د حنین غزا

حنین د مکې او طائف ترمنځ یوه دره ده. دې جګړې ته د هوازن غزا هم ویل کېږي. کله چې سرور عالم (صلی الله علیه وسلم) د مکې د فتحې په نیت له مدینې څخه ووت، د مکې په شاوخوا کې اوسېدونکو هوازن او ثقیف نومو دوو لویو قبیلو په دې ګومان چې مسلمانان به پر موږ برید کوي، د جګړې لپاره چمتووالی پیل کړ. کله چې پوه شول چې د عالمونو سردار د مکې د فتحې لپاره راغلی دی، که څه هم یو څه ډاډه شول، خو د «له قریشیانو وروسته به خامخا زموږ وار راشي» په فکر یې خپل چمتووالي ته چټکتیا ورکړه. سربېره پر دې یې وویل: «قسم خورو چې مسلمانان لا له داسې قوم سره نه دي مخ شوي چې ښه جګړه وکړي. مخکې له دې چې هغه پر موږ برید وکړي، موږ پر هغه برید وکړو او ورته وښیو چې جګړه څنګه وي!» د هوازن د مشر مالک بن عوف په قوماندانۍ له شل زره کسیز ډېر پیاوړي لښکر سره روان شول. د دې لپاره چې د خپلو عسکرو زړورتیا زیاته کړي او کله چې سختي وویني، ونه تښتي، خپل ټول قیمتي مالونه، ښځې او ماشومان یې هم له ځان سره بیول.

دا خبر په لږ وخت کې په مکه کې واورېدل شو. فخر کائنات د خبر د سموالي د معلومولو لپاره عبدالله بن ابي حدرد د هوازن قبیلې ته ولېږه. حضرت عبدالله خپله بڼه او جامې بدلې کړې او د دښمن منځ ته ننوت. د هغوی فکرونه او د کار طریقې یې زده کړې او سمدستي یې زموږ ګران پیغمبر له حاله خبر کړ.

زموږ سردار رسول اکرم سمدستي خپل نامتو اصحاب راټول کړل. شل کلن حضرت عتاب بن اسید یې د مکې والي وټاکه او په چټکۍ سره په لاره ووت. غوښتل یې چې له خپل دولس زره کسیز لښکر سره مشرکې هوازن او ثقیف قبیلې په خپل لښکرګاه کې ناڅاپه ونیسي. د مجاهدینو بیرغ حضرت علي وړ1 او د مخکښو ځواکونو قوماندانۍ حضرت خالد بن ولید کوله.2 د عالمونو سردار خپل خود پر سر کړی او یوه پر بله زغرې اغوستې وې او پر خپل دلدل نومي قاطر سپور و. د شوال میاشتې په ۱۱مه ورځ د حنین درې ته ورسېدل. هغه شپه سرور عالم خپل لښکر وکوت او د جګړې په ترتیب یې ودراوه. د سهار لمونځ یې په امامت تر ورکولو وروسته په حرکت راغی.

د مشرکانو قوماندان د شپې له تیارې ګټه پورته کړې وه، خپل لښکر یې د حنین د درې پر دواړو لمنو ځای پر ځای کړی و او کمین یې نیولی و. حضرت خالد بن ولید، چې له خپلو ډلو سره مخکې روان و، له کمین څخه بې‌خبره خپل آس د تنګي پر لور وځغاست. د سهار تته رڼا نه پرېښوده چې دښمن ولیدل شي. ناڅاپه پر مجاهدینو زرګونه غشي واورېدل. مجاهدین مجبور شول چې د دې ناڅاپي غشو له باران څخه د خلاصون لپاره شا ته شي.

«ان شاء الله سبا به هغوی (هوازن او ثقیف) مسلمانانو ته غنیمت شي» حدیث شریف

د حنین غزا

په هغه شېبه کې چې اولیاء او پیغمبران حیران پاتې شي،
او له ټولو څخه په وېره د «نفسي، نفسي!» چیغې پورته شي،
او د ګناهګارو حال له ناهیلۍ پرېشانه شي،
د شفاعت په اجازې سره بیا هم ډګر ستا دی.
ته احمد او محمود او محمد یې، زما سرداره،
ته موږ ته له حقه تایید شوی سلطان یې، زما سرداره.
شیخ غالب

دې چټک بېرته ګرځېدو د شاته راتلونکو عسکرو نظم ګډوډ کړ. کله چې هغوی هم د شا تګ لپاره وګرځېدل، ولیدل شول چې د دښمن شل زره کسیزې ډلې د سیلاب په څېر درې ته راروانې شوې. زموږ ګران پیغمبر یوازې د هغو مشرکانو پر لور ورمخکې شو چې برید ته پاڅېدلي وو. یوازې حضرت عباس، حضرت ابوبکر او شاوخوا سل زړور صحابه، چې مرګ یې منلی و، زموږ سردار رسول اکرم ته ورسېدل. خپل بدنونه یې زموږ ګران پیغمبر ته ډال کړل. حضرت عباس د قاطر واګې او حضرت سفیان بن حارث یې رکاب نیولی و او هڅه یې کوله چې چټکتیا یې کمه کړي او زموږ سردار رسول الله د دښمن د ډلو منځ ته ورننوتو ته پرې نه ږدي. د عالمونو سردار د الله تعالی د دین د له منځه تللو له اندېښنې خپه شو او ویې فرمایل: «اې عباس! هغوی ته داسې غږ وکړه: ‹اې د مدینې خلکو! اې هغو صحابه وو چې د سمرې د ونې لاندې مو بیعت کړی دی!›»

حضرت عباس لوی جسامته او هیبتناک و. کله به چې یې چیغه کړه، غږ به یې له ډېرو لرې ځایونو اورېدل کېده. په ټول زور یې چیغه کړه: «اې د مدینې خلکو! اې هغو اصحابو چې د سمرې د ونې لاندې مو زموږ پیغمبر ته ژمنه ورکړې، مه خورېږئ! دلته راټول شئ!» اصحاب کرامو چې دا واورېدل، ویې غوښتل چې بېرته راوګرځي. خو د څارویو ډېر رم یې د بېرته راګرځېدو خنډ کېده. په پای کې مجبور شول چې خپلې زغرې، تورې او نېزې واخلي او ځانونه له څارویو ښکته وغورځوي. په چټکۍ سره زموږ سردار رسول الله ته ورسېدل او له دښمن سره په یوه سخته جګړه کې ښکېل شول. د «الله اکبر! الله اکبر!» غږونو ځمکه او آسمان لړزول او دښمن یې وېراوه او په وحشت کې یې اچاوه. هغو اصحابو چې په بدر، احد، خندق او خیبر کې یې ډېرې لویې اتلولۍ ښودلې وې، په ځانګړې توګه حضرت علي، ابودجانه او زبیر بن عوام، بیا بیا ورګرځېدل او جنګېدل، دښمن یې له ډګره ایست او شا ته یې شړل.

د عالمونو سردار د خپلو اصحابو دا جګړه، چې په زړه او ځان یې کوله، څارله او له مبارکو شونډو یې دا دعاګانې اورېدل کېدې: «الهي، خپله مرسته پر موږ نازله کړه. بې له شکه ته نه غواړې چې هغوی پر موږ برلاسي شي.» زموږ ګران پیغمبر الله تعالی ته د خپلو زاریو په منځ کې له ځمکې یو موټی شګه واخیسته او د «مخونه دې یې تور شي!» په فرمایلو یې د مشرکانو پر لور وشیندله. زموږ د ګران پیغمبر د یوې معجزې په توګه، د دښمن له عسکرو څخه هېڅوک پاتې نه شو چې سترګې یې له شګو ډکې نه شوې. پرښتې هم مرستې ته راغلې وې. زموږ سردار پیغمبر وفرمایل: «په الله تعالی قسم چې هغوی مات شول.» مشرکانو ماتې، شا ګرځولو او تېښتې ته مخه کړه. هر ځل به چې بېرته ګرځېدل، نامتو صحابه به یې پسې لیدل، او هغه ښځې، ماشومان او مالونه چې د جګړې ډګر ته یې راوړي وو، پرېښودل او په ټول سرعت تښتېدل. د تښتېدونکو یوې برخې د طائف کلا ته پناه یوړه.3 او یوه برخه نخلې او اوطاس ته لاړه. د جګړې په ډګر کې یې اویا مړي، شپږ زره بندیان او بې‌حده او بې‌حسابه مال پرېښودل.

په دې غزا کې د الله تعالی په اذن او د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) په همت او برکت بیا هم بریا د مسلمانانو شوه. څلور شهیدان ورکړل شول او ځینې صحابه ټپیان هم شول. زموږ ګران پیغمبر چې واورېدل حضرت خالد بن ولید هم ټپي شوی دی، هغه ته ورغی او کله یې چې خپل مبارک لاسونه پر ټپ راښکل کړل، ټپ سمدستي جوړ شو.