د مدینې منورې دوره

د انصارو او مهاجرینو ورورولي

زموږ سردار پیغمبر په مدینه منوره کې د یوې لا ټینګې اړیکې د جوړولو لپاره هجرت کوونکي مهاجرین او هغه انصار چې هغوی یې په کورونو کې ځای کړي وو، یو له بل سره وروڼه کړل. حضرت علي چې تر ټولو وروسته پاتې شو، ګومان یې وکړ چې هېر شوی دی او ویې پوښتل: «یا رسول الله! ایا زه مو هېر کړی یم؟» هغه وخت د عالمونو سردار وفرمایل: «ته په دنیا او آخرت کې زما ورور یې.» دا ورورولي د مادي او معنوي مرستې پر بنسټ ولاړه وه. په دې توګه به له خپل وطن، کور او خپلوانو څخه د لرې پاتې کېدو غم، که لږ هم وي، لرې شوی وای. د مدینې مسلمانانو خو لا دمخه خپلو هغو مهاجرو وروڼو ته غېږ پرانیستې وه چې د الله تعالی د دین د ژوندي ساتلو او خپرولو لپاره یې خپل وطن پرېښی و؛ کورونو ته یې راوبلل او د هر ډول مرستې لپاره یې په ځان او زړه هڅه کړې وه. د دې ورورولۍ په جوړېدو سره یو بل ته لا په زړه پورې ورنښتل. زموږ سردار رسول الله هر مهاجر له داسې یوه انصاري سره ورور کړی و چې مزاج یې ورسره برابر و. حتی دا ورورولي تر دې کچې وه چې د پلرونو پاتې شوی میراث به یې سره وېشه.3

د مدینې هر سړي خپله ځمکه، تاکستان، باغ، کور او مالونه… هر څه چې یې درلودل، په دوو برخو وېشل او نیمایي به یې په ډېره خوښۍ خپل مهاجر ورور ته ورکوله. له مهاجرینو څخه حضرت عبدالرحمن بن عوف داسې بیان کړل: «کله چې موږ مدینې منورې ته هجرت وکړ، زموږ سردار رسول الله زه له سعد بن ربیع سره ورور کړم. پر دې زما ورور سعد راته وویل: ‹اې زما وروره عبدالرحمن! زه د مال له پلوه د مدینې د مسلمانانو تر ټولو شتمن یم. خپل مال مې په دوو برخو وېشلی دی، نیمایي یې ستا ده.› ما هم ورته وویل: ‹الله تعالی دې ستا مال تا ته مبارک او د خیر وګرځوي. زه مال ته اړتیا نه لرم. یوازې ما هغه بازار ته بوځه چې تاسې پکې راکړه ورکړه کوئ؛ همدومره بس دی.›»

داسې قرباني یوازې د اسلامي ورورولۍ په وسیله ممکنه کېده. له آدم علیه السلام څخه تر دې وخته ډېرې کډوالۍ شوې وې. خو داسې معنا لرونکی او لوړ هجرت، او د بهرنیو راتلونکو او ځایي خلکو ترمنځ داسې مینه ناکه ګډون او له زړه څخه غېږ نیول نه وو شوي. لکه څنګه چې الله تعالی فرمایلي دي، چې معنا یې داسې ده: «مؤمنان یوازې وروڼه دي».4 په دې سره اشاره کېده چې رښتینې مینه او اخلاص د مادي ګټې له لارې نه، بلکې د ایمان او عقیدې له لارې رامنځته کېدای شي. په اصحاب کرامو کې دا حال زموږ د سردار رسول الله په یوه صحبت ترلاسه کېده. زموږ د ګران پیغمبر له مبارک زړه څخه د سمندرونو په څېر راخوټېدونکي فیضونه او برکتونه د اصحاب کرامو زړونو ته بهېدل، او په پایله کې یې یو بل ته د نه لیدل شوې قربانۍ سره مینه درلوده او خپل وروڼه یې پر ځانونو غوره ګڼل.

«یا ربي! لکه څنګه چې موږ ته د مکې ښار ګران دی، همداسې مدینه هم موږ ته ګرانه کړه، تر مکې هم زیاته یې ګرانه کړه. یا ربي! زموږ په پیمانو او کیلو کې برکت واچوه. د مدینې ښار زموږ لپاره روغتیا ورکوونکی وګرځوه. هوا یې ښه کړه!» حدیث شریف

انصارو او مهاجرینو ژمنه وکړه چې په دې نوي اسلامي مرکز کې به لاس په لاس او زړه په زړه، د اسلام د دین د پیاوړتیا لپاره هره قرباني زغمي او په پای کې به د شهادت مرتبې ته رسېږي. په دې توګه د رسول الله شاوخوا راټول شول او د اسلام د دین د اساساتو په پیروۍ یې یو نوی نظام او نېکمرغه ژوند جوړاوه. اسلام نو د هجرت په پېښې سره د «دولت» کېدو په لاره کې خپل لومړی ګام اخیستی و. مدینه منوره هم د اسلام د دین زانګو او مرکز ګرځېده.

په مدینه کې له اصحاب کرامو پرته مسیحیان، یهودیان او بت پرسته مشرکان هم وو. یهودیان له درېیو قبیلو، بني قینقاع، بني قریظه او بني نضیر څخه جوړ وو. دوی له اسلام سره او په تېره بیا له زموږ ګران پیغمبر سره سخت دښمنان وو.

په دې منځ کې د مکې مشرکانو دا خبره، چې زموږ سردار پیغمبر په مدینه کې خپل اصحاب یو له بل سره ورور کړل او سره یې یو کړل، د ځان لپاره یو لوی خطر وګاڼه. که یې په لنډ وخت کې د دې کار چاره نه وای کړې، مسلمانان به پیاوړي شوي وای او پر مکې به یې حمله کولای شوه، او هغه ځمکې، کورونه او وطن چې پرېښي یې وو، له لاسه به یې ترې اخیستل… د دې فکرونو په لړ کې د مکې له مشرکانو څخه د مدینې مسلمانانو ته د ګواښ لیکونه راتلل. په یوه له دې لیکونو کې لیکل شوي وو: «بې له شکه، له هغو عربي قبیلو څخه چې ورسره دښمني لرو، هېڅ یوې موږ دومره نه دي په غوسه کړي لکه تاسې؛ ځکه چې تاسې باید زموږ یو سړی موږ ته سپارلی وای، خو تاسې له هغه سره مرسته وکړه، غېږ مو ورته پرانیسته او وساته. دا ستاسې لپاره ډېره لویه تېروتنه ده. مهرباني وکړئ، له هغه او زموږ له منځه ووځئ او هغه موږ ته پرېږدئ. که د هغه کار ښه شي، تر ټولو زیات به په دې موږ خوشحاله شو. که بل ډول شي، د هغه سمول هم بیا زموږ پر غاړه دي!…»

حضرت کعب بن مالک دې لیک ته ډېر ښکلی ځواب ولیکه چې پکې یې زموږ پیغمبر ستایلی و.

د مکې مشرکانو د مدینې مشرکانو ته هم همداسې د ګواښ لیکونه ولیکل. هغوی ته یې هم ګواښ وکړ: «که زموږ سړی له خپل ښاره ونه باسئ یا یې ونه وژنئ، پر تاسې به یرغل وکړو، تاسې به ووژنو او ښځې به مو خپل خدمت ته ونیسو!…»

پر دې د مدینې مشرکان د منافق عبدالله بن ابی شاوخوا راټول شول او پرېکړه یې وکړه چې کله فرصت ومومي، زموږ سردار رسول الله ته به زیان رسوي.

مسلمانان چې په دې حال خبر شول، زموږ د ګران پیغمبر د ساتنې لپاره یې هره هڅه چې یې له وسې پوره وه، وکړه او د هغه شاوخوا یې سره ټینګ وتړل. داسې حال ته ورسېدل چې نه به یې د شپې کوڅې ته وتلای شول او نه به یې په کورونو کې ویده کېدای شول.

ابی بن کعب بیان کړل: «کله چې زموږ سردار رسول الله او اصحابو یې مدینې منورې ته تشریف راوړ، مسلمانان د مشرکو عربي قبیلو د دښمنۍ نښه شول. اصحابو به په وسلو سمبال تر سهاره پورې څوکۍ کوله.»

اصحاب کرام لکه یو بدن شوي وو او په خطرناکو حالاتو کې به یې په ټول ځواک سره خپلو مسلمانو وروڼو ته د مرستې لپاره منډې وهلې. د دوی په سر کې زموږ ګران پیغمبر و. زموږ سردار رسول الله لکه څنګه چې په هره ښه ځانګړنه کې مخکې و، په زړورتیا کې هم د خپلو اصحابو تر ټولو مخکې و. د شپې په هر ساعت کې چې به یوه چیغه واورېدل شوه، زموږ پیغمبر به مخکې له دې چې بل څوک ورسېږي، په خپل آس د برېښنا په څېر هلته ورسېد، خپلو اصحابو ته به یې خبر ورکړ چې د وېرې څه نشته او هغوی به یې ارامول.

«اې علي! ته په دنیا او آخرت کې زما ورور یې» حدیث شریف

هغه میاشت چې د دواړو جهانونو سلطان
پکې دنیا ته راغی، بیا راغله؛
هغه میاشت چې د علم او معرفت کان
پکې دنیا ته راغی، بیا راغله.
چې څوک شفاعت غواړي، دې راشي،
څوک چې له هغه سره مینه لري، صفا دې ومومي؛
هغه میاشت چې هغه د ښه خلق څښتن
پکې دنیا ته راغی، بیا راغله.
د تیارې شپې سپوږمۍ، د څاښت لمر،
د خدای د ګلستان ګل،
د حق حبیب، مصطفی –
هغه میاشت چې پکې دنیا ته راغی، بیا راغله.
رښتینی عاشق چېرته دی؟
چې ځان او تن یې ارام ومومي؛
هغه میاشت چې د حقیقت د راز خزانه
پکې دنیا ته راغله، بیا راغله.
اې هدایي، څوک چې له هغه سره مینه لري،
خپل مطلوب ته یې بریا موندلې ده؛
هغه میاشت چې د جهان فخر، خیر البشر
پکې دنیا ته راغی، بیا راغله.

د مدینې یوه زړه منظره

مسجد نبوي / مدینه منوره

هغه ځمکه چې زموږ د سردار رسول الله (صلی الله علیه وسلم) اوښه قصواء، کله چې هغه مدینې منورې ته هجرت وکړ، پرې کېناسته.

زموږ ګران پیغمبر دا ځمکه واخیسته او پرې یې جومات جوړ کړ.

وفات یې هم په خپل هغه کور کې وشو چې له دې جومات سره نښتی و،

او مبارک قبر شریف یې هم په همدې حجره کې جوړ شو.

وروسته حضرت ابوبکر او حضرت عمر (رضی الله عنهما) هم په دې حجره کې ښخ شول.

خبر ورکړل شوی دی چې د هغوی تر څنګ د یوه کس په ځای کې

عیسی علیه السلام به ښخ شي.