د حج فرض کېدل

حج ته د حضرت ابوبکر او حضرت علي لېږل

په هغه کال اصحاب کرام د حضرت ابوبکر په امارت له یوه درې سوه کسیز کاروان سره مکې ته لاړل. په دې وخت کې د «برائت» سورت لومړني آیتونه کریمه نازل شول. په هغو کې د تړونونو په اړه ځینې احکام بیان شوي وو. زموږ ګران پیغمبر د دې احکامو د رسولو لپاره حضرت علي هم مکې ته ولېږه.2

د هغه دود له مخې چې هغه وخت په عربو کې رواج و، که به کوم تړون وشو یا به تړل شوی تړون مات شو، دا به یا پخپله هغه چا اعلانوه چې تړون یې کړی و، یا به یې یو خپلوان چې ده به ټاکلی و. زموږ سردار پیغمبر د دې کار لپاره حضرت علي د حج د کاروان پسې مکې ته ولېږه. حضرت علي کاروان ته ورسېد او یو ځای مکې ته ننوتل.3 حضرت ابوبکر یوه خطبه ولوسته او د حج عبادت یې بیان کړ. اصحاب کرامو (علیهم الرضوان) د ښوول شویو اصولو سره سم حج وکړ. کله چې د حج عبادت ادا کېده، حضرت علي هم په منا کې، په هغه ځای کې چې «جمرة العقبه» نومېږي، یوه خطبه ولوسته او خبرې یې داسې پیل کړې:

«اې خلکو! رسول الله زه تاسې ته رالېږلی یم.» بیا یې د برائت سورت لومړی آیت کریمه ولوست. له هغه وروسته یې وویل: «زه مأمور یم چې څلور شیان تاسې ته ورسوم.» دا څلور شیان دا وو:

۱. له مؤمنانو پرته هېڅوک جنت ته نه شي ننوتلای.

۲. له دې کال وروسته به هېڅ مشرک کعبې ته نږدې نه شي.

۳. هېڅوک به کعبه لوڅ طواف نه کړي. (هغه وخت مشرکانو کعبه په لوڅ حال طواف کوله.)

۴. هر څوک چې له رسول الله سره تړون لري، دا تړون به یې تر مودې پای پورې معتبر وي. نورو ته څلور میاشتې مهلت ورکړل شوی دی. له دې وروسته د هېڅ مشرک لپاره نه تړون شته او نه ساتنه.

«هلته (په کعبه کې) ښکاره نښې، د ابراهیم مقام، شته. څوک چې هلته ننوځي، له تېري څخه په امن کې دی. د هغو کسانو له خوا چې هلته د تګ لاره ومومي (چې وس یې ورسېږي) د هغه کور حج (او زیارت) کول، پر خلکو د الله تعالی یو حق دی، فرض دی» آل عمران: ۹۷

له هغې ورځې وروسته هېڅ مشرک کعبې ته رانغی او هېڅ چا کعبه لوڅه طواف نه کړه. د دې خبرو له اعلانولو وروسته د مشرکانو ډېری مسلمانان شول. د حج د فریضې له ادا کولو وروسته، حضرت ابوبکر او حضرت علي له هغو اصحاب کرامو سره چې ورسره وو، مدینې ته راستانه شول.4

یمن ته د خالد بن ولید سریه

زموږ ګران پیغمبر د هجرت په لسم کال د ربیع الاول په میاشت کې خالد بن ولید له څلور سوه مجاهدینو سره ولېږه چې د یمن په شاوخوا کې اوسېدونکي بني حارث بن کعب اسلام ته راوبولي. حضرت خالد بن ولید زموږ د سردار رسول الله په امر دا قبیله درې ورځې پرله پسې اسلام ته راوبلله. هغوی هم بلنه ومنله او مسلمانان شول.

د لمر له چینې هره شېبه د فیض روڼې اوبه راکوزېږي،
که هغه معمار ته چې ستا مرقد نوی کوي، د اوبو اړتیا شي.
د دوزخ وېرې زما سوځېدلي زړه ته د غم اور اچولی دی،
هیله مې دا ده چې ستا د احسان ورېځ پر هغه اور اوبه وشیندي.
ستا د نعت له برکته د فضولي خبرې ګوهر شوې دي،
لکه هغه اوبه چې د نیسان له ورېځې شاهانه ملغلره کېږي.
د حشر په ورځ، کله چې خلک د غفلت له خوبه ویښ شي،
او کله چې ویښې سترګې د حسرت له اوښکو اوبه توی کړي،
هیله مې دا ده چې د حشر په ورځ بې‌برخې پاتې نه شم،
او ستا د وصال چینه ما، د دیدار تږي ته، اوبه راکړي.
فضولي

د هجرت په لسم کال کې پېښې

د هجرت په لسم کال اسلام د عربو په ټوله ټاپووزمه کې خپور شو. لکه څنګه چې په نهم کال کې وو، په دې کال هم د عربستان له هر لوري خلک ډلې ډلې مدینې ته راتلل؛ د مسلمانېدو د شرف او د تل پاتې سعادت د ترلاسه کولو لپاره یې یو له بل سره سیالي کوله. اوس په عربستان کې داسې هېڅ ځواک نه و پاتې چې د مسلمانانو په وړاندې ودرېږي، او اسلام پر هر لوري واکمن شوی و. یوازې ځینې یهودي او مسیحي قبیلې نه وې مسلمانې شوې.

په همدې کال زموږ سردار رسول اکرم (صلی الله علیه وسلم) د نجران مسیحیانو ته لیک ولېږه او اسلام ته یې راوبلل. هغوی هم څوارلس کسان غوره کړل او مدینې ته یې ولېږل چې د رسول الله حالات وڅېړي. پلاوي یو څه موده وروسته د سولې تړون وکړ. له دوی څخه ځینې وروسته په خپله خوښه مسلمانان شول. په هغه کال د یمن والي باذان وفات شو. کله چې د هغه د مړینې خبر راغی، رسول الله د هغه هېواد ووېشه؛ یوه برخه یې د هغه زوی شهر ته، یوه برخه ابوموسی اشعري ته، یوه برخه یعلی بن امیه ته او یوه برخه معاذ بن جبل ته ورکړه.

زموږ سردار پیغمبر په دې کال ټولو هغو سیمو ته چې اسلام پکې خپور شوی و، والیان ولېږل. حضرت علي هم له درې سوه کسانو سره ولېږل شو چې په یمن کې د مدلج قبیله اسلام ته راوبولي. هغوی لومړی مخالفت وکړ او د اسلام پر لښکر یې غشي وویشتل. سمدستي ځواب ورکړل شو. شل کسان ووژل شول. ډېری یې خواره واره شول. حضرت علي (رضی الله عنه) اصحاب د دښمن له تعقیب څخه منع کړل. هغوی ته یې نصیحت وکړ او بیا یې اسلام ته راوبلل. ومنله یې او ایمان یې راوړ. حضرت علي او ملګري یې سمدستي په بېړه د مدینې په لور راستانه شول او رسول الله ته په مکه کې ورسېدل. په دې کال هم، لکه په نهم کال کې، د استازو راتګ دوام درلود. یو یې د غامد او بل یې د بني حنیفه استازی و. د رسول الله مجلس ته راغلل او مسلمانان شول.

د نجاشي خوریی فیروز راغی او مسلمان شو. له عبدالقیس څخه هم یو پلاوی راغی او مسلمانان شول.

په هغه کال د رسول الله زوی ابراهیم په یونیم کلنۍ کې وفات شو. رسول الله چې دا د زړه ټوټه له لاسه ورکړه، مبارکې سترګې یې له اوښکو ډکې شوې. حضرت ابراهیم د بقیع په هدیره کې د عثمان بن مظعون تر څنګ خاورو ته وسپارل شو. هغه لومړنی کس دی چې د قبر پر سر یې اوبه وشیندل شوې.5

امت دې بېچاره دی، د هغه ګناهونو ته مه ګوره،
د رد لاس مه اوږدوه او په حسرت مو په دوزخ کې مه سوځوه.
رحم وکړه، امان، د خپل هجران په اور کې مو مه سوځوه؛
په لنډه توګه، خپل ګناهګار بنده غالب مه پرېږده.
ته احمد، محمود او محمد یې، اې زما سرداره،
د حق له لوري موږ ته تایید شوی سلطان یې، اې زما سرداره.
شیخ غالب

«د مظلوم له ښېرا څخه ځان وساتئ. د مظلوم د دعا او حضرت حق تعالی ترمنځ هېڅ پرده نشته» حدیث شریف

د عربو په ټاپووزمه کې د اسلام د خپرېدو بهیر