د بدر غزا

د حضرت رقیې وفات

په هغه ورځ زموږ د ګران پیغمبر لور حضرت رقیه (رضی الله عنها) وفات شوې وه. د هغې مېړه حضرت عثمان د هغې د جنازې لمونځ ورکړی و. د بریا خبر چې له دې غم وروسته راغی، د هغوی زړونه یې یو څه ارام کړي وو.

زموږ سردار پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) له خپلو اصحابو سره الله تعالی ته، چې د بدر بریا یې ورپه برخه کړې وه، حمد ووایه او د شکر سجده یې وکړه، بیا له بندیانو سره یوځای د مدینې منورې پر لور روان شو.

عبدالله بن رواحه او زید بن حارثه، چې مخکې یې زېری راوړی و، د بدر په غزا کې پېښې او دا چې څوک شهیدان شوي، بیان کړي وو. هغه ماشومان، ښځې او دنده لرونکي چې په مدینه کې پاتې وو، د بریا له امله ډېر خوشاله شوي وو. زموږ د سردار پیغمبر هرکلي ته ووتل. په شهیدانو کې حارثه بن سراقه هم و. د حضرت حارثه مور ربیع خبره شوې وه چې زوی یې له حوض څخه د اوبو څښلو پر مهال د دښمن په غشي ولګېد او شهید شو. زموږ مور ربیع چې دا خبر واورېد، ویلي یې وو: «تر څو چې رسول علیه السلام رانه شي، د خپل زوی لپاره نه ژاړم. کله چې په نېکمرغۍ مدینې ته تشریف راوړي، له هغه به پوښتنه وکړم. که زوی مې په جنت کې وي، هېڅ به ونه ژاړم. خو که په دوزخ کې وي، له سترګو به مې د اوښکو پر ځای وینې توی کړم.»

کله چې زموږ ګران پیغمبر له خپلو مبارکو اصحاب کرامو سره مدینې ته تشریف راوړ، ربیع د هغه حضور ته ورغله او ویې ویل: «مور او پلار مې درنه قربان شي، یا رسول الله! خپل زوی حارثه ته زما مینه درته معلومه ده. ایا شهید شوی او جنت ته ننوتی دی؟ که داسې وي، صبر به وکړم. که داسې نه وي، له سترګو به مې وینې لړلې اوښکې توی کړم.» زموږ سردار حبیب اکرم هغې ته زېری ورکړ او ویې فرمایل: «اې ام حارثه! ستا زوی نه په یوه، بلکې په ډېرو جنتونو کې دی. د هغه ځای فردوس دی.» بیا ربیع وویل: «نور به د خپل زوی لپاره ونه ژاړم.» د کائناتو سلطان یو لوښی اوبه وغوښتې. له مهربانۍ یې خپل مبارک لاس په اوبو کې ننایست او راوایست. دا اوبه یې د حضرت حارثه مور او خور ته ورکړې چې ویې څښي. همدارنګه یې دا اوبه د هغوی پر سرونو او مخونو ومښلې. له هغې ورځې وروسته د ربیع او د هغې د لور مخونه ډېر نوراني وو. عمرونه یې هم ډېر اوږده شول. د کائناتو معلم، زموږ سردار علیه افضل الصلوات، هغه اویا بندیان چې مدینې ته راوستل شوي وو، پر خپلو اصحابو ووېشل او امر یې وکړ چې له هغوی سره ښه چلند وشي. د بندیانو د برخلیک په اړه لا له الله تعالی څخه وحي نه وه راغلې. زموږ سردار رسول الله له خپلو اصحابو سره له مشورې وروسته پرېکړه وکړه چې بندیان د فدیې په بدل کې خوشې شي.

د هر بندي د شتمنۍ له مخې د فدیې اندازه وټاکل شوه. هغه بندیان چې پیسې یې نه درلودې، خو لوستل او لیکل یې زده وو، باید په مدینه کې لسو داسې کسانو ته چې لوستل او لیکل یې نه زده وو، لوست او لیک ور زده کړي، او له هغه وروسته مکې ته تللی شي. زموږ سردار پیغمبر خپل تره عباس ته، چې په بندیانو کې و، وفرمایل: «اې عباس! د خپل ځان، د خپل وراره عُقَیل (عَقیل) بن ابي طالب او د نوفل بن حارث لپاره د خلاصون پیسې ورکړئ؛ ځکه ته شتمن یې.» حضرت عباس وویل: «یا رسول الله! زه مسلمان یم. قریشیانو زه په زور بدر ته راوستلم.» رسول الله وفرمایل: «ستا مسلماني الله تعالی ښه پېژني. که رښتیا وایې، الله تعالی به خامخا د هغې اجر درکړي. خو ته په ظاهره زموږ پر ضد وې. له همدې امله دې باید د خلاصون پیسې ورکړې.» عباس وویل: «یا رسول الله! له هغو ۸۰۰ درهمو پرته چې تاسې له ما څخه د غنیمت په توګه واخیستل، بله شتمني نه لرم.» زموږ سردار پیغمبر وفرمایل: «اې عباس! نو هغه سره زر ولې نه یادوې؟» هغه وویل: «کوم سره زر؟» زموږ ګران پیغمبر وفرمایل: «هغه سره زر چې له مکې څخه د وتلو په ورځ دې خپلې مېرمنې ام الفضل، د حارث لور، ته ورکړل! کله چې دې ورکول، له تاسې دوو پرته بل څوک درسره نه و. تا ام الفضل ته وویل: ‹نه پوهېږم چې په دې سفر کې به پر ما څه راشي. که په کوم مصیبت اخته شوم او بېرته رانه غلم، دومره یې ستا دي، دومره یې د فضل لپاره، دومره یې د عبدالله لپاره، دومره یې د عبیدالله لپاره او دومره یې د قثم لپاره دي.›» حضرت عباس حیران شو او ویې ویل: «قسم خورم چې کله ما دا سره زر خپلې مېرمنې ته ورکول، هېڅوک له موږ سره نه و. دا تاسې له کومه پېژنئ؟» زموږ سردار پیغمبر وفرمایل: «الله تعالی خبر راکړ»، او عباس وویل: «شاهدي ورکوم چې ته د الله تعالی رسول یې او رښتیا وایې.» او د شهادت کلمه یې ووایه.26 کله چې مسلمان شو، زموږ سردار پیغمبر حضرت عباس په مکه کې وګماره؛ امر یې ورته وکړ چې هلته مسلمانان وساتي او د اسلام د دښمنانو په اړه خبرونه ولېږي.

«زما د رب په حق قسم، چې زه یې د برحق پیغمبر په توګه لېږلی یم، وایم چې تاسې زما خبرې تر هغوی (د مشرکانو تر مړو) ښې نه اورئ؛ خو هغوی ځواب نه شي ورکولای» حدیث شریف

په بدر کې ماتې خوړلو قریشو ته خبر ولېږل شو چې کولای شي خپل بندیان د فدیې په بدل کې بېرته یوسي. خو د نضر بن حارث غاړه ووهل شوه، چې له هجرت مخکې یې د پیغمبرانو سردار ته ډېر ازارونه او شکنجې رسولې وې. همدارنګه ټیټ عقبه بن ابي معیط ووژل شو؛ هماغه بدبخت چې کله رسول علیه السلام په کعبه کې لمونځ کاوه، د هغه پر مبارکه شا یې د اوښ اوجړۍ ایښې وه. کله چې د اسلام د دې سرسخت دښمن سر له تنه جلا شو، زموږ سردار رسول الله الله تعالی ته حمد ووایه. هغه ته ورغی او ویې فرمایل: «والله، زه داسې څوک نه پېژنم چې ستا په څېر بد وي، چې الله تعالی، د هغه رسول او قرآن کریم یې انکار کړی او پیغمبر یې له یوې شکنجې بلې ته اړولی وي.»

بندیان تر هغه پورې له اصحاب کرامو علیهم الرضوان سره پاتې شول چې خپلوانو یې د فدیې په بدل کې خلاص کړل. ټولو صحابه وو له بندیانو سره ډېر ښه چلند وکړ او په خپلو خوړو کې یې شریک کړل.

د مصعب بن عمیر ورور ابوعزیز په بندیانو کې و. هغه بیان کړل: «زه هم د مدینې د یو مسلمان په کور کې بندي وم. له ما سره یې ډېر ښه چلند کاوه؛ هغه ډوډۍ چې سهار او ماښام یې خوړله، ما ته به یې راکوله او پخپله به یوازې خرما خوړلو ته اړ کېدل. که د هغوی له یوه سره د ډوډۍ یوه ټوټه لاس ته ورغلې وای، سیده به یې ما ته راوړه او راکوله به یې. ما به له شرمه ډوډۍ راوړونکي ته بېرته ورکوله، خو هغه به بیا ما ته راګرځوله.»

بیا له بندیانو څخه یزید نومي یو قریشي داسې بیان کړل: «مسلمانانو چې له بدر څخه مدینې ته راتلل، موږ بندیان یې پر څارویو سپاره کړو او پخپله پلي روان وو.»

په بندیانو کې د خدیجې (رضی الله عنها) خوریی، زموږ د سردار پیغمبر زوم ابوالعاص بن ربیع هم و. ابوالعاص د مکې له سوداګرو څخه و، ډېر مال یې درلود او په امانتدارۍ او دیانت مشهور و. کله چې له مکې څخه د بندیانو فدیې لېږل کېدې، حضرت زینب د فدیې د پوره کولو لپاره هغه غاړکۍ هم لېږلې وه چې مور یې د واده پر مهال ډالۍ کړې وه. کله چې فدیې راورسېدې، پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) غاړکۍ وپېژندله او ویې فرمایل: «اې زما اصحابو، که مناسبه یې ګڼئ، زما د لور زینب بندي له خپلې فدیې سره هغې ته ولېږئ.» اصحابو هم وویل: «سمه ده.» په دې شرط چې زینب مدینې ته ولېږي، ابوالعاص ته اجازه ورکړل شوه چې له خپل مال سره مکې ته ولاړ شي. ابوالعاص هم زینب او د هغې ملګري له خپل ورور کنانه سره روان کړل. مشرکان چې خبر شول، په غوسه شول او یو څو کسان یې د هغوی پسې ولېږل. په ذي طوی کې ورورسېدل. کله چې هبار بن اسود خپله نېزه وغورځوله، اوښ وډار شو او حضرت زینب یې له شا پر ځمکه وغورځوله. کنانه خپل غشي مخې ته توی کړل او ویې ویل چې هر څوک د زینب قصد وکړي، په غشي به یې هلاک کړم. زینب یې له مکې څخه وایستله او منزل ته یې ورسوله. حضرت زینب د هغو ټپونو له امله چې ورته رسېدلي وو، ناروغه شوه. امیندواره وه، او کله چې مدینې ته ورسېده، ماشوم یې سقط شو. رسول علیه السلام چې خبر شو، ډېر خپه شو.

په بدر کې د مشرکانو ماتې او د جګړې له ډګره د هغوی پرېشانه تېښتې په مکه کې لویه حیرانتیا رامنځته کړه. داسې پایله راڅرګنده شوې وه چې هېڅ یې تمه نه درلوده، حتی فکر یې هم نه و ورته کړی. ابولهب او نورو مشرکانو د هغه چا خبرې ونه منلې چې لومړی یې خبر راوړ. کله چې ابوسفیان، چې له جګړې ډګره تښتېدلی و، مکې ته راورسېد، سمدستي یې ځان ته راوغوښت. ابولهب ترې وپوښتل: «اې وراره! ووایه چې څنګه وشول؟» ابوسفیان هلته یو ځای کېناست. ډېر کسان هم ولاړ وو او غوږ یې نیولی و. ابوسفیان داسې بیان کړل:

«هېڅ مه پوښته! کله چې له مسلمانانو سره مخامخ شوو، لکه زموږ لاسونه او مټې چې تړلې وې. څنګه یې چې وغوښتل، هماغسې یې وکړل. زموږ یوه برخه یې ووژله او یوه برخه یې بندیان کړل. قسم خورم چې زه زموږ له خلکو څخه هېڅوک نه ملامتوم او نه یې پړه اچوم. ځکه په هغه وخت کې د ځمکې او آسمان ترمنځ پر خړو آسونو له داسې سپین‌پوشو کسانو سره مخامخ شوو چې نه یې څه په وړاندې ټینګېدل او نه څوک ورسره مقابله کولای شوه.»

د عباس غلام حضرت ابورافع هلته و؛ هغه د اسلام په لومړیو وختونو کې مسلمان شوی و، خو د مشرکانو له شره یې ځان ساته او خپله مسلماني یې نه څرګندوله. ابورافع، چې چوپ یې د هغوی خبرو ته غوږ نیولی و، له خوښۍ یې هر څه هېر کړل او بې‌اختیاره یې وویل: «والله، هغوی پرښتې وې!»

ابولهب هغه ته یوه سخته څپېړه ورکړه، پورته یې کړ او پر ځمکه یې وویشت، او ډېر یې ووهه. بیا د حضرت عباس مېرمن ام الفضل، چې هلته وه، ونه شوه زغملای؛ ځکه هغې هم مخکې اسلام راوړی و. ام الفضل د خونې له ستنو څخه یوه راواخیسته او په دې ویلو: «ځکه دې کمزوری ولید چې څوک یې نشته، هو؟» په ډېر زور یې پر ابولهب وویشته. د ابولهب سر وچاود. په داسې حال کې چې وینې ترې بهېدې، ذلیل، خوار او سپک بېرته ولاړ. اووه ورځې وروسته الله تعالی هغه په یوه داسې ناروغۍ اخته کړ چې «تور سور» یې بلله. له همدې ناروغۍ مړ شو. زامنو یې دوه یا درې شپې بې له ښخولو پرېښود، تر دې چې بوی یې پیل کړ. ټول خلک له هغې ناروغۍ څخه چې ابولهب پرې اخته شوی و، لکه له طاعون څخه چې تښتي، تښتېدل او کرکه یې ترې کوله. بیا د قریشو یوه کس د ابولهب زامنو ته وویل: «افسوس پر تاسې، شرم نه کوئ؟ خپل پلار مو په کور کې تر هغه پرېښود چې بوی یې وکړ. لږ تر لږه هغه یو ځای ښخ کړئ او له سترګو یې ورک کړئ.» زامنو یې هغه کس ته ځواب ورکړ: «موږ له هغې ناروغۍ ډارېږو چې په هغه کې ده!» دا ځل هغه سړي ورته وویل: «تاسې لاړ شئ، زه هم درځم او مرسته به درسره وکړم.» بیا درې واړه سره راټول شول، هغه یې پورته کړ، یو لرې ځای ته یې یووړ او پرېښود، او تر هغه یې پرې ډبرې وغورځولې چې نور نه ښکارېده. ابولهب په دې توګه هغه کور ته ننوت چې د تل لپاره به پکې په عذاب او اورونو کې وي: خپل تیاره قبر ته، چې د دوزخ یوه کنده ده.

د هغو قریشیانو په منځ کې چې په بدر کې بندیان شول، ولید بن ولید هم و. هغه عبدالله بن جحش بندي کړی و. د ولید ورونه، هشام او خالد بن ولید، چې لا مسلمان شوی نه و، مدینې ته راغلل. عبدالله بن جحش نه غوښتل تر هغه یې خوشې کړي چې «فدیه نجات»، یعنې د خلاصون پیسې، ورنه کړل شي. که څه هم ورور یې خالد پرې راضي شو، هشام، چې پلار یې یو او مور یې جلا وه، ونه منله. زموږ سردار رسول الله وړاندیز وکړ چې د دوی د پلار وسله او سامان ورکړل شي. هشام پرې راضي شو، خو خالد ونه منله. خو په پای کې د خپل پلار د تورې، زغرې او خولۍ پر سر، چې سل دیناره ارزښت یې درلود، سره جوړ شول. ولید یې له بند څخه خلاص کړ او د مکې پر لور روان شول. خو ولید د مکې پر لاره، له مدینې څلور میله لرې، په ذوالحلیفه کې له هغوی جلا شو، زموږ سردار پیغمبر ته راغی، ایمان یې راووړ او له اصحاب کرامو څخه شو. له مسلمانېدو یو څه موده وروسته مکې ته خپلو ورونو ته ولاړ. بیا خالد بن ولید وپوښتل: «کله چې دې مسلمانېدل، ولې دې د خلاصون له فدیې ورکولو مخکې اسلام رانه وړ؟ زموږ د پلار یادګار دې زموږ له لاسه وویست. ولې دې داسې وکړل؟» هغه ځواب ورکړ: «وېرېدم چې قریشیان به ووايي: ‹د بند زغم یې ونه کړ او د محمد علیه السلام پیروي یې وکړه.›»

«اې عباس! ستا مسلماني الله تعالی ښه پېژني. که رښتیا وایې، الله تعالی به خامخا د هغې اجر درکړي. خو ته په ظاهره زموږ پر ضد وې. له همدې امله دې باید د خلاصون پیسې ورکړې» حدیث شریف

ورونو یې، چې له دې ځوابه ډېر په غوسه شوي وو، هغه د بني مخزوم له ځینو مسلمانانو سره، د عیاش بن ابي ربیعه او سلمه بن هشام (رضی الله عنهما) ترڅنګ بندي کړ. ولید بن ولید (رضی الله عنه) د ایمان راوړلو له امله کلونه کلونه په بند کې پاتې شو. د اسلام له سرسختو دښمنانو څخه د خپل تره هشام او له مشرکو خپلوانو یې ډېر ظلم او شکنجې ولیدې. رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم) د عیاش بن ابي ربیعه، سلمه بن هشام او ولید لپاره، چې د مشرکانو په ظلم اخته وو، داسې دعا وکړه: «الهي! ولید بن ولید، سلمه بن هشام، عیاش بن ابي ربیعه او نور هغه مؤمنان چې (د کافرانو په لاس کې تنګ شوي او) کمزوري (او عاجز) ښکاري، خلاص کړه. الهي، مضر (قریش) لا سخت (ډېر بد) پایمال کړه. دا کلونه (پر هغوی) د یوسف کلونو ته ورته کړه.»

د رسول الله د دعا په برکت حضرت ولید یو فرصت وموند او له هغه ځای څخه چې تړل شوی و، وتښتېد. مدینې منورې ته راغی او زموږ ګران پیغمبر ته ورسېد. کله چې زموږ سردار حبیب الله د عیاش بن ابي ربیعه او سلمه بن هشام حال وپوښت، ولید خبر ورکړ چې د هغوی پښې یو له بل سره تړل شوې دي او د سخت عذاب او شکنجو لاندې تاوېږي.

د کائناتو سلطان د هغوی پر حال ډېر خپه شو او د هغوی د خلاصون چارې یې ولټولې. کله یې چې وپوښتل چې څوک یې خلاصولای شي، ولید، سره له دې چې کلونه کلونه یې شکنجې زغملې وې، په ډېره زړورتیا او مینه ځواب ورکړ: «یا رسول الله! زه یې خلاصوم او تا ته یې راولم.» بیا مکې ته راغی او د هغې ښځې په تعقیب، چې هغوی ته یې خواړه وړل، د شکنجه شوو مسلمانانو ځای یې معلوم کړ. دواړه په یوه بې‌چته ودانۍ کې بندیان وو. ولید د شپې، مرګ یې ومانه او په لویه زړورتیا له دېوال څخه کښته شو او خپلو ملګرو ته ورسېد. هغه دوه مظلومان، چې له ایمان راوړلو پرته یې بله ګناه نه درلوده، مشرکانو په یوې ډبرې پورې تړلي وو او د عربستان د دښتې په سوځوونکې ګرمۍ کې به یې پرې هر ډول ظلم کاوه. ولید دا مبارک ورونه خلاص کړل او پر خپل اوښ یې سپاره کړل. پخپله پلی او پښې‌لوڅ روان شو، څو ژر تر ژره مدینې منورې ته، د خپل ډېر ګران رسول الله حضور ته ورسېږي. هغه د دښتې سوځوونکې ګرمۍ نه سوځاوه، بلکې د عالمونو سردار ته د رسېدو مینې سوځاوه.

وږی، تږی او پښې‌لوڅ په دریو ورځو کې مدینې ته راورسېد. د ډبرو له زیانه یې ګوتې ټوټې ټوټې شوې وې. ولید بن ولید په وینو لړلی خپل ډېر ګران حبیب الله ته ورسېد.

د بدر بریا مسلمانان په ډېره خوښۍ کې ډوب کړل؛ خو مشرکان په لوی غم او ناکامۍ اخته شوي وو. د حبشې پاچا نجاشي هم چې واورېدل زموږ سردار رسول الله بریالی شوی، سمدستي په خپل هېواد کې اصحاب کرامو ته ورغی او د «الله تعالی ته حمد دی چې خپل رسول یې په بدر کې بریالی کړ او بریا یې ورپه برخه کړه» په ویلو یې زېری ورکړ.

د بدر له غزا وروسته پېښې

زموږ ګران پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) په مدینه کې هم له یهودیانو سره، هم د عبدالله بن ابی په څېر له هغو منافقانو سره چې ځانونه یې مسلمانان ښودل، او همدارنګه له مشرکانو سره مبارزه کوله. سربېره پر دې یې له مدینې بهر مشرکې قبیلې اسلام ته رابللې او هڅه یې کوله چې د مسلمانېدو په شرف مشرف شي. د قرقره، بني قینقاع، سویق، غطفان، بحران… په څېر غزاګانې ټولې د بدر له غزا وروسته وشوې.

د هجرت په دویم کال کې ځینې پېښې

په دې کال کې د زکات د فرضېدو، د صدقه فطر د ورکولو، د اختر د لمونځونو د کولو او د قربانۍ د حلالولو امر راغی. زموږ سردار رسول الله خپله لور ام کلثوم له حضرت عثمان سره واده کړه. د حضرت عمر لور حفصه او زینب بنت خزیمه یې (رضی الله عنهن) په خپله نکاح کې واخیستې. د حضرت علي زوی حضرت حسن وزېږېد.

له حضرت عایشې سره واده

زموږ سردار پیغمبر له حضرت عایشې سره هغه وخت کوژده کړې وه چې په مکه کې و، خو لا یې واده نه و شوی. یوه ورځ حضرت ابوبکر زموږ له سردار سرور عالم څخه وپوښتل: «یا رسول الله! له خپلې کورنۍ سره له واده کولو څخه څه شی تا منع کوي؟» رسول الله وفرمایل: «مهر.» حضرت ابوبکر رسول الله ته د مهر پیسې ولېږلې.27

بیا زموږ د مور حضرت عایشې واده وشو. په هغه وخت کې زموږ سردار پیغمبر پنځه پنځوس کلن و.28 زموږ مور حضرت عایشه ډېره هوښیاره او وړتیا لرونکې وه، او پېښې یې سمدستي په شعر کې بیانولای شوې. هغه څه چې به یې زده او یاد کړل، هېڅکله به یې نه هېرول. ډېره عاقله، هوښیاره، عالمه، ادیبه، پاکلمنې او صالحه وه. څرنګه چې حافظه یې ډېره قوي وه، اصحاب کرامو به ډېر شیان له هغې پوښتل او زده کول. په آیت کریمه ستایل شوې ده.

د قرقرة الکدر غزا

خبر راغی چې د بني سلیم او غطفان یوه ډله په قرقره کې راټوله شوې ده. بیا زموږ سردار پیغمبر له مهاجرینو او انصارو څخه له دوه سوه کسانو سره له مدینې څخه ووت. حضرت ابن ام مکتوم په مدینه کې نایب پرېښودل شوی و. سپین بیرغ حضرت علي وړ. هغه ځای ته ورسېدل، خو هېڅوک یې ونه موندل؛ مشرکانو چې د اسلام د لښکر له راتګه خبر شوي وو، هغه ځای پرېښی و. په دره کې د وړاندې تګ پر مهال له یو اوښپان سره مخامخ شول او له هغه یې وپوښتل چې بني سلیم او غطفانیان چېرته دي. اوښپان وویل: «زه یې د خپلو څارویو د ساتنې لپاره پنځو ورځو ته نیولی وم. اوس نه پوهېږم چې چېرته دي.» پنځه سوه اوښان د غنیمت په توګه ونیول شول. یسار نومی شپون هم بندي شو. د قرقرة الکدر په دره کې له درې شپو پاتې کېدو وروسته اوښان وشړل شول او د مدینې پر لور روان شول. زموږ سردار پیغمبر ضرار نومي ځای کې د اوښانو پنځمه برخه جلا کړه او پاتې یې ووېشل. هر چا ته دوه دوه اوښان ورسېدل. بله ورځ یې چې د سهار لمونځ ادا کاوه، ولیدل چې دا یسار نومی اوښپان له دوی سره لمونځ کوي. زموږ سردار پیغمبر هم هغه غلام آزاد کړ. بیا په سلامتۍ مدینې ته ستانه شول.

«والله، زه داسې څوک نه پېژنم چې ستا (عقبه بن ابي معیط) په څېر بد وي، چې الله تعالی، د هغه رسول او قرآن کریم یې انکار کړی او پیغمبر یې له یوې شکنجې بلې ته اړولی وي» حدیث شریف

هر ځان چې د بې‌حده شوق په اور کې وسوځي، نور شي؛
هغه زړه چې د عشق په درد ویجاړ شي، آباد شي.

د بني قینقاع غزا

یوه ورځ د بني قینقاع یهودیانو وغوښتل چې پر یوې مسلمانې ښځې ټوکې وکړي؛ له صحابه وو څخه یوه چې دا ولیدل، سمدستي یې توره راوکښله او هغه یهودي یې ووژه. یهودیان هم راټول شول او هغه مبارک صحابي یې شهید کړ. پېښه زموږ سردار پیغمبر ته وویل شوه. زموږ سردار رسول اکرم هغوی د قینقاع په بازار کې راټول کړل او ویې فرمایل: «اې د یهودو ډلې! له دې ووېرېږئ چې په داسې عذاب اخته شئ لکه الله تعالی چې قریشو ته ورکړ، او مسلمانان شئ. تاسې ښه پوهېږئ چې زه د الله تعالی له لوري لېږل شوی پیغمبر یم. دا، او هغه ژمنه چې الله تعالی له تاسې سره کړې ده، مو په خپل کتاب کې لوستې ده…»

«الله تعالی ته حمد دی چې خپل رسول یې په بدر کې بریالی کړ او بریا یې ورپه برخه کړه» نجاشي اصحمه (رحمة الله علیه)

د بني قینقاع غزا

سره له دې مهربانۍ، یهودیانو، چې خپل کړی تړون یې مات کړ، د عالمونو سلطان ته په دې خبرو سیالي وکړه: «اې محمد! دا چې تا یو داسې قوم مات کړ چې جګړه یې نه وه زده، تا دې نه غولوي! قسم خورو چې موږ جنګیالي خلک یو! یوازې هغه وخت به پوه شې چې موږ څه ډول اتلان یو، کله چې له موږ سره جګړه پیل کړې!…» په دې توګه یې څرګنده کړه چې پخوانی تړون یې مات کړی او جګړې ته یې بلنه ورکوي. بیا جبرئیل علیه السلام وحي راوړه چې په هغې کې، چې معنا یې داسې ده، فرمایل کېدل: «(اې زما حبیبه!) که د داسې قوم له خیانت څخه وېرېږې چې (له تا سره) یې تړون کړی دی، (له دې چې د تړون خلاف عمل وکړي،) نو (د جګړې له پیلولو مخکې) د حق او عدالت پر بنسټ مستقیم هغوی ته خبر ورکړه چې د هغوی تړون دې رد کړ. ځکه الله تعالی خائنان نه خوښوي.»29

په یو بل آیت کریمه کې هم وفرمایل شول چې معنا یې داسې ده: «اې زما رسوله! هغو یهودیانو ته چې کافران شوي دي، ووایه: تاسې به خامخا مغلوب شئ او راټول به دوزخ ته کش کړل شئ؛ او هغه دوزخ د اوسېدو څومره بد ځای دی!»30

زموږ سردار حبیب اکرم سمدستي د شوال میاشتې په نیمایي کې، د شنبې په ورځ، یو لښکر جوړ کړ او د هغې کلا پر لور یې حرکت وکړ چې د قینقاع یهودیان پکې وو. سپین بیرغ حضرت حمزه وړ او ابولبابه په مدینه کې نایب پرېښودل شوی و.31

مبارک لښکر د قینقاع کلا محاصره کړه. هغو یهودیانو چې ویل یې «موږ څومره جنګیالي اتلان یو!..»، نه یوازې مقاومت ونه کړ، بلکې له خپلې کلا څخه یې د یو غشي د ویشتلو جرئت هم ونه کړ. زموږ سردار رسول الله د ننوتو او وتلو لارې تر څارنې لاندې ونیولې. هېڅوک بهر نه شو وتلای. دا حال پنځلس ورځې دوام وکړ.32

یهودیان ووېرېدل او تسلیم شول. په داسې حال کې چې د هر یو وژل لازم و، زموږ ګران پیغمبر، چې د عالمونو لپاره د رحمت په توګه لېږل شوی، رحم وکړ او د قینقاع یهودیانو ته یې اجازه ورکړه چې شام ته ولاړ شي. هېچا ته اجازه ورنه کړل شوه چې هلته پاتې شي. په دې توګه د مدینې له خاورې وایستل شول.33 بني قینقاع له خپلو کورونو کډه وکړه او مالونه او وسلې یې د مسلمانانو غنیمت شو.

د سویق غزا

ابوسفیان چې د بدر له جګړې وتښتېد او مکې ته ورسېد، نذر یې ومانه چې تر څو له محمد (صلی الله علیه وسلم) څخه بدل وانه خلي، «پر سر به غوړي نه مښي او خپلو مېرمنو ته به نه ورځي». د هجرت په دویم کال، د ذوالحجې میاشتې په پنځمه، د یکشنبې په ورځ، د خپل نذر د پوره کولو لپاره له دوه سوه سپرو سره د مدینې پر لور روان شو. یوه شپه په مدینه کې د یو چا کور ته ورغی او زموږ د سردار پیغمبر پوښتنه یې وکړه. هغه کس ورته پام ونه کړ.

حتی خپله دروازه یې هم ورته پرانه نیسته. له هغه ځایه ولاړ او د سلام بن مشکم مېلمه شو. بله ورځ له هغه ځایه پاڅېد او د عریض سیمې ته راغی. په هغه سیمه کې له انصارو څخه له معبد بن عمرو او د هغه له خدمتګار سره مخامخ شو او هغوی یې د کار پر سر شهیدان کړل. د خرماوو یو باغ یې اور ته واچاوه او د «قسم مې پوره شو» په ویلو له هغه ځایه ولاړ.

کله چې زموږ سردار پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) ته دا پېښه وویل شوه، ابولبابه یې په مدینه کې نایب پرېښود او له دوه سوه کسانو سره د ابوسفیان پسې روان شو.

«تاسې به خامخا مغلوب شئ او راټول به دوزخ ته کش کړل شئ؛ او هغه دوزخ د اوسېدو څومره بد ځای دی!» آل عمران: ۱۲

مشرکان چې خبر شول، په تېښته یې پیل وکړ. د خلاصون لپاره یې خپل بارونه او یو ډول غله چې «سویق» یې بلله، د هغو کټوګانو سره چې د پخولو لپاره یې راوړې وې، همالته پرېښودل او وتښتېدل. مسلمانانو هغه ومومل او د غنیمت په توګه یې واخیستل. له همدې امله دې غزا ته د سویق غزا ویل کېږي.

له حضرت فاطمې سره د حضرت علي واده

د هجرت دویم کال و. زموږ د سردار فخر کائنات صلی الله علیه وسلم لور حضرت فاطمه پنځلس کلنۍ ته رسېدلې وه.

یوه ورځ حضرت فاطمه د یو کار لپاره د رسول اکرم حضور ته ورغلې وه. زموږ سردار رسول الله ولیدل چې ګرانه لور یې د واده عمر ته رسېدلې ده. له هغې ورځې وروسته ډېرو کسانو زموږ د مور فاطمه زهرا مرکه وکړه. رسول علیه السلام هغوی ته پام ونه کړ او ویې فرمایل: «د هغې کار د حق تعالی په امر پورې تړلی دی.»

یوه ورځ ابوبکر، عمر او سعد بن معاذ په جومات کې ناست وو او سره یې خبرې کولې: «حضرت فاطمه له حضرت علي پرته هر چا وغوښته، خو هېچا ته پام ونه شو.» حضرت صدیق وویل: «ګومان کوم چې د علي برخه به شي. راځئ د هغه لیدو ته ورشو او دا موضوع ورسره راپورته کړو. که بې‌وزلي یې پلمه کړه، مرسته به ورسره وکړو.» سعد هم وویل: «اې ابوبکر! ته تل د خیر کار کوې. پاڅېږه، موږ به هم درسره ملګري شو.» درې واړه یوځای له جومات راووتل او د حضرت علي لیدو ته ولاړل. حضرت علي خپل اوښ وړی و او د انصارو د یو کس د خرماوو باغ ته یې اوبه ورکولې. چې هغوی یې ولیدل، هرکلی یې ورته وکړ او احوال یې ترې وپوښتل. حضرت ابوبکر وویل: «اې علي! ته په هر خیر کار کې مخکښ یې، او د رسول اکرم په نزد په داسې مرتبه کې یې چې هېچا ته نه ده په برخه شوې. حضرت فاطمه هر چا وغوښته، خو هېچا ته پام ونه شو. ګومان کوو چې ستا برخه به شي. ولې اقدام نه کوې؟»

حضرت علي چې دا واورېدل، مبارکې سترګې یې له اوښکو ډکې شوې او ویې ویل: «اې ابوبکر! ډېر دې وسوځولم. له ما پرته بل څوک نشته چې هغې ته یې زړه وي؛ خو زما تنګلاسي له دې کار سره خنډ ده.» حضرت ابوبکر وویل: «داسې مه وایه. د الله تعالی او د هغه د رسول په نزد دنیا څه شی نه دی. بې‌وزلي دې ته خنډ نه شي کېدای. ورشه او ویې غواړه.»

حضرت علي فرمایي: «په شرم او شرمندګۍ سره د رسول الله حضور ته ننوتم. د رسول الله ټول هیبت او وقار پرې و. د هغه په حضور کې کېناستم او د خبرو توان مې نه درلود. زموږ سردار رسول الله وفرمایل: ‹ولې راغلی یې، کومه اړتیا لرې؟› چوپ پاتې شوم. کله یې چې وفرمایل: ‹ښايي د فاطمې د غوښتلو لپاره راغلی یې›، ما یوازې دومره وویلای شول: ‹هو.› (زموږ سردار پیغمبر حضرت فاطمې ته خبر ورکړ چې حضرت علي هغه غوښتې ده. هغه هم چوپه پاتې شوه.) زموږ سردار پیغمبر وفرمایل: ‹د مهر په توګه فاطمې ته د ورکولو لپاره څه لرې؟› ما وویل: ‹یا رسول الله، داسې څه نه لرم چې هغې ته یې ورکړم.›»

بیا یې پوښتنه وفرمایله: «هغه حطمي زغره لرونکی کمیس چې ما درکړی و، چېرته دی، څه شو؟» کله مې چې وویل: «له ما سره دی»، ویې فرمایل: «هغه وپلوره او پیسې یې ما ته راوړه. د مهر په توګه هماغه بس دی.»34 په بل روایت کې راغلي چې کله زموږ سردار رسول الله حضرت علي ته وفرمایل: «څه لرې؟»، ځواب یې ورکړ: «آس او زغره لرونکی کمیس لرم.» او زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «آس دې په کار درځي، خو زغره دې وپلوره.» په بل روایت کې یې هم وفرمایل: «اې علي، ولاړ شه او ځان ته یو کور په کرایه ونیسه.»

حضرت علي تر واده پورې له زموږ سردار پیغمبر سره اوسېده. زموږ د سردار پیغمبر په امر یې د حارثه بن نعمان کور، چې مسجد نبوي ته نږدې او د حضرت عایشې د حجرې مخامخ و، په کرایه ونیو. خپله زغره یې هم بازار ته ولېږله. حضرت عثمان (رضی الله تعالی عنه) چې په بازار کې ګرځېده، د حضرت علي زغره یې وپېژندله. دلال یې راوباله او ویې ویل: «د دې زغرې خاوند څه بیه غواړي؟» دلال وویل: «څلور سوه درهمه غواړي.» عثمان (رضی الله عنه) وفرمایل: «راشه پیسې یې واخله.» بیا خپل نېکمرغه کور ته ورغی. زغره یې له دلال واخیسته، پیسې یې ورکړې او ویې ویل: «دا زغره له هغه پرته بل چا ته نه ښايي. دا پیسې دې هم په واده ولګوي او زموږ عذر دې ومني.» څلور سوه درهمه یې ورکړل، زغره یې هم پرې کېښوده او د ډالۍ په توګه یې حضرت علي ته ولېږله. کله چې حضرت علي له زغرې او درهمو سره زموږ پیغمبر ته راغی، زموږ سردار پیغمبر حضرت عثمان ته ډېره د خیر دعا وکړه او ویې فرمایل: «عثمان په جنت کې زما ملګری دی.» بیا یې بلال حبشي راوباله، د پیسو یوه برخه یې ورکړه او امر یې وکړ: «دا پیسې واخله او بازار ته ووځه! یو څه ګلاب اوبه او په پاتې پیسو شات واخله او د جومات په یوه ګوټ کې په یوه پاک لوښي کې یې له اوبو سره ګډ کړئ. د شاتو شربت جوړ کړئ چې له نکاح تړلو وروسته یې وڅښو. له انصارو او مهاجرینو څخه زما هغه اصحاب چې حاضر دي، جومات ته راوبله، او خلکو ته اعلان وکړه چې د فاطمې او علي نکاح تړل کېږي.»

بلال حبشي ووت او خلکو ته یې اعلان وکړ چې د حضرت علي او حضرت فاطمې نکاح تړل کېږي. اصحاب کرام مسجد نبوي ته راغلل او دننه او بهر یې ډک کړ. زموږ سردار پیغمبر ودرېد او دا خطبه یې ولوسته: «ټول حمد او شکر د عالمونو رب ته ځانګړی دی. هغه د هغو نعمتونو له امله ستایل کېږي چې ورکوي یې؛ د خپل بې‌پایه قدرت او قوت له امله یې عبادت کېږي؛ له عذاب او حساب یې وېره کېږي؛ او حکم او فرمان یې په ځمکه او آسمانونو کې حاکم دی. هغه دی چې مخلوقات یې په خپل قدرت پیدا کړل، په خپلو عادلانه حکمونو یې یو له بله جلا کړل، او انسانان یې په (اسلام) دین او په خپل پیغمبر محمد (علیه السلام) مشرف کړل… الله تعالی ما ته امر وکړ چې خپله لور فاطمه علي بن ابي طالب ته په نکاح ورکړم. اوس تاسې شاهدان نیسم چې (د الله تعالی په امر) مې فاطمه د ۴۰۰ مثقاله سپینو زرو په مهر علي بن ابي طالب ته په نکاح ورکړه. زما رب دې د دوی وجودونه سره یو ځای کړي او دا دې پرې مبارک کړي. نسل دې یې پاک، د رحمت کلي، د حکمت کان او د محمد امت ته امین وګرځوي.

زما خبره همدومره ده. له خپل رب څخه د ځان او ستاسې لپاره مغفرت غواړم.»

حضرت علي هم ودرېد او دا لنډه خطبه یې ولوسته: «… پر محمد علیه السلام، چې د هغه په حضور کې یو، صلوات او سلام وایم؛ هغه خپله مبارکه ګرانه لور فاطمه د ۴۰۰ مثقاله سپینو زرو په مهر ما ته په نکاح راکړه. اې زما دیني ورونو! بې‌شکه هغه څه مو واورېدل او شاهدان شوئ چې زموږ سردار پیغمبر وفرمایل. زه هم پر دې شاهد او راضي یم، او په هماغه ډول یې منم. الله تعالی زموږ د ټولو پر خبرو شاهد دی او زموږ د ټولو وکیل دی.»35

«عثمان په جنت کې زما ملګری دی» حدیث شریف

کله چې د نکاح عقد پای ته ورسېد، زموږ سردار پیغمبر تازه خرما راوغوښتې او ویې فرمایل: «راځئ له دې خرماوو واخلئ او ویې خورئ.» ټولو واخیستې او ویې خوړې. بیا حضرت بلال د شاتو شربت ووېشه، هغه یې هم وڅښل، او ټولو صحابه وو داسې دعا وکړه: «بارَکَ اللهُ فیکُما وَعَلَیکُما وَجَمَعَ شَملَکُما.» د نکاح پر مهال فاطمه (رضی الله عنها) پنځلس کلنه او علي (رضی الله عنه) پنځه ویشت کلن و.

حضرت فاطمې له نکاح وروسته ژړل. زموږ سردار پیغمبر هغې ته ورغی او ویې فرمایل: «اې فاطمې! تا ته څه شوي چې ژاړې؟ په الله تعالی قسم، تا مې هغه چا ته په نکاح ورکړې چې د غوښتونکو تر ټولو عالم، په حلم او عقل کې تر ټولو غوره او له هغوی څخه لومړنی مسلمان دی.» حضرت فاطمې وویل: «ګرانه پلاره! د هرې هغې نجلۍ مهر چې واده کوي، په سرو او سپینو زرو ټاکل کېږي. که زما مهر هم داسې وټاکل شي، نو ستا او د نورو ترمنځ به څه توپیر وي؟ د قیامت په ورځ ته د مؤمنانو له ګناهکارانو څخه چې څومره کسانو ته شفاعت وکړې، زه هم غواړم د هغوی مېرمنو ته شفاعت وکړم. زما مراد همدا دی.»

کله چې الله تعالی خبر ورکړ چې د حضرت فاطمې دا هیله قبوله شوې ده، زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «اې فاطمې، دا دې څرګنده کړه چې د پیغمبر اولاد یې!»

حضرت علي وفرمایل: «له دې کارونو څو میاشتې تېرې شوې وې. په دې اړه په مجلس کې هېڅ خبره ونه شوه. ما هم له حیا، یعنې له شرمه، خوله نه شوه خلاصولای. خو زموږ سردار رسول الله به کله کله چې زه یې په خلوت کې ولیدم، فرمایل به یې: ‹ستا مېرمن څومره ښه ښځه ده! زېری دې وي چې هغه د نړۍ د ښځو سرداره ده.›»

په هغو ورځو کې د حضرت علي ورور حضرت عقیل وویل: «اې علي! په دې واده ډېر خوشاله شوو. خو زما مراد دا دی چې دا دوه نېکمرغه یو بل ته ورسېږي.» حضرت علي وویل: «زما مراد هم همدا دی، خو شرم کوم.» حضرت عقیل د علي لاس ونیو، او کله چې زموږ د سردار پیغمبر کور ته ورسېدل، د رسول الله له وینځې ام ایمن سره مخامخ شول او حال یې ورته ووایه. ام ایمن وویل: «د دې کار لپاره ستاسې راتګ ته اړتیا نشته. موږ به د هغه له پاکو مېرمنو (ازواج طاهرات) سره خبره سره یوه کړو او تاسې ته به خبر درکړو؛ ځکه په دې کار کې د ښځو خبره اورېدل کېږي.»

ام ایمن دا حال د رسول الله مېرمنو ته ووایه. نورې پاکې مېرمنې د حضرت عایشې کور ته راغلې، حضرت خدیجه یې یاده کړه او ویې ویل: «که هغه ژوندۍ وای، موږ ته به هېڅ اندېښنه نه وه.» زموږ سردار رسول الله وژړل او ویې فرمایل: «د خدیجې په څېر ښځه چېرته ده؟ کله چې خلکو زه دروغجن ګڼلم، هغې زما تصدیق وکړ او خپل ټول مال یې زما په لاره کې ولګاوه. د اسلام له دین سره یې ډېره مرسته وکړه. د هغې په ژوند کې حق تعالی ما ته امر وکړ چې خدیجې ته زېری ورکړه: په جنت کې د هغې لپاره له زمرد څخه یوه ماڼۍ جوړه شوې ده.» زموږ د سردار رسول الله مېرمنو د حضرت علي مراد عرض کړ. بیا زموږ سردار رسول الله ام ایمن ته امر وکړ چې حضرت علي راوبولي. کله چې علي راغی، هغه ښځې چې په مجلس کې وې، پاڅېدې او ولاړې. حضرت علي سر ښکته واچاوه او کېناست. رسول الله وفرمایل: «خپله مېرمن غواړې، اې علي؟»

علي (رضی الله عنه) وویل: «هو، یا رسول الله! مور او پلار مې درنه قربان شي.» زموږ سردار رسول اکرم اسماء بنت عمیس ته وفرمایل: «ولاړه شه او د فاطمې کور چمتو کړه.» اسماء هغه کور ته ولاړه چې حضرت فاطمه به پکې د ناوې په توګه تله. یو توشک یې له نوي څرمنې، یو له پېوند شوي څرمنې او یو له بوریا جوړ کړ او دننه یې د خرما په لیف ډک کړل. زموږ سردار رسول الله د ماسخوتن له لمانځه وروسته د فاطمې کور ته راغی او جوړ شوي شیان یې وکتل.

زموږ پیغمبر امر وکړ چې د هغو پیسو په دوو پر دریو برخو چې حضرت علي راوړې وې، د خوړو، ګاڼو او خوشبویۍ په څېر شیان، او په یوه پر دریو برخه یې جامې واخیستل شي، او د کور سامان یې بشپړ کړ. د حضرت فاطمې په جهیز او د کور په سامان کې دا شیان وو: هغه درې توشکونه چې اسماء بنت عمیس چمتو کړي وو، یوه ځړنګۍ لرونکې غالۍ، یو بالښت چې دننه یې د خرما په لیف ډک شوی و، دوه لاسي ژرندې، یو د اوبو مشک، د خاورې یو منګی، د څرمنې یو د اوبو ګیلاس، یو دسمال، یوه لمن، د پسه یوه دباغي شوې څرمن، یوه زړه او وړۍ رژېدلې رنګینه یمني غالۍ، د خرما له پاڼو اوبدل شوې یوه چارپایي، د یمن د کار دوه رنګینې جامې او د مخمل یوه بړستن. له دې وروسته زموږ سردار رسول الله حضرت علي ته یو څه پیسې ورکړې او ویې فرمایل چې خرما او غوړي واخلي. حضرت علي وروسته پېښې داسې بیان کړې:

«په پنځو درهمو مې خرما او په څلورو درهمو مې غوړي واخیستل او د رسول الله حضور ته مې راوړل. هغه د څرمنې یو دسترخوان وغوښت. خرما، اوړه، غوړي او مستې یې په خپل مبارک لاس ګډ کړل، یو ډول خواړه یې جوړ کړل او ویې فرمایل: ‹اې علي! ولاړ شه، څوک چې دې وموندل، راوله.› بهر ووتم، ډېر خلک مې ولیدل، ټول مې راوبلل، دننه ورغلم او عرض مې وکړ: ‹یا رسول الله! خلک ډېر دي.›

د عالمونو سردار، فخر کائنات، وفرمایل: ‹لس لس یې دننه راوله چې طعام (خواړه) وخوري.› هماغسې مې وکړل. کله یې چې وشمېرل، له نارینه او ښځو څخه اووه سوه کسانو خواړه خوړلي او ماړه شوي وو.»

کله چې د حضرت علي او فاطمې ولیمه وخوړل شوه، د ام ایمن د روایت له مخې، زموږ سردار پیغمبر حضرت علي ته وفرمایل: «اې علي، زما لور فاطمه د ناوې په توګه ستاسې کور ته ولاړه. زه به هم د ماښام له لمانځه وروسته راشم او دعا به وکړم. زما انتظار وکړئ.»

حضرت علي چې کور ته راغی، یو ګوټ کې کېناست. حضرت فاطمه هم د کور بل ګوټ کې کېناسته. بیا زموږ سردار رسول الله راغی او دروازه یې وټکوله. ام ایمن دروازه پرانیسته.

رسول الله وفرمایل: «ورور مې دلته دی؟» ام ایمن وویل: «مور او پلار مې درنه قربان شي، یا رسول الله! ستاسې ورور څوک دی؟» کله چې زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «علي بن ابي طالب دی»، ام ایمن وویل: «خپله ګرانه لور مو خپل ورور ته واده کړه؟» زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «هو.» ام ایمن د رسول الله له دې فرمایلو چې «ورور مې دلته دی؟» داسې وګڼل چې دا نکاح به جایزه نه وي. زموږ سردار رسول الله د «هو» په فرمایلو اشاره وکړه چې هغه څه چې له واده سره خنډ دی، له یوې مور څخه زېږېدل دي.

له دې وروسته زموږ سردار رسول الله ام ایمن ته وفرمایل: «اسماء بنت عمیس هم دلته ده؟» کله چې یې ځواب ورکړ: «هو»، ویې فرمایل: «نو د رسول الله د لور خدمت ته راغلې ده.» کله چې ام ایمن وویل: «هو»، ویې فرمایل: «خیر ته دې ورسي» او دعا یې ورته وکړه.

«اې فاطمې! تا ته څه شوي چې ژاړې؟ په الله تعالی قسم، تا مې هغه چا ته په نکاح ورکړې چې د غوښتونکو تر ټولو عالم، په حلم او عقل کې تر ټولو غوره او له هغوی څخه لومړنی مسلمان دی» حدیث شریف

بیا یې یو لوښی اوبه راوغوښتې. خپل مبارک لاسونه یې ومینځل او په اوبو کې یې یو څه مشک هم واچاوه. بیا یې حضرت فاطمه راوبلله. حضرت فاطمې له شرمه خپلو جامو ته کتل. زموږ سردار رسول الله له هغو اوبو یو څه واخیستې، د فاطمې پر سینه، سر او شا یې وشیندلې او داسې دعا یې وکړه: «اَللّٰهُمَّ اِنّی اُعیذُها بِکَ وَذُرِّیَّتَها مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم» (یا ربي، د هغې او د هغې د اولاد د ساتنې لپاره د رټل شوي، ډبرې شوي شیطان له شره تا ته پناه وړم). بیا یې له حضرت علي سره هم همداسې وکړل او داسې دعا یې وکړه: «اَللّٰهُمَّ بارِک فیهِما وَبارِک عَلَیهِما وَبارِک لَهُما فی نَسلِهِما.» د اخلاص او معوذتینو سورتونه یې ولوستل او ویې فرمایل: «د الله تعالی په نوم او برکت سره خپلې کورنۍ ته ورننوځه.» بیا یې په خپلو مبارکو لاسونو د دروازې دواړه پلې ونیولې، د برکت دعا یې وکړه او له هغه ځایه ولاړ.36

حضرت علي وفرمایل: «زموږ له واده څلور ورځې وروسته زموږ سردار رسول الله زموږ کور ته تشریف راوړ. په زړه راښکونکو او له حکمته ډکو خبرو یې موږ ته نصیحت وکړ او ویې فرمایل: ‹اې علي! اوبه راوړه!› پاڅېدم او اوبه مې راوړې. یو آیت کریمه یې ولوست او ویې فرمایل: ‹له دې اوبو لږ وڅښه، یو څه دې پاتې شي.› هماغسې مې وکړل. پاتې اوبه یې زما پر سر او سینه وشیندلې. بیا یې وفرمایل: ‹اوبه راوړه.› بیا مې اوبه راوړې. لکه څنګه چې یې له ما سره وکړل، له فاطمې سره یې هم هماغسې وکړل. بیا یې زه بهر ولېږلم.»

کله چې هغه بهر ووت، له خپلې لور یې د حضرت علي په اړه پوښتنه وکړه. فاطمې وویل: «ګرانه پلاره، د کمال ټول صفتونه پکې شته. خو د قریشو ځینې ښځې ما ته وايي: ‹ستا مېړه فقیر دی.›» زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «لورې! نه ستا پلار فقیر دی او نه ستا مېړه. د ځمکې او آسمان ټولې خزانې او دفینې یې ما ته وړاندې کړې، ما ونه منلې؛ هغه څه مې ومنل چې د الله تعالی په نزد منل شوي دي. ګرانې لورې! که تا هغه څه پېژندلي وای چې زه یې پېژنم، دنیا به ستا په نظر کې سپکه او ټیټه وه. د الله تعالی په حق قسم، ستا مېړه د صحابه وو لومړی دی، د اسلام لوی دی او له علم پلوه تر ټولو ژور دی. لورې! الله تعالی له اهل بیتو څخه دوه کسان غوره کړل: یو ستا پلار او بل ستا مېړه. زنهار، د هغه نافرماني مه کوه او د هغه له امر سره مخالفت مه کوه.»

د کائناتو فخر، زموږ سردار علیه افضل الصلوات، له دې وروسته چې خپلې لور ته یې نصیحت وکړ، حضرت علي یې راوباله، فاطمه یې هغه ته وسپارله او ویې فرمایل: «اې علي! د فاطمې د زړه خیال ساته. هغه زما یوه ټوټه ده. هغه خوشاله ساته. که هغه دې خپه کړه، زه دې خپه کړی یم.» دواړه یې الله تعالی ته وسپارل. بیا پاڅېد او د تلو اراده یې کړې وه چې حضرت فاطمې وویل: «یا رسول الله! د کور دننه خدمت زه کوم او د بهر خدمت علي کوي. که ما ته یوه وینځه راکړئ، په ځینو کارونو کې به مې مرسته وکړي او ما به خوشاله کړئ.» زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «اې فاطمې! تا ته تر خدمتګار څخه یو غوره شی درکړم، که خدمتګار؟»

زموږ مور فاطمې وویل: «تر خدمتګار غوره شی راکړه.» زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «هره ورځ د ویده کېدو پر مهال درې دېرش ځله سبحان الله، درې دېرش ځله الحمد لله، درې دېرش ځله الله اکبر، او یو ځل لا اله الا الله وحده لا شریک له، له الملک وله الحمد وهو علی کل شیء قدیر ووایه. ټول سل کلمې دي. په قیامت کې به زر حسنې (نېکۍ) ومومې او په میزان کې به دې حسنات دروند شي.» بیا زموږ سردار پیغمبر د خپلې ګرانې لور له کوره ووت او خپل نېکمرغه کور ته ولاړ.

د کعب بن اشرف وژل کېدل

د بدر په بریا سره د هغو یهودیانو او بت‌پرسته مشرکانو په زړونو کې وېره ولوېده چې په مدینه کې وو. ځینې یهودیان انصاف ته راغلل او د دې په ویلو: «هغه ذات چې صفتونه یې مو په خپلو کتابونو کې لوستي دي، خامخا همدا دی. نور د هغه په وړاندې درېدل ممکن نه دي؛ ځکه هغه به تل غالب وي» مسلمانان شول. ځینو نورو وویل: «محمد له هغو قریشیانو سره وجنګېد چې په جګړه نه پوهېدل؛ له همدې امله بریالی شو. که له موږ سره یې جګړه کړې وای، موږ به ورته ښودلي وای چې جګړه څنګه کېږي او بریا څنګه ګټل کېږي.»

کعب بن اشرف نومي یو یهودي هم چې په بدر کې د اسلام د لښکر بریا واورېده، له مسلمانانو سره د خپلې کینې له امله مکې ته ولاړ. هلته یې مشرکان راټول کړل، د دې لپاره چې پر مدینه حمله وکړي، شعرونه یې وویل، ویې هڅول او لمسول. له هغوی سره یې ژمنه وکړه چې له زموږ سردار پیغمبر سره به وجنګېږي. حتی زموږ د ګران پیغمبر د وژلو دسیسه یې جوړه کړه. الله تعالی دا حال زموږ سردار رسول الله ته خبر کړ او ویې فرمایل چې معنا یې داسې ده: «هغوی هغه کسان دي چې الله تعالی پرې لعنت کړی دی (له خپل رحمته یې لرې کړي دي)…»37

بیا زموږ سردار رسول اکرم خپلو شریفو اصحابو ته وفرمایل: «څوک دی چې کعب بن اشرف ووژني؟ ځکه هغه الله تعالی او د هغه رسول ته ازار ورکړی دی.»

محمد بن مسلمه وپوښتل: «یا رسول الله! غواړې چې زه یې ووژنم؟» زموږ سردار رسول الله هم وفرمایل: «هو، غواړم.» محمد بن مسلمه څو ورځې په دې کار فکر وکړ او پلانونه یې جوړ کړل. خپلو ملګرو ابونائله، عباد بن بشر، حارث بن اوس او ابوعبس بن جبر ته ورغی او موضوع یې ورسره شریکه کړه. ټولو مناسبه وګڼله او ویې ویل: «یوځای به یې ووژنو.» ټول زموږ سردار پیغمبر ته راغلل او ویې ویل: «یا رسول الله! که اجازه وفرمایئ، کله چې ورسره خبرې کوو، ایا ستاسې په اړه داسې ځینې خبرې کولای شو چې کعب ته خوندورې وي؟» زموږ سردار پیغمبر هغوی ته اجازه ورکړه چې څه یې چې زړه غواړي، ووايي.

بیا محمد بن مسلمه له خپلو ملګرو سره کعب بن اشرف ته ورغی او ویې ویل: «دې محمد له موږ څخه صدقه وغوښته. ډېر مالیات یې پر موږ بار کړل. له همدې امله راغلی یم چې له تا یو څه پور واخلم.» کعب خوشاله شو، داسې یې وګڼل چې محمد بن مسلمه هم د هغه په څېر فکر کوي، او ویې ویل: «هغه به تاسې لا نور هم ستړي کړي.» محمد بن مسلمه وویل: «ګوره، یو ځل مو د هغه پیروي کړې ده. پیروي ته به یې دوام ورکړو. ګورو چې پای به یې څه شي. اوس ته موږ ته یو څه خرما پور راکړه.» کعب وویل: «هو، درکوم یې؛ خو باید ما ته یو شی ګرو کېږدئ!» محمد بن مسلمه او ملګرو یې وویل: «څه غواړې؟» کله چې کعب وویل: «ستاسې ښځې ګرو غواړم»، رضا یې ونه ښوده. کعب وویل: «نو خپل زامن ګرو کېږدئ.» ویې ویل: «هغوی هم ګرو نه شو ایښودلای. د هغوی یو ته به ویل کېږي چې د یوه دوه اوښ بار خرماوو په بدل کې ګرو شوی و، او دا به زموږ لپاره داسې داغ شي چې هېر به یې نه کړو. خو خپلې وسلې او زغرې تا ته ګرو ایښودلای شو.» کعب دا وړاندیز ومانه، او هغوی ته یې دا هم وویل چې کله راشي.38

«اې علي! د فاطمې د زړه خیال ساته. هغه زما یوه ټوټه ده. هغه خوشاله ساته. که هغه دې خپه کړه، زه دې خپه کړی یم» حدیث شریف

یوه شپه محمد بن مسلمه کعب ته ورغی. ابونائله هم ورسره و. کعب هغوی کلا ته راوبلل او پخپله د هغوی هرکلي ته ښکته شو. د کعب مېرمنې وویل: «په دې وخت کې چېرته ځې؟» کعب وویل: «راغلي کسان محمد بن مسلمه او زما ورور ابونائله دي.» مېرمنې یې وویل: «دا غږ چې اورم یې، ما ته ښه نه ښکاري. لکه چې وینې ترې څاڅي.» کعب وویل: «نه، هغوی محمد بن مسلمه او زما د تي ورور ابونائله دي. هغه ښه ځوان دی. که د شپې د تورې جګړې ته هم وبلل شي، پرته له ځنډه راځي. داسې یو څوک دی.» محمد بن مسلمه له ځان سره دوه کسان، او د یو روایت له مخې درې کسان، کلا ته ننایستل. دوی ابوعبس بن جبر، حارث بن اوس او عباد بن بشر وو.39 حضرت محمد بن مسلمه خپلو ملګرو ته وویل: «کله چې کعب راشي، ورته به ووایم چې د هغه ویښتان بویوم، سر به یې ونیسم او بوی به یې کړم. کله مو چې ولیدل چې ما د کعب سر ښه ټینګ نیولی دی، په تورو یې ووهئ.» کعب بن اشرف ښې جامې اغوستې، خوشبویي یې شیندله او هغوی ته راغی. ابن مسلمه د «تر اوسه مې داسې ښه بوی نه دی بویولی» په ویلو کعب ته نږدې شو. کعب ویاړ وکړ او ویې ویل: «د عربو تر ټولو خوشبویه ښځې زما سره دي.» محمد بن مسلمه وویل: «اجازه راکوئ چې سر دې بوی کړم؟» کعب وویل چې اجازه ورکوي. مسلمه بوی کړ. ملګرو ته یې هم بوی ورکړ. بیا یې وویل چې غواړي بیا یې بوی کړي. دا ځل محمد بن مسلمه سر ونیو او ملګرو ته یې اشاره وکړه چې په تورو یې ووهي.

د تورې په لومړي ګوزار کعب سخته چیغه کړه، خو مړ نه شو. بیا محمد بن مسلمه په خپل خنجر ووژه. هغو مجاهدینو چې کعب یې وژلی و، سمدستي هغه ځای پرېښود او مدینې ته ورسېدل. کله چې یې زموږ سردار رسول الله ته زېری ورکړ، زموږ پیغمبر الله تعالی ته حمد ووایه او مجاهدینو ته یې دعا وکړه. د کافر کعب بن اشرف وژل کېدو یهودیان په لویه وېره کې واچول؛ ځکه د کعب په څېر د یو مخکښ مشر له وژل کېدو وروسته د دوی خپل وژل کېدل د وخت خبره وه. سهار راټول شول او زموږ د سردار پیغمبر حضور ته راغلل. د شپې له پېښې یې شکایت وکړ. زموږ سردار رسول اکرم وفرمایل: «هغه به تل موږ ځورولو او زموږ پر ضد به یې شعرونه ویل. که ستاسې هر څوک داسې وکړي، پوه دې شي چې سزا یې توره ده.» له دې ګواښ وروسته یهودیانو له وېرې له زموږ سردار رسول الله سره بیا تړون وکړ.40

د غطفان غزا

دې غزا ته لکه څنګه چې «د انمار غزا» ویل کېږي، «د ذي امر غزا» هم ویل کېږي. د بني ثعلبه او بني محارب یوې ډلې ذي امر نومي ځای کې راټوله شوې وه او پرېکړه یې کړې وه چې د مدینې په شاوخوا کې څه چې ومومي، لوټ یې کړي. مشر یې دعثور بن حارث بن محارب نومی یو کس و چې لقب یې غورث و. زموږ سردار پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) عثمان بن عفان (رضی الله عنه) په مدینه کې نایب پرېښود او له څلور سوه پنځوس کسیز ځواک سره له مدینې وخوځېد. په لاره کې له جبار نومي یو کس سره مخامخ شول او له هغه یې د دښمن په اړه وپوښتل. هغه کس وویل: «هغوی نه غواړي له تاسې سره وجنګېږي. چې تاسې یې ولیدئ، غرونو ته وتښتېدل.» رسول الله هغه ته اسلام وړاندې کړ. هغه هم ومانه او مسلمان شو.

کله چې د اسلام لښکر د درې پر لور وړاندې روان و، یو باران پیل شو چې یو څه موده یې په ټول زور دوام وکړ، بیا ورو شو او ودرېد. مجاهدین، او تر ټولو مخکې زموږ سردار پیغمبر، له سره تر پښو لانده شوي وو. هر چا په یوه ګوټ کې خپل ځان او جامې وچولې. رسول الله هم په یو خلوت ځای کې خپلې جامې د وچولو لپاره وویستلې او پر یوې ونې یې خپرې کړې. کله چې د ونې لاندې یې ارام کاوه، هغو کافرانو چې د اسلام لښکر یې څاره، رسول الله یوازې ولید او دعثور بن حارث ته یې خبر ورکړ. هغه هم د رسول الله د وژلو لپاره په چوپتیا هغه ځای ته ورنږدې شو چې ارام یې کاوه، توره یې راوکښله او ویې ویل: «څوک دې زما له لاسه ژغورلای شي؟» رسول الله وفرمایل: «الله تعالی یې ژغوري.» په همدې شېبه کې جبرئیل علیه السلام راغی او د دعثور پر سینه یې یو ګوزار ووهه، پر ځمکه یې راوغورځاوه او توره یې له لاسه ولوېده. رسول الله (صلی الله علیه وسلم) د دعثور توره راواخیسته او ویې فرمایل: «څوک دې زما له لاسه ژغوري؟» دعثور وویل: «هېڅوک یې نه شي ژغورلای.» او کلمه شهادت یې ووایه او مسلمان شو. د ډېرو خلکو د ایمان راوړلو سبب شو.41 ژمنه یې وکړه چې بیا به هېڅکله د جګړې لپاره لښکر نه راټولوي. بې له وسله والې نښتې مدینې ته ستانه شول. سفر یوولس ورځې وخت ونیو.

د بحران غزا

دې غزا ته «بني سلیم» یا «د نجران غزا» هم ویل کېږي. خبر راغی چې په بني سلیم کې راټول شوي ډېر مشرکان به پر مدینه حمله وکړي. حضرت ابن ام مکتوم نایب پرېښودل شو. رسول الله له درې سوه کسیز ځواک سره د دښمن پر لور ولاړ. دښمن چې د اسلام د لښکر له راتګه خبر شو، غرونو ته وتښتېد؛ له همدې امله مخامخ کېدل ممکن نه شول. سفر دولس ورځې وخت ونیو.

«هغه (کعب بن اشرف) به تل موږ ځورولو او زموږ پر ضد به یې شعرونه ویل. که ستاسې هر څوک داسې وکړي، پوه دې شي چې سزا یې توره ده» حدیث شریف

ستا عشق زه له ما واخیستم،
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
ستا مینه څومره خوږه ده،
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
نه په شتمنۍ خوشاله کېږم،
نه په نشتوالي ګیله کوم.
ستا په عشق خوند اخلم،
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
تا د عبادتونو امر وکړ،
تا ښه حالونه وستایل،
تا بې‌پایه نعمتونه راکړل،
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
څومره ناشکره نفس لرم، عجبه!
د خپل خوند لپاره تل ما قربانوي!
ما رښتینی خوند وموند،
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
عبادت په ښه ډول کول،
او د دنیا لپاره هم کار کول،
د شپې او ورځې کار مې دی، ځکه
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
مینه په خبرو نه کېږي، اې حلمي!
ستا رب وفرمایل: «هڅه وکړئ!»
له حاله دې هم ښکاره دې شي:
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
د اسلام دښمنان څومره ډېر دي،
چې په پټه پر دین بریدونه کوي.
که چوپ کېنې، ایا سمه به وي؟
مینه درسره لرم، اې زما ربه!
ایا عاشق ټمبل کېني؟
ایا پر معشوق ګرد پرېږدي؟
دښمن چوپ کړه او ووایه:
مینه درسره لرم، اې زما ربه!