د بني قریظه غزا

زموږ سردار رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم) چې د خندق له غزا مدینې منورې ته راستون شو، زموږ د مور حضرت عایشې کور ته راغی. وسلې او زغره یې وویستې. مبارک بدن یې په دوړو ککړ شوی و. غسل یې وکړ. په هماغه شېبه کې د حضرت دحیه په بڼه یو سپاره راغی چې زغره او وسلې یې پر تن وې. دا جبرئیل علیه السلام و. کله چې زموږ سردار پیغمبر ورغی، هغه امر ورته ورساوه: «اې د الله تعالی رسوله! جناب حق تا ته امر کوي چې سمدستي پر بني قریظه ورشې!» د کائناتو سلطان حضرت بلال راوباله او دا امر یې ورکړ چې اصحاب کرامو ته یې اعلان کړي: «اې زما اصحابو! پاڅېږئ، پر خپلو آسونو او اوښانو سپاره شئ! څوک چې اطاعت کوي، د مازدیګر لمونځ دې د بني قریظه په سیمه کې وکړي!»

زموږ سردار حبیب اکرم سمدستي زغره واغوسته او توره یې وتړله. خود یې پر مبارک سر کېښود، ډال یې پر شا واچاوه او نېزه یې په لاس کې واخیسته. بیا پر آس سپور شو. خپلو اصحابو ته ورغی، د اسلام بیرغ یې حضرت علي ته ورکړ او د مخکښ ځواک په توګه یې د قریظې یهودیانو کلا ته ولېږه چې د مدینې سمدستي جنوب ختیځ ته په هوارۍ کې وه. عبدالله بن ام مکتوم یې په مدینه کې ځای ناستی پرېښود.1

نامتو اصحابو زموږ ګران پیغمبر په منځ کې ونیو او د «الله اکبر! الله اکبر!» د تکبیرونو په منځ کې له مدینې ووتل. په لاره کې له بني غنم سره مخ شول. وسلې یې تړلې وې او زموږ د سردار رسول الله انتظار یې کاوه. زموږ سردار پیغمبر ترې پوښتنه وفرمایله: «څوک درسره مخ شو؟» هغوی وویل: «یا رسول الله! دحیه کلبي راسره مخ شو. پر یوه زین لرونکې سپینه قاطره سپور و. پر هغې قاطرې د اطلس مخمل و.» زموږ ګران پیغمبر ورته وفرمایل:

«دا جبرئیل دی. بني قریظه ته لېږل شوی، چې د هغوی کلاګانې ولړزوي او په زړونو کې یې وېره واچوي…» تر هغه چې د قریظې یهودیانو کلا ته ورسېدل، د اسلامي لښکر شمېر درې زرو ته ورسېد. حضرت علي د اسلام بیرغ د قریظې یهودیانو د کلا مخې ته ودراوه. یهودیانو چې دا ولیدل، زموږ د سردار پیغمبر پر ضد یې خبرې وکړې. حضرت علي ورغی او حال یې زموږ سردار ته بیان کړ. رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم) چې له درې زره عسکرو سره هغه ځای ته تشریف راووړ، له خپل رحم څخه یې هغوی اسلام ته راوبلل. یهودیانو دا ښه وړاندیز ونه مانه. زموږ د ګران پیغمبر دا وړاندیز یې هم رد کړ: «نو د الله تعالی او د هغه د رسول امر ته غاړه کېږدئ، له کلا ښکته شئ او تسلیم شئ.»

پر دې د عالمونو سردار د غشي ویشتونکو استاد حضرت سعد بن ابي وقاص ته وفرمایل: «اې سعد! مخکې شه او په غشو یې وویشته!» حضرت سعد او نورو غشي ویشتونکو د تکبیر د غږونو په منځ کې د خپلو ترکشونو غشي د یهودو کلا ته ویشتل پیل کړل. هغوی هم په غشو او ډبرو ځواب ورکړ او جګړه یې پیل کړه. د یهودیانو دا ډله، چې د مسلمانانو د کمزورۍ پر مهال یې له شا وهلي وو او له حسده یې د محمد علیه السلام پیغمبري نه منله، دومره زړه یې نه درلود چې د کلا دروازه پرانیزي او میدان ته راووځي.

«اې زما اصحابو! پاڅېږئ، پر خپلو آسونو او اوښانو سپاره شئ! څوک چې اطاعت کوي، د مازدیګر لمونځ دې د بني قریظه په سیمه کې وکړي!» حدیث شریف

جګړه د محاصرې په بڼه روانه وه. هغو منافقانو چې د اسلامي لښکر په منځ کې وو، په پټه کلا ته پیغام لېږه: «هېڅکله تسلیم نه شئ! که دا هم وغواړي چې له مدینې ولاړ شئ، مه یې منئ! که جګړې ته دوام ورکړئ، موږ به په ټول ځواک درسره مرسته وکړو او هېڅ شی به درنه ونه سپموو. که مو له مدینې وباسي، موږ به هم درسره ووځو او ولاړ به شو!…» یهودیانو چې په دې خبر د منافقانو د مرستې انتظار کاوه، په نوي عزم او هیله دفاع ته دوام ورکړ. محاصره اوږده شوه؛ سره له دې چې نږدې یوه میاشت تېره شوه، له منافقانو مرسته رانه غله. په زړونو کې یې وېره ولوېده او خبر یې ورکړ چې تړون غواړي.

د تړون د کولو لپاره نباش بن قیس نومی یهودي زموږ د سردار رسول الله حضور ته راغی او ویې ویل: «اې محمد! هغه رحم چې له بني نضیر سره مو وکړ، له موږ سره یې هم وکړئ. زموږ مال او وسلې دې ستا وي! خو زموږ وینه مه توی کوئ. اجازه راکړئ چې له خپلو ماشومانو او ښځو سره له خپل ټاټوبي ووځو. اجازه هم راکړئ چې له وسلې پرته هره کورنۍ د یوه اوښ بار له ځانه سره یوسي!…» د عالمونو سردار وفرمایل: «نه! دا وړاندیز نه شم منلای!» دا ځل یې وویل: «د مال له وړلو مو لاس واخیست. زموږ وینه مه توی کوئ! اجازه راکړئ چې ښځې او ماشومان یوسو!» زموږ ګران پیغمبر وفرمایل: «نه! له دې پرته مو بله چاره نشته چې بې قید او شرطه زما حکم ته غاړه کېږدئ، اطاعت وکړئ او تسلیم شئ!» یهودي نباش په ډېر خوار حال کلا ته ستون شو او خبرې یې ورته نقل کړې. بني قریظه دا ځل په لویه نهیلۍ او خپګان کې ډوب شول.2 د هغوی مشر کعب بن اسد انصاف ته راغی او خپل قوم ته یې دا اعتراف او وړاندیز وکړ: «اې زما قومه! لکه څنګه چې وینئ، پر موږ لویه بلا راغلې ده. په دې حال کې تاسې ته درې نصیحتونه لرم. له دوی څخه چې کوم مو خوښ وي، غوره یې کړئ او د هغه سره سم عمل وکړئ! لومړی: دې ذات پسې شو او پیغمبري یې ومنو! والله، ټول پوهېږو چې هغه هماغه پیغمبر دی چې د الله له لوري لېږل شوی او صفتونه یې موږ په خپلو کتابونو کې لیدلي دي. که پر هغه ایمان راوړو، زموږ وینې، ماشومان، ښځې او مالونه به وژغورل شي. د هغه پسې د نه تګ یوازینی لامل له عربو سره زموږ رخه او دا ده چې هغه له بني اسرائیلو څخه نه دی. حال دا چې دا هغه کار دی چې الله پرې پوهېږي. راځئ، د هغه پیروي وکړو!…» یهودیانو ټولو یوځای مخالفت وکړ او ویې ویل: «نه! موږ دا نه منو او له خپل ځانه پرته د بل چا پیروي نه کوو!»

دا ځل کعب خپل دویم وړاندیز وکړ: «راځئ، ټول خپل ماشومان او ښځې ووژنو، او کله چې شا ته داسې څوک پاتې نه شي چې د هغه غم وخورو، پر مسلمانانو ورشو او تر مرګه وجنګېږو!…» یهودیانو دا هم رد کړ.

کعب په دریم وړاندیز کې وویل: «نن شپه د شنبې شپه ده. مسلمانان پوهېږي چې موږ په دې شپه کې نه جنګېږو، نو ښايي بې غمه او غافل وي. راځئ، تورې راوباسو او ټول یوځای له دروازې ووځو. ښايي په داسې ناڅاپي برید بریالي شو!…»

یهودیانو وویل: «موږ د شنبې په ورځ د کار منع نه شو ماتولای!» او دا وړاندیز یې هم رد کړ. یوازې له دوی څخه اسید او ثعلبه دوو وروڼو، او د هغوی د تره زوی اسد، لومړی وړاندیز ومانه او په مسلمانېدو مشرف شول. له کلا ووتل او د اصحاب کرامو منځ ته ورغلل.3 یهودیانو په خپل منځ کې اوږده بحث وکړ. په پای کې یې د تسلیمۍ بیرغ پورته کړ او له زموږ سردار پیغمبر یې وغوښتل چې یو څوک حکم وټاکي چې د هغوی په اړه پرېکړه وکړي. زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «له زما اصحابو څخه چې څوک مو خوښ وي، حکم یې وټاکئ.» هغوی وویل: «موږ په هغه حکم راضي یو چې سعد بن معاذ یې کوي.» زموږ سردار پیغمبر ومنله او امر یې وکړ چې حضرت سعد بن معاذ راوستل شي.

سعد بن معاذ د خندق په غزا کې سخت ټپي شوی و. زموږ سردار رسول الله په مسجد نبوي کې په یوه خېمه کې د هغه درملنه کوله. کله چې حکم وټاکل شو، حضرت سعد یې په ډولۍ کې د قریظې کلا ته یووړ. په لاره کې حضرت سعد له ځانه سره ویل: «والله، د الله تعالی په لار کې به د هېڅ ملامتوونکي ملامتیا ته غوږ ونه نیسم!» زموږ د سردار رسول الله په حضور کې یې له ډولۍ راښکته کړ. زموږ سردار پیغمبر وفرمایل: «اې سعد! دوی منلې ده چې ستا د حکم سره سم تسلیم شي. راځه، د دوی په اړه خپل حکم ما ته ووایه.» خو سعد بن معاذ وویل: «یا رسول الله! ځان مې درنه قربان شي! بې‌شکه د حکم کولو لپاره الله تعالی او د هغه رسول ډېر وړ دي.» زموږ سردار رسول الله وفرمایل: «د دوی په اړه د حکم کولو امر الله تعالی تا ته کړی دی.» حضرت سعد له یهودیانو کلکه ژمنه واخیسته چې د هغه په حکم به راضي وي. دواړو خواوو په تلوسه د هغه حکم انتظار پیل کړ چې صادرېده. پر دې حضرت سعد داسې لوی حکم اعلان کړ چې د هغه برتري یې ښوده، هډوکي یې کنګلول او د هغه له شان سره ښایسته و:

«زما حکم دا دی چې د ټولو عاقلو او بالغو نارینه وو غاړې دې ووهل شي! ښځې او ماشومان دې یې بندیان شي، او مالونه دې یې د مسلمانانو ترمنځ ووېشل شي!…»

د دې قاطع حکم په وړاندې یهودیان وچ ودرېدل. ځکه چې په خپله د هغوی په کتاب کې هم د داسې سرکشانو سزا همداسې وه، چې پکې لیکل شوي وو: «کله چې د جګړې لپاره کوم ښار ته ورشې، هغوی سولې ته راوبوله. که یې ومنله او دروازې یې درته پرانیستې، څوک چې پکې دي، ټول دې تا ته خراج درکړي او خدمت دې وکړي. که د جګړې پرېکړه یې وکړه، محاصره یې کړه. کله چې د الله تعالی په احسان پرې بریالی شوې، ټول نارینه یې له تورې تېر کړه. ښځې، ماشومان او مالونه یې د غنیمت په توګه واخله!…»

ځکه چې د حضرت سعد بن معاذ حکم له الهي حکم سره سم و، د عالمونو سردار زموږ ګران پیغمبر هغه ته یې تبریک ووایه او په دې خبرو یې خپله ستاینه وښوده: «تا د دوی په اړه د الله تعالی د هغه حکم سره سم حکم وکړ چې د اوو آسمانونو پورته په لوح محفوظ کې دی!»

یهودیانو د دې حکم په وړاندې، چې په خپله د هغوی په کتاب کې ښودل شوی و، اعتراض ونه کړای شو. د ټولو عاقلو او بالغو نارینه وو لاسونه یې په غاړو پورې وتړل شول او مدینې ته یوړل شول. بله ورځ زموږ د سردار رسول الله په امر حضرت علي او حضرت زبیر حکم پلی کړ. ماشومان، ښځې او مالونه د اصحاب کرامو ترمنځ ووېشل شول.4 په دې توګه دا چلباز، خاین او فسادي قوم، چې د مسلمانانو په تر ټولو سختو وختونو کې یې له شا وهلي وو، ټول تړونونه یې مات کړي وو او زموږ سردار پیغمبر یې له ماشومتوبه راهیسې د له منځه وړلو هڅه کوله، له مدینې او د هغې له شاوخوا پاک شو. په بندیانو کې یوه ښځه د مسلمانېدو په سعادت ورسېده. ریحانه نومې دا مېرمن زموږ د سردار پیغمبر په برخه کې لوېدلې وه. زموږ سردار رسول الله هغې ته اختیار ورکړ چې که وغواړي په خپل دین پاتې شي او که وغواړي مسلمانه شي. ریحانې هم وویل چې په خپل دین پاتې کېدل غواړم. د ام منذر کور ته ولېږل شوه. وروسته د ثعلبه بن سعیه په سپارښتنه او هڅو یې زړه اسلام ته تود شو. پر دې زموږ پیغمبر ریحانې ته وفرمایل: «غواړې چې د الله تعالی او د هغه د رسول لاره ونیسې؟ زه دا مناسب ګڼم.» ریحانې وویل: «هو.» زموږ ګران پیغمبر د هغې پر دې کار ډېر خوښ شو، او د دې لپاره چې هغه هم خوشاله شي او په جنت کې یې درجه ډېره لوړه وي، رحم یې وکړ، آزاده یې کړه او د مېرمنې په توګه یې ومنله. مهر یې ورکړ او په خپله نکاح کې یې واخیسته. واده یې هم د ام منذر په کور کې وشو. په دې توګه ریحانه (رضی الله عنها) د ټولو مسلمانانو د مور کېدو په شرف مشرفه شوه.5

«نه! له دې پرته مو بله چاره نشته چې بې قید او شرطه زما حکم ته غاړه کېږدئ، اطاعت وکړئ او تسلیم شئ!» حدیث شریف