د سلمان فارسي مسلمانېدل

پرښتې به د اورېدو لپاره راتلې

زموږ پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) به قرآن کریم دومره ښکلی، دومره خوږ او اغېزناک لوست چې غیر مسلمانان به هم چې اورېده، حیرانېدل. د هغو کسانو شمېر ډېر و چې د هغه په اورېدو مسلمانان شوي وو.

حضرت براء بن عازب بیان کړل: «د ماسخوتن له یوه لمانځه وروسته مې زموږ سردار رسول الله ته غوږ نیولی و چې د تین سورت یې لوست؛ دومره ښکلی یې لوست چې ما داسې څوک نه و اورېدلی چې غږ او لوست یې له هغه څخه بشپړ وي.»

د اصحاب کرامو په منځ کې ډېر داسې کسان وو چې غږ یې ډېر ښکلی و، د قرآن کریم د لوستلو پر مهال به یې ژړل او نور به یې هم ژړول. له دوی څخه یو اسید بن حضیر و. یوه شپه یې خپل آس څنګ ته وتاړه او د بقرې د سورت په لوستلو یې پیل وکړ. د لوستلو پر مهال آس ناڅاپه ووېرېد. حضرت اسید چوپ شو، آس ارام شو. په لوستلو یې پیل وکړ، آس بیا ووېرېد. چې چوپ شو، ارام شو. چې بیا یې په لوستلو پیل وکړ، بیا ووېرېد. د اسید بن حضیر زوی یحیی آس ته نږدې یو ځای کې پروت و. له دې اندېښنې چې آس ماشوم ته زیان ونه رسوي، لوستل یې پرېښودل.

چې آسمان ته یې وکتل، د سپینې ورېځې د سیوري په څېر په یوه لړې کې یې د څراغونو په څېر ځلېدونکي شیان ولیدل. چې لوستل یې ودرول، ویې لیدل چې هغه ځلېدونکي شیان د آسمان په لور پورته شول او لاړل.

چې سهار شو، زموږ د ګران پیغمبر شریف حضور ته ورغی او خپل سرګذشت یې بیان کړ.

زموږ سردار رسول الله چې پوښتنه وفرمایله: «پوهېږې چې هغه څه وو؟»، حضرت اسید ځواب ورکړ: «مور او پلار مې درنه قربان شي، یا رسول الله! نه پوهېږم.»

زموږ سردار پیغمبر وفرمایل: «هغوی پرښتې وې. ستا غږ ته نږدې شوې وې. که دې لوستلو ته دوام ورکړی وای، تر سهاره به یې تا ته غوږ نیولی وای، او خلکو به هم لیدلې او ننداره به یې کوله. هغوی به د خلکو له سترګو پټې نه وې.»

له هغو کسانو څخه یو چې قرآن کریم یې ډېر په سوز لوست، حضرت ابوبکر صدیق و. چې به یې په لمانځه کې لوستل پیل کړل، ځان یې نه شو ټینګولای او له مبارکو سترګو به یې اوښکې روانې شوې. چا چې به لید، د هغه پر دې حال به حیرانېدل. یوه ورځ مشرکان راټول شول او ویې ویل: «دا کس هغه څه چې پیغمبر راوړي دي، په سوز سوز لولي او ژاړي. وېرېږو چې زموږ ماشومان او ښځې به یې په دې حال مین شي او مسلمان به شي.»

د عبدالله بن سلام مسلمانېدل

له هغو کسانو څخه چې زموږ د ګران پیغمبر مبارک جمال یې ولید او پرې مین شول، او چې د هغه مبارکې خبرې او هغه قرآن کریم یې واورېد چې ده لوست، حیران شول او مسلمان شول، یو هم حضرت عبدالله بن سلام دی.

عبدالله بن سلام چې تورات او انجیل یې ښه پېژندل، له ایمان راوړلو مخکې یو یهودي عالم و. خپل مسلمانېدل داسې بیانوي: «ما تورات او د هغه شرحې له خپل پلار څخه لوستې او زده کړې وې. یوه ورځ پلار مې د هغه پیغمبر صفتونه، نښې او هغه کارونه چې کوي به یې، راته بیان کړل چې په آخر زمان کې به راځي، او ویې ویل: ‹که هغه د هارون له اولادې راشي، پیروي به یې وکړم؛ که نه، پیروي به یې ونه کړم!› او د رسول الله مدینې ته له راتګ مخکې مړ شو.

کله چې مې واورېدل چې رسول الله په مکه کې د خپل نبوت اعلان کړی دی، د هغه صفتونه، نوم او د راتګ وخت یې راته معلوم وو. له همدې امله مې یې انتظار ایست. تر هغه چې له یو چا څخه خبر شوم چې رسول الله د مدینې تر څنګ په قبا نومي ځای کې د بني عمرو بن عوف په کور کې مېلمه دی، خپل دا حال مې له یهودیانو پټ ساته او چوپ وم.

یوه ورځ په خپل باغ کې مې له خرما ونې تازه خرما راټولوله، چې د بني نضیر یوه کس چیغه کړه: ‹نن د عربو سړی راغی.› ما ته یوه رپا راغله. سمدستي مې ‹الله اکبر› ووایه او تکبیر مې وکړ. په هغه وخت کې زما ترور خالده بنت حارث د ونې لاندې ناسته وه. ډېره زړه ښځه وه. چې زما تکبیر یې واورېد، ویې رټلم: ‹الله دې لاس تش کړه او هغه څه ته دې ونه رسوه چې هیله یې لرې. والله، که دې اورېدلي وای چې موسی بن عمران4 راځي، تر دې زیات به نه وای خوشحاله شوی!› ورته مې وویل: ‹اې ترورې! والله هغه د موسی بن عمران ورور دی او د هغه په څېر پیغمبر دی. د هغه پر لاره دی او په هماغه توحید لېږل شوی دی چې هغه پرې لېږل شوی و.›

پر دې یې راته وویل: ‹اې د ورور زویه! ګوندې هغه هماغه پیغمبر وي چې موږ ته خبر راکړل شوی چې د قیامت نږدې به لېږل کېږي؟› ما وویل: ‹هو.› ویې ویل: ‹نو حق درسره دی.›5

کله چې رسول الله مدینې ته هجرت وکړ، د هغه د لیدو لپاره سمدستي د خلکو منځ ته ورګډ شوم. چې څنګه مې د هغه مبارک جمال او نوراني مخ ولید، ومې ویل: ‹د ده مخ د دروغجن مخ نه شي کېدای!› رسول الله راټولو خلکو ته اسلام بیانوه او نصیحتونه یې کول. لومړنی حدیث شریف چې ما دلته له رسول الله څخه واورېد، دا دی: ‹په خپل منځ کې سلام خپور کړئ، وږي ماړه کړئ، صله رحم وکړئ (له نږدې خپلوانو سره لیدنه وکړئ)، او کله چې خلک ویده وي، لمونځ وکړئ. په دې توګه به په سلامتۍ سره جنت ته ننوځئ.›

فخر عالم (صلی الله علیه وسلم) زه د نبوت په نور وپېژندلم او ویې فرمایل: ‹ایا ته د مدینې عالم ابن سلام یې؟› چې ما وویل: ‹هو›، زموږ ګران پیغمبر وفرمایل: ‹نږدې راشه› او دا پوښتنه یې وکړه: ‹اې عبدالله! د الله تعالی لپاره ووایه! ایا زما صفتونه دې په تورات کې نه دي لوستي او زده کړي؟› ما هم وویل: ‹ایا د الله تعالی صفتونه راته وایئ؟›

د دې پوښتنې په وړاندې رسول الله لږ انتظار وکړ او جبرئیل علیه السلام د اخلاص سورت نازل کړ. زموږ سردار رسول الله چې دا سورت ولوست او ما واورېد، سمدستي مې زموږ پیغمبر ته وویل: ‹هو، یا رسول الله! رښتیا وایې. شاهدي ورکوم چې له الله تعالی پرته بل معبود نشته او ته د هغه بنده او رسول یې›، او د شهادت کلمه مې ووایه او مسلمان شوم.» بیا مې وویل: «یا رسول الله! یهودیان یو ظالم قوم دی چې دومره دروغ وايي چې انسان حیرانوي، او بې‌بنسټه تورونه او بهتانونه لګوي. که له دې مخکې چې ته زما د خوی او ټولو حالاتو په اړه له هغوی وپوښتې، هغوی زما په مسلمانېدو خبر شي، خامخا به ستاسې په حضور کې پر ما داسې بهتانونه وتړي چې عقل ته نه راځي. تاسې لومړی زما په اړه له هغوی وپوښتئ!» او د کور په یوه ګوټ کې پټ شوم. زما پسې د یهودو د مشرانو یوه ډله دننه راغله. زموږ سردار رسول الله له یهودیانو پوښتنه وفرمایله: «عبدالله بن سلام چې ستاسې په منځ کې دی، څنګه کس دی؟» یهودیانو وویل: «هغه زموږ تر ټولو لوړ عالم دی او زموږ د تر ټولو لوی عالم زوی دی! ابن سلام زموږ تر ټولو غوره دی او زموږ د تر ټولو غوره کس زوی دی!» پر دې زموږ سردار رسول الله له یهودیانو پوښتنه وفرمایله: «که هغه مسلمان شوی وي، تاسې به څه ووایئ؟»

«الله تعالی ما ته خبر راکړ چې له څلورو کسانو سره مینه لري. امر یې راته وکړ چې له دې څلورو سره مینه وکړم. دوی علي، ابوذر، مقداد او سلمان دي» حدیث شریف

یهودیانو ځواب ورکړ: «الله دې هغه له داسې کار څخه وساتي!»

بیا له هغه ځای څخه چې پټ شوی وم، راووتم او په دې خبرو مې د هغه تصدیق وکړ: «اې د یهودو ډلې! له الله تعالی څخه ووېرېږئ! هغه څه چې تاسې ته راغلي دي، ومنئ! په الله تعالی قسم، او تاسې پخپله هم پوهېږئ، چې دا د الله تعالی هغه رسول دی چې نوم او صفتونه یې مو په هغه تورات کې لیکلي لیدلي دي چې ستاسې په لاس کې دی. زه شاهدي ورکوم چې له الله تعالی پرته بل معبود نشته؛ او بیا شاهدي ورکوم چې محمد علیه السلام د هغه بنده او رسول دی.» بیا یهودیانو وویل: «دا زموږ تر ټولو بد سړی او زموږ د تر ټولو بد سړي زوی دی!» او ډول ډول عیبونه او تورونه یې راباندې ولګول او بد یې راته وویل. ما وویل: «زه هم له همدې څخه وېرېدم. یا رسول الله! ایا ما تاسې ته خبر نه و درکړی چې دوی یو ظالم، دروغجن او تور تړونکی قوم دی چې له بدۍ څخه ډډه نه کوي؟ ګورئ، اوس ټول څرګند شول!» رسول الله یهودیانو ته وفرمایل: «ستاسې لومړۍ شاهدي موږ ته بسیا ده، دویمه یې بې‌ځایه ده.» له دې وروسته سمدستي خپل کور ته ستون شوم.

خپله کورنۍ او خپلوان مې اسلام ته راوبلل. زما د ترور په ګډون ټول مسلمانان شول.

زما ایمان راوړلو یهودیان ډېر په غوسه کړل. له همدې امله یې پر ما فشار راوړل پیل کړل. حتی د یهودو ځینو عالمانو دا خبره وکړه چې «له عربو څخه پیغمبر نه راپورته کېږي؛ ستا سړی پاچا دی» او هڅه یې وکړه چې ما له اسلام څخه واړوي، خو بریالي نه شول.

له ده سره یوځای ثعلبه بن سعیه، اسید بن سعیه، اسد بن عبید او ځینو نورو یهودیانو په رښتیني زړه اسلام راووړ. خو د یهودو ځینو عالمانو وویل: «پر محمد یوازې زموږ بدو خلکو ایمان راووړ. که هغوی زموږ له غوره خلکو څخه وای، د خپلو نیکونو دین به یې نه پرېښود.» بیا الله تعالی د هغوی په ځواب کې آیت کریمه نازل کړ او ویې فرمایل چې معنا یې داسې ده: «هغوی (اهل کتاب) ټول یو شان نه دي. د اهل کتابو په منځ کې یوه ډله شته چې په عبادت او طاعت بوخته ده؛ هغوی د شپې په وختونو کې په سجده پرېوځي او د الله تعالی آیتونه لولي.»6

ورځ تر بلې مې حال بد دی، بې‌حده، یا رسول الله!
نور دې سمې شي زما کړنې، عنایت، یا رسول الله!
دې سپک نفس مې سرکښي وکړه، د شیطان پیرو یې کړم؛
له دومره عصیان سره به څنګه پناه وغواړم، یا رسول الله!
ایا ممکنه ده چې د نفس له هوا او شیطانه خلاص شم؟
که له تا څخه راونه رسي هدایت، یا رسول الله!
چې ستا فیض او احسان یوه شېبه ګناهکار ته ورسي،
په دواړو جهانونو کې یې لار سلامته ده، یا رسول الله!
امر او نهی ته مې درناوی وکړ، حرام ته مې حلال ونه ویل؛
د هرې ګناه پای مې ندامت شو، یا رسول الله!
اې د انسانانو او پېریانو رسوله، د انسانانو تر ټولو غوره،
زما اخلاص ته په کتو شفاعت راپه برخه کړه، یا رسول الله!

«په خپل منځ کې سلام خپور کړئ، وږي ماړه کړئ، صله رحم وکړئ او کله چې خلک ویده وي، لمونځ وکړئ. په دې توګه به په سلامتۍ سره جنت ته ننوځئ» حدیث شریف

د مدینې منورې یو زوړ انځور (۱۸۹۰)

د هجرت په لومړي کال کې ځینې پېښې

د هجرت په لومړي کال کې له انصارو څخه اسعد بن زراره، براء بن معرور او کلثوم بن هدم، او له مهاجرینو څخه عثمان بن مظعون وفات شول. سربېره پر دې، حضرت ابوبکر او بلال حبشي (رضی الله عنهما)، چې د مدینې د هوا او اوبو اغېز یې ونه زغمه، په تبه لړزه اخته شول. بیا رسول الله (صلی الله علیه وسلم) داسې دعا وکړه: «یا ربي! لکه څنګه دې چې مکه موږ ته ګرانه کړې ده، مدینه هم موږ ته ګرانه کړه، او دلته موږ ته برکت او پراخه روزي راکړه.» جناب حق هم د هغه دعا قبوله کړه او مدینه یې مهاجرینو ته ګرانه کړه.

لومړنی لیکلی تړون

زموږ د سردار رسول الله له هجرت څخه مخکې، د خزرج قبیلې مشر عبدالله بن ابی، چې په مدینه کې اوسېده، د مدینې پاچا ټاکل کېده. خو کله چې د عقبې د بیعتونو او بیا د هجرت د پېښې له امله د اوس او خزرج د قبیلو ډېری خلک مسلمانان شول، د عبدالله بن ابی پاچاهي سر ته ونه رسېده. له همدې امله عبدالله بن ابی تر هر څه مخکې له زموږ سردار پیغمبر او له مهاجرو اصحاب کرامو سره، او بیا د مدینې له صحابه وو سره کینه درلوده او غاښونه یې ورته چیچل، خو خپله دښمني یې څرګندولی نه شوه. له خپل ځان په څېر یو څو کسانو سره یې د منافقانو ډله جوړه کړه. دوی به د مسلمانانو په وړاندې ویل چې د اسلام دین ته ننوتي یو، خو تر شا به یې پرې ټوکې کولې. په پټه یې د نفاق تخم کرل او فتنې راپارول پیل کړل. په دې کار کې دومره وړاندې لاړل چې حتی یې هڅه وکړه چې د فخر عالم (صلی الله علیه وسلم) مبارکې خبرې سرچپه نقل او بدلې کړي.

په دې منځ کې د مکې مشرکان هم چوپ نه وو ناست؛ هغه څه چې په مکه کې یې زموږ له سردار رسول الله سره نه وو کړای شوي، په مدینه کې یې د کولو هڅه کوله. لکه څنګه چې یې د مدینې مشرکانو ته د ګواښ لیکونه لېږل، همداسې یې د مدینې یهودي قبیلو ته هم له ګواښونو ډک لیکونه او پیغامونه لېږل. د دوی همدې ګواښونو سبب شو چې یهودیان زموږ سردار رسول الله ته نږدې شي.

په همدې وخت کې یهودیان زموږ د سردار رسول الله حضور ته راغلل او ویې ویل: «له تاسې سره د سولې لپاره راغلي یو. راځئ چې یو تړون وکړو، څو یو بل ته زیان ونه رسوو.» زموږ پیغمبر هم له دوی سره پنځه پنځوس مادې لرونکی تړون وکړ چې په هغه کې د شویو پرېکړو ځینې دا دي:

۱- دا تړون یو سند دی چې د رسول الله محمد علیه السلام له لوري د مکې او مدینې د مسلمانانو، د هغو کسانو چې د دوی پیروي کوي، د هغو کسانو چې وروسته ورسره یوځای کېږي او د هغو کسانو چې له دوی سره یوځای جګړه کوي، ترمنځ لیکل شوی دی.

۲- بې‌شکه دوی له نورو خلکو څخه یو جلا جماعت دی.

۳- هره قبیله به د خپلو بندیانو د خلاصون پیسې (د مسلمانانو ترمنځ د عدالت له مخې) په ګډه ورکوي.

۴- مسلمانان به د هغو کسانو په وړاندې چې د دوی په منځ کې ګډوډي جوړوي، که څه هم خپل اولاد یې وي، ودرېږي.

۵- له یهودیانو څخه هغه کسان چې د مسلمانانو تابع شي، نه به پرې ظلم کېږي، بلکې مرسته به هم ورسره کېږي.

۶- یهودیان به له مسلمانانو سره یوه ډله وي او هر څوک به د خپل دین احکام پر ځای کوي.

۷- له یهودیانو څخه هېڅوک به د محمد علیه السلام له اجازې پرته پوځي سفر ته نه وځي.

۸- هېڅوک به هغه چا ته بدي نه کوي چې ورسره یې تړون کړی وي، او له مظلوم سره به هرومرو مرسته کېږي.

۹- د مدینې دره د دې تړون کوونکو لپاره یوه نه ماتېدونکې، حرامه سیمه ده.

۱۰- د مکې مشرکانو او د هغوی مرستندویانو ته به په هېڅ ډول پناه نه ورکول کېږي.

۱۱- د هغو کسانو په وړاندې چې پر مدینه حمله کوي، مسلمانان او یهودیان به له یو بل سره مرسته کوي.

د دې تړون له مخې به یهودیانو له مسلمانانو سره (په ظاهره) دوستي کوله، کینه به یې ورسره نه ساتله او دښمني به یې نه کوله.7

اې زما حبیبه، خپه کېږه مه

یهودیان، چې خپله دښمني یې په زړونو کې پټه ساتله، د پورتني تړون له لاسلیک وروسته ډلې ډلې زموږ سردار پیغمبر ته راغلل. داسې پوښتنې یې وکړې چې د دوی په خیال ډېرې سختې وې. له هغو ځوابونو څخه یې چې ترلاسه کړل، پوه شول چې هغه برحق پیغمبر دی؛ خو د ضد او حسد له امله یې ایمان رانه وړ. بیا زموږ ګران پیغمبر وفرمایل: «که له یهودي عالمانو څخه لسو کسانو پر ما ایمان راوړی وای، ټولو یهودیانو به ایمان راوړی وای.» الله تعالی زموږ سردار رسول الله، چې داسې خپه شوی و، په دې آیت کریمه تسلي کړ: «(اې زما حبیبه!) اې عالي شانه رسوله! هغه کسان دې تا خپه نه کړي (د هغوی حال) چې په کفر کې منډې وهي، که له هغو څخه وي چې په خولو یې وویل ‹ایمان مو راووړ›، په داسې حال کې چې زړونو یې ایمان نه دی راوړی (منافقان)، او که له یهودیانو څخه. هغوی تل دروغو ته غوږ نیسي، او د یو بل قوم لپاره چې ستا حضور ته نه راځي (د خیبر یهودیان)، (له بني قریظه څخه) جاسوسي کوي. هغوی د هغو خبرو چې اوري، د حقیقتونو ځایونه بدلوي او داسې یې بیانوي چې له حقه لرې شي. او وايي: ‹که دا (فتوا) درکړل شوه، ومنئ یې؛ او که در نه کړل شوه، ځان ترې وساتئ.› الله تعالی چې د چا فتنې ته لوېدل وغواړي، نو ته به په هېڅ ډول د الله تعالی د ارادې د مخنیوي توان ونه لرې. هغوی داسې کسان دي چې الله تعالی نه دي غوښتي چې د (هغوی) زړونه پاک کړي. هغوی ته په دنیا کې سپکاوی او پرېشاني، او په آخرت کې ډېر لوی عذاب دی.»8

د هغه تړون له امله چې شوی و، ځینو صحابه وو له هغو یهودیانو سره چې ګاونډیان یې وو، دوستي جوړه کړې وه. الله تعالی هغوی هم له دې کاره منع کړل او ویې فرمایل: «اې هغو کسانو چې ایمان مو راوړی دی! له خپلو دیني وروڼو پرته نور (کافران او منافقان) دوستان مه نیسئ. هغوی تاسې ته په بدي کولو او فساد راپارولو کې هېڅ کوتاهي نه کوي او غواړي چې تاسې په سختۍ کې ولوېږئ. ستاسې په وړاندې د هغوی کینه او دښمني له خولو یې راوتلې ده، او هغه دښمني چې په زړونو کې یې پټه ساتي، تر دې لا لویه ده. که فکر وکړئ او پوه شئ، موږ د هغوی د دښمنۍ په اړه آیتونه بیان کړل (هغه څه چې باید پام ورته وکړئ، موږ ډېر په څرګنده وښودل).»9

د مکې مشرکانو د مدینې مشرکان، منافقان، یهودیان او د مدینې شاوخوا قبیلې پرله‌پسې لمسولې او ګواښلې. هڅه یې کوله چې ژر تر ژره د اسلام نور مړ کړي، او زموږ د ګران پیغمبر د مبارک وجود د له منځه وړلو لارې یې لټولې.

«که له یهودي عالمانو څخه لسو کسانو پر ما ایمان راوړی وای، ټولو یهودیانو به ایمان راوړی وای» حدیث شریف

د منافقانو او مشرکانو د دې ډول کړنو په وړاندې زموږ سردار رسول الله تل د سولې لاره غوره کوله. له اصحاب کرامو څخه ځینو باور درلود چې نور باید د دښمن په وړاندې ودرېږي، او داسې دعا یې کوله: «یا ربي! زموږ لپاره ستا په لاره کې له دې مشرکانو سره له مبارزې څخه بل ډېر قیمتي شی نشته. د قریشو همدې مشرکانو ستا د حبیب پیغمبري دروغ وګڼله او هغه یې له مکې څخه وتلو ته اړ کړ. الهي! ته به خامخا موږ ته له هغوی سره د جګړې اجازه راکړې!..» خو زموږ سردار رسول الله په دې لاره کې د الله تعالی امر ته سترګې په لار و او څه چې به امر کېده، هماغسې به یې عمل کاوه. اوس یې وخت رارسېدلی و. په هغه وحي کې چې جبرئیل علیه السلام راوړه، داسې فرمایل شوي وو: «له هغو کسانو سره چې له تاسې سره جګړه پیلوي، تاسې هم د الله تعالی په لاره کې وجنګېږئ؛ خو له حده مه تېرېږئ او افراط مه کوئ. بې‌شکه الله تعالی افراط کوونکي نه خوښوي. هغوی (کافران) چېرته چې ومومئ، ووژنئ. لکه څنګه چې هغوی تاسې (له مکې څخه) وویستلئ، تاسې هم هغوی وباسئ. د هغوی د شرک فتنه له انسان وژنې څخه بدتره ده. تر څو چې هغوی په مسجد الحرام کې له تاسې سره ونه جنګېږي، تاسې هم هلته له هغوی سره جګړه مه کوئ؛ خو که هغوی تاسې هلته ووژني، تاسې هم هغوی هلته ووژنئ. د کافرانو سزا همداسې ده. که هغوی د الله تعالی له انکار او له جګړې څخه لاس واخلي، (تاسې هم یې پرېږدئ؛ ځکه) بې‌شکه الله تعالی ډېر بښونکی او ډېر مهربان دی.»10

وروسته په یو بل نازل شوي آیت کریمه کې هم داسې وفرمایل شول: «تر هغه پورې له دې مشرکانو سره وجنګېږئ چې د شرک له فتنې څخه هېڅ نښه پاتې نه شي او دین یوازې د الله تعالی شي (یوازې د الله تعالی عبادت وشي). که (له شرک څخه) لاس واخلي، (پر هغوی هېڅ ظلم نشته.) نو دښمني (سزا) یوازې پر ظالمانو ده.»11

ما مَدَحْتُ مُحَمَّداً بِمَقالَتِی،
لٰکِنْ مَدَحْتُ مَقالَتِی بِمُحَمَّدٍ.
(زه د محمد علیه السلام ستاینه نه شم کولای؛
بلکې په هغه سره خپلو لیکنو ته ارزښت ورکوم.)
امام رباني (رحمة الله علیه)