سال ۱۹۲۴ ویران شد. ساختمانی که شیخ عباس قطان در سال ۱۹۵۰ در این مکان برپا کرد، از سال ۱۹۵۹ به‌عنوان کتابخانۀ عمومی مکه به کار می‌رود.

آن‌گاه زنان بسیاری دیدم که گرداگرد مرا گرفتند و به من خدمت می‌کردند. بلندقامت بودند و چهره‌هایشان مانند آفتاب می‌درخشید. به دختران قبیلۀ عبد مناف می‌مانستند. در شگفت بودم که چگونه ناگهان پدیدار شدند. یکی از آنان گفت: ‹من آسیه، همسر فرعون هستم!› و دیگری: ‹و من مریم دختر عمران هستم، و اینان حوریان2جنت‌اند.›

در همان لحظه پارچۀ ابریشمی سپید و درازی دیدم که از آسمان تا زمین کشیده شده بود. گفتند: ‹او را از چشم مردم پنهان کنید.› آن‌گاه دسته‌ای پرنده پدیدار شد. منقارهایشان از زمرد و بال‌هایشان از یاقوت بود. از ترس عرق کردم و از قطره‌های عرقی که می‌چکید، بوی مشک پراگنده می‌شد. در همان حال، پرده را از پیش چشمانم برداشتند. همۀ زمین را از مشرق تا مغرب دیدم. فرشتگان گرداگرد مرا گرفته بودند.

محمد علیه السلام همین‌که به دنیا آمد، سر مبارکش را به سجده نهاد و انگشت شهادتش را بالا برد. سپس پاره‌ای ابر سپید از آسمان فرود آمد و او را در برگرفت. آوازی شنیدم که می‌گفت: ‹او را در همه‌جا، از مغرب تا مشرق، بگردانید. بگردانید تا همۀ جهان او را با نامش، با سیمایش و با صفاتش ببینند. بدانند که نام او ماحی است، یعنی الله تعالی به‌وسیلۀ او نشانه‌های شرک را محو می‌کند.›

سپس آن ابر نیز ناپدید شد و من محمد (صلی الله علیه وسلم) را دیدم که در پارچۀ پشمی سپیدی پیچیده شده بود. در همان لحظه سه کس آمدند که چهره‌هایشان مانند آفتاب می‌درخشید. یکی آفتابه‌ای نقره‌ای در دست داشت، دیگری تشتی از زمرد و سومی ابریشم. گویی از آفتابه مشک می‌چکید. پسر مبارکم را در تشت نهادند. سر مبارک و پاهایش را شستند و او را در ابریشم پیچیدند. سپس بر سر مبارکش عطر مالیدند، به چشمان مبارکش سرمه کشیدند و ناپدید شدند.»

فرشتگان صف‌به‌صف از آسمان فرود آمدند،
خانه‌ام را چون کعبه طواف کردند.
حوریان گروه‌گروه آمدند،
از نور روی‌شان خانه‌ام پرنور شد.
در هوا بستری گسترده شد،
نامش سندس بود، فرشته‌ای آن را گسترد.
آن‌گاه در حیرت فرو ماندم،
چون همه را آشکارا دیدم.
ناگهان دیوار شکافت
و از جنت سه حوری آمدند.
برخی می‌گویند: از آن سه زیبارو
یکی آسیه بود، با رویی چون ماه.
دیگری، بی‌گمان، مریم خاتون بود،
و سومی – زیبارویی از حوریان.
هر سه با مهربانی آمدند
و در آن ساعت بر من سلام کردند.
آمدند و گرد من نشستند،
یکدیگر را به آمدن مصطفی مژده می‌دادند.

هنگامی که محمد علیه السلام به دنیا آمد، در کنار مادر ما حضرت آمنه، شفا خاتون، مادر عبدالرحمن بن عوف، فاطمه خاتون، مادر عثمان بن ابی‌العاص، و عمۀ پیامبر ما صفیه خاتون حاضر بودند. آنان از نوری که دیدند و رویدادهای دیگری که رخ داد، چنین خبر دادند:

شفا خاتون می‌گوید: «آن شب برای کمک نزد آمنه بودم. شنیدم که محمد علیه السلام همین‌که به دنیا آمد، با فروتنی بسیار دعا می‌کرد. از عالم غیب آوازی شنیده شد: ‹یَرْحَمُکَ رَبُّکَ.› سپس نوری برآمد و چنان روشنی بخشید که از مشرق تا مغرب همه‌چیز دیده شد…» شفا خاتون، که شاهد بسیاری رویدادهای دیگر نیز بود، گفت: «هنگامی که پیامبری به او خبر داده شد، من نیز از نخستین کسانی بودم که بی‌هیچ درنگی ایمان آوردند.»

«در روز قیامت، هنگامی که همه خاموش باشند، من سخن خواهم گفت. هنگامی که هیچ‌کس یارای جنبیدن نداشته باشد، من شفاعت‌کنندۀ آنانم» حدیث شریف

همۀ آفریدگان غرق شادی شدند،
اندوه رفت و جهان از نو جان گرفت.
همۀ ذرات جهان به سخن آمدند،
یکدیگر را فراخواندند و گفتند: مرحبا.
مرحبا، ای سلطان والا، مرحبا،
مرحبا، ای کان عرفان، مرحبا.
مرحبا، ای راز فرقان، مرحبا،
مرحبا، ای درمان هر درد، مرحبا.
مرحبا، ای بلبل گلزار جمال،
مرحبا، ای که محرم ذوالجلالی.
مرحبا، ای ماه و آفتاب خدا،
مرحبا، ای که از حق جدا نیستی.
مرحبا، ای پناه امت گنهکار، مرحبا،
مرحبا، ای پناه درماندگان، مرحبا.
مرحبا، ای نور چشم خلیل،
مرحبا، ای حبیب خاص جلیل.
مرحبا، ای رحمت عالمیان،
مرحبا، تویی شفاعت‌کنندۀ گنهکاران.
مرحبا، ای پادشاه هر دو جهان،
این جهان به‌خاطر تو پدید آمد.

صفیه خاتون چنین گفت: «هنگامی که محمد علیه السلام به دنیا آمد، نور همه‌جا را فراگرفت. همین‌که به دنیا آمد، به سجده افتاد، سپس سر مبارکش را بلند کرد و با زبانی فصیح گفت: ‹لا اله الا الله، انی رسول الله.› چون خواستم او را بشویم، آوازی شنیده شد: ‹ما او را شسته فرستادیم.› دیدیم که نافش بریده و ختنه‌شده است. همین‌که به دنیا آمد، به سجده افتاد. آن‌گاه با آوازی آهسته چیزی می‌گفت. گوشم را به دهان مبارکش نزدیک کردم؛ می‌گفت: ‹اُمَّتی، اُمَّتی!› (امت من، امت من!)»3

رو به سوی بیت‌الله، آن رسول
چهره بر زمین نهاد و به سجده افتاد.
در سجده، سر و زبانش حق را ستود،
انگشتش را بالا برد و توحید را بر زبان آورد.
می‌گفت: «ای مولای من، روی به سوی تو آوردم،
الهی، امتم را به من ببخش!»
همۀ همت دل را به سوی حق گرداند
و می‌گفت: «امت من، امت من!»

هنگامی که پیامبر محبوب ما به دنیا آمد، پدرکلانش عبدالمطلب در کنار کعبۀ شریفه بود و با زاری به درگاه الله تعالی دعا می‌کرد. این ولادت چنین به او مژده داده شد:

کعبه ناگهان به سوی مقام ابراهیم به سجده خم شد و دوباره به حالت پیشین خود بازگشت. عبدالمطلب شنید که کعبه با زبانی فصیح می‌گوید: «الله اکبر! آواز محمد (صلی الله علیه وسلم) مرا از بت‌ها پاک خواهد ساخت.» در همان لحظه بت هُبَل به رو افتاد. آن‌گاه آوازی شنیده شد: «آمنه پسری به دنیا آورد. محمد (صلی الله علیه وسلم) مردم را از تاریکی ضلالت (گمراهی) به نور هدایت (راه راست) بیرون خواهد آورد. حق تعالی او را به پیامبری بر انسان‌ها و جنیان فرستاد. ای فرشتگان، گواه باشید: کلیدهای همۀ گنجینه‌ها به او داده شده است. روز ولادتش را فراموش نکنید؛ این روز تا روز قیامت برای شما عید باشد.» عبدالمطلب چون این سخنان را شنید، از حیرت زبانش بند آمد. «آیا خواب می‌بینم؟» از خود پرسید و دستش را بر سینه‌اش کشید. آن‌گاه آواز دیگری شنید: «ای سرور قریش، این چه حالی است که تو را ترساند؟» توان پاسخ دادن نداشت.

هنگامی که به خانۀ آمنه نزدیک شد، بر بام خانه پرنده‌ای دید. بال‌هایش را گشوده و با آن‌ها خانه را پوشانده بود. کوه‌های مکه از نور آن می‌درخشید. ابری سپید بر خانه سایه افگنده بود. دو فرشته که در برابر در ایستاده بودند، او را راه ندادند. در حالی که با خود می‌اندیشید: «این چه حالی است؟ آیا خواب می‌بینم؟»، بوی مشکی که از درون می‌آمد، به مشامش رسید.

عبدالمطلب، که در روز ولادت محمد علیه السلام رویدادهای بسیاری دید، از این مژده بسیار شادمان شد و گفت: «قدر و شرف این پسرم بسیار والا خواهد بود.»4

عبدالمطلب برای جشن گرفتن این سعادت بزرگ، از روز هفتم پس از ولادت، سه روز اهل مکه را مهمان کرد. افزون بر این، در هر محلۀ شهر شتر سر برید و گوشت آن‌ها را برای استفادۀ مردم و جانوران گذاشت.5 به کسانی که در هنگام مهمانی از او می‌پرسیدند چه نامی بر کودک نهاده است، گفت: «نامش را محمد (صلی الله علیه وسلم) گذاشتم.» و به کسانی که می‌پرسیدند چرا نام یکی از نیاکان را بر او ننهاده است، پاسخ داد: «زیرا خواستم که الله تعالی و مردم او را بستایند و بزرگ بدارند.»6 در روایت دیگری آمده است که نام «محمد» را آمنه خاتون بر او نهاد.

ای آن‌که رویت چون ماه تمام می‌درخشد،
ای آن‌که دست همۀ افتادگان را می‌گیری.
ای آن‌که درمان دردهای دل‌هایی،
ای آن‌که سلطان همۀ آفریدگانی.
تویی سلطان همۀ پیامبران،
نور چشم اولیا و برگزیدگان.
ای آخرینِ نشسته بر تخت رسالت،
ای آن‌که مُهر نبوت را نهادی.

«در روز قیامت، من امام و خطیب پیامبران و شفاعت‌کنندۀ همۀ آنانم. این را برای فخر کردن نمی‌گویم» حدیث شریف

چون نور تو همۀ عالم را روشن کرد،
روی گلگونت جهان را گلستان ساخت.
تاریکی جهل و ضلالت از میان رفت،
باغ معرفت به کمال رسید.
یا حبیب الله، به فریاد ما برس،
در واپسین نفس با رویت شادمان‌مان کن.

رویدادهای مهم در شب ولادت رسول الله

پیش از ولادت رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم) و در هنگام ولادتش، رویدادهای بسیاری به‌عنوان نشانه‌های قدم نهادن آن حضرت به دنیا رخ داد. سرشناسان آن زمان دیرزمانی پیش از ولادت سرور ما، پیامبر، خواب‌هایی دیدند. هنگامی که خواب‌هایشان را نزد کاهنان (پیشگویان) و دانشمندان نامدار آن زمان بردند تا تعبیر کنند، آنان گفتند که این خواب‌ها «نشان می‌دهد که محمد علیه السلام خواهد آمد».

پدرکلان پیامبر محبوب ما، عبدالمطلب، چنین گفت: «یک بار خوابیده بودم. از خوابی که دیدم، لرزان بیدار شدم. خواستم بی‌درنگ نزد کاهنی بروم تا آن را برایم تعبیر کند. چون نزد او رسیدم، به چهره‌ام نگریست و گفت: ‹ای سرور قریش! تو را چه شده است؟ در چهره‌ات حالی یکسره دیگر دیده می‌شود. آیا رویداد مهمی رخ داده که تو را به این حال انداخته است؟› گفتم: ‹آری، خواب هولناکی دیده‌ام که هنوز برای هیچ‌کس بازنگفته‌ام›، در کنارش نشستم و به بازگفتن آغاز کردم:

‹دیشب در خواب درختی بسیار بزرگ دیدم. یک سرش تا آسمان بالا رفته بود و شاخه‌هایش به مشرق و مغرب گسترده بود. از آن درخت چنان نوری می‌تابید که آفتاب در برابرش یکسره بی‌فروغ بود.

گاهی دیده می‌شد و گاهی از دیده پنهان می‌گشت. مردم به سوی آن روی می‌آوردند. نورش هر لحظه افزون می‌شد. برخی از قبیلۀ قریش به شاخه‌های آن درخت چنگ می‌زدند و برخی می‌کوشیدند آن را ببُرند. جوانی کسانی را که می‌خواستند آن را ببُرند، بازمی‌داشت. چهره‌ای بسیار زیبا داشت؛ چنین چهره‌ای تا آن هنگام هرگز ندیده بودم. افزون بر این، از بدنش بوهای خوش به پیرامون می‌پراگند. دستم را دراز کردم تا شاخه‌ای از درخت را بگیرم، اما به آن نرسیدم.›

چون بازگفتن خواب را به پایان رساندم، چهرۀ کاهن دگرگون شد.

رنگش پرید. سپس گفت: ‹تو را از آن بهره‌ای نیست!› پرسیدم: ‹پس بهره از آنِ کیست؟› گفت: ‹از آنِ کسانی که به شاخه‌های آن درخت چنگ زده‌اند› و افزود: ‹از نسل تو پیامبری خواهد آمد، بر همۀ سرزمین‌ها فرمان خواهد راند و مردم به دین او درخواهند آمد.› سپس رو به پسرم ابوطالب، که همراهم بود، کرد و گفت: ‹گویا این کاکای او خواهد بود.›» ابوطالب این ماجرا را هنگامی که پیامبری به سرور ما، پیامبر، خبر داده شد، برای او بازگفت و گفت: «آن درخت، ابوالقاسم، محمد امین علیه السلام است.»

در شبی که پیامبر محبوب ما محمد علیه السلام به دنیا آمد، ستاره‌ای طلوع کرد. دانشمندان یهود که آن را دیدند، دریافتند که محمد علیه السلام به دنیا آمده است.

حسان بن ثابت، یکی از اصحاب کرام، روایت می‌کند: «هشت‌ساله بودم. یک بامداد مردی یهودی می‌دوید و فریاد می‌زد: ‹آهای یهودیان!› چون یهودیان گرد او جمع شدند و پرسیدند: ‹چه شده است، چرا فریاد می‌زنی؟›، پاسخ داد: ‹بدانید که دیشب ستارۀ احمد طلوع کرد! احمد دیشب به دنیا آمد…›»

در شب ولادت رسول اکرم، همۀ بت‌های درون کعبه به رو بر زمین افتادند.

عروه بن زبیر روایت می‌کند: «گروهی از قریشیان بتی داشتند. سالی یک بار گرد آن طواف می‌کردند، شتر سر می‌بریدند و شراب می‌نوشیدند. چون باز در یکی از این روزها نزد بت آمدند، دیدند که به رو بر زمین افتاده است. راستش کردند، اما باز افتاد. این کار سه بار تکرار شد. آن‌گاه، در حالی که از هر سو به آن تکیه‌گاه می‌دادند تا استوارش کنند، آوازی چنین شنیده شد: ‹کسی به دنیا آمد و هرچه بر زمین است، به جنبش درآمد. هرچه بت هست – همه فرو افتادند. دل‌های پادشاهان از ترس لرزید!›» این رویداد درست در شبی رخ داد که محمد علیه السلام به دنیا آمد.

در شهر مدائن، چهارده برج (کنگره) از کاخ پادشاه ایران (کسری) فرو ریخت. در آن شب، پادشاه و مردانش که از غرش و هراس بیدار شده بودند، خواب‌های هولناکی را که برخی از بزرگان‌شان دیده بودند، برای تعبیر دادند و دریافتند که این نشانۀ امری بزرگ است.

نامدارترین کاهنان آن خواب‌ها را چنین تعبیر کردند: «این خواب‌ها خبر می‌دهند که شام، دجله، فرات، عراق و ایران از آنِ اسلام خواهد شد.»

«من از بهترین‌ها و برگزیدگانِ مردمانی که در هر قرن و در هر زمان زیسته‌اند، به دنیا آورده شده‌ام» حدیث شریف

مکۀ مکرمه و پیرامون آن

در همان شب، آتش‌های عظیم مجوسیان، یعنی آتش‌پرستان، که هزار سال می‌سوخت، ناگهان خاموش شد. تاریخ خاموش شدن آتش را نوشتند؛ آن شب همان شبی بود که برج‌های کاخ پادشاه فرو ریخت.

در آن شب، آب دریاچۀ ساوه نیز، که در آن زمان مقدس شمرده می‌شد، در یک لحظه فرو نشست و دریاچه خشک شد.

از جانب شام، درۀ رود سماوه، که هزار سال بی‌آب و خشک مانده بود، در آن شب پر شد، لبریز گشت و روان شد.

از شب ولادت محمد علیه السلام به بعد، شیاطین و جنیان دیگر نتوانستند از رویدادها برای کاهنان قریش خبر بیاورند. کهانت پایان یافت…

در شب ولادت حبیب اکرم و پس از آن، افزون بر این رویدادها که تا آن هنگام مانندشان دیده نشده بود، رویدادهای بسیار دیگری نیز رخ داد. همۀ این‌ها نشانۀ آن بود که آخرین پیامبر، محمد علیه السلام، به دنیا آمده است.7

شب مولود

شبی که سرور ما، پیامبر (صلی الله علیه وسلم)، در آن به دنیا آمد، «شب مولود» نامیده می‌شود. مولود یعنی «زمان ولادت».

پس از شب قدر، این شب باارزش‌ترین شب است و در آن، کسانی که از ولادت پیامبر محبوب ما شادمان می‌شوند، آمرزیده می‌شوند.

خواندن، شنیدن و آموختن احوال و معجزاتی که در هنگام ولادت سرور ما، پیامبر، دیده شد، در این شب ثواب بزرگی دارد. خود پیامبر محبوب ما نیز آن‌ها را بیان می‌فرمود.

اصحاب کرام نیز در این شب در جایی گرد می‌آمدند، آن روز را یاد می‌کردند، می‌خواندند و بازمی‌گفتند.

مسلمانان در همۀ گوشه‌های جهان، هر سال شب دوازدهم ماه ربیع‌الاول را به‌عنوان شب مولود گرامی می‌دارند. در همه‌جا قصیده‌های مولودنامه خوانده می‌شود و از سلطان کائنات یاد می‌شود.

امت هر پیامبر روز ولادت پیامبر خویش را عید می‌گرفت. این روز نیز عید مسلمانان، روز شادی و سرور است.

«ستودن من [با خواندن مولودنامه و الهی‌ها] عبادت است. عبادت با زدن دف [ابزار موسیقی]، در میان سرگرمی و بازی، جایز نیست» حدیث شریف

آمنه خاتون مادر اوست،
از آن صدف این گوهر زاده شد.
در ماه ربیع‌الاول،
در شب دوازدهم، در شب دوشنبه،
آن شب که بهترینِ خلق به دنیا آمد،
مادرش چه‌ها دید آن هنگام، چه‌ها!
مادر آن حبیب گفت: دیدم
نوری شگفت، که آفتاب پروانۀ آن است.
ناگهان چون آذرخش از خانه‌ام برآمد،
تا آسمان‌ها جهان از نور پر شد.
آسمان‌ها گشوده شد، تاریکی رفت،
سه فرشته دیدم، هر یک چراغی در دست.
یکی در مشرق، دیگری در مغرب،
و سومی بر بام کعبه ایستاد.
کعبه در آن ساعت ناگهان به سخن آمد،
گفت: امشب آفتاب جهان زاده شد.
الهی، به حرمت آن محمد،
به حرمت احمد، کان شفاعت،
یاری‌دهنده از امت او خشنود باشد،
رحمة الله علیهم اجمعین.
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا حَبِیبَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا نُورَ عَرْشِ الله!
سلیمان چلبی