حلیه سعادت

زموږ د سردار حبیب اکرم (صلی الله علیه وسلم) ښکاره بڼې ته «حلیه سعادت» ویل کېږي. د اسلام علماوو د محمد علیه السلام ټول ښکاره غړي، بڼه، صفتونه، ښه اخلاق او تر وروستیو باریکیو پورې یې ټول ژوند په روښانه ډول، له سندونو او اسنادو سره لیکلی دی. دا معلومات زموږ د سردار پیغمبر له خپلو بیانونو، یعنې له احادیث شریفو، او له هغو خبرونو څخه راټول شوي دي چې د هغه اصحابو ورکړي دي. هغو آثارو ته چې دا پکې راغلي دي، د سیرت کتابونه ویل کېږي. د زرګونو سیرت کتابونو په منځ کې، هغه تر ټولو مشهور کتابونه چې زموږ د سردار پیغمبر حلیه سعادت بیانوي، دا دي: د امام ترمذي «الشمائل الرسول»؛ د قاضي عیاض «الشفاء الشریف»؛ د امام بیهقي او ابونعیم اصفهاني «دلائل النبوه»؛ او همدارنګه د حضرت امام قسطلاني اثر چې «المواهب اللدنیه» نومېږي. په احادیث شریفو او د اصحاب کرامو په ورکړو خبرونو کې زموږ د ګران پیغمبر حلیه سعادت داسې بیان شوې ده: «د فخر کائنات مبارک مخ، ټول شریف غړي او مبارک غږ یې د ټولو انسانانو له مخونو، غړو او غږونو څخه ښکلي وو.

مبارک مخ یې یو څه ګردی و او کله چې به خوشحاله و، د سپوږمۍ په څېر به نوراني کېده.1 خوشحالي یې له مبارک تندي څخه څرګندېده.

زموږ سردار رسول الله لکه څنګه چې به یې د ورځې لیدل، د شپې به یې هم همداسې لیدل؛ لکه څنګه چې به یې مخې ته شیان لیدل، شا ته به یې هم لیدل. کله چې به یې غوښتل څنګ ته یا شا ته وګوري، په ټول بدن به راوګرځېد او کتل به یې. ځمکې ته به یې تر آسمان ډېر کتل. مبارکې سترګې یې غټې او باڼه یې اوږده وو. په مبارکو سترګو کې یې یو څه سوروالی و؛ د سترګو تور یې ډېر تور و او د شپې به یې رانجه کوله. د فخر عالم (صلی الله علیه وسلم) تندی پراخ و.

مبارکې وروځې یې نرۍ وې او د وروځو منځ یې خلاص و. د دواړو وروځو ترمنځ رګ به یې د غوسې پر وخت پړسېده. مبارکه پوزه یې ډېره ښکلې وه او منځنۍ برخه یې یو څه لوړه وه. مبارک سر یې لوی و. مبارکه خوله یې کوچنۍ نه وه. مبارک غاښونه یې سپین وو او مخکیني غاښونه یې سره لرې لرې وو. کله چې به یې خبرې کولې، داسې ښکارېده لکه د غاښونو له منځه یې چې نور راوځي. د الله تعالی د بندګانو په منځ کې تر هغه زیات فصیح او خوږ ژبی څوک نه دی لیدل شوی.

کله چې فخر عالم څلوېښت کلنۍ ته ورسېد،
نو د رسالت تاج یې پر سر کېښودل شو.
هره شېبه به غږ راته: «اې امین،
تا مې د عالمونو لپاره رحمت وګرځولې.»

«د هرې کلیسا له اسقف څخه چې ترې تېرېدم، د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) صفتونه او حلیه (بڼه او شمائل) مې وپوښتل او ټول مې یو په یو په حافظه کې کېښودل. کله چې مدینې ته راستون شوم، ټول مې رسول الله (صلی الله علیه وسلم) ته بیان کړل. خوښ یې شول» مغیره بن شعبه (رضی الله عنه)

قرآن کریم آیت په آیت له روښانه دلیلونو سره نازل شو؛
ډول ډول معجزې څرګندې شوې.
که څه هم هغه پاک ذات ټول نور و،
خو د هغه په هر غړي کې معجزې وې.
لومړی دا چې د هغه د مبارک جسم
سیوری هېڅکله پر ځمکه نه لوېده.
له سره تر پښو یې بدن نور و،
او دا ښکاره ده چې نور سیوری نه لري.
او د هغه پر مبارک سر هر وخت
یوه ټوټه ورېځ سیوری کاوه.
هر چېرته چې به تلو، هغه به هم ورسره تله،
او تل به یې پر سر ولاړه وه.
د هغه په مبارکو سترګو کې معجزه
څنګه وه، هغه هم تاسې ته ووایم:
لکه څنګه چې یې مخې ته ښکاره لیدل،
همداسې یې شا ته هم سمدستي لیدل.
د هغه د مبارکې پوزې هم واورئ،
وګورئ چې په هغې کې څه معجزه وه:
کله چې جبرئیل امین د وحي لپاره راکوزېده،
په هماغه شېبه چې له آسمانه بېلېده،
هغه به د جبرئیل بوی احساساوه
او پوهېده به چې د وحي لپاره راکوزېږي.
کله چې به هغه سپوږمۍ مخي شونډې خوځولې،
په آسمان کې به د لمر کره هم خوځېده.

مبارکې خبرې یې ډېرې په اسانۍ پوهېدل کېدې، زړونه یې وړل او روحونه یې ځان ته راکښل. کله چې به یې خبرې کولې، کلمې به لکه ملغلرې په لړۍ کې ترتیبېدې. که چا غوښتي وای چې ویې شمېري، د هغه د کلمو شمېرل ممکن وو. کله کله به یې د ښه پوهېدو لپاره خبره درې ځله تکراروله. (په جنت کې به د محمد علیه السلام په څېر خبرې کېږي.) مبارک غږ یې هغه ځای ته رسېده چې د هېچا غږ نه ورته رسېده. زموږ سردار فخر عالم (صلی الله علیه وسلم) خندا مخی و. په مسکا به یې خندل او مبارک مخکیني غاښونه به یې ښکارېدل.

کله چې به یې خندل، نور به یې پر دېوالونو منعکس کېده. ژړا یې هم د خندا په څېر سپکه وه. په قهقهه به یې نه خندل او په لوړ غږ به یې نه ژړل؛ خو کله چې به خپه شو، له مبارکو سترګو به یې اوښکې بهېدې او د مبارکې سینې غږ به یې اورېدل کېده. کله چې به یې د خپل امت ګناهونو ته فکر کاوه، د الله تعالی له وېرې، د قرآن کریم د اورېدو پر وخت او کله کله هم د لمانځه په حال کې به یې ژړل. زموږ د سردار فخر عالم مبارکې ګوتې غټې او مبارکې مټې یې غوښنې وې. د مبارکو لاسونو ورغوي یې پراخ وو. د ټول وجود بوی یې تر مشکو ښه و. مبارک بدن یې هم نرم و او هم پیاوړی. انس بن مالک وايي: ‹لس کاله مې د رسول الله خدمت وکړ. مبارک لاسونه یې تر ورېښمو نرم وو.›

مبارک پوستکی یې تر مشکو او ګلانو ښه بوی درلود. مبارکې مټې، پښې او ګوتې یې اوږدې وې. د مبارکو پښو ګوتې یې غټې وې، تلي یې ډېر لوړ نه وو او نرم وو. مبارکه ګېډه یې پراخه وه او له سینې سره یې په یوه کچه وه. د اوږو سرونو هډوکي یې غټ وو او مبارکه سینه یې پراخه وه. زموږ د سردار رسول الله قلب شریف الهي نظرګاه و. زموږ سردار رسول اکرم لکه څنګه چې ډېر اوږد نه و، همداسې لنډ هم نه و. که یو اوږد کس به یې څنګ ته راغی، تر هغه به اوږد ښکارېده. کله چې به کېناست، مبارکه اوږه به یې تر ټولو ناستو کسانو لوړه وه.

د مبارکو ویښتو او ږیرې تارونه یې نه ډېر کونجي وو او نه ډېر سیخ؛ په فطرت کې څپاند وو. مبارک ویښته یې اوږده وو؛ پخوا به یې زلفې پرېښودې، وروسته به یې په دوو برخو وېشل. مبارک ویښته به یې کله اوږده کړل او کله به یې پرې کړل او لنډ به یې کړل. ویښته او ږیره به یې نه رنګول. کله چې وفات شو، د سر او ږیرې سپین ویښته یې تر شلو لږ وو. مبارک بریتونه به یې لنډول. د بریتونو اوږدوالی او بڼه یې د مبارکو وروځو په اندازه وه. په خدمت کې یې ځانګړي نایان وو.

زموږ سردار رسول الله (صلی الله علیه وسلم) به مسواک او ږمنځ له ځانه نه بېلول. کله چې به یې مبارک ویښته او ږیره ږمنځول، هینداري ته به یې کتل. زموږ سردار فخر کائنات به خپلې مخې ته په کتو چټک تلو او له کوم ځای چې به تېر شو، له ښه بوی به یې معلومېده. زموږ سردار رسول الله عرب و، یعنې سپین رنګ یې له سور سره ګډ و؛ ډېر ښکلی، نوراني او خوږ و.» که څوک زموږ سردار پیغمبر ته تور ووايي، کافر کېږي. د «عرب» کلمه په لغت کې «ښکلي» ته وايي. د بېلګې په توګه، «لسان العرب» یعنې ښکلې ژبه. اصطلاحي معنا یې، یعنې په جغرافیه کې، عرب هغه چا ته وايي چې په هغه ټاپووزمه کې زېږېدلی او لوی شوی وي چې عربستان نومېږي، د هغه ځای په اقلیم، هوا، اوبو او خوراک روزل شوی وي او د هغوی له وینې وي. لکه څنګه چې هغو ته چې له اناطولي وینې څخه دي، ترک، هغو ته چې په بلغاریا کې زېږېدلي او لوی شوي دي، بلغار او هغو ته چې په آلمان کې دي، آلماني وايي، همداسې رسول الله (صلی الله علیه وسلم) هم، ځکه چې د عربستان په ټاپووزمه کې دنیا ته راغی، عرب دی. عربان سپین او غنم رنګي وي. په ځانګړې توګه زموږ د پیغمبر کورنۍ سپینه او ډېره ښکلې وه. حتی د هغه نیکه ابراهیم علیه السلام سپین و او د بصرې ښار د اوسېدونکي، تارخ په نوم د یوه سپین مؤمن زوی و. آزر چې کافر و، د ابراهیم علیه السلام پلار نه و، بلکې تره او پلندر یې و.

«لس کاله مې د رسول الله خدمت وکړ. مبارک لاسونه یې تر ورېښمو نرم وو. مبارک پوستکی یې تر مشکو او ګلانو ښه بوی درلود» انس بن مالک (رضی الله عنه)

زموږ د ګران پیغمبر د پلار، عبدالله، ښکلا تر مصره خپره شوې وه او د هغه په تندي کې د نور له امله، نږدې دوه سوه نجونې د واده لپاره مکې ته راغلې وې. خو د محمد علیه السلام نور د آمنې برخه شو. د هغه تره عباس او د عباس زوی عبدالله هم سپین وو. زموږ د پیغمبر اولاد تر قیامته پورې ښکلي او سپین دي. د رسول الله اصحاب هم سپین او ښکلي وو. عثمان (رضی الله عنه) سپین او زېړ ویښتی و. دحیه کلبي، هغه سفیر چې زموږ سردار رسول الله د روم د امپراتور هرقل حکومت ته لېږلی و، ډېر ښکلی و او کله چې به په کوڅو کې ګرځېده، رومي نجونې به د هغه د مخ لیدو لپاره کوڅو ته راوتلې. جبرئیل علیه السلام به ډېر ځله د دحیه (رضی الله عنه) په بڼه راته. د مصر، شام، افریقا، سیسلي او اسپانیا اصلي اوسېدونکي عرب نه دي. خو ځکه چې عربان د اسلام دین په نړۍ کې د خپرولو لپاره له عربستان ټاپووزمې څخه ووتل او دې ځایونو ته راغلل، نن په دې ځایونو کې هم شته. لکه څنګه چې په اناطولي، هند او نورو هېوادونو کې هم شته. خو نن د دې هېوادونو د هېڅ یوه اوسېدونکو ته عرب ویل سم نه دي.

د مصر خلک تیاره غنم رنګي دي. د حبشې خلک تور دي؛ دوی ته حبشي ویل کېږي. د زنګبار خلکو ته زنګي ویل کېږي؛ دوی هم تور دي. زموږ د پیغمبر د خپلوانو او لمسیانو خوښول او درناوی کول عبادت دی. هر مسلمان دوی خوښوي. تورو فلاحانو، حبشیانو او زنګیانو چې اناطولي ته مېلمانه راتلل، د درناوي او عزت لپاره ځانونه عرب معرفي کړل، او د اناطولي ساده زړو مسلمانانو هم د هغوی خبرې ومنلې او دوی یې خوښ کړل؛ ځکه چې په دې مینه کې د تور او سپین توپیر نشته. یو تور مسلمان تر یوه سپین کافر څو چنده غوره، ډېر قیمتي او ډېر ګران دی. د انسان تور والی د ایمان شرف نه کموي. حضرت بلال حبشي او اسامه، چې رسول الله ډېر خوښول، تور وو. ابولهب او ابوجهل کافران، چې بدي او ټیټوالی یې ټولو ته معلوم دی، سپین وو. الله تعالی د انسان رنګ ته نه، بلکې د هغه د ایمان قوت او تقوا ته ارزښت ورکوي. خو د تورو خلکو ځانونه عرب معرفي کول د اسلام د دښمنانو، د یهودیانو، په کار راغی. له یوې خوا یې تور خلک ټیټ او کرکجن وښودل او د مریانو په توګه یې وکارول.

له بلې خوا یې تورې پیشوګانې او سپي په «عرب، عرب» ورغږول، او هغو تورو انځورونو او کارټونونو ته یې چې په ورځپاڼو او مجلو کې یې جوړول، عرب ویل، او هڅه یې وکړه چې ځوانانو ته عرب تور وښيي او په دې توګه د مسلمانانو کوچنیان له زموږ پیغمبر څخه سړه کړي.

ټول ښه اخلاق په زموږ ګران پیغمبر کې راټول شوي وو. ښه اخلاق یې وهبي، یعنې د الله تعالی له لوري ورکړل شوي وو، نه کسبي، یعنې وروسته په هڅه ترلاسه شوي. هېڅکله یې د یوه مسلمان په نوم اخیستو لعنت نه دی ویلی او هېڅکله یې په خپل مبارک لاس څوک نه دي وهلي. د الله لپاره یې انتقام اخیستی؛ د ځان لپاره یې هېڅکله له هېچا انتقام نه دی اخیستی. له خپلوانو، اصحابو او خدمتګارانو سره به یې په تواضع ښه چلند کاوه. په کور کې ډېر نرم او خندا مخی و. د ناروغانو پوښتنې ته به ورتلو او په جنازو کې به حاضرېده. د اصحابو له کارونو سره به یې مرسته کوله او د هغوی ماشومان به یې غېږ ته نیول. خو زړه به یې په دې شیانو بوخت نه و. مبارک روح یې د پرښتو په عالم کې و. څوک چې به زموږ سردار رسول الله ناڅاپه ولید، هغه به وېرې ونیو. که هغه پخپله نرمي نه وای ښودلې، د نبوت د حالاتو له امله به هېڅوک د هغه تر څنګ نه شو کېناستلای او د هغه د خبرو اورېدو توان به یې نه درلود. په داسې حال کې چې هغه به له حیا څخه په مبارکو سترګو د هېچا مخ ته نه کتل.

زموږ سردار فخر عالم (صلی الله علیه وسلم) د خلکو تر ټولو سخي و. نه دی لیدل شوی چې ترې څه وغوښتل شي او هغه ووايي «نشته». که غوښتل شوی شی به یې درلود، ورکاوه به یې؛ که به یې نه درلود، ځواب به یې نه ورکاوه.

دومره نېکۍ او احسانونه یې درلودل چې د روم امپراتورانو، د ایران شاهانو او هېڅ پاچا د هغه په اندازه احسان نه شو کولای. خو پخپله یې په تنګسه کې ژوند خوښاوه؛ داسې ژوند یې تېراوه چې خوړل او څښل یې حتی په یاد هم نه ورتلل. هېڅکله به یې نه ویل: «خواړه راوړئ چې وخورو» یا «فلانی خواړه پاخه کړئ». که خواړه به راوړل شول، خوړل به یې؛ هره مېوه چې به ورکړل شوه، منله به یې. کله کله به یې میاشتې میاشتې لږ خوړل او لوږه یې خوښوله. کله به یې زیات هم خوړل. د ډوډۍ په پای کې به یې اوبه نه څښلې. اوبه به یې ناست څښلې.2 کله چې به یې له نورو سره ډوډۍ خوړله، تر ټولو وروسته به یې لاس اخیست.3 د هر چا ډالۍ به یې منله. هغه چا ته چې به یې ډالۍ راوړه، په بدل کې به یې څو چنده زیات ورکول.

د هغه عادت و چې ډول ډول جامې به یې اغوستې. کله چې به د بهرنیو دولتونو سفیران راتلل، ځان به یې ښایسته کاوه، قیمتي او نفیسې جامې به یې اغوستې او خپل ښکلی مخ به یې ښوده. د سپینو زرو ګوتمۍ به یې چې غمی یې له عقیقو و، په ګوته کوله او د مهر په توګه به یې کاروله. پر ګوتمۍ یې «محمد رسول الله» لیکل شوي وو. بستره یې له څرمنې وه او دننه یې د خرما د ونې له لیفو ډکه وه. کله به پر دې بستره، کله پر ځمکه غوړېدلې څرمنې، او کله هم پر بوریا یا وچه خاوره ویده کېده. د مبارک لاس ورغوی به یې د ښي انګي لاندې کېښود او پر ښي اړخ به ویده کېده.4 رسول الله (صلی الله علیه وسلم) به د زکات مال نه اخیست، د اومه پیاز او هوږې په څېر شیان به یې نه خوړل او شعر به یې نه ویل. زموږ د سردار پیغمبر مبارکې سترګې به ویده کېدې، خو قلب شریف به یې نه ویده کېده. وږی به ویده کېده او ماړه به پاڅېده. هېڅکله به یې اسوېلی نه کاوه. مبارک وجود یې نوراني و او سیوری یې پر ځمکه نه لوېده. پر جامو به یې مچ نه کېناسته، او ماشیانو او نورو حشراتو به یې مبارکه وینه نه زبېښله.

وروسته له دې چې الله تعالی ورته خبر ورکړ چې رسول الله دی، شیطانان نور آسمانونو ته د خبر اخیستو لپاره نه شول ختلای او کاهنانو نور وړاندوینه نه شوه کولای. سرور عالم (صلی الله علیه وسلم) اوس په داسې ژوند ژوندی دی چې موږ یې نه پېژنو. جسد شریف یې هېڅکله نه وروستېږي. یوه پرښته د هغه پر قبر ولاړه ده او هغه شریف صلوات چې امت یې پرې وايي، هغه ته رسوي. د هغه د منبر او قبر شریف ترمنځ ځای ته روضه مطهره ویل کېږي. دا ځای د جنت له باغونو څخه دی. د هغه د قبر شریف زیارت د طاعتونو تر ټولو لوی او د عبادتونو تر ټولو قیمتي دی. د اصحاب کرامو سترو کسانو زموږ د سردار پیغمبر ښکلا داسې بیان کړې ده. ابوهریره وفرمایل: «تر رسول الله ښکلی کس مې نه دی لیدلی، لکه چې لمر په ټوله ځلا سره د هغه په مخ کې ځلېده. کله چې به یې خندل، غاښونو به یې پر دېوالونو رڼا شیندله.»

«زما په امت کې ما ته تر ټولو ډېر مینه وال هغه کسان دي چې له ما وروسته راځي او زما د لیدو لپاره خپله کورنۍ او مال فدا کوي» حدیث شریف

ابن ابي هاله وفرمایل: «زموږ د سردار پیغمبر مبارک مخ د څوارلسمې شپې د سپوږمۍ په څېر ځلېده.» حضرت علي وفرمایل: «څوک چې به یې ناڅاپه ولید، د هغه له هیبته به وېرېده. خو څوک چې به ورسره ناست و او پېژانده به یې، سمدستي به ورسره اموخته شو او خوښ به یې کړ.»

جابر بن سمره وفرمایل: «رسول الله خپل مبارک لاس زما پر مخ راښکود. د هغه په لاس کې مې داسې ښه بوی او یخوالی وموند لکه چې د عطارانو، یعنې د عطرو د پلورونکو، له کڅوړې څخه نوی راایستل شوی وي. کله چې به زموږ سردار رسول الله د مصافحې لپاره خپل لاس د چا له لاس سره ولګاوه، ټوله ورځ به هغه ښه بوی د هغه کس له لاسه نه تلو.»5

زموږ مور حضرت عایشې وفرمایل: «کله چې به رسول الله د یوه ماشوم پر سر لاس راښکود، هغه ماشوم به د نورو ماشومانو په منځ کې د خپل ښه بوی له امله سمدستي معلومېده.»6

یوه ورځ زموږ سردار رسول الله (صلی الله علیه وسلم) په خپل کور کې ویده و. د انس بن مالک مور ام سلیم راغله. د خوب په حال کې زموږ د سردار رسول الله پر مبارک مخ د خولو څاڅکي څرګند شوي وو. ام سلیم زموږ د سردار پیغمبر مبارکې خولې راټولول پیل کړې. کله چې راویښ شو او سبب یې وپوښت، ام سلیم، چې زموږ د سردار پیغمبر رضاعي خاله وه، وویل: «دا له خپلو خوشبویو سره ګډوو. ستاسې خوله تر ټولو ښکلې او تر ټولو خوشبویه خوشبویي ده.»7

ابوهریره وفرمایل: «په تګ کې مې تر رسول الله چټک څوک نه دی لیدلی. لکه چې ځمکه ورته رانغښتل کېده. کله چې به موږ ورسره تلو، خپل ټول زور به مو لګاوه او ځان به مو په زحمت کې اچاوه.»

زموږ سردار پیغمبر به ډېرې ښکلې خبرې کولې. په بشپړ ډول پوهېده چې خبره له کومه پیل او چېرته پای ته ورسوي. خبرې یې د ویلو له پلوه روښانه، ډېرې فصیحې او بلیغې وې. د هغه په خبرو او کلمو کې به تل د معنا سموالی څرګند و؛ ځکه چې د بیان ځواک یې ډېر لوړ و، د خبرو پر وخت به هېڅکله نه ستړی کېده او زحمت به یې نه احساساوه.