زېري
زموږ د ګران پیغمبر محمد علیه السلام راتګ له آدم علیه السلام راهیسې هر پیغمبر او د هغه امت ته خبر ورکړل شوی و؛ او کله چې د هغه ولادت نږدې شو، ډېرو هغو پېښو ته چې پېښېدونکې وې، مخکې له مخکې زېری ورکړل شو.
په هغه ریښتیني تورات1 کې چې موسی2 علیه السلام ته نازل شوی و او وروسته تحریف شو، داسې لیکل شوي دي:
«هغه داسې مبارک ذات دی چې همت یې لوړ او مرسته یې ډېره ده. د فقیرانو محبوب او د شتمنو طبیب دی. د ښکلیو تر ټولو ښکلی، د پاکو تر ټولو پاک دی. په خبرو کې نرم، په وېش کې عادل او په هره معامله کې رښتینی دی. پر کافرانو سخت او شدید دی. سپین ږیرو ته درناوی کوي، پر کوچنیانو شفقت او رحم کوي. پر لږ شي هم شکر کوي. پر بندیانو زړه سوی کوي. تل خندان مخی دی. خندا یې مسکا ده، قهقهه نه وهي. امي دی؛ پرته له دې چې څه یې لوستي او لیکلي وي، هر څه ورته ښودل شوي دي. هغه د الله تعالی رسول دی. بدخویه او سخت زړی نه دی. په بازارونو او ګذرونو کې په لوړ غږ چیغې نه وهي. د هغه امت د ښو اخلاقو خاوندان دي. په لوړو ځایونو کې د الله تعالی نوم یادوي. د هغوی مؤذنان له منارونو خلک لمانځه ته رابلي. اودس کوي او لمونځ کوي. په لمانځه کې صفونه سموي او په یوه کرښه کې درېږي. د شپې د هغوی د تسبیح غږ د شاتو د مچیو د غږ په څېر اورېدل کېږي. په مکه کې به دنیا ته راشي. له مدینې تر دمشقه هر ځای به د هغه تر ادارې لاندې وي. نوم یې محمد دی، او ما هغه ته د متوکل نوم ورکړ. تر هغه چې وران شوي دینونه له منځه یو نه سي او سم او حق دین خپور او ټینګ نه کړي، له دنیا یې نه بیایم. هغه خلک حق ته رابلي؛ د هغه په برکت ړندې سترګې خلاصېږي او ویني، کاڼه غوږونه اوري. له زړونو غفلت ځي…»3
په هغه ریښتیني زبور4 کې چې داود5 علیه السلام ته نازل شوی و او وروسته تحریف شو، داسې لیکل شوي دي:
«هغه داسې کس دی چې لاس یې خلاص دی، یعنې سخي دی. هېڅکله نه غوسه کېږي. ډېر نرم دی. مخ یې ښکلی او له نوره ډک، خبرې یې خوږې دي. د خلکو طبیب دی. ډېر ژاړي، لږ خاندي. لږ ویده کېږي، ډېر فکر کوي. خلقت یې ښه او ښکلی دی. خبرې یې زړونه وړي او روحونه جذبوي… اې زما حبیبه! د همت توره راوباسه او په ټول قوت سره د اتلولۍ په ډګر کې له کافرانو څخه غچ واخله.
په ښکلې ژبه زما حمد او ثنا هر ځای ته خپره کړه. د ټولو کافرانو سرونه به ستا د کرامت لرونکو لاسونو په وړاندې ټیټ شي…»
په هغه ریښتیني انجیل6 کې چې عیسی7 علیه السلام ته نازل شوی و او وروسته تحریف شو، داسې لیکل شوي دي:
«یا ربي! ما د محمد علیه السلام له امت څخه وګرځوه!» موسی علیه السلام
«هغه ډېر نه خوري، بخیل نه دی. چل نه کوي، هېچا ته بد نه وايي، هېڅکله بېړه نه کوي. د ځان لپاره غچ نه اخلي. لټ نه دی. د هېچا غیبت نه کوي…»
کله چې یوه کاهن له عیسی علیه السلام څخه وپوښتل چې د راتلونکي پیغمبر نوم به څه وي او د هغه د راتګ نښې به څه وي، عیسی علیه السلام داسې وویل:
«د هغه رسول نوم د حیرانتیا وړ ښکلا لري. کله چې الله تعالی د هغه روح پیدا کړ، دا نوم یې ورکړ، هغه یې په آسماني شان او شوکت کې کېښود او ویې فرمایل: ‹انتظار وکړه، اې احمد! ستا د خاطر لپاره ما جنت، دنیا او ډېر مخلوقات پیدا کړل. دا ټول تا ته ډالۍ کوم. څوک چې تا ته ارزښت ورکړي، له ما څخه به ارزښت ومومي. څوک چې پر تا لعنت ووايي (کنځل وکړي)، زما له لوري به پرې لعنت وي. زه به تا دنیا ته د خپل ژغورونکي رسول په توګه ولېږم. ستا خبره به خالص حقیقت وي. ځمکه او آسمان کېدای شي له منځه ولاړ شي، خو ستا لار به تل تر تله پاتې وي.› د هغه سپېڅلی نوم احمد دی.» بیا هغو خلکو چې د عیسی علیه السلام شاوخوا راټول شوي وو، په لوړ غږ چیغې کړې: «اې احمد! د دنیا د ژغورلو لپاره ژر راشه!»
عیسی علیه السلام ډېرې دعاوې وکړې چې د محمد علیه السلام امت شي – هغه څوک چې حتی په اوسنیو انجیلونو کې هم زېری ورکړل شوی، مسیحیان ورته «فارقلیط» وايي او په ژباړه کې یې «تسلي ورکوونکی» بولي، او یوازینی ریښتینی تسلي ورکوونکی دی. الله تعالی به قیامت ته نږدې عیسی علیه السلام بیا ځمکې ته راښکته کړي. هغه وخت به عیسی علیه السلام د محمد علیه السلام د دین مطابق عمل کوي: هغه څه چې محمد علیه السلام حلال بللي، دی به یې هم حلال بولي، او هغه څه چې حرام بللي، دی به یې هم حرام بولي. فارقلیط د احمد معنا لري. او احمد د محمد علیه السلام له نومونو څخه دی.
په انجیل کې دا هم لیکل شوي دي:
«که هغه مُنحَمَنّا، چې د رب له لوري به راووځي او راشي، که هغه روح القدس، چې د رب له لوري به راووځي او راشي، راغلی وای، هغه به زما لپاره شاهدي ورکړې وای. تاسې به هم شاهدي ورکړئ، ځکه چې له پخوا راهیسې له ما سره یاست. دا خبرې مې تاسې ته ځکه وکړې چې شک ته ونه لوېږئ او ونه ښوییږئ.» دلته راغلې کلمه مُنحَمَنّا په سریاني ژبه د محمد معنا لري.8
د جاهلیت دوره
مخکې له دې چې زموږ سردار فخر کائنات دنیا ته راشي، ټول عالم له معنوي پلوه په یوه وحشتناک ظلمت او تیاره کې ډوب و. خلک بېحده او بېحسابه سرکښه شوي وو؛ هغه دینونه چې الله تعالی لېږلي وو، هېر شوي وو؛ د الهي احکامو ځای هغو نظرونو او فکرونو نیولی و چې د خلکو له سرونو راوتلي وو. ټول مخلوقات د انسانانو له وحشت او ظلمه ډېر په تنګ شوي وو.
د ځمکې پر مخ په ټولو قومونو کې الله تعالی هېر شوی و، او د توحید عقیده، چې د سکون، نېکمرغۍ او خوښۍ سرچینه ده، له منځه تللې وه. د کفر طوفان له زړونو ایمان راایستلی و، او په زړونو کې پر الله تعالی د ایمان پر ځای د بتانو د عبادت فکر ځای نیولی و.
هغه دین چې موسی علیه السلام راوړی و، هېر شوی و، او تورات تحریف شوی و. بني اسرائیل سره ښکېل شوي وو. هغه عیسویت چې عیسی علیه السلام راوړی و، هم بالکل تحریف شوی و او له حق دین سره یې هېڅ اړیکه نه وه پاتې. تثلیث، یعنې په درې خدایانو عقیده، منل شوې وه. د انجیل اصل ورک شوی و، او پادریانو څنګه چې یې زړه غوښتل، هغسې یې بدل کړی و. دواړه کتابونه د الله کلام له کېدو وتلي وو. په مصر کې د تحریف شوي تورات حکم چلېده، او په روم کې بدل شوی عیسویت، یعنې مسیحیت. په ایران کې د اور عبادت کېده، او د اورپالو اور پوره زر کاله نه و مړ شوی. په چین کې کنفوسیوسیزم او په هند کې بودیزم – جوړ شوي دینونه – حاکم وو.
د عربستان خلک خو لا ډېر لار ورکي او ګمراه شوي وو. هغوی په کعبه معظمه کې، چې الله تعالی ورته ډېر ارزښت ورکړی دی، درې سوه شپېته (۳۶۰) بتان ایښي وو. حال دا چې کعبه معظمه د «بیت المعمور»، چې په عرش کې یې پرښتې زیارت کوي، د هماغه اندازې نمونه وه. هر چا چې د کعبې بېحرمتي کړې وه، جناب حق هغه په ډېر لنډ وخت کې هلاک کړی و.
د جرهم قبیله هم په زنا او فحشا کې ډېره مخکې تللې وه. د هغوی پاچا چې د دې قبیلې ډېر بېادبه او ډېر ټیټ کارونه ولیدل، هغوی ته یې نصیحت وکړ: «اې جرهمیانو! د الله تعالی حرم شریف او د حرم امنیت په پام کې ونیسئ او ځان ته راشئ! تاسې پوهېږئ چې پر هغو امتونو څه راغلل چې له تاسې مخکې وو – د هود، صالح او شعیب (علیهم السلام) امتونه – او څنګه هلاک شول. یو بل ته د نېکۍ امر وکړئ او یو بل له بدیو منع کړئ. په خپل فاني قوت مه غولېږئ. په مکه کې له حق څخه له مخ اړولو او له ظلمه ځان وساتئ، ځکه چې ظلم د خلکو د هلاکت سبب کېږي. په الله تعالی قسم خورم چې داسې نه ده شوې چې یو قوم دې په دې سیمه کې اوسېدلی وي، ظلم دې یې کړی وي او له حق څخه دې یې مخ اړولی وي، او الله تعالی دې د هغوی نسل نه وي پرې کړی، ریښې دې یې نه وي ایستلې او د هغوی پر ځای دې یې بل قوم نه وي راوستی. د مکې د هغو خلکو لپاره چې په سرکښۍ دوام ورکوي او له حق څخه مخ اړوي، دلته تل پاتې کېدل نشته. تاسې پوهېږئ چې پر طسم، جدیس او عمالقه څه راغلل، چې له تاسې مخکې په دې سیمه کې اوسېدل، او له تاسې څخه یې عمرونه اوږده، قوت زیات، شمېر ډېر او شتمني زیاته وه. د حرم شریف سپک ګڼل او له حق څخه د مخ اړولو سره په ظلم کې ډوبېدل د دې سبب شول چې له دې مبارک ځایه وشړل شي. تاسې لیدلي او اورېدلي دي چې الله تعالی پر ځینو وړې مېږۍ مسلط کړې، ځینې یې په قحطۍ او ځینې یې په توره وایستل!»
خو هغوی غوږ ونه نیو. په پای کې الله تعالی هغوی هم د دې سرکښۍ له امله تباه کړل… هو، په داسې یو وخت کې، په مبارکه مکه کې چې د ځمکې مرکز دی، کفر د سیلاب په څېر بهېده، او د بیت الله دننه د لات، عزی او منات په څېر په سلګونو بتان ډک شوي وو. ظلم خپل وروستي حد ته رسېدلی و، او بېاخلاقي د ویاړ وسیله ګڼل کېده. عربستان له دیني، روحي، ټولنیز او سیاسي پلوه په پراخه تیاره، بشپړ جاهلیت، سرغړونې، سرکښۍ او ګمراهۍ کې و. په دې وخت کې چې د جاهلیت دوره بلل کېږي، خلکو اکثره کوچیانه ژوند کاوه او په قبیلو وېشل شوي وو. د جاهلیت دوره له ظلمت ډکه دوره وه. عربي قبیلې، چې تل به په شخړو کې وې، یرغلونه او لوټمارۍ یې د خپل ژوند وسیله ګڼلې. په عربستان کې، چې له داسې قبیلو جوړ و چې ظلم او لوټمار پکې خپاره وو، نه سیاسي نظم و او نه ټولنیز ترتیب. سربېره پر دې، شراب، قمار، زنا، غلا، ظلم، دروغ او بېاخلاقي – هر څه چې په دې نوم وو – تر وروستي حده خپاره وو. ظلم تر ټولو بېرحمه او وېرونکې وسیله وه چې ځواکمن به یې د کمزوري پر ضد کاروله. ښځه د یوه عادي مال په څېر اخیستل او خرڅول کېده. ځینو د نجونو زېږېدل بدمرغي او شرم ګاڼه. دا وېرونکی فکر تر دې حده رسېدلی و چې وړې نجونې به یې په هغو کندو کې چې په شګو کې به یې کیندلې، ژوندۍ ځملولې، او پرته له دې چې هغو ته غوږ ونیسي چې پر غاړو به یې لاسونه اچول او په ترخه ژړا به یې ویل: «ګرانه پلاره! ګرانه پلاره!..»، پرې به یې خاوره اچوله او مرګ ته به یې پرېښودې. د دې کارونو له امله یې وجدان هېڅ نه خوږېده، بلکې دا یې اتلولي ګڼله. په لنډه توګه، د هغه وخت د خلکو ترمنځ داسې ښکارېده چې د شفقت، رحم، نېکۍ او عدالت په څېر ښې ځانګړنې له منځه تللې وې.
«زه تاسې ته زېری درکوم چې له ما وروسته به یو رسول راځي چې نوم به یې احمد وي» عیسی علیه السلام
خو په دې دوره کې د عربو ترمنځ یو د پام وړ شی و: ادبیات، بلاغت او فصاحت ډېر ارزښتمن شوي او لوړې څوکې ته رسېدلي وو. شاعر او شعر ته یې ډېر اهمیت ورکاوه او دا یې د لوی ویاړ وسیله ګڼله. یو ځواکمن شاعر هم ځان ته او هم خپلې قبیلې ته د اعتبار سبب کېده. په ټاکلو وختونو کې مېلې جوړېدې او د شعر او خطابت سیالۍ کېدې. د ګټونکو شعرونه یا خطبې به د کعبې پر دېوال ځړول کېدې. د جاهلیت په دوره کې د کعبې پر دېوال ځړول شویو اوو تر ټولو مشهورو شعرونو ته «معلقات السبعه»، یعنې «اووه ځړول شوي»، ویل کېدل.
په هغه وخت کې په عربستان کې خلک د عقیدې له پلوه هم ټوټې ټوټې وو. ځینې بالکل بېعقیدې وو او د دنیا له ژوند پرته یې بل څه نه منل. ځینو په الله تعالی او د آخرت په ورځ ایمان درلود، خو دا یې نه منله چې له انسانانو څخه به یو پیغمبر راشي. ځینو په الله تعالی ایمان درلود، خو په آخرت یې ایمان نه درلود. بله لویه برخه له الله تعالی سره شریک نیوه، شرک یې کاوه او د بتانو عبادت یې کاوه. د مشرکانو هر یوه په کور کې یو بت درلود.
عالم دومره تیاره شوی و او ظلمت شاوخوا دومره خپور شوی و چې خلکو پر الله تعالی، چې د هر شي پیدا کوونکی دی، ایمان او د هغه عبادت پرېښی و. د خپلې حیرانتیا له امله یې د هغو پېښو چې په کائناتو کې کېږي، د هغو شیانو چې جناب حق پیدا کړي دي، په تېره بیا د هغو بتانو چې په خپلو لاسونو یې له ډبرې او لرګي توږلي وو، د «معبودانو» په توګه عبادت کاوه.
له دې ټولو سربېره، داسې مؤمنان هم وو چې سم ایمان یې درلود، پر هغه دین وو چې حضرت ابراهیم بیان کړی و، او «حنیفان» ورته ویل کېدل. هغوی په الله تعالی ایمان درلود او له بتانو لرې پاتې کېدل. زموږ د سردار پیغمبر پلار عبدالله، نیکه یې عبدالمطلب، مور یې او ځینې نور کسان د ابراهیم علیه السلام پر دین وو.
له حنیفو مؤمنانو پرته، ټولې نورې ډلې پر باطلې لارې وې او په لوی ظلمت او تیاره کې ډوبې وې.
ظلمات او آب حیات
ابومجاهد انور بن ناظف رحمة الله علیه وفرمایل: «آب حیات په ظلماتو کې وي.» آب حیات د ژوند هغه اوبه دي چې څښونکی یې نه مري، او ظلمات تیارې ته وايي. ګومان کېږي چې دا اوبه په هغو ځنګلونو کې دي چې تبر پکې نه دی ننوتی، د ځنګلي ځناورو په منځ کې، په تکه تیاره کې، د ځنګلونو په تر ټولو ژورو برخو کې.
دې اوبو ته رسېدل دومره ګران دي چې نږدې ناشوني دي. روایت شوي دي چې څوک دا سخت خنډونه تېر کړي او دې اوبو ته ورسېږي، نه مري. د اهل سنت عقیده هم لکه د قاف د غره شاته، د هغو ځنګلونو په تر ټولو لرې ګوټ کې چې تبر پکې نه دی ننوتی، د آب حیات په څېر ده. هغه کسان چې له دې اوبو، چې ابدیت ته بهېږي، یو څاڅکی وڅښي، تل پاتې نعمتونو ته رسېږي. لکه څنګه چې یوه مصرع وايي: «آب حیات په تیارو ځایونو کې وي!»
حضرت حسین حلمي بن سعید قدس سره وفرمایل: «څوک چې له هغې یو څاڅکی وڅښي، نور به مرګ ورته نه وي، په جنت کې به ورته تل پاتې ژوند وي. آب حیات په هغو ځایونو کې وي چې بد او فاسد خلک، بدعتونه او کفر پکې وي.»
د کائناتو سلطان راځي
عالم غمجن و، موجودات غمجن وو، زړونه غمجن وو، او مخونو خندل هېر کړي وو. یو اتل ته اړتیا وه چې د دې سبب شي چې انسانان، چې الله تعالی تر نورو مخلوقاتو لوړ پیدا کړي دي، له دوزخ څخه وژغورل شي. د هغه تر ولادت پورې ډېر لږ وخت پاتې و. عالم د هغه نور د څښتن د هرکلي لپاره چمتو کېده چې له آدم علیه السلام راهیسې تر دې ورځې پورې له پاکو تندیو څخه پاکو تندیو ته لېږدېده. بېساری انسان راروان و، چې انسانانو او پېریانو ته به ابدي نېکمرغي ښيي!… د شفقت او رحم سرچینه، د خپل رب په اخلاقو سینګار شوی لوی انسان راروان و!…
د مقام محمود څښتن، د شفاعت کوونکو د سر تاج راروان و!… د کائناتو معلم، د موجوداتو جوهر، د انسانانو سردار راروان و! د محشر د ورځې فریادرس، د پیغمبرانو سلطان راروان و!… د الله تعالی حبیب، د هغه محبوب، هغه چې موږ د هغه د حرمت لپاره پیدا شوي یو، د عالمونو رحمت، زموږ ګران پیغمبر راروان و!.. زموږ سردار پیغمبر، حضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه وسلم) راروان و…
ویې ویل: ستا د زوی په څېر زوی
له هغه وخته چې جهان پیدا شوی، نه دی راغلی.
لکه ستا د زوی دا ښکلې مرتبه
هغه جلیل هېڅ مور ته نه ده ورکړې.
اې آمنې! تا لوی دولت وموند،
له تا به هغه د ښو اخلاقو څښتن دنیا ته راشي.
دا راتلونکی د لدني علم سلطان دی،
دا راتلونکی د توحید او عرفان کان دی.
یو نوم یې محمود دی او بل نوم یې احمد،
د هغه وجود ټول عالم ته رحمت دی.
د دې راتلونکي د مینې لپاره فلک ګرځي،
انسانان او پرښتې د هغه مخ ته مشتاق دي.
«د قیامت په ورځ زه د مخکې راغلو او وروسته راتلونکو سید یم. حقیقت بیانوم، فخر نه کوم» حدیث شریف
د مکې مکرمې سیمه
یوه سپینه مرغۍ په وزرو روانه راغله،
سمدستي یې زما پر شا په زور وزر راکش کړ.
هغه ساعت هغه د دین سلطان دنیا ته راغی،
آسمانونه او ځمکه په نور کې ډوب شول.
څوک چې غواړي له اوره نجات ومومي،
په مینه او شوق دې درود ووايي!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا حَبِیبَ الله!
اَلصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَیْکَ یا سَیِّدَ الاَوَّلِینَ وَالآخِرِین.