له مکې څخه طائف ته سفر

د طائف خلک ایمان ته رابلل

مشرکانو سره له دې چې له زموږ ګران پیغمبر څخه یې ډېرې معجزې لیدلې وې، له ضده یې ایمان نه راوړ، او سربېره پر دې یې پر خپلو هغو بچیو، وروڼو، خپلوانو او ملګرو چې مسلمانان شوي وو، له ځورونې او ظلم څخه لاس نه اخیست. زموږ ګران پیغمبر د هغوی پر دې ظلم او شکنجو چې ورځ تر بلې سختېدې، ډېر خپه شو. فکر یې وکړ چې طائف ته چې مکې ته نږدې دی، ولاړ شي او خلک یې اسلام ته راوبولي. له همدې امله یې زید بن حارثه له ځان سره واخیست او طائف ته ورسېد.

د طائف له مشرانو څخه د عمرو له زامنو، عبد یالیل، حبیب او مسعود سره یې ولیدل. اسلام یې ورته بیان کړ او ترې یې وغوښتل چې پر الله تعالی ایمان راوړي. هغوی نه یوازې ایمان رانه وړ، بلکې سپکاوی یې وکړ او سربېره پر دې یې وویل: «ایا الله تعالی د پیغمبر لېږلو لپاره له تا پرته بل څوک ونه موندل؟ ایا الله تعالی عاجز دی چې له تا پرته بل څوک پیغمبر ولېږي؟ زموږ له هېواده ووځه او چېرته چې غواړې، هلته ولاړ شه!.. ستا قوم ستا خبرې ونه منلې، نو ځکه دلته راغلې، همداسې ده؟ قسم خورو چې موږ به هم له تا لرې اوسو. هېڅ غوښتنه به دې ونه منو.»

زموږ سردار رسول الله (صلی الله علیه وسلم) په خپګان سره له هغوی څخه جلا شو. لس ورځې یا یوه میاشت یې د ثقیف قبیله اسلام ته راوبلله، خو هېڅ یوه ایمان رانه وړ، بلکې ټوکې یې وکړې، ځورونه یې وکړه او هو هو یې ورپسې کړل. ماشومان او ځوانان یې د هغې لارې په دواړو غاړو کې په قطار ودرول چې هغه پرې تېرېده، په ډبرو یې وویشت او پرې یې ولمسول. حضرت زید د طائف د ځوانانو د ویشتل شویو ډبرو پر وړاندې خپل بدن سپر کاوه او هڅه یې کوله چې زموږ پیغمبر ته زیان ونه رسېږي. حضرت زید زموږ د ګران پیغمبر شاوخوا ګرځېده او لاس پښې یې وهلې چې ډبرې هغه ته ونه لګېږي. د دې لپاره چې د هغه مبارک بدن ته زیان ونه رسېږي، هغو ډبرو ته یې پام نه کاوه چې ده ته لګېدې. ایا هغه په داسې ورځو کې د خپل ځان د قربانولو فرصت ته منتظر نه و؟ دا دی، د عالمونو سردار یې په ډبرو ویشت او په ځورونې او شکنجې یې هڅه کوله چې له خپل وطنه یې وباسي.

حضرت زید چې څومره زموږ د سردار پیغمبر د ساتنې لپاره ښي او کیڼ لوري ته منډې وهلې، ډبرې یوه پسې بله د هغه پر سر، بدن او پښو لګېدې. له همدې امله د حضرت زید ټول بدن په وینو لړلی و. د خپل ګران پیغمبر د ساتنې لپاره یې هر څه چې درلودل، کارول، او پر هغو ظالمانو چې ډبرې یې غورځولې، په ټول غږ یې چیغې وهلې: «مه کوئ!.. مه وهئ!.. هغه د عالمونو سردار دی! هغه رسول الله دی!.. زما بدن ټوټې ټوټې کړئ، خو زموږ پیغمبر ته دې زیان ونه رسېږي!..» هغو ډبرو چې له زید بن حارثه تېرېدې او زموږ سردار رسول الله ته رسېدې، د هغه مبارکې پښې یې په وینو لړلې وې.

زموږ ګران پیغمبر، خپه، ستړی او ټپي، د عتبه او شیبه په نوم د دوو وروڼو انګورو باغ ته نږدې شو. هلته زموږ سردار رسول الله، چې ټول مؤمنان غواړي خپل ځانونه ورته قربان کړي، هغه وینې پاکې کړې چې له مبارکو پښو یې بهېدې.

اودس یې وکړ او د یوې ونې لاندې یې دوه رکعته لمونځ وکړ. بیا یې مبارک لاسونه پورته کړل او مناجات یې وکړل.

د باغ څښتنانو دا حال لیده. هغه څه یې لیدلي وو چې زموږ پر سردار رسول الله راغلي وو او د هغه د غربت شاهدان شوي وو. د رحم رګونه یې وخوځېدل. د عداس په نوم د خپل غلام په لاس یې انګور ورولېږل. زموږ ګران پیغمبر د انګورو د خوړلو پر مهال بسم الله ووایه. هغه غلام چې انګور یې راوړي وو، مسیحي و. چې بسم الله یې واورېده، حیران شو او ویې پوښتل: «کلونه کېږي چې دلته یم، له هېچا مې داسې خبره نه ده اورېدلې. دا څه ډول کلام دی؟»

رسول الله وفرمایل: «ته د کوم ځای یې؟» عداس وویل: «د نینوا یم.» رسول الله وفرمایل: «نو د یونس (علیه السلام) له وطنه یې.» عداس وویل: «ته یونس له کومه پېژنې؟ دلته هېڅوک هغه نه پېژني.» رسول الله وفرمایل: «هغه زما ورور دی. هغه هم زما په څېر پیغمبر و.»

عداس وویل: «د دې ښکلي مخ او دې خوږو خبرو څښتن دروغجن نه شي کېدای. زه باور لرم چې ته د الله رسول یې.» مسلمان شو او ویې ویل: «یا رسول الله! کلونه کېږي چې د دې ظالمانو او دې دروغجنو غلامي کوم. د هر چا حق خوري. هر څوک غولوي. هېڅ ښه اړخ نه لري. د دنیا د راټولولو او د خپلو شهوتونو د پوره کولو لپاره هر سپکوالي ته غاړه ږدي. له هغوی کرکه لرم. غواړم له تاسې سره ولاړ شم، ستاسې د خدمت په شرف مشرف شم، د هغو بې‌احترامیو هدف شم چې جاهلان او احمقان یې له تاسې سره کوي، او ستاسې د مبارک وجود د ساتنې لپاره قربان شم.»2

زموږ سردار رسول الله وموسکېد او ویې فرمایل: «اوس له خپلو بادارانو سره پاتې شه! لږ وخت وروسته به زما نوم هر ځای واورې. هغه وخت ما ته راشه.»

«مه کوئ!.. مه وهئ!.. هغه د عالمونو سردار دی! هغه رسول الله دی! زما بدن ټوټې ټوټې کړئ، خو زموږ پیغمبر ته دې زیان ونه رسېږي!» زید بن حارثه (رضی الله عنه)

یو څه موده یې دمه وکړه او بیا د مکې په لور روان شول. کله چې مکې ته د دوو منزلونو واټن پاتې و، ویې لیدل چې یوې ورېځې پرې سیوری کړی دی. کله چې یې په غور سره وکتل، پوه شول چې جبرئیل علیه السلام دی. زموږ ګران پیغمبر دا پېښه زموږ مور عایشې صدیقې ته بیان کړې وه.

په «صحیح بخاري» او د احمد بن حنبل په «مسند» کې بیان شوي چې یوه ورځ زموږ مور حضرت عایشې پوښتلي وو: «یا رسول الله! ایا پر تا د احد تر ورځې سخته ورځ تېره شوې ده؟» او زموږ سردار رسول الله داسې ځواب ورکړی و: «والله، ستا له قوم څخه مې داسې کړاو وګاله چې د احد په غزا کې له موجودو کافرانو مې هغه نه دی ګاللی. کله مې چې خپل ځان ابن عبد یالیل بن عبد کلال ته وړاندې کړ (یعنې خپله پیغمبري مې ورته بیان کړه او دین ته مې راوباله)، ونه یې منله. له هغوی څخه په داسې لوی کړاو جلا شوم چې تر قرن الثعالب نومي ځای پورې په ځان نه پوهېدم. هلته مې سر پورته کړ. ومې لیدل چې یوې ورېځې پر ما سیوری غوړولی دی. ومې کتل چې جبرئیل (علیه السلام) د ورېځې په منځ کې ولاړ دی. غږ یې راته وکړ او ویې ویل: ‹اې محمد! حضرت حق تعالی ستا په اړه ستا د قوم خبرې واورېدې. او په دې هم خبر دی چې هغوی ستا ساتنه ونه غوښته. تا ته یې دا پرښته رالېږلې چې پر غرونو ګومارل شوې ده، څو هر څه چې غواړې، امر ورته وکړې.› هغې پرښتې هم غږ راته وکړ او له سلام وروسته یې وویل: ‹اې محمد! لکه څنګه چې جبرئیل وویل، حضرت حق تعالی زه چې د غرونو پرښته یم، تا ته رالېږلی یم چې هر څه چې غواړې، ما ته امر وکړې. ستا امر ته چمتو یم. که غواړې چې دا دوه سخت غرونه (د قعیقعان غر او د ابوقبیس غر) داسې سره یوځای شي لکه د مکې پر خلکو چې ورپورې کېږي (او مشرکان په بشپړه توګه چیت کړي)، امر وکړه چې سره یې یوځای کړم.› زه راضي نه شوم او ومې ویل: ‹(نه! زه د عالمونو لپاره د رحمت په توګه رالېږل شوی یم.) دعا کوم چې الله تعالی د دې مشرکانو له ملا داسې نسل راوباسي چې یوازې د جناب حق عبادت وکړي او له الله تعالی سره هېڅ شی شریک ونه ګڼي.›»

زموږ سردار پیغمبر له طائف څخه مکې ته د راستنېدو پر مهال د نخلې په ځای کې لږ دمه وکړه. په یوه وخت کې لمانځه ته ودرېدلی و. د نصیبین د پېریانو یوه ډله چې له هغه ځایه تېرېده، کله یې چې د قرآن کریم هغه آیتونه واورېدل چې زموږ ګران پیغمبر لوستل، ودرېدل او غوږ یې ونیو. بیا یې له زموږ سردار پیغمبر سره خبرې وکړې او مسلمانان شول. زموږ سردار پیغمبر هغوی ته وفرمایل: «کله چې خپل قوم ته ورسېدئ، زما د ایمان بلنه هغوی ته هم ورسوئ. هغوی هم ایمان ته راوبولئ.»

هغو پېریانو چې خپل قوم ته ولاړل او دا یې ورته خبر ورکړ، ټولو هغو پېریانو چې واورېدل، ایمان راووړ.3 دا موضوع په قرآن کریم کې د جن په سورت کې او د حدیث شریف په «بخاري» او «مسلم» نومي مشهورو کتابونو کې بیان شوې ده.

کله چې مکې ته نږدې شو، مؤمنانو زموږ سردار رسول الله ته خبر ولېږه چې: «قریشیان خبر شوي چې د طائف سپکو خلکو له تاسې سره څه ناوړه چلند کړی. که اوس تشریف راوړئ، ښايي خپل ظلم زیات کړي.» زموږ سردار پیغمبر چې حرا ته ورسېد، یو کس یې سهیل بن عمرو ته ولېږه او ترې یې وغوښتل چې هغه په خپله پناه کې ونیسي. کله چې هغه بې‌نصیبه ونه منله، مطعم بن عدي ته یې خبر ولېږه. هغه دا غوښتنه ومنله. زموږ سردار حبیب اکرم او محترم نبي د مطعم بن عدي په پناه کې مکې ته راغی. مطعم هم دا حال قریشو ته اعلان کړ. رسول الله د بیت شریف طواف وکړ او حجر الاسود یې ښکل کړ. څو ورځې وروسته یې مطعم ته وفرمایل: «نور به ستا په پناه کې پاتې نه شم.» مطعم هم ومنله. جناب حق خپل حبیب په خپله پناه کې وساته.

«لا اله الا الله» ووایئ او خلاص شئ

رسول علیه السلام خلک حق لارې ته رابللو ته دوام ورکړ. پر دې مشرکان بیا سرکښه شول او تر پخوا یې لا ډېرې شکنجې او ظلمونه پیل کړل. پر دې جناب حق زموږ سردار پیغمبر ته امر وکړ چې د کعبې د زیارت پر مهال د عربو له هغو قبیلو سره چې زیارت ته راځي، وویني او اسلام ته یې راوبولي. زموږ ګران پیغمبر د دې امر له مخې د مکې شاوخوا جوړېدونکو د ذوالمجاز، عکاظ او مجنه مېلو ته په تګ پیل وکړ.

هغو ځایونو ته به یې ډېر ځله تګ کاوه، قبیلې به یې د الله تعالی یووالي او د هغه عبادت ته رابللې او ترې به یې غوښتل چې ومني چې هغه پیغمبر دی. خبر به یې ورکاوه چې که یې ومني، جناب حق به هغوی ته جنت ورکړي. افسوس چې زموږ د سردار پیغمبر دې بلنو ته چې لکه په زارۍ یې کولې، هېچا غوږ نه نیوه؛ ځینو به زیږ چلند کاوه او سپکاوی به یې کاوه، ځینو به تندی تریو کاوه او بدې خبرې به یې کولې. قریشي مشرکان به هم د هغه پسې تلل او هغه قبیلې به یې فاسدولې چې هغه به ورته.

د امام احمد، بیهقي، طبراني او ابن اسحاق د بیان له مخې، ربیعه بن عباد داسې روایت کړی دی: «ځوان وم. له خپل پلار سره منا ته تللي وو. رسول علیه السلام به هغو ځایونو ته ورته چې د عربو قبیلې پکې دېره وې او فرمایل به یې: ‹اې د فلاني زامنو! زه د الله تعالی هغه رسول یم چې تاسې ته امر کوي چې دا بتان چې عبادت یې کوئ، وغورځوئ او د الله تعالی عبادت وکړئ پرته له دې چې له هغه سره څه شریک کړئ، پر ما ایمان راوړئ او زما تصدیق وکړئ، او تر هغه زما ساتنه وکړئ چې هغه دنده بیان او ترسره کړم چې د حق تعالی له لوري ورته رالېږل شوی یم!…›

د هغه پسې یو کوږ سترګی سړی چې ویښتان یې ګونډلي وو، روان و او ویل یې: ‹اې د فلاني زامنو! دا تاسې زموږ د بتانو، لات او عزی، له عبادته منع کوي او یو داسې دین ته مو رابولي چې پخپله یې جوړ کړی دی!.. ځان وساتئ. غوږ مه ورته نیسئ او اطاعت یې مه کوئ!..› ما له خپل پلاره وپوښتل: ‹دا څوک دی چې د دې شخص پسې روان دی؟› ویې ویل: ‹تره یې ابولهب دی.›»

طبراني له طارق بن عبدالله څخه داسې روایت کړی دی: «رسول علیه السلام مې د ذوالمجاز په مېله کې لیدلی و. د دې لپاره چې خلک یې واوري، په لوړ غږ یې غږ کاوه او فرمایل یې: ‹اې خلکو! «لا اله الا الله» (له الله تعالی پرته بل معبود نشته) ووایئ چې خلاص شئ!› یو کس چې د هغه پسې روان و، هغه ډبرې چې لاس ته به ورتلې، د هغه پښو ته غورځولې او ویل یې: ‹اې خلکو! باور مه کوئ!.. ځان ترې وساتئ! ځکه چې هغه دروغجن دی!..› تر دې چې لګېدونکو ډبرو یې مبارکې پښې وینې کړې وې، او هغه لا هم بې له ستړیا او زړه تنګۍ خپلې بلنې ته دوام ورکاوه. وپوښتل: ‹دا ځوان څوک دی؟› یوه ځواب ورکړ: ‹د بني عبدالمطلب یو ځوان دی.› کله چې یې وپوښتل: ‹ډبرې غورځونکی څوک دی؟›، ویې ویل: ‹تره یې ابولهب دی.›»

امام بخاري په خپل «التاریخ الکبیر» کې او طبراني په خپل «المعجم الکبیر» کې ذکر کړي دي: مدرک بن منیب له خپل پلاره او هغه له خپل نیکه نقل کړي او ویلي یې دي: «له خپل پلار سره منا ته راغلي وو او دېره شوي وو. له یوې ډلې سره مخ شو. یو کس هغوی ته فرمایل: ‹اې خلکو! «لا اله الا الله» ووایئ چې خلاص شئ!› د هغه شاوخوا خلکو کې ځینو د هغه پر هغه ښکلي مخ لاړې توکولې، ځینو یې پر سر خاورې شیندلې او ځینو کنځلې کولې او په بېلابېلو ډولونو یې سپکاوی کاوه. دا حال تر غرمې دوام وکړ. په دې وخت کې یوه کوچنۍ نجلۍ د اوبو له لوښي سره هلته راغله. چې هغه یې په هغه حال ولید، په ژړا شوه. هغه کس له اوبو څښلو وروسته نجلۍ ته مخ ور واړاوه او ویې فرمایل: ‹اې لورې! د خپل پلار په اړه مه وېرېږه چې په دام کې به ونیول شي او ووژل شي، یا به سپک شي!› بیا موږ له هغو کسانو چې هلته وو، وپوښتل: ‹دا کس او هغه نجلۍ څوک دي؟› ویې ویل: ‹دا د بني عبدالمطلب محمد دی، او هغه چې ورسره ده، لور یې زینب ده.›»

«هغه (یونس علیه السلام) زما ورور دی. هغه هم زما په څېر پیغمبر و» حدیث شریف

سعید بن یحیی بن سعید اموي په خپل «مغازي» کې له خپل پلاره نقل کړي دي؛ هغه له ابونعیم او عبدالرحمن عامري څخه، او هغه له ډېرو کسانو څخه روایت کړی دی. ویلي یې دي: یوه ورځ زموږ ګران پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) د عکاظ مېلې ته لاړ. د بني عامر قبیلې ته ورغی او ترې یې پوښتنه وفرمایله: «اې بني عامر! په تاسې کې هغو کسانو ته چې تاسې ته پناه راوړي، ساتنه څنګه ده؟» هغوی وویل: «موږ ته هېڅوک ټوکه نه شي کولای، او زموږ له خبرتیا پرته زموږ له اوره ځان نه شي ګرمولای!..» زموږ سردار پیغمبر وفرمایل: «زه د الله تعالی رسول یم. که ستاسې خوا ته راشم، تر هغه چې د پیغمبرۍ هغه دنده چې زما رب راکړې ده، خلکو ته ورسوم، ایا زما ساتنه به وکړئ؟» هغوی وپوښتل: «ته د قریشو له کومو یې؟» کله چې زموږ سردار وفرمایل: «له بني عبدالمطلب څخه یم»، هغوی وویل: «اوس چې له بني عبدالمطلب څخه یې، ولې هغوی ستا ساتنه نه کوي؟» زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «زما د دروغجن ګڼونکو په سر کې همدوی وو.» د بني عامر ډلې وویل: «اې محمد! موږ نه تا ردوو او نه پر هغه څه ایمان راوړو چې راوړي دې دي. خو تر هغه چې ته د پیغمبرۍ دنده خلکو ته رسوې، ستا ساتنه به وکړو.»

پر دې زموږ سردار پیغمبر د هغوی تر څنګ کېناست. په هغه وخت کې د بني عامر له مشرانو څخه بیحره بن فراس، چې په مېله کې یې خپل اخیستل خرڅول پای ته رسولي وو، د هغوی خوا ته راغی او هلته کسانو ته یې زموږ سردار پیغمبر ته په اشارې وپوښتل: «دا څوک دی؟» هغوی وویل: «محمد بن عبدالله دی.» کله چې بیحره وویل: «تاسې له هغه سره څه کار لرئ چې خپل څنګ ته مو کېنولی دی؟»، ویې ویل: «موږ ته یې پناه راوړې، وايي چې د الله رسول دی او له موږ غواړي چې تر هغه یې وساتو چې د پیغمبرۍ دنده خلکو ته ورسوي.» پر دې بیحره زموږ سردار پیغمبر ته مخ واړاوه او ویې ویل: «ستا ساتنې ته زموږ پاڅېدل دا معنا لري چې خپلې سینې د ټولو عربو د غشو هدف کړو.» او خپل قوم ته یې وویل: «هېڅ قبیله داسې نه ده چې له تاسې بد شي سره خپل وطن ته ستنه شوې وي. نو تاسې به له ټولو عربو سره جګړه کوئ او خپل بدنونه به د هغوی د غشو هدف کوئ، ها!.. که د هغه قوم په هغه کې کوم خیر لیدلی وای، لومړی به یې پخپله ساتنه کړې وه. تاسې غواړئ داسې چا ته ځای ورکړئ او مرسته ورسره وکړئ چې قوم یې دروغجن ګڼلی او له خپل منځه یې شړلی دی!.. ډېر ناسم فکر کوئ!…»

بیا یې زموږ ګران پیغمبر ته مخ واړاوه او د دې ویلو بدبختي یې وکړه: «سمدستي زموږ له منځه ووځه او خپل قوم ته ستون شه!.. قسم خورم که زما د قوم په منځ کې نه وای، همدا اوس به مې ستا غاړه وهلې وه!..» د دې خبرو له امله د عالمونو سردار په ډېر خپګان خپل اوښ ته وخوت. هغه بې‌شرمه بیحره زموږ سردار رسول الله له اوښه وغورځاوه. له اصحاب کرامو څخه ضباعه بنت عامر نومې یوې مېرمنې چې دا پېښه ولیده، چیغه یې کړه او خپلو خپلوانو ته یې غږ وکړ: «د الله تعالی له حبیب سره دا چلند څنګه روا ګڼئ؟ ایا داسې څوک نشته چې زما د خاطر لپاره رسول الله د دوی له لاسه وژغوري؟» د هغې د تره له زامنو څخه درې تنه سمدستي پر بدبخت بیحره ورودانګل. د بیحره له قوم څخه دوو کسانو غوښتل چې مرسته ورسره وکړي، خو هغو دریو بیحره او مرستیالان یې ووهل او وټکول. زموږ ګران پیغمبر چې دا حال یې لیده، د هغو دریو کسانو لپاره چې د هغه لپاره یې جګړه کړې وه، داسې دعا وکړه: «یا ربي! دوی ته خپل برکت عطا کړه!» او د بیحره او د هغه د مرستیالانو لپاره: «یا ربي! دوی هم له خپل رحمته لرې کړه!»

هغه کسان چې د هغوی لپاره یې د خیر دعا فرمایلې وه، د اسلام په شرف مشرف شول، او نورو په کفر ساه ورکړه. د بني عامر قبیلې غړو چې خپل وطن ته ستانه شول، په خپله قبیله کې یوه زاړه سړي ته چې آسماني کتابونه یې لوستي وو، هغه څه بیان کړل چې په مکه کې پرې تېر شوي وو. هغه کس چې زموږ د سردار پیغمبر نوم واورېد، هغوی یې په دې ویلو ملامت کړل: «اې بني عامر! تاسې څه وکړل؟ د اسماعیل له اولادې تر اوسه هېچا په دروغو د پیغمبرۍ دعوه نه ده کړې. خامخا هغه څه چې هغه ویل، رښتیا او حق وو. د دې له لاسه وتلي فرصت جبران اوس ډېر سخت دی!..»

له جبرئیل سره یې چې خبرې کولې،
رفرف ورته مخې ته راغی او سلام یې وکړ؛
هغه وخت یې د جهان هغه شاه واخیست،
او سمدستي یې سدرې ته یووړ.

«اې خلکو! ‹لا اله الا الله› ووایئ چې خلاص شئ!» حدیث شریف

اسراء او معراج