د بني نضیر غزا

په څلورم هجري کال کې مهمې پېښې

په دې کال هغه آیت کریمه نازل شو چې د شرابو څښل یې حرام کړل.2 زموږ د سردار رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم) له مبارکو مېرمنو څخه حضرت زینب بنت خزیمه، د ربیع الآخر له هغې میاشتې اته میاشتې وروسته چې د رسول الله په نکاح مشرفه شوې وه، په دېرش کلنۍ کې وفات شوه.3 همدا راز په دې کال د حضرت علي او حضرت فاطمې دویم ماشوم حضرت حسین وزېږېد.4 د حضرت ام سلمه مېړه، چې د احد په غزا کې ټپي شوی او وروسته وفات شوی و، څو ماشومان پرېښي وو. زموږ مور ام سلمه د زړښت په حال کې سخت حالت ته لوېدلې وه. زموږ ګران پیغمبر پر هغې ډېر زړه وسوځاوه، مهرباني یې ورته وفرمایله او په خپله نکاح کې یې په اخیستو مشرفه کړه.5

د فاطمه بنت اسد وفات

د حضرت علي مور فاطمه بنت اسد هم په دې کال وفات شوه.6 زموږ ګران پیغمبر پر دې ډېر خپه شو او ویې فرمایل: «نن زما مور وفات شوه!» زموږ ګران پیغمبر د خپل نیکه عبدالمطلب له وفات وروسته د هغې تر څنګ لوی شوی و. او کله چې یې خپله پیغمبري اعلان کړه، هغه سمدستي په مسلمانېدو مشرفه شوه. له همدې امله د کائناتو سلطان هغه د مور په ځای ګڼله او ډېر درناوی به یې ورته کاوه. له هغې سره د خپل رحم له امله یې خپل مبارک کمیس چې پر تن یې و، وویست او امر یې وکړ چې د کفن په توګه پرې ونغښتل شي. د هغې د جنازې لمونځ یې ورکړ، بیا یې خبر ورکړ چې اویا زره پرښتې په لمانځه کې حاضرې وې. تر قبره ولاړ او قبر ته ښکته شو. د دې لپاره چې د قبر ژوند یې ارام او خوندور وي، د قبر کنجونو ته یې داسې اشاره وکړه لکه چې یې پراخوي، بیا په قبر کې وغځېد.

کله چې له قبره راووت، مبارکې سترګې یې له اوښکو ډکې وې او مبارکې اوښکې یې په قبر کې توی شوې وې. آه، یا ربي! دا څه ډول رحمت و؟… او دا څومره بختوره مېرمن وه؟… حتی حضرت عمر هم زغم ونه کړای شو او ویې پوښتل: «ځان مې درنه قربان شي، یا رسول الله! له دې مېرمنې سره مو هغه څه وکړل چې له هېچا سره مو نه وو کړي!» نو زموږ ګران پیغمبر، چې د وفادارانو تر ټولو وفادار دی، وفرمایل: «له ابوطالب وروسته هېچا ما ته د دې ګرانې مېرمنې په اندازه نېکي نه ده کړې. هغه زما مور وه. د هغې خپل ماشومان به وږي وو، خو هغې به لومړی زما ګېډه مړوله. د هغې د خپلو ماشومانو سرونه او جامې به په خاورو او دوړو لړلې وې، خو هغې به لومړی زما ویښتان ږمنځول او د ګلابو په تېلو به یې غوړول. هغه زما مور وه! خپل کمیس مې د کفن په توګه ور واغوست، چې د جنت له جامو یې ور واغوستل شي. په قبر کې ورسره څنګ ته وغځېدم، چې د قبر ژوند یې ورته نرم او اسانه وي. جبرئیل د الله تعالی له لوري ما ته خبر راکړ: ‹دا مېرمن جنتي ده.›» بیا یې زموږ مور فاطمه بنت اسد ته داسې دعا وکړه: «الله تعالی دې تا ته مغفرت وکړي، وبښي دې او اجر دې درکړي. اې زما مورې! الله تعالی دې پر تا رحم وکړي. ته پخپله وږې وې او ما دې ماړه کړم. پخپله به دې نه اغوستل او ما ته به دې اغوستل، نه به دې خوړل او ما ته به دې خوړل. ژوندي کوونکی او مړه کوونکی الله تعالی دی. هغه تل ژوندی دی. هغه نه مري. الهي! زما مور فاطمه بنت اسد ته عفوه وکړه، ویې بښه! هغې ته خپل حجت ور وښیه. قبر یې پراخ کړه. اې د مهربانانو تر ټولو مهربانه الهي! زما په حق چې ستا پیغمبر یم، او د پخوانیو پیغمبرانو په حق، دا زما دعا قبوله کړه.»

په څلورم هجري کال کې نورې مهمې پېښې

د حضرت عثمان شپږ کلن زوی عبدالله، چې له حضرت رقیې څخه و، وفات شو. د عالمونو سردار د خپل لمسي د جنازې لمونځ ورکړ او پخپله یې په قبر کې کېښود. ډېر خپه شوی و، مبارکې اوښکې یې په قبر کې توی شوې. د قبر ډبره یې په خپلو مبارکو لاسونو ودروله او ویې فرمایل: «الله تعالی په خپلو بندګانو کې پر هغو رحم کوي چې مهربانه او نرم زړي وي.»7

ته د رسولانو سلطان، د عزت څښتن شاه یې، سرداره.
بې‌وزلو ته تلپاتې دولت یې، سرداره.
په الهي دیوان کې سرلاری یې، سرداره.
د «لعمرک» په منشور تایید شوی یې، سرداره.
ته احمد، محمود او محمد یې، سرداره،
له حق څخه موږ ته تایید شوی سلطان یې، سرداره.
د مجردو روحونو رڼا ورکوونکی ستا جوهر دی.
د پرښتو د مخ مښلو ځای ستا د دروازې خاوره ده.
د تجلي د دیدار هینداره ستا نظر دی.
ابوبکر، عمر، عثمان او علي ستا یاران دي.
ته احمد، محمود او محمد یې، سرداره،
له حق څخه موږ ته تایید شوی سلطان یې، سرداره.
ستا خطبه د بقا د اقلیم پر منبر لوستل کېږي.
ستا حکم د جزا د ورځې په محکمه کې چلېږي.
ستا د راتګ نعره د خدای په عرش کې پورته کېږي.
ستا شریف نومونه په ځمکه او آسمان کې یادېږي.
ته احمد، محمود او محمد یې، سرداره،
له حق څخه موږ ته تایید شوی سلطان یې، سرداره.
شیخ غالب

«له ابوطالب وروسته هېچا ما ته د دې ګرانې مېرمنې (فاطمه بنت اسد) په اندازه نېکي نه ده کړې. هغه زما مور وه» حدیث شریف

د کوچني بدر غزا