زموږ د سردار پیغمبر فضیلتونه

د محمد علیه السلام د فضیلتونو په اړه په سلګونو کتابونه شته. فضیلت یعنې برتري. د هغه ځینې برترۍ لاندې بیان شوې دي: ۱. په مخلوقاتو کې تر ټولو لومړی د محمد علیه السلام نور او روح پیدا شوی دی. ۲. الله تعالی د هغه نوم پر عرش، پر جنتونو او پر اوو طبقو آسمانونو لیکلی دی. ۳. په هند کې د یوه شنه کېدونکي ګل پر پاڼو «لا اله الا الله محمد رسول الله» لیکل شوي دي. ۴. لیدل شوي دي چې د بصرې ښار ته نږدې په یوه سیند کې د نیول شوي کب پر ښي اړخ «الله» او پر کیڼ اړخ «محمد» لیکل شوي وو. د دې په څېر پېښې ډېرې دي. په ۱۹۷۵ کال کې په لندن کې چاپ شوي «د کبانو تاریخ» کتاب په دوه سومه مخ کې د یوه کب انځور شته چې پر لکۍ یې د قرآن کریم په تورو «شأن الله» لیکل شوي دي. په ورکړل شویو معلوماتو کې ویل شوي دي چې د لکۍ پر بل اړخ هم «لا اله الا الله» لیکل شوي دي. د دې بېلګې ډېرې زیاتې دي. ۵. داسې پرښتې شته چې د محمد علیه السلام د نوم له ویلو پرته بله دنده نه لري. ۶. پرښتو ته چې حضرت آدم ته د سجدې امر وشو، دا ځکه و چې د هغه په تندي کې د محمد علیه السلام نور و. ۷. الله تعالی ټولو پیغمبرانو ته خبر ورکړ چې محمد علیه السلام به راځي؛ او همدارنګه یې ورته وفرمایل چې خپلو امتونو ته امر وکړي چې که د هغه زمانې ته ورسېدل، پر هغه ایمان راوړي. ۸. کله چې به دنیا ته راته، ډېرې لویې نښې ولیدل شوې. دا د تاریخ او مولودنامو په کتابونو کې لیکل شوي دي. ۹. کله چې دنیا ته راغی، ولیدل شو چې ناف یې پرې شوی او ختنه شوی و. ۱۰. کله چې دنیا ته راغی، شیطانان نور آسمان ته نه شول ختلای او له پرښتو یې خبر نه شو غلا کولای. ۱۱. کله چې دنیا ته راغی، د ځمکې پر مخ ټول بتان او هغه مجسمې چې عبادت یې کېده، پر مخ ولوېدل. ۱۲. زانګو به یې پرښتو ټکوله. ۱۳. په زانګو کې به یې په آسمان کې له سپوږمۍ سره خبرې کولې. سپوږمۍ به هغه لوري ته کږېده چې هغه به په خپله مبارکه ګوته ورته اشاره کوله. ۱۴. په زانګو کې یې په خبرو پیل وکړ. ۱۵. په ماشومتوب کې، کله چې به په ډګرونو کې ګرځېده، د هغه د سر په سیده یوه ورېځ به هم ورسره خوځېده او سیوری به یې ورباندې کاوه. دا حال د هغه د پیغمبرۍ تر پیله دوام وکړ. ۱۶. د هر پیغمبر پر ښي لاس د نبوت مهر و؛ خو د محمد علیه السلام مهر د هغه د مبارکې شا په منځ کې، کیڼې اوږې ته نږدې، د زړه پر سر و. کله چې جبرئیل علیه السلام د هغه زړه ومینځه او سینه یې وتړله، په هغه مهر یې چې له جنته یې راوړی و، د هغه شا مهر کړه.

۱۷. لکه څنګه چې یې مخې ته لیدل، شا ته یې هم لیدل.

۱۸. لکه څنګه چې یې په رڼا کې لیدل، په تیاره کې یې هم لیدل. ۱۹. د هغه لاړو ترخې اوبه خوږې کړې، ناروغانو ته یې شفا ورکړه او ماشومانو ته د شیدو په څېر خوراک شوې. ۲۰. کله چې به یې سترګې ویده وې، زړه به یې ویښ و. (ټول پیغمبران هم همداسې وو.) ۲۱. په ټول عمر کې یې هېڅکله اسوېلی ونه کړ. ۲۲. مبارکې خولې یې د ګل په څېر ښه بوی درلود. یوه فقیر سړي د خپلې لور د واده پر وخت له هغه څخه مرسته غوښتې وه. په هغه شېبه کې یې څه نه درلودل چې ورکړي یې. یو څه خوله یې په یوه کوچني بوتل کې واچوله او ورکړه یې. کله چې به هغې نجلۍ پر مخ او سر مښله، کور به یې د مشکو په څېر خوشبویه شو. کور یې په (خوشبویه کور) نوم مشهور شو. ۲۳. سره له دې چې منځنۍ ونه یې درلوده، کله چې به د اوږدو کسانو تر څنګ و، تر هغوی لوړ ښکارېده. ۲۴. کله چې به د لمر او سپوږمۍ په رڼا کې روان و، سیوری به یې پر ځمکه نه لوېده. ۲۵. د هغه پر بدن او جامو به مچ، ماشی او نور حشرات نه کېناستل. ۲۶. د هغه لاندینۍ جامې، که هر څومره یې اغوستې وای، هېڅکله به نه چټلېدې. ۲۷. هر کله چې به روان و، پرښتې به یې شاته راتلې. له همدې امله به یې خپل اصحاب مخکې روانول او فرمایل به یې: «زما شا پرښتو ته پرېږدئ.»1 ۲۸. کله چې به یې پر ډبره پښه کېښوده، د پښې نښه به یې پر ډبره پاتې کېده؛ خو کله چې به پر شګو روان و، هېڅ نښه به یې نه پرېښوده. کله چې به یې اودس مات کړ، ځمکه به چاودېده او متیازې او د هغو په څېر شیان به په خاوره کې پاتې کېدل. (ټول پیغمبران هم همداسې وو.) ۲۹. په انسانانو او پرښتو کې تر ټولو زیات علم هغه ته ورکړل شو. سره له دې چې امي و، یعنې له هېچا یې څه نه وو زده کړي، الله تعالی هغه ته هر شی ور معلوم کړ. لکه څنګه چې آدم علیه السلام ته د هر شي نوم وښودل شو، هغه ته د هر شي نوم او علم وښودل شو. ۳۰. د هغه د امت د افرادو نومونه، جسمونه او هغه ټول شیان چې د هغوی ترمنځ به پېښېږي، هغه ته وښودل شول. ۳۱. عقل یې د ټولو انسانانو تر عقل زیات دی. ۳۲. ټول هغه ښه خویونه چې په انسانانو کې موندل کېدای شي، ټول هغه ته ورکړل شول. کله چې لوی شاعر عمر بن الفارض ته وویل شول: «ولې دې د رسول الله مدحه ونه کړه؟»، ویې ویل: «پوه شوم چې د هغه د مدحې توان نه لرم. داسې کلمې مې ونه موندې چې هغه پرې مدح کړم.»

«زه راضي نه یم چې زما له امت څخه دې یو تن هم په دوزخ کې پاتې شي» حدیث شریف

۳۳. الله تعالی د شهادت په کلمه، په اذان، په اقامت، د لمانځه په تشهد، په ډېرو دعاګانو، په ځینو عبادتونو او خطبو کې، په نصیحت کولو کې، د سختۍ په وختونو کې، په قبر، په محشر، په جنت کې او د هر مخلوق پر ژبه د هغه نوم د خپل نوم تر څنګ ایښی دی. ۳۴. د هغه د برتریو تر ټولو لوړه برتري دا ده چې حبیب الله دی. الله تعالی هغه خپل محبوب او دوست ګرځولی دی. هغه یې له هر چا او تر هرې پرښتې ډېر خوښ کړی دی او فرمایلي یې دي: «که مې ابراهیم خلیل ګرځولی دی، تا مې خپل حبیب ګرځولی یې.»

۳۵. هغه آیت کریمه چې معنا یې دا ده: «تر هغه چې راضي شې (تر هغه چې ووایې: ‹بس دی!›)، هر څه چې وغواړې، درکوم به یې»2، ژمنه کوي چې الله تعالی به خپل پیغمبر ته ټول علوم، ټولې برترۍ، اسلامي احکام، د دښمنانو پر وړاندې مرسته او غلبه، خپل امت ته فتحې او بریاوې او د قیامت په ورځ هر ډول شفاعت او تجلیات ورکړي. کله چې دا آیت کریمه نازل شو، جبرئیل علیه السلام ته یې وکتل او ویې فرمایل: «زه راضي نه یم چې زما له امت څخه دې یو تن هم په دوزخ کې پاتې شي.» ۳۶. الله تعالی په قرآن کریم کې هر پیغمبر په خپل نوم خطاب کړی دی؛ خو محمد علیه السلام یې په دې ډول خطاب کړی دی: «اې زما رسوله! اې زما پیغمبره!» ۳۷. د عربي ژبې په هره لهجه یې په ډېر روښانه او اسانه پوهېدونکي ډول خبرې کولې. هغو کسانو ته چې له بېلابېلو ځایونو به راتلل او پوښتنې به یې ترې کولې، د هغوی په لهجه به یې ځواب ورکاوه. اورېدونکي به حیران پاتې کېدل. فرمایل به یې: «الله تعالی زه ډېر ښه روزلی یم.»3

۳۸. په لږو کلمو به یې ډېر شیان بیانول. تر سل زرو زیات احادیث شریف یې ښيي چې هغه «جوامع الکلم» و.

ځینو علماوو ویلي دي: «محمد علیه السلام د اسلام دین څلور بنسټونه په څلورو احادیثو بیان کړي دي:

- ‹عملونه د نیت له مخې ارزول کېږي.›4 او

- ‹حلال ښکاره دی، حرام ښکاره دی.›5 او

- ‹پر مدعي لازم دي چې شاهد راوړي او پر مدعی علیه لازم دي چې قسم وخوري.›6 او

- ‹د یوه کس ایمان تر هغه نه بشپړېږي، ترڅو چې هغه څه چې ځان ته یې غواړي، خپل دیني ورور ته یې هم ونه غواړي.›7 د دې څلورو احادیثو لومړی د عبادت، دویم د معاملاتو، دریم د خصوماتو، یعنې د عدالت د چارو او سیاست، او څلورم د آدابو او اخلاقو د علومو بنسټ دی.»8

۳۹. محمد علیه السلام مصون او معصوم و. نه په پوهه او نه بې پوهې، نه لویه او نه وړه، نه له څلوېښت کلنۍ مخکې او نه وروسته، هېڅ ګناه یې نه ده کړې. هېڅ بد حرکت ترې نه دی لیدل شوی. ۴۰. مسلمانانو ته امر وشو چې په لمانځه کې د ناستې په حال کې د «السلام علیک ایها النبي ورحمة الله» په ویلو محمد علیه السلام ته سلام ووايي. په لمانځه کې بل پیغمبر یا پرښتو ته سلام ویل جایز نه دي. ۴۱. په حدیث قدسي کې فرمایل شوي دي: «که ته نه وای، هېڅ شی به مې نه وای پیدا کړی!»9

۴۲. نورو پیغمبرانو د کافرانو تورونو ته پخپله ځواب ورکړی دی؛ خو هغو تورونو ته چې پر محمد علیه السلام ولګول شول، الله تعالی ځواب وفرمایه او د هغه دفاع یې وکړه. ۴۳. د محمد علیه السلام د امت شمېر د نورو پیغمبرانو د امتونو تر مجموعي شمېر زیات دی. دوی تر هغوی غوره او شریف دي. په احادیث شریفو کې بیان شوي دي چې جنت ته د تلونکو دوه پر دریمه برخه به له دې امت څخه وي. ۴۴. هغه ثوابونه چې رسول الله ته ورکول کېږي، له هغو ثوابونو څو چنده زیات دي چې نورو پیغمبرانو ته ورکول کېږي.

څومره ثواب چې د یوه مقبول عبادت او ښه کار کوونکي ته ورکول کېږي، هومره به د هغه استاد ته هم ورکول کېږي. د استاد استاد ته به یې څلور چنده، د هغه استاد ته اته چنده، او د هغه استاد ته شپاړس چنده؛ او همداسې تر رسول الله پورې به هر استاد ته د خپل شاګرد دوه چنده ثواب ورکول کېږي. د بېلګې په توګه، شلم استاد ته به ۵۲۴۲۸۸ ثوابه ورکول کېږي. محمد علیه السلام ته به د خپل امت د هر یوه له هر کار څخه ثواب ورکول کېږي.

که د هغو ثوابونو شمېر چې محمد علیه السلام ته د هر کار په بدل کې ورکول کېږي، په دې حساب فکر شي، د ټولو اندازه له الله تعالی پرته هېڅوک نه پوهېږي. بیان شوي دي چې سلف صالحین له هغو کسانو چې وروسته راغلل، افضل او غوره دي. د ثواب د شمېر له پلوه دا برتري ښکاره ده. ۴۵. هغه په نوم غږول، د هغه تر څنګ په لوړ غږ خبرې کول، له لرې ورته غږ کول او په لار کې ترې مخکې کېدل حرام شوي دي. د نورو پیغمبرانو امتونو به خپل پیغمبران په نومونو غږول. ۴۶. جبرئیل علیه السلام یې دوه ځله د پرښتې په بڼه لیدلی دی. بل هېڅ پیغمبر هغه په اصلي بڼه نه دی لیدلی. ۴۷. جبرئیل علیه السلام هغه ته څلېریشت زره ځله راغلی دی. له نورو پیغمبرانو څخه تر ټولو ډېر موسی علیه السلام ته راغلی دی؛ دا راتګ څلور سوه ځله شوی دی.

«څوک چې زما له اهل بیتو سره دښمني وکړي، منافق دی» حدیث شریف

۴۸. اسرافیل علیه السلام هم ډېر ځله محمد علیه السلام ته راغلی دی. نورو پیغمبرانو (علیهم الصلوات والتسلیمات) ته یوازې جبرئیل علیه السلام راته. ۴۹. الله تعالی ته په محمد علیه السلام قسم ورکول جایز دي؛ خو په نورو پیغمبرانو او پرښتو جایز نه دي. ۵۰. له محمد علیه السلام وروسته د هغه د مېرمنو په نکاح اخیستل پر نورو حرام شوي دي، او له دې پلوه بیان شوي دي چې هغوی د مؤمنانو میندې دي.

د نورو پیغمبرانو (علیهم الصلوات والتسلیمات) مېرمنو هغوی ته یا زیان رسولی و یا ګټه نه وه ورته رسولې. خو د محمد علیه السلام مبارکو مېرمنو (رضی الله تعالی عنهن) د دنیا او آخرت په کارونو کې د هغه مرسته کړې، پر فقر یې صبر کړی، شکر یې ایستلی او د اسلام په خپرولو کې یې ډېر خدمت کړی دی. ۵۱. د نسب او سبب، یعنې د وینې او نکاح له لارې خپلوي، د قیامت په ورځ ګټه نه لري. د رسول الله خپلوان له دې حکم څخه مستثنی دي. ۵۲. د رسول الله نوم پر ځان ایښودل په دنیا او آخرت کې ګټور دي. هغه حقیقي مؤمنان چې د هغه نوم لري، دوزخ ته به نه ننوځي. ۵۳. د هغه هره خبره، هر کار سم دی. د هغه هر اجتهاد د الله تعالی له لوري تصدیقېږي. ۵۴. له هغه سره مینه پر هر چا فرض ده. فرمایلي یې دي: «څوک چې له الله تعالی سره مینه لري، له ما سره مینه لري.» له هغه سره د مینې نښه د هغه د دین، لارې، سنت او اخلاقو پیروي ده. په قرآن کریم کې ورته امر وشو چې ووايي: «که زما پیروي وکړئ، الله تعالی به له تاسې سره مینه وکړي.»

۵۵. د هغه له اهل بیتو سره مینه واجب ده. فرمایلي یې دي: «څوک چې زما له اهل بیتو سره دښمني وکړي، منافق دی.» اهل بیت د هغه هغه خپلوان دي چې زکات اخیستل پرې حرام دي. دوی د هغه مېرمنې او د هغه د نیکه هاشم له نسل څخه مؤمنان دي، یعنې هغه کسان چې د علي، عقیل، جعفر طیار او عباس له نسل څخه دي.

۵۶. د هغه له ټولو اصحابو سره مینه واجب ده. فرمایلي یې دي: «له ما وروسته زما له اصحابو سره دښمني مه کوئ! له هغوی سره مینه له ما سره مینه ده. له هغوی سره دښمني له ما سره دښمني ده. څوک چې هغوی ځوروي، ما یې ځورولی دی. او څوک چې ما ځوروي، الله تعالی ځوروي. الله تعالی هغه څوک عذابوي چې هغه ځوروي.»

۵۷. الله تعالی محمد علیه السلام ته دوه مرستندویان په آسمان کې او دوه په ځمکه کې پیدا کړي دي. دوی جبرئیل، میکائیل، ابوبکر او عمر (رضی الله تعالی عنهم اجمعین) دي.10 ۵۸. له هر هغه نارینه او ښځې څخه چې د بلوغ په عمر وفات شي، په قبر کې به د محمد علیه السلام په اړه پوښتنه کېږي. لکه څنګه چې ویل کېږي: «ستا رب څوک دی؟»، همداسې به ویل کېږي: «ستا پیغمبر څوک دی؟» ۵۹. د محمد علیه السلام د احادیث شریفو لوستل عبادت دی او لوستونکي ته ثواب ورکول کېږي.

د حدیث شریف د لوستلو لپاره اودس کول، پاکې جامې اغوستل، خوشبویي لګول، د حدیث شریف کتاب لوړ ځای ته ایښودل، د لوستونکي له بهره راتلونکو ته نه پاڅېدل او د اورېدونکو یو له بل سره خبرې نه کول مستحب دي. د هغو کسانو مخونه چې پرله پسې احادیث شریف لولي، نوراني، ځلانده او ښکلي کېږي. د قرآن کریم د لوستلو پر وخت هم د دې آدابو رعایت لازم دی. ۶۰. د هغه د مبارک روح د قبضولو لپاره عزرائیل علیه السلام د انسان په بڼه راغی. د ننوتلو لپاره یې اجازه وغوښته. ۶۱. په خپل قبر کې په داسې ژوند ژوندی دی چې موږ یې نه پېژنو. په قبر کې قرآن کریم لولي او لمونځ کوي. (ټول پیغمبران هم همداسې دي.) ۶۲. هغه پرښتې چې اوري چې د نړۍ په هر ګوټ کې مسلمانان پر رسول الله (صلی الله علیه وسلم) صلوات وايي، د هغه قبر ته راځي او ورته خبر ورکوي. هره ورځ زرګونه پرښتې د هغه قبر زیارتوي. ۶۳. هغه خاوره چې د هغه په قبر کې ده، له هر ځای او له کعبې، «او له جنتونو»، افضله ده. ۶۴. د هغه د امت اعمال او عبادتونه هر سهار او ماښام هغه ته ښودل کېږي. د دې کارونو کوونکي هم ویني او د ګناه کوونکو د بښنې لپاره دعا کوي. ۶۵. د هغه د قبر زیارت ښځو ته هم مستحب دی. خو نور قبرونه یوازې د خلوت په وختونو کې او په داسې جامو چې مسلمانې ته ښايي، زیارتول ورته جایز دي. ۶۶. لکه څنګه چې په ژوند کې و، له وفات وروسته هم د نړۍ په هر ګوټ کې او هر وخت الله تعالی د هغو کسانو دعا قبلوي چې په هغه توسل کوي، یعنې د هغه د عزت او حرمت لپاره غوښتنه کوي.

یو کلیوال د هغه تربت ته راغی او ویې ویل: «یا ربي! تا د مریي د آزادولو امر کړی دی. دا ستا پیغمبر دی او زه هم ستا له مریانو څخه یو یم. د خپل پیغمبر د عزت لپاره ما د دوزخ له اوره آزاد کړه!» غږ واورېدل شو: «اې زما بنده! ولې دې یوازې د ځان آزادي وغوښته؟ ولې دې د ټولو بندګانو آزادي ونه غوښته؟ ځه لاړ شه! تا مې له دوزخه آزاد کړې.»

د اولیاوو له مشهورو څخه حاتم اصم د رسول الله د تربت تر څنګ ودرېد او ویې ویل: «یا ربي! د خپل پیغمبر قبر مې زیارت کړ. ما تش لاسی مه ستنوه!» غږ واورېدل شو: «اې زما بنده! د خپل حبیب د قبر زیارت مې درڅخه قبول کړ. تا او هغه کسان مې وبښل چې له تا سره یې زیارت کړی دی.»

امام احمد قسطلاني (رحمة الله علیه) وايي: «څو کاله له یوې ناروغۍ ځورېدم. ډاکټرانو یې علاج ونه موند. په مکه کې یوه شپه مې رسول الله ته ډېرې زارۍ وکړې. هغه شپه مې په خوب کې یو کس ولید. په هغه کاغذ کې چې په لاس کې یې و، ما ولوستل: ‹دلته د رسول الله په اجازه د احمد قسطلاني د ناروغۍ درمل لیکل شوی دی.› چې راویښ شوم، ناروغي مې پاتې نه وه.» قسطلاني همدارنګه وايي: «یوه بېچاره نجلۍ په مرګي اخته شوې وه. د هغې د روغېدو لپاره مې رسول الله ته ډېرې زارۍ وکړې. په خوب کې یو کس هغه پېری ما ته راوست چې نجلۍ یې ناروغه کړې وه او ویې ویل: ‹دا رسول الله تا ته رالېږلی دی.› پر هغه پېري خفه شوم او چیغې مې پرې کړې. ما ته یې قسم وخوړ چې نجلۍ به نه ځوروي، او زه راویښ شوم. خبر شوم چې نجلۍ له مرګي څخه روغه شوې ده.»

۶۷. د قیامت په ورځ تر ټولو لومړی رسول الله له قبره راپاڅي. پر تن به یې د جنت جامې وي. پر براق سپور به د محشر ځای ته ځي او په لاس کې به یې هغه بیرغ وي چې «لواء الحمد» نومېږي. پیغمبران او ټول خلک به د دې بیرغ لاندې ولاړ وي. ټول به د زر کاله انتظار له امله ډېر په تنګ شي. خلک به په نوبت سره آدم، نوح، ابراهیم، موسی او عیسی پیغمبرانو (علیهم السلام) ته ورځي او ترې به وغواړي چې د حساب د پیلېدو لپاره شفاعت وکړي. هر یو به عذر وړاندې کړي، وبه وايي چې له الله تعالی شرمېږي او وېرېږي، او له شفاعت به ډډه وکړي. بیا کله چې رسول الله ته ورشي او زارۍ ورته وکړي، هغه به په سجده ولوېږي، دعا به وکړي او شفاعت به یې قبول شي. لومړی به د هغه د امت حساب وشي، تر ټولو لومړی به دوی له صراط څخه تېر شي او تر ټولو لومړی به جنت ته ننوځي. هر ځای ته چې ورشي، نوراني به یې کړي.

کله چې حضرت فاطمه له صراط تېرېږي، وبه ویل شي: «ټول دې خپلې سترګې پټې کړي! د محمد علیه السلام لور راځي.»

۶۸. د هغه مقام نوم چې رسول الله یې په جنت کې لري، وسیله دی. دا د جنت تر ټولو لوړه درجه ده. د سدرة المنتهی د ونې ریښه چې په جنت کې هر چا ته یې یوه یوه څانګه رسېږي، هلته ده. جنتیانو ته به نعمتونه له دې څانګو راځي.

۶۹. د آدم علیه السلام په زمانه کې د لمانځه لپاره په ویل شوي اذان کې د محمد علیه السلام نوم هم ویل کېده.

۷۰. په تورات، انجیل او زبور کې محمد علیه السلام، د هغه څلور خلیفګان، اصحاب او د امت ځینې کسان په ښو صفتونو یاد او ستایل شوي دي. الله تعالی له خپل «محمود» نوم څخه د «محمد» کلمه رااخیستې او خپل حبیب ته یې نوم ایښی دی. الله تعالی له خپلو نومونو څخه د «رئوف» او «رحیم» نومونه هم خپل حبیب ته ورکړي دي. ۷۱. کله چې درې کلن و، کله چې په څلوېښت کلنۍ کې یې پیغمبري اعلان شوه، او کله چې په دوه پنځوس کلنۍ کې معراج ته وړل کېده، پرښتو یې سینه وچوله او په هغه تشت کې یې چې له جنته یې راوړی و، زړه یې د جنت په اوبو ومینځه. ۷۲. د ستورو په هغه ډله کې چې «ثریا» نومېږي او د ثور (غوایي، نر غوایي) برج تر څنګ ده، اووه ستوري یې په خپلو سترګو ولیدل او شمېر یې وښود. دې ستورو ډلې ته «پروین» او «اولکر» هم ویل کېږي. ۷۳. داسې کسان وو چې د هغه د حجامت له وینې یې وڅښل. کله چې یوه وڅښله، ویې فرمایل: «د دوزخ اور به هغه ونه سوځوي.» ۷۴. د هغه یوه لویه معجزه دا ده چې معراج ته یوړل شو. د جنت په هغه څاروي چې براق نومېږي، له مکې څخه قدس ته یوړل شو. له هغه ځایه آسمانونو او عرش ته یوړل شو. عجیب شیان ورته وښودل شول. الله تعالی یې د سر په سترګو په داسې ډول ولید چې نه پېژندل کېږي. (خو دا لیدل د مادې له عالم څخه بهر، یعنې د آخرت په عالم کې وو.) په یوه شېبه کې بېرته خپل کور ته راوستل شو. د معراج معجزه بل هېڅ پیغمبر ته نه ده ورکړل شوې.

۷۵. پر امت یې فرض شو چې په ټول عمر کې یو ځل پر هغه صلوات او سلام ووايي. الله تعالی او پرښتې هم پر هغه صلوات او سلام لېږي.

«د بنده په توګه پیغمبري غواړم» حدیث شریف

۷۶. د شپې، په وینه او خوب کې، په یوازېتوب او ګڼه ګوڼه کې، په سفر او کور کې، په جګړه کې، د خندا او ژړا پر وخت، مبارک زړه یې تل له الله تعالی سره و. په ځینو وختونو کې خو یوازې له الله تعالی سره و.

د دې لپاره چې خپلې دنیوي دندې ترسره کړای شي او خپل مبارک زړه د بشریت عالم ته راوګرځوي، د خپلې مېرمنې عایشې (رضی الله عنها) خوا ته به راته او فرمایل به یې: «اې عایشې! لږ له ما سره خبرې وکړه (چې ځان ته راشم)»، او له هغه وروسته به یې د خپلو اصحابو نصیحت او ارشاد ته تلو. د سهار د لمانځه سنت به یې په کور کې وکړ، او له عایشې (رضی الله عنها) سره له لږو خبرو وروسته به جومات ته تلو چې اصحابو ته فرض لمونځ ورکړي. دا حال د پیغمبرۍ له خصوصیاتو څخه دی. که له عایشې (رضی الله عنها) سره له خبرو پرته بهر وتلی وای، د الهي تجلیاتو او انوارو له امله به هېچا د هغه مخ ته نه شو کتلای. ۷۷. رتبه او سلطنت یې ونه غوښت؛ پیغمبري او فقر یې وغوښتل. یو سهار، کله چې یې له جبرئیل علیه السلام سره خبرې کولې، ویې فرمایل چې دا شپه یې په کور کې د خوړو یوه مړۍ هم نه درلوده. په هماغه شېبه اسرافیل علیه السلام راغی او ویې ویل: «الله تعالی هغه څه واورېدل چې تا وویل، او زه یې راولېږلم. که وغواړې، هره ډبره چې لاس ورته وروړې، سره زر، سپین زر یا زمرد شي. که وغواړې، د پاچا په توګه پیغمبري وکړه.» رسول الله درې ځله وفرمایل: «د بنده په توګه پیغمبري غواړم.»

۷۸. نورو پیغمبرانو (علیهم الصلوات والتسلیمات) په یوه ټاکلې زمانه او په یوه ټاکلي هېواد کې پیغمبري کړې ده. خو محمد علیه السلام د ځمکې پر مخ ټولو انسانانو او پېریانو ته تر قیامته پورې د پیغمبر په توګه لېږل شوی دی. داسې علماء هم شته چې بیانوي هغه د پرښتو، څارویو، بوټو او جماداتو، په لنډه توګه د ټولو مخلوقاتو پیغمبر دی.

۷۹. رحمت او ګټه یې ټولو موجوداتو ته خپره شوې ده. مؤمنانو ته یې ګټه ښکاره ده. د نورو پیغمبرانو (علیهم الصلوات والتسلیمات) په زمانه کې پر کافرانو په دنیا کې عذابونه راتلل او له منځه وړل کېدل. خو پر هغو کسانو چې پر ده یې ایمان رانه وړ، په دنیا کې عذاب رانه غی. یوه ورځ یې جبرئیل علیه السلام ته وفرمایل: «الله تعالی خبر ورکړی دی چې زه د عالمونو لپاره رحمت یم. ایا زما له رحمت څخه تا ته هم څه برخه رسېدلې ده؟» جبرئیل وویل: «د الله د لویۍ او هیبت په وړاندې به تل په دې وېره کې وم چې پای به مې څنګه وي. کله چې مې هغه آیتونه راوړل چې زما امین والی بیانوي (د تکویر سورت شلم او یوویشتم آیتونه)، په دې ستاینه له هغې سختې وېرې خلاص او ډاډه شوم. ایا تر دې لوی رحمت شته؟» ۸۰. الله تعالی غوښتي دي چې محمد علیه السلام راضي شي. (لکه څنګه چې مو په پنځه دېرشم فضیلت کې بیان کړل، الله تعالی به هغه ته تر هغه چې راضي شي، هر څه چې وغواړي، ورکړي. دا موضوع د ضحی په سورت کې بیان شوې ده.)

۸۱. په «المواهب اللدنیه» کې وايي چې دا حدیث مشهور دی: «له خپل رب مې وغوښتل چې زما امت پر ګمراهۍ (ضلالت) سره یو نه شي. ویې منله.»

په بل حدیث شریف کې یې وفرمایل: «الله تعالی تاسې له درې شیانو ساتلي یاست: لومړی، تاسې یې پر ضلالت له یووالي څخه ساتلي یاست. دویم، څوک چې په ساري (لېږدېدونکې) ناروغۍ مړ شي، د شهید ثواب ته رسېږي. دریم، که دوه صالح مسلمانان د یوه مسلمان په اړه شاهدي ورکړي او ووايي: ‹هغه ښه دی (موږ یې ښه پېژنو)›، هغه مسلمان جنت ته ځي.»

په یوه حدیث شریف کې یې وفرمایل: «د اصحابو مې اختلاف ستاسې لپاره رحمت دی» او «د امت مې اختلاف (په عمل کې په مذهبونو وېشل کېدل) رحمت دی». د هغه امت چې د حق او سموالي د موندلو لپاره هڅه کوي، په اختلاف کې لوېږي، او دا هڅه یې د رحمت سبب ګرځي. دا حدیث شریف دوو کسانو انکار کړی دی: یو ماجن او بل ملحد. ماجن هغه چل باز دی چې دین د دنیا د ګټې وسیله ګرځوي؛ او ملحد هغه ګمراه دی چې آیتونو کریمه ته د دنیوي ګټو سره سم معنا ورکوي او کافر کېږي. یحیی بن سعید وايي: د اسلام علماء اسانتیا راوستونکي دي. یوه کار ته یو «حلال» ویلي او بل «حرام». هغه څه چې یې صالحو خلکو ته حلال بللي وو، د فساد په زمانه کې یې حرام بللي دي. پورته احادیث شریف ښيي چې د امت اجماع، یعنې د هغو علماوو یوه خبره چې مجتهدین بلل کېږي، له ادله شرعیه څخه ده؛ یعنې د دیني علومو له څلورو سرچینو څخه یوه ده او څلور مذهبه حق دي. مذهبونه د مسلمانانو لپاره د الله تعالی رحمت دي. ۸۲. د رسول الله مبارکې لوڼې او مېرمنې (رضی الله تعالی عنهن) د دنیا د ښځو تر ټولو غوره دي. د هغه ټول اصحاب هم، له پیغمبرانو پرته، د ټولو انسانانو تر ټولو غوره دي. د هغه ښارونه، مکه مکرمه او بیا مدینه منوره، د ځمکې تر ټولو قیمتي ځایونه دي. په شریف جومات کې یې د یوه رکعت لمانځه لپاره د زر رکعتونو ثواب لیکل کېږي. د نورو عبادتونو لپاره هم همداسې ده.

د هغه د قبر او منبر ترمنځ د جنت باغ دی. ویې فرمایل:

«څوک چې له وفات وروسته زما زیارت وکړي، لکه چې په ژوند کې یې زما زیارت کړی وي. هغه مؤمن چې په حرمینو کې په یوه کې مړ شي، د قیامت په ورځ به په امن کې راژوندی کړل شي.» مکې او مدینې ښارونو ته حرمین ویل کېږي. ۸۳. د هر چا نسل له زوی څخه دوام کوي؛ خو د محمد علیه السلام نسل د هغه له لور فاطمې څخه دی. دا موضوع په حدیث شریف هم بیان شوې ده. ۸۴. هر انسان له پېریانو څخه یو ملګری لري. دا شیطان کافر دی. په وسوسه اچولو هڅه کوي چې د هغه ایمان واخلي او ګناه پرې وکړي. رسول علیه السلام خپل ملګری پېری ایمان ته راوست.

۸۵. کله چې رسول الله (صلی الله تعالی علیه وسلم) وفات کېده، جبرئیل علیه السلام راغی، له الله تعالی څخه یې سلام راوړ او ویې ویل چې د هغه پوښتنه کوي. خبر یې ورکړ چې وفات به شي. د هغه او د هغه د امت لپاره یې ډېر زېري ورکړل.

ستا د پښو په دوړو جهان نه اخلم، یا رسول الله!
ستا د ویښته په تار اووه آسمانونه نه بدلوم، یا رسول الله!
د صدیق غوښتنه ستا یوه سهوه ده، یا رسول الله!
د عرفان مراد ستا د پښو دوړې دي، یا رسول الله!