මිඃරාජ්

‘හා ඔබ ළඟ කවුද?’

‘ඔහු මුහම්මද් (‘අලයිහිස්සලාම්) වේ.

‘වහී සහ මිඅ’රාජ් ආරාධනය ඔහු වෙත යවා තිබේද?’

‘ඔව්, යැවූහ.’ ඔව්හු, ‘මාර්හබා පැමිණි තැනැත්තාට! ඔහු කොච්චර ලස්සන

සංචාරකයෙක් ද' වහාම ගේට්ටුව විවෘත විය. මම ඥාති සොහොයුරියන් වන ඉසා සහ යෙහයා ඉබන් සෙකරියා (සෙකරියාගේ පුත් ජෝන්) (අලයිහිමාස්සලාම්)) අසල සිටියෙමි. ඔවුන් මට ‘මර්හබා’ යැයි පවසා මා වෙනුවෙන් යාඥා කළහ. (ඊසා අලෙයිහිස් සලාම් මධ්‍යම උසකින් සහ තිරිඟු පැහැයෙන් යුක්ත විය.)

මට දේවදූතයන් පිරිසක් හමු විය. පේළියක් සාදා, ඔවුන් සියල්ලෝම රුකූහි සිටියහ. ඔවුන්ට තමන්ටම ආවේණික වූ තස්බිහ් (දික්‍ර්) තිබුණි. ඔවුහූ රුකූ ඉරියව්වේ නොනවත්වාම රැඳී සිටි අතර ඔළුව උස්සන්නේවත් නැත. ජිබ්‍රායිල් (අලෛහිස් සලාම්) පැවසුවේ, ‘මේ දේවදූතයන් නමස්කාර කරන්නේ එලෙසය.හක් තආලා ගෙන් අහන්න එවිට ඔහු ඔබේ උම්මත්ටත් මෙය ලබා දෙයි.' මම ඇසුවෙමි. ඔහු පිළිගෙන සලාතයහි රුකූ’ ප්‍රදානය කළේය.

ඉන්පසු අපි අහසේ තුන්වන ස්ථරයට නැග්ගා. එම ප්‍රශ්නයෙන් හා පිළිතුරෙන් පසුව, දොර විවෘත වූ අතර, මම යූසුෆ් (‘අලයිහිස්-සලාම්, ජෝසප්) අසල සිටිමි. මම දුටුවේ ලස්සනෙන් බාගයක් එයාට දීලා තිබුණි. ඔහු මට ‘මර්හබා’ කියා මා වෙනුවෙන් යාඥා කළේය.

මම බොහෝ දේවදූතයන් දුටුවෙමි. පේලියට ඒ හැමෝම සජ්දා එකේ සාටියෝය. ඔවුන් නිර්මාණය කළ දා සිට ඔවුන් සජ්දාහි සිටිමින් තමන්ටම ආවේණික වූ තස්බිහ් ඉටු කරමින් සිටිති. ජිබ්‍රායිල් (අලෛහිස් සලාම්) පැවසුවේ, ‘මේ දේවදූතයන් නමස්කාර කරන්නේ එලෙසයි. අල්ලාහු තආලාගෙන් විමසන්න එවිට ඔහු ඔබේ උම්මත්ටත් මෙය ලබා දෙයි.’ මම ඇසුවෙමි. ඔහු මෙය පිළිගෙන ඔබට සලාතය දී ලබා දුන්නේය.

ඊට පසු මම අහසේ හතරවන ස්ථරයට ළඟා වුණා. එහි පිරිසිදු රිදීයෙන් සාදන ලද ආලෝකයේ දොරක් තිබුණි. එහි නූර් වලින් සාදන ලද අගුලක් විය. අගුලේ ලියා තිබුණේ ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් මුහම්මදුන් රසූලුල්ලාහ්’ යනුවෙනි. එම ප්‍රශ්නයෙන් හා පිළිතුරෙන් පසුව, දොර විවෘත වූ අතර, මම ඉඩ්‍රිස් (‘අලයිහිස්-සලාම්) අසල සිටිමි. ඔහු මට ‘මර්හබා’ කියා මා වෙනුවෙන් යාඥා කළේය. අල්ලාහු තආලා ඔහු ගැන (මාල්හි) නියෝග කළේය, ‘අපි ඔහුව උස් ස්ථානයකට ඔසවා තැබුවෙමු.’2

මම දේවදූතයෙක් දුටුවෙමි. ඔහු සිංහාසනයක හිඳගෙන, දුක්ඛිතව සිටියේය. ඔහු වටා බොහෝ දේවදූතයන් සිටි අතර ඔවුන්ගේ අංකය දන්නේ ජනාබ් අල්-හක් පමණි. මම ඔහුගේ දකුණු පස නුරානි (දීප්තිමත්) දේවදූතයන් දුටුවෙමි. ඔවුන් හරිත වර්ණවලින් සැරසී සිටි අතර ඉතා හොඳ සුවඳකින් යුක්ත විය. ඔවුන්ගේ ලස්සන නිසා ඔවුන්ගේ මුහුණු දෙස බැලීමට නොහැකිය. ඒ දේවදූතයාගේ වම් පැත්තේ කටින් ගින්දර ඉසින දේවදූතයෝ සිටියෝ ය. ඔවුන් ඉදිරියෙහි හෙල්ල සහ ගිනි කස විය. ඔවුන් දෙස බැලීමට දරාගත නොහැකි තරම් ඇස් තිබේ. සිංහාසනය මත හිඳගෙන සිටි දේවදූතයාට ඔහුගේ හිස සිට පාද දක්වා ඇස් තිබුණි. ඔහු සෑම විටම තමා ඉදිරිපිට ඇති ලෙජරය දෙස බලා සිටියේය, කිසි විටෙකත් මොහොතකටවත් ඇස් ඉවතට නොගත්තේය. ඔහුට ඉදිරියෙන් ගසක් විය. සෑම කොළයකම පුද්ගලයෙකුගේ නම ලියා ඇත. ඔහු ඉදිරියෙහි පාත්‍රයක් වැනි යමක් විය. සමහර විට ඔහු තම දකුණු අතින් එයින් යමක් ගෙන එය ඔහුගේ දකුණු පස ඇති නුරානි දේවදූතයන්ට භාර දුන්නේය. සමහර විට ඔහු තම වම් අතෙන් යමක් ගෙන එය ඔහුගේ වම් පැත්තේ සිටින ලුල්මානි (අඳුරු) දේවදූතයන්ට භාර දුන්නේය. මම (මේ) දේවදූතයා දෙස බැලූ විට, මගේ සිතට බියක් ඇති විය. මම ජිබ්‍රායිල්ගෙන් ඇසුවෙමි, ‘කවුද ඒ දේවදූතයා?’ ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ, ‘මේ අස්‍රායිල් (මරණයේ දූතයා) ය. ඔහුගේ මුහුණ දැකීමෙන් කිසිවෙකුට ඉවසිය නොහැක.’ ඔහු ඔහු වෙත ගොස්, ‘අස්‍රායිල්! මෙය අවසාන යුගයේ නබිවරයා වන අතර අල්ලාහු තආලාගේ හබීබ් සහ ආදරණීය වේ. අස්‍රායිල් (අලයිහිස් සලාම්) හිස ඔසවා සිනාසුණේය. ඔහු නැඟිට ගෞරවාන්විතව මට පැවසුවේ, ‘මර්හබා! හක් තආලා ඔබට වඩා ගෞරවනීය කිසිවෙකු නිර්මාණය කර නැත. එලෙසම ඔබේ උම්මත් සියලු උම්මාවරුන්ට වඩා උසස්‍ය. මට ඔබේ උම්මා ගැන තවත් අනුකම්පාවක් ඇත

එයාලගේ දෙමව්පියන්ටත් වඩා.’ මම කිව්වා, ‘මට ඔයාගෙන් ඉල්ලීමක් තියෙනවා. මගේ උම්මත් දුර්වල වේ. ඔවුන් සමඟ මෘදු ලෙස කටයුතු කරන්න. ඔවුන්ගේ ආත්මය මෘදු ලෙස ගන්න.’ ඉන්පසු ඔහු “ඔබව අවසාන නබිවරයා ලෙස එවූ අල්ලාහු තආලා වෙනුවෙන්. තවද ඔබව ඔහුගේ හබීබ් බවට පත් කළේය, අල්ලාහු තආලා මට දිවා රෑ හැත්තෑ වරක් අණ කරයි, 'උම්මත් අල්-මුහම්මද්ගේ ආත්මයන් මෘදු ලෙස ගන්න පහසුවෙන් සහ කරුණාවෙන් ඔවුන්ට සේවය කරන්න.’ ඒ නිසා මම වැඩියි ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන්ට වඩා ඔබේ උම්මත්ට අනුකම්පා කරමි.

ඉන්පසු අපි අහසේ පස්වන ස්ථරයට නැඟී, එහිදී හාරුන්3(ආරොන්)(‘අලයිහිස්-සලාම්) හමු වූ අතර, ඔහු මට “මර්හබා” යැයි පවසා මා වෙනුවෙන් යාඥා කළේය.

මම අහසේ පස්වන ස්ථරයේ දේවදූතයන්ගේ ඉබාදත් දුටුවෙමි. ඔවුන් සියල්ලෝම සිටගෙන තම පාඟිල්ල දෙස බලා සිටියහ, වෙන කොහේවත් නොබලා, තස්බිහ් කියමින් උස් හඩින් සිටියහ

මම ජිබ්‍රායිල් (අලෙයිහිස් සලාම්) ගෙන් ඇසුවේ, ‘මෙය මෙම දේවදූතයන්ගේ ඉබාදතයද?’ ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, ‘ඔව්, හක් තආලාගෙන් විමසන්න එවිට ඔහු මෙය ඔබේ උම්මතුන්ට ලබා දෙයි.’ මම ඇසුවෙමි. ජනාබ් අල්-හක් ලබා දුන්නේය.

ඊට පස්සේ අපි අහසේ හයවන ස්ථරයට නැග්ගෙමු. එහිදී අපට මූසා (අලයිහිස් සලාම්) හමු විය. ඔහු මට ‘මර්හබා’ කියා මා වෙනුවෙන් යාඥා කළේය.

ඉන්පසු අපි අහසේ හත්වන ස්ථරයට නැග්ගෙමු, එකම ප්‍රශ්නය සහ පිළිතුරෙන් පසුව, ඉබ්‍රාහිම් (අලයිහිස්-සලාම්) බයිත් අල්-මඅ’මූර් වෙත ඔහුගේ පිටුපසට හේත්තු වී සිටිනු මම දුටුවෙමි. සෑම දිනකම දේවදූතයන් හැත්තෑ දහසක් බයිත් අල්-මඅ’මූර් ට ඇතුළු වෙයි (ඔවුන්ට වෙනත් හැරීමක් නැත). මම ඉබ්‍රාහිම් (අලයිහිස්-සලාම්) ට සලාම් කීවෙමි. ඔහු මගේ සලාම් වලට පිළිතුරු දුන්නේය. ඔහු පැවසුවේ, ‘මර්හබා සාලිහ් (භක්තිමත්) නබි, භක්තිමත් පුත්‍රයාය.’ (එවිට) ඔහු, ‘මොහම්මද්! ජන්නාගේ භූමිය ඉතා මෘදුයි, එහි පස පිරිසිදුයි. ඔබේ උම්මත්ට එහි බොහෝ ගස් සිටුවන ලෙස කියන්න.' මම ඇසුවෙමි, 'ඔවුන් ජන්නාහි ගසක් සිටුවන්නේ කෙසේද?' '‘ලා හවුල වලා කුව්වත ඉල්ලා බිල්ලා යන තස්බීහ් පැවසීමෙන් යනුවෙන් ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය (තවත් වාර්තාවකට අනුව, සුබ්හානල්ලාහි වල්හම්දුලිල්ලාහි වලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහු වල්ලාහු අක්බර්.') පසුව ජිබ්‍රායිල් (අලෛහිස් සලාම්) මා සිද්‍රත් අල්-මුන්තහාහ් වෙත ගෙන ගියේය. සිද්‍රත් අල්-මුන්තහාහ් යනු අහසේ හයවන ස්ථරයේ මුල් ඇති අතර කඳ සහ අතු අහසේ හත්වන ස්ථරයට ඉහළින් ඇති ගසකි. එහි කොළ ඇත් කන් වැනි ය, එහි ඵල කුලුන වැනි ය.4 එය සියලු අහස් හා ඡන්නා ට සෙවණින් සෙවණ දුන් ගසක් මෙනි. අල්ලාහු තආලාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ මහිමය ප්‍රකාශ කිරීමත් සමඟම, එය වර්ණ ගන්වා, මැණික්, මරකත සහ වෙනත් ආභරණවලින් සරසා අල්ලාහු තආලා කිසිවකුට එහි සුන්දරත්වය විස්තර කළ නොහැකි තරම් අලංකාර වනු ඇත.

ජිබ්‍රායිල් (අලෙයිහිස් සලාම්) මා සිද්‍රත් අල්-මුන්තහාහෙන් ඔබ්බට ගෙන ගොස් මගෙන් සමුගත්තේය. මම ඇහුවා, ‘අනේ ජිබ්‍රායිල් ! ඔබ මාව තනි කරනවාද?’ජිබ්‍රායිල් (අලෙයිහිස් සලාම්) දැඩි වේදනාවෙන් යටපත් විය. ඔහු හක් තආලාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයෙන් වෙව්ලන්නට පටන් ගත්තේ ය, ‘අනේ මුහම්මද්! මම එක් (තවත්) පියවරක් තැබුවහොත්, මම අල්ලාහු තආලාගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයෙන් විනාශ වන්නෙමි. මගේ මුළු සිරුරම දැවී විනාශ වනු ඇත.”’

ලෝකයේ නායකයා ජිබ්‍රායිල් අලෛහිස්සලාම් සමඟ මෙතරම් දුර ගමන් කර ඇත. මෙහිදී, ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස් සලාම්, රසූලුල්ලාහ්ට තමන්ව හෙළි කළේ ය, ඔහු නිර්මාණය කරන ලද ස්වරූපයෙන්, ඔහුගේ හයලක්ෂ පියාපත් විහිදුවමින්, එක් එක් පියාපත් මත මුතු සහ මැණික් වර්ග විසිරී ඇත.

එවිට හිරුට වඩා දීප්තිමත් ආලෝකයක් ඇති රෆ්‍රාෆ් නම් ජන්නාගේ හරිත පලසක් පැමිණියේය. එය අල්ලාහු තආලාගේ දික්‍ර් (ඔහුව සිහිපත් කිරීම සහ ඔහුගේ නම සඳහන් කිරීම) සමඟ නිරතුරුවම කාර්‍යබහුල වූ අතර තස්බිහ් ශබ්දය ඔහු සිටි රාජධානිය පිරී ගියේය.

එය අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වන නබිතුමාණන්ට ආචාර කළේය. එවිට රසුලුල්ලා රෆ්‍රාෆ් මත වාඩි විය. සැණෙකින් ඔවුන් විශාල උසකට නැඟී හිජාබ් නම් තිර හැත්තෑ දහසක් පසුකර ගියහ. එක් එක් හිජාබ් අතර විශාල දුරක් තිබුණි. සෑම තිරයක්ම භාරව දේවදූතයන් සිටියා. රෆ්‍රාෆ් අපේ නබිතුමා එකින් එක තිර රෙදි අතරින් ගෙන ගියා. මේ අනුව, ඔවුන් කුර්සි, අර්ෂ් සහ ආත්මයන්ගේ ක්ෂේත්‍රයෙන් ඔබ්බට ගියහ.

සෑම තිර රෙද්දකින්ම ගමන් කරන විට, අපගේ නායකයා, හබීබ් අල්-අක්‍රම් සහ නබි අල්-මුහ්තාරම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි ව සල්ලම්) ට, “අනේ මුහම්මද් තුමනි, බිය නොවන්න! ළඟට එන්න, ළඟට එන්න!” ඔහු කෙතරම් සමීපද යත්, ඔහු කඅ’බා කවුසයින් නිලයට ළඟා විය. ඔහු නොදන්නා, තේරුම්ගත නොහැකි සහ විස්තර කළ නොහැකි ආකාරයෙන් අල්ලාහු තආලා ට කැමති උසකට ළඟා විය. ස්ථානයක් නොමැතිව, කාලය නොමැතිව, මඟ පෙන්වීමක් හෝ ගුණාංගයක් නොමැතිව, රුඅ’යත් සිදු විය, එනම් ඔහු අල්ලාහු තආලාව දුටුවේය. ඇස්, කන්, මාධ්‍ය හෝ ස්ථානය නොමැතිව ඔහු තම රබ්(පරමාධිපති) සමඟ කතා කළේය. කිසිම ජීවියෙකුට දැනගත නොහැකි, අවබෝධ කරගත නොහැකි ආනිසංස ඔහු ලබාගත්තේ ය.

හස්‍රත් ඉමාම් අර් රබ්බානි ඔහුගේ මහ්තූබාත් හි මෙසේ සඳහන් කරයි: “මිඅ’රාජ් රාත්‍රියේ, එම සර්වර් (‘අලෛහිස්සලාතු වස්සලාම් ) ඔහුගේ රබ් ව දුටුවේ මෙලොවදී නොව ආහිරත් හි දීය. මක්නිසාද යත් එදින රාත්‍රියේදී රසූල් අලෙයිහිස් සලාම් කාලය හා අවකාශය යන රාමුවෙන් බැහැර වූ බැවිනි. ඔහු සදාකාලික මොහොතක් සොයා ගත්තේය. ඔහු ආරම්භය සහ අවසානය එක් කරුණක් ලෙස දුටුවේය. එදින රාත්‍රියේදී, ඔහු ජන්නාට යන අයව දුටුවේය.

අවුරුදු දහස් ගණනකට පසු, ජන්නා වෙත ගොස් ජන්නාහි සිටීම. ඒ තරාතිරමේ දැකීම ලෝකයේ දැකීම නොවේ. එය දැකීම ආහිරත්තේ ඇති පරිදි දැකීමයි.”

“එදා රාත්‍රියේ (මිඅ’රාජ් රාත්‍රියේදී) මම අල්ලාහු තආලාගෙන් ඉල්ලා සිටියේ මගේ උම්මත් ට ගණන් කිරීම මට භාර දෙන ලෙසයි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ ශාස්තෘවරයාණන්ට, “ඔබේ රබ්ට ප්‍රශංසා කරන්න!” යනුවෙන් අණ කරන ලදී. ඔහු වහාම පැවසුවේ, “අත්තහියතු ලිල්ලාහි වසලවාතු වත්තෛඉබාතු (එනම්, සියලු භාෂාවල ප්‍රශංසා, ශරීරයෙන් කරන ලද සේවාවන් සහ නමස්කාරය, දේපළවලින් කරන ලද යහපත සහ ප්‍රතිලාභ අල්ලාහු තආලාට වේවා)”.

පළමුව, අල්ලාහු තආලා තම හබීබ්ට ආචාර කළේ ඇස්, කන්, අර්ථය හෝ ස්ථානය නොමැතිව, "අස්සලාමු අලයිකා අයුහන්නබියූ ව රහ්මතුල්ලාහි ව බරකාතුහ් (අනේ මගේ රසූල්! ඔබට මාගේ සලාම්, ආශිර්වාදය සහ දයාව ලැබේවා)" යනුවෙනි. අපගේ නායකයා, නබිතුමා පිළිතුරු දුන්නේ, "අස්සලාමු අලයිනා ව අලා ඉබාදිල්ලාහිස්සාලිහින් (මගේ රබ්! අපට සහ ඔබගේ සාලිහ් [භක්තිමත්] වහලුන්ටද සලාම් වේවා)" යනුවෙනි.

මෙය ඇසූ දේවදූතයන් සියල්ලෝම එක්ව, “අෂ්-හදු අන් ලාහ ඉල්ලල්ලාහ් ව අෂ්-හදු අන්නා මුහම්මද් අබ්දුහු ව රසුලුහ් (අල්ලාහු තආලා හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බව මම ඇස් දෙකෙන් දුටුවා මෙන් දනිමි, විශ්වාස කරමි සහ මුහම්මද් අලෙයිහිස් සලාම් ඔහුගේ දාසයා සහ දූතයා වේ).

අපගේ ශාස්තෘවරයාණෝ, “අස්සලාමු අලයිනා...” යනුවෙන් පැවසූ විට, අල්ලාහු තආලා මෙසේ පැවසීය, “අනේ මගේ හබීබ්! මෙතන අපි දෙන්නා ඇරෙන්න වෙන කවුරුත් නෑ. ඔබ අලයිනා (අපට) කීවේ ඇයි?”. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් රසූලුල්ලාහ් මෙසේ පැවසීය: “අල්ලාහ්! මගේ උම්මාගේ සිරුරු වුවද මා සමඟ නොවේ. නමුත් ඔවුන්ගේ ආත්මය මා සමඟයි. මගේ දයාවේ පෙනීම සහ සම්පූර්ණ අනුග්‍රහය ඔවුන්ගෙන් දුරස් නොවේ. ඔයා මට ආචාර කරලා මාව සියලු නපුරෙන් දුරස් කරා, මගේ දුප්පත්, කරදරකාරී උම්මාත්, කවුද මම නැති කරන්නේ කෙසේද? අන්තිම යුගයේ ෆිට්නා (අනර්ථය, උසිගැන්වීම) දුක් විඳ ඇත. කරුණාව සහ තෑගි? මම ඔවුන්ට එවැනි ආශීර්වාදයක් නැති කරන්නේ කෙසේද? ”

අල්ලාහු තආලා පැවසුවේ “අනේ මගේ හබීබ්! අද රෑ ඔබ මගේ ආගන්තුකයා. ඔබට අවශ්‍ය ඕනෑම දෙයක් මගෙන් විමසන්න." අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ, “(අනේ මගේ රබ්) මට මගේ උම්මත් අවශ්‍යයි” යැයි පැවසීය. වාර්තාවකට අනුව, හක් තආලා මෙම ප්‍රශ්නය හත්සිය වතාවක් පුනරුච්චාරණය කළේය. අපේ නායකයා රසූලුල්ලා හැමවිටම දුන්නේ “මට මගේ උම්මත්ව ඕනෑ” යන එකම පිළිතුරයි. අල්ලාහු තආලා, “ඔබට සැමදා ඔබේ උමත්තව අවශ්‍යයි” යැයි පැවසූ විට, “මගේ රබ්! මම ප්‍රාර්ථනා කරන්නා වෙමි, ඔබ දන් දෙන්නා ය. මා වෙනුවෙන් මගේ සියලුම උම්මත් වලට සමාව දෙන්න.” එවිට ජනාබ් අල්-හක් පැවසුවේ, “මම අද රාත්‍රියේ ඔබ වෙනුවෙන් ඔබේ උම්මත් සියල්ලටම සමාව දුන්නොත්, මගේ දයාව සහ ඔබේ මහිමය නොපෙනේ. මම අද රෑ ඔයා වෙනුවෙන් ඔයාගේ උම්මත් අතර එක් කොටසකට සමාව දුන්නා. මම කොටස් දෙකකට සමාව දීම කල් දැමමි. කියාමත් දවසේදී, ඔබ කැමති වනු පරිදි, මම සමාව දෙන්නෙමි. එවිට මාගේ දයාව සහ ඔබේ මහිමය (ගෞරවය) පැහැදිලි වනු ඇත.”

අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ ඔහුගේ එක් හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්හි මෙසේ ප්‍රකාශ කළහ, “එදින රාත්‍රියේ (මිඅ’රාජ් රාත්‍රිය) මම අල්ලාහ් තආලාගෙන් ඉල්ලා සිටියේ මගේ උම්මත් ව ගණන් කිරීම මට භාර දෙන ලෙසයි. හක් තආලා, 'අනේ මුහම්මද්! මේකෙන් උඹට ඕනේ උඹේ උම්මාගේ වැරදි කවුරුත් නොදැන ඉන්න එකනේ,තවද මාගේ කැමැත්ත නම් ඔබ දයානුකම්පිත නබිවරයෙකු වන බැවින් ඔබේ උම්මත්ගේ වැරදි සහ කැත ක්‍රියා අන් අයගෙන් පමණක් නොව ඔබගෙන්ද ආවරණය විය යුතුය. අහෝ මුහම්මද්! ඔබ ඔවුන්ගේ මාර්ගෝපදේශකයා වේ. මම ඔවුන්ගේ රබ්. ඔබ ඔවුන්ව මෑතකදී මුණගැසුණා. මම අතීතයේ සිට සදාකාලිකවම ඔබේ උම්මත් දෙස බලා සිටිමි. අහෝ මුහම්මද්! මම ඔබේ උම්මත් සමඟ කතා කිරීමට අකමැති නම්, මම කියාමත් දවසේ ඔවුන්ව ගණන් ගන්නේ නැහැ. ඔවුන්ගේ ලොකු කුඩා පව් කිසිවක් මම අසන්නේ නැහැ.' “අල්ලාහු තආලා පැවසුවේ, ‘මුහම්මද්! ඔබේ ආශීර්වාද ලත් දෑස් විවෘත කර ඔබේ පාද යට බලන්න.' මම බැලුවා පස් මිටක් දුටුවමි. හක් තආලා පැවසුවේ, 'සියලු සත්වයෝ ඔබේ පාද පස ය. ඔබ ඒ පස් ගෙනාවේ යහළුවාගේ හමුවටද? ප්‍රේමවන්තයෙකුගේ සාය මත තැවරුණු දූවිල්ලට සමාව දෙනවාට වඩා ඔබේ උම්මතුන්ට සමාව දීම මට පහසුයි.

මගේ හබීබ්, මම ඔබට ඔබේ උම්මත් ව ලබා දෙමි!

මම ඔවුන්ට මගේ ජන්නාව පිරිනැමුවෙමි.

මගේ හබීබ්, එය කුමක් සඳහාද, ඔබ ප්‍රාර්ථනා කළේ,

පස් අතලොස්සක් සඳහා, ඔබ අයැද සිටියේද?

අපගේ ආදරණීය නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ ඔහුගේ එක් හදීස් අෂ් ෂරීෆ්ගේ එක් කථාවක මෙසේ පැවසූහ: “මම හක් තආලාගෙන් බොහෝ ප්‍රශ්න අසමින් ඔවුන්ගේ පිළිතුරු අසා සිටියෙමි. මම අහපු එක ගැන මම කනගාටු වෙමි. (ඒවායින් සමහරක් නම් :)

‘අනේ මගේ රබ්! ඔබ ජිබ්‍රායිල්ට පියාපත් හය ලක්ෂයක් දුන්නා. ඒ හා සසඳන විට ඔබ මට ඇති අනුග්‍රහය කුමක්ද?” හක් තආලා පැවසුවේ, ‘මට නම්, ඔබේ එක් කෙස් කළඹක් ජිබ්‍රායිල්ගේ පියාපත් හය ලක්ෂයකට වඩා ප්‍රියයි. ඔබේ එක කෙස් කළඹක් වෙනුවෙන්, මම කියාමත් දවසේදී අකීකරු පව්කාරයන් දහස් ගණනක් නිදහස් කරමි. අහෝ මුහම්මද්! ජිබ්‍රායිල් ඔහුගේ පියාපත් විවෘත කළහොත්, ඔවුන් නැගෙනහිර සහ බටහිර අතර අවකාශය පුරවයි. ඔබ මැදිහත් වන්නේ නම්, අකීකරු අය නැගෙනහිර සහ බටහිර අතර අවකාශය පුරවන්නේ නම්, මම ඔවුන් සියල්ලන්ටම ඔබ වෙනුවෙන් සමාව දෙමි.’ මම ඇසුවෙමි, ‘මගේ පියා වන ආදම් (‘අලෙයිහිස්-සලාම්) ට පෙර ඔබ දේවදූතයන් සජ්දා කිරීමට සැලැස්සුවා. ඒ හා සසඳන විට ඔබ මට දෙන තෑග්ග කුමක්ද?’

හක් තආලා පැවසුවේ, ‘දේවදූතයා ආදම්ට වැඳ වැටුණේ ඔබේ නූර් ඔහුගේ නළල මත තිබූ බැවිනි. අහෝ මුහම්මද්! ඊට වඩා උසස් දෙයක් මම ඔබට දුන්නා. මම ඔබේ නම මගේ නමට සමීප කර එය අර්ෂ් අල් අඅ’ලා මත ලිව්වෙමි. ඒ වන විට, ආදම් තවමත් නිර්මාණය කර නොතිබූ අතර, ඔහුගේ නමක් හෝ ලකුණක් නොතිබුණි. මම ඔබේ නම අහසේ දොරවල්වල, හිජාබ් මත, ජන්නාගේ දොරටුවේ, මාලිගාවල සහ ගස්වල, ජන්නාහි සෑම තැනකම ලිවීය. ‘ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් මුහම්මදුන් රසූලුල්ලාහ්’ යනුවෙන් ලියා නොමැති කිසිවක් ජන්නාහි නොමැත. මෙම ශ්‍රේණිය ආදම්ට ලබා දී ඇති ස්ථානයට වඩා ඉහළ ය.

මම ඔයාට ගොඩක් ආදරේ නිසා මහණෙනි,

දෙලොවක්ම ඔබේ නොවන්නේ කෙසේද, අහෝ!

මම ඔබේ පැවැත්ම මගේ කැඩපතක් බවට පත් කළෙමි,

මම මගේ නම සමඟ ඔබේ නම ලියා ඇත

‘අනේ මගේ රබ්! ඔබ නැව නූහ් (අලයිහිස් සලාම්) ට දුන්නා. ඒ හා සසඳන විට ඔබ මට ඇති අනුග්‍රහය කුමක්ද?’ ඔහු පැවසුවේ “මම ඔබට බුරාක් ලබා දී එක් රාත්‍රියකින් ඔබව පොළොවෙන් අර්ෂ් වෙතට නැඟීමට සැලැස්වූවෙමි. ඔබ ජන්නා සහ ජහන්නම් දුටුවා. මම ඔබේ උම්මත් ට මස්ජිද (මුස්ලිම් පල්ලි) ලබා දුන්නෙමි, එවිට ඔවුන් කියාමත් දවසේ, ඔවුන් නැවකට නැග්ගාක් මෙන්, එම මස්ජිදවලට නැඟී, ඇසිපිය හෙළන විට සිරාත් පාලම පසුකර, ජහන්නම්ගෙන් නිදහස් වනු ඇත.

“මිඅ’රාජ් යනු හේතුව අවසන් වන අතර ඊමාන් ආරම්භ වන ස්ථානයයි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

‘අනේ මගේ රබ්! ඔබ ඊස්‍රියිල් පුත්‍රයන්ට මන්නා සහ වටුවන් වැනි පක්ෂි මස් යැව්වා.’ හක් තආලා පැවසුවේ, ‘මම ඔබට සහ ඔබේ උම්මත් ට ලෝකයේ සහ ආහිරත්‍යේ ආශිර්වාදය ලබා දුන්නා. මම ඊස්‍රායිල් පුත්‍රයන්ගේ හැඩතල මනුෂ්‍ය ස්වරූපයෙන් වලස්, වඳුරා සහ ඌරාගේ ස්වරූපයට වෙනස් කළෙමි. මම උඹලාගේ කිසිම උම්මත්තෙකුට එහෙම කලේ නෑ. ඔවුන් කරන ක්‍රියාවන්ම ඔවුන් කළත් ,මේ විපත ඔවුන්ට සුදුසු යැයි මම නොසිතුවෙමි. අහෝ මුහම්මද්! තව්‍රාත්හි සහ ඉන්ජිල්හි එවැනි සූරතයක් නොමැති තරම් මම ඔබට එවැනි සූරතයක් දුන්නෙමි. එම සූරතය සූරා අල්-ෆාතිහා ය. යම් කෙනෙක් එම සූරතය පාරායනය කරන්නේද, ඔහුගේ ශරීරය ජහන්නම්ට හරාම් වේ. මම ඒ පුද්ගලයාගේ දෙමාපියන්ගේ වධය සැහැල්ලු කරන්නෙමි. අහෝ මුහම්මද්! මම ඔබට වඩා අක්‍රම් (වටිනා, උසස්, ගෞරවනීය) කිසිවෙකු නිර්මාණය කරේ නැත. මම ඔබට සහ ඔබේ උම්මත්ට රාත්‍රියේ සහ දිවා කාලයේ ෆර්ඩ් (අනිවාර්‍ය) පනස් වාරයක් සලාතය කර ඇත්තෙමි.

අනේ මුහම්මද්! ජන්නා අයිති වන්නේ මගේ ඒකීයභාවය පිළිගන්නා සහ මට සහකරුවෙකු ආරෝපණය නොකරන අයටයි. ඔය වගේ උන්ට මම ජහන්නම් හරාම් කලෙමි.මාගේ දයාව ඔබගේ උම්මත්ට කෙරෙහි මාගේ කෝපය ඉක්මවා ඇත.

'අනේ මුහම්මද්! මා ඉදිරියෙහි ඔබ සියලු මිනිසුන්ට වඩා අක්‍රම් ය, ගෞරවනීය ය. කියාමත් දවසේ, මම ඔබට එවැනි ආශීර්වාද ලබා දෙන්නෙමි, සෑම කෙනෙකුම විස්මයට පත් වනු ඇත. අහෝ මගේ හබීබ්! ඔබ ජන්නාට ඇතුළු වන තුරු, අනෙකුත් නබිවරුන්ට සහ ඔවුන්ගේ උම්මත්වරුන්ට ඇතුළුවීම තහනම්‍ය. ඔබේ උම්මත් ඇතුළු වන තුරු, වෙනත් උම්මත් ඇතුළු නොවනු ඇත. අහෝ මුහම්මද්! ඔබ සහ ඔබේ උම්මා වෙනුවෙන් මා සූදානම් කර ඇති දේ දැකීමට ඔබ කැමතිද?' මම කිව්වා, 'ඔව්, මම කැමතියි, මගේ රබ්!' ඉස්‍රාෆිල් අමතමින් ඔහු, 'අනේ ඉස්‍රාෆිල්! මගේ හබීබ්ව ජන්නාට දන්වන ලෙසත් මගේ හබීබ් සහ ඔහුගේ උම්මාත් වෙනුවෙන් මා ජන්නාහි සූදානම් කර ඇති දේ ඔහුට පෙන්වන ලෙසත් මාගේ සේවකයා සහ විශ්වාසවන්ත දූතයා වන ජිබ්‍රායිල්ට කියන්න. උන්වහන්සේගේ භාග්‍යවත් සිත කනස්සල්ලෙන් නිදහස් වන තුරු.”’

අපගේ ආදරණීය නබිතුමා, ලෝකයේ නායකයා, ඉස්‍රාෆිල් අලයිහිස් සලාම් සමඟ, ජිබ්‍රායිල් අලෙයිහිස් සලාම් වෙත පැමිණියේය. අල්ලාහු තආලා ජිබ්‍රායිල් අලෛහිස් සලාම් තුමාගේ නියෝගය ඉටු කිරීම සඳහා අපගේ ශාස්තෘවරයා වන නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ජන්නා වෙත ගෙන ගියහ. දේවදූතයන් අත් දෙකෙහි පිඟානද, එකක් ජන්නාගේ වස්ත්‍රයක්ද, අනෙක් තැනැත්තා නූර්ද රැගෙන ඔහු එනතුරු බලා සිටියහ. ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස් සලාම්, “අනේ රසූලුල්ලා! මෙම දේවදූතයන් නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ ආදම් අලෙයිහිස් සලාම්ට වසර අසූ දහසකට පෙරය. ඔවුන් ඔබ සහ ඔබේ උම්මත් මත පිඟානවල අන්තර්ගතය ස්නානය කිරීමට බලා සිටී. කියාමත් දිනයේදී, අල්ලාහු තආලාගේ අණ පරිදි ඔබ සහ ඔබේ උම්මත් ජන්නාගේ එළිපත හරහා ගමන් කරන විට, මෙම දේවදූතයන් ඔබට පිඟන් වල ඇති ආභරණ වැස්ස කරනු ඇත.” ජන්නාහි ප්‍රධාන දේවදූතයා වන රිල්වාන් ඔවුන්ට ආචාර කළේය. ඔහු අපේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාට සුභ ආරංචියක් ලබා දී, “හක් තආලා ජන්නාව කොටස් තුනකට කළේ එයින් දෙකක් ඔබේ උම්මත් ටත් එකක් අනෙක් නබිරුන්ගේ උමාත්වරුන්ටත් ලබා දීමට” යැයි පවසා මුළු ජන්නාවත් ඔහුට පෙන්වීය.

අපගේ නායකයා හබීබ් අල්-අක්‍රම් පැවසුවේ, “මම ජන්නාවේ මැද ගංගාවක් දුටුවෙමි. එය අර්ශ්ට ඉහළින් ගලා යයි. වතුර, කිරි, හම්‍ර් (ජන්නාගේ තවත් පානයක්) සහ මී පැණි එක තැනකින් පිටවේ. ඔවුන් කිසි විටෙකත් මිශ්‍ර වුණේ නැත. එම ගංගාවේ කෙළවර ක්‍රිසොලයිට් (දිලිසෙන මරකත වැනි වටිනා ගල්) වලින් විය. එහි ඇති ගල් ආභරණ විය, මඩ ඇම්බර් විය, තණකොළ කුංකුම විය. ඔව්හු එය වටේට රිදී කෝප්ප තබා තිබිණි. ඔවුන්ගේ ගණන අහසේ තරුවලට වඩා වැඩි විය. එය කුරුල්ලන් විසින් වට කරන ලද අතර, ඔවුන්ගේ බෙල්ල ඔටුවන්ගේ බෙල්ල මෙන් විය. කෙනෙක් එම ගංගාවෙන් බී සහ ඔවුන්ගේ මස් අනුභව කරයිද ඔහු හක් තආලාගේ මිදීම (අනුමතය) ලබා ගනී. මම ජිබ්‍රායිල්ගෙන් ඇසුවේ, ‘මේ ගඟ මොකක්ද?’ ඔහු පැවසුවේ ‘මේ කව්සර්. හක් තආලා එය ඔබට ලබා දී ඇත. මේ කවුසර් ගඟෙන් අෂ්ට ජන්නාහි වතුවලට ජලය ගලා යයි.’ මම ඒ ගං ඉවුරේ කූඩාරම් දුටුවෙමි. ඒවා සියල්ලම මුතු මැණික්වලින් සාදන ලදී. මම ජිබ්‍රායිල්ගෙන් ඇසුවෙමි. ‘ඔවුන් ඔබේ භාර්‍යාවන්ගේ වාසස්ථානයි’ කියා ඔහු කීවේය. ඔවුන්ගේ මුහුණු සූර්‍යයා මෙන් බබළමින් විවිධ ප්‍රසන්න තනුවලින් කතා කළහ. ඔවුන් පැවසුවේ, ‘අපි සතුටින්, ප්‍රීතියෙන් ඉන්නවා. කිසිම දුකක් අපිට එන්නේ නැහැ. අපි ආවරණය කර ඇත; අපි කවදාවත් නිරුවතින් නැහැ. අපි තරුණයි; අපි කවදාවත් වයසට යන්නේ නැහැ. අපි හොඳ ගති තිබේ; අපි කවදාවත් තරහ වෙන්නේ නැහැ. අපි හැමදාම එහෙමයි; අපි කවදාවත් මැරෙන්නේ නැහැ.’ මාලිගා සහ ප්‍රීති වෘක්ෂ කරා ළඟා වෙමින්, ඔවුන්ගේ තනු සහ කටහඬ සෑම තැනකම වැසී ගියේය. ඔවුන්ට කෙතරම් ප්‍රසන්න කටහඬක් තිබේද යත්, එම නාදයන් ලොවට පැමිණියේ නම්, මරණය සහ දුක් වේදනා ලෝකයේ නොතිබෙනු ඇත. ජිබ්‍රායිල් මගෙන් ඇහුවා, ‘ඔයාට එයාලගේ මුහුණු බලන්න කැමතිද?’ මම කිව්වා, “ඔව්, මම කැමතියි” කියලා. ඔහු කූඩාරමක දොර ඇරියා. මම බැලුවම. මගේ ජීවිත කාලය පුරාම ඒවායේ සුන්දරත්වය විස්තර කළහොත් මට එය අවසන් කළ නොහැකි තරම් ලස්සන පෙනුමක් මම දුටුවෙමි. ඔවුන්ගේ මුහුණු කිරි වලට වඩා සුදු විය, ඔවුන්ගේ කම්මුල් රූබි වලට වඩා රතු සහ හිරුට වඩා දීප්තිමත් විය. ඔවුන්ගේ හම් සේදයට වඩා මෘදු වූ අතර සඳ මෙන් දීප්තිමත් විය. ඔවුන්ගේ සුවඳ කස්තුරි වලට වඩා ලස්සන විය. ඔවුන්ගේ හිසකෙස් ඉතා කළු විය, ඔවුන්ගෙන් සමහරක් ගෙතුම් කර ඇත, සමහරක් පිටුපසට බැඳ ඇති අතර සමහර ඒවා ලිහිල් කර ඇත, එවිට ඔවුන් වාඩි වුවහොත් ඔවුන්ගේ හිසකෙස් ඔවුන් වටා කූඩාරම් මෙන් විය. ඔවුන් නැගී සිටියේ නම්, ඔවුන්ගේ හිසකෙස් ඔවුන්ගේ පාදවලට ළඟා වනු ඇත. ඔවුන් එක් එක්කෙනා ඉදිරියෙහි මෙහෙකාරියක් සිටියාය. ජිබ්‍රායිල් පැවසුවේ, ‘ඒවා ඔබේ උම්මත් වෙනුවෙන්’ ය.

අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ පැවසූහ, "මම පළතුරු වතු සහ මිදි වතු සහ අට ජන්නාගේ සියලු ආශීර්වාද දුටුවෙමි. මටත් හිතුනා ජහන්නම් සහ ඒකෙ ස්තර බලන්න ඕන කියලා. මගේ අතින් අල්ලාගෙන, ජබ්‍රාල් මාව ජහන්නම්ගේ ඉහළම දේවදූතයා වන මලික් වෙත ගෙන ගියා. ඔහු, ‘අනේ මාලික්! හදත් මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාට ජහන්නම් හි සතුරන්ගේ ස්ථාන දැකීමට අවශ්‍යයි. ඔහුට ජහන්නම් පෙන්වන්න.’’ මාලික් ජහන්නම්ගේ ආවරණය ඉවත් කළ විට, එය කොතරම් උනු වීමටත්, ඉදිමීමටත් පටන් ගත්තේද යත්, අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ, නබි (අලෛහිස් සලාතු ව-සලාම්) ජහන්නම් අල්ලාගෙන සියල්ල පුළුස්සා දමනු, ජහන්නම්ගේ පිපාසය, දම්වැල්, සර්පයන් සහ ගෝනුස්සන් සහ සමහර වධ හිංසාවන් ඉතා සමීපව දුටුවේය. එතන.

“අනේ මගේ හබීබ්! මාගේ අණ පිළිපදින තැනැත්තා වධ හිංසාවලින් සහ දඬුවමෙන් ගැලවී, මාගේ දයාව ලබාගෙන, ජන්නාහි මා දැකීමේ ගෞරවය හිමිකර ගනී.”
හදීස් අල්-කුද්සි
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

“මලික් ජහන්නම් ස්ථර හෙළි කළේය. මම (සියලු) ස්ථර හතක් දුටුවෙමි. හත්වන ස්ථරය හාවියා ලෙස හැඳින්වේ. එහි වධ වේදනා අනෙක් ස්ථරවලට වඩා බොහෝ ගුණයකින් වැඩි විය. මම මාලික්ගෙන් ඇහුවා, ‘මේ ස්ථරයේ වධ දෙන්නේ කුමන කණ්ඩායමටද?’ මාලික් පිළිතුරු දුන්නේ, ‘පාරාවෝ, කාරූන් සහ ඔබේ උම්මාවේ මුනාෆික් (කුහකයින්) එහි වධ හිංසාවට ලක් වනු ඇත.’ හයවන ස්ථරය කම්මැලි ය. නොඇදහිලිවන්තයන් (ආගමක් නැති අය) එහි වධ හිංසාවට ලක් වනු ඇත. පස්වන ස්ථරය හුතමා ය. ගින්දර හෝ ගවයන් වන්දනා කරන අය සහ බෞද්ධයන් එහි වධයට ලක් වේ. හතරවන ස්ථරය ජාහිම් ය. එහි දී සූර්‍යයාට සහ තාරකාවලට නමස්කාර කරන අයට වධ හිංසා කෙරේ. තුන්වන ස්ථරය සකර් ය. කිතුනුවන් එහි වධ හිංසාවලට ලක් වනු ඇත. දෙවන ස්ථරය සයිර් ය. එහි දී යුදෙව්වන් වධ හිංසාවට ලක් වනු ඇත. පළමු ස්ථරය ජහන්නම් ය. මේකේ වදය අනිත් ස්ථර වල වදයට වඩා අඩුයි. (එසේ තිබියදී) මම එහි සැත්තෑ දහසක් ගිනි මුහුදක් දුටවමි. සෑම මුහුදක්ම කොතරම් විශාලද යත්, ලෝක සහ අහස ඉන් එකකට විසි කර එක් දේවදූතයෙකු පත් කර ඇත්නම්, ඔහු වසර දහසක් සෙව්වත් ඒවා සොයා ගැනීමට නොහැකි වනු ඇත. සබානීස් කොතරම් උතුම්ද යත් ඔහුගේ මුඛයේ ඔවුන්ගෙන් එක් කෙනෙක් තැබුවොත් එක් පැත්තක ලෝක සහ අහස ඒවා නොපෙනේ. ඒ මුහුද රැළි ගැසෙන අතර බියකරු ශබ්ද ඇසෙනු ඇත. එම ශබ්දයෙන් ස්වල්පයක් ලෝකයට පැමිණියේය, සියලු ජීවීන් විනාශ වනු ඇත.මම ඇහුවා, ‘මේ ස්ථරය කුමන කණ්ඩායම සඳහාද?’ මාලික් පිළිතුරු දුන්නේ නැත. මම නැවතත් ඇසුවා, ඔහු නිහඬ විය...

ජිබ්‍රායිල් මාලික්ට පැවසුවේ, 'ඔහු ඔබෙන් පිළිතුරක් බලාපොරොත්තුවෙන් ඉන්නවා, සමාවෙන්න' කියමින් ඔහු ඉල්ලුවේය. මම කිව්වා, 'මොනවා වුණත් ඔබ කියන්න විසඳුමක් සොයා ගමු යැයි කියලා.' 'අනේ රසූලල්ලාහ්! එය ඔබගේ උම්මාත්හි අකීකරු අය සඳහා ය. මෙම බිහිසුණු ස්ථානයෙන් ඔවුන්ව ආරක්ෂා කර ගැනීමටත්, මෙම වධහිංසා පැමිණවීමට හේතු වන දේවලින් වැළකී සිටීමටත් ඔවුන්ට උපදෙස් දෙන්න. එදාට මම අකීකරු අයට අනුකම්පා කරන්නේ නැහැ. ඔවුන්ගෙන් මහලු අයටවත් තරුණයන්ටවත් මම අනුකම්පා නොකරමි.’’

ලෝකයාගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ හඬන්නට විය. ආශීර්වාද ලත් හිසෙන් තම හිස්වැස්ම ගලවා, ඔහු (අල්ලාහ් තආලා) මැදිහත් වීමට සහ කන්නලව් කිරීමට පටන් ගත්තේය. තම උම්මත් දුර්වල බවත් ඔවුන්ට එවැනි වධ හිංසා විඳදරාගැනීමට නොහැකි බවත් පවසමින් ඔහු කොතරම් ඇඬුවාද යත්, ජිබ්‍රායිල් අලයිහිස් සලාම් සහ අනෙකුත් දේවදූතයන් ද හැඬුවේය. අල්ලාහු තආලා පැවසුවේ, “මගේ හබීබ්! ඔබේ ගෞරවය හා වටිනාකම මා ඉදිරියෙහි ඉහළ ය; ඔබගේ යාච්ඤාව පිළිගෙන ඇත. සතුටු වෙන්න. මම ඔබේ ආශාව ඉටු කළෙමි. ඔබගේ මැදිහත් වීමෙන් අකීකරු බොහෝ දෙනෙකුට මම සමාව දෙන එවැනි නිලයක් මම ඔබට දෙන්නෙමි. ඔබ ප්‍රමාණවත් තරම් පවසන තුරු. මගේ හබීබ්! මාගේ අණ පිළිපදින තැනැත්තා වධ හිංසාවලින් සහ දඬුවමෙන් ගැලවී, මාගේ දයාව ලබන අතර, ජන්නාහි මා දැකීමේ ගෞරවය ද ලබයි. මම ඔබට සහ ඔබේ උම්මත් ට රාත්‍රියේ සහ දිවා කාලයේ ෆර්ඩ් පනස් වතාවක් සලාතය සාදා ඇත.

අපගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය, “(එම තරාතිරමෙන් පසුව, මම අර්ෂ් වෙත ළඟා විය. මම අහස හරහා ගමන් කරමින් මූසා (අලයිහිස් සලාම්) සිටි තරාතිරමට පැමිණියෙමි. ඔහු මගෙන් ඇසුවේ, 'ඔබටයි ඔබගේ උම්මත්ටයි මොනවාද හක් තආලා ෆර්ඩ් කළේ?' මම කිව්වා, 'එයා මට හැමදාම පනස් වාරයක් සලාතය කිරීම ෆර්ඩ් කළේය, කියලා .ඔබගේ රබ් (රබ්) එය මඳක් සැහැල්ලු කරන ලෙස ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටින්න. මක්නිසාද යත් ඔබේ උම්මාට මෙය දරාගත නොහැක. මම ඉස්‍රායිල්ගේ පුත්‍රයන් පරීක්‍ෂා කළෙමි.’ ඉන්පසු මම නැවතත් මගේ රබ්(පරමාධිපති) වෙත ගොස්, ‘අනේ මගේ රබ්! කරුණාකර (මෙම ඇණවුම) මගේ උම්මත්ට ටිකක් සැහැල්ලු කරන්න!’ එවිට ඔහු පනස් වතාව අඩු කළේ පස් වතාවකට පමණි. මම නැවත මූසා (‘අලෛහිස් සලාම්) වෙත ගොස් (ඔහු පස් වතාවක් අඩු කළේය) යැයි කීවෙමි. ඔහු, ‘ඔබගේ රබ්(පරමාධිපති) වෙත ආපසු යන්න! එය තව ටිකක් සැහැල්ලු කරන ලෙස ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටින්න. මක්නිසාද යත්, ඔබේ උම්මත් ට මෙය හැසිරවිය නොහැක.’ මෙසේ මම මූසා (‘අලෙයිහිස් සලාම්) සහ මාගේ රබ්(රබ්) අතරට එහාට මෙහාට ගිය අතර අවසානයේ අල්ලාහු තආලා පැවසුවේ ‘මම මේ සලාතය පස් වතාවක් අඩු කළෙමි. එක් එක් සලාතය සඳහා තවාබ් (විපාක) දහයක් ඇත. මේ සම්බන්ධයෙන්, ඔවුන් නැවත පනස් වතාවක් සාදයි. මක්නිසාද යත්, යමෙක් එක් තවාබ් එකක් කිරීමට අදහස් කර නමුත් එය ඉටු කළ නොහැකි නම්, ඔහු එක් තවාබ් එකක් ලබා ගනී. නමුත් ඔහු එය ඉටු කරන්නේ නම්, ඔහු තවාබ් දහයක් ලබා ගනී. කෙසේ වෙතත්, ඔහු පාපයක් කිරීමට අදහස් කරන නමුත් එය නොකරන්නේ නම්, කිසිවක් ලියා නැත. නමුත් ඔහු කරන්නේ නම්, එය සටහන් වන්නේ එක් පාපයක් ලෙස පමණි.’ ඉන්පසු මම මූසා (අලයිහිස් සලාම්) වෙත ගොස් තත්වය පැහැදිලි කළෙමි. නැවතත්, ඔහු පැවසුවේ, ‘ආපසු ගොස් එය තව ටිකක් සැහැල්ලු කරන ලෙස ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටින්නටයි.’ එවිට මම ඔහුට, ‘මම මගේ රබ්(පරමාධිපති)ට ඕනෑවට වඩා ආයාචනා කළ බැවින්, දැන් මට ලැජ්ජාවක් දැනේ.’5

මෙසේ, අල්ලාහු තආලා අපගේ ආදරණීය නබිතුමාගේ කාරුණික, දුක් වේදනා වලින් පීඩාවට පත්වූ හදවතට සැනසීමක් ලබා දුන්නේය. අල්ලාහු තආලා ඔහුගේ කිසිම මැවිල්ලකට දැනගත නොහැකි හෝ තේරුම්ගත නොහැකි ත්‍යාග ඔහුට ලබා දුන්නේය.

ආදරය නමැති ගින්නෙන් දැවෙන,

එකිනෙකාට ආදරෙයි යැයි සිතන ඔබ මෙහි එන්න.

ඒ ෂාගේ මිරාජ් විස්තරේ අහන්න,

ආදරේ නම් ආදර ගින්නෙන් පිච්චෙන්න.

සැබෑ ප්‍රවෘත්තිය පැමිණියේ සඳුදා රාත්‍රියේ වන අතර

එය කද්‍ර් රාත්‍රිය බව පෙනේ.

ඒ භාග්‍යවත්, අගනා රාත්‍රිය උදා වූයේ

උම්මු හානිගේ නිවසේය.

මීට පෙර කිසිවෙකු මෙම පින අත්කරගෙන නැත,

කිසිවෙකු එම උසට ළඟා වුණේ නැත. මොකද,

ඔහු සියල්ල දැක එතෙර වී

ඒ හද්‍රතයට ළඟා විය.

කිසිම තැනක් අවශ්‍ය නැති දුල්ජලාල්,

ගුණාංගවලින් තොරව තමාව පෙන්වීය.

ඔහු රබ්බුල් 'ඉස්සත්ව පැහැදිලිව දුටුවේය.

ඔහුගේ උම්මාහි අය ද ආකිරා හි එය දකින්නේ එලෙසය.

ඔබ මිරාජ් ඉටු කර යාච්ඤාව මෙහෙයවීය;

මම යාච්ඤාව ඔබේ ප්‍රජාවේ මිරාජ් බවට පත් කර ඇත්තෙමි.

මම විශ්වාස කරමි! මාගේ ජීවිතය ඔබටයි, යා රසූලල්ලාහ්

ඉන් අනතුරුව මොහොතකින් ලෝක නායකතුමා කුද්ස් වෙත පැමිණ මස්ජිදුල් අක්සා ඉදිරිපිට පර්වතයක් මත බැඳන ලද බුරාක්ට නැඟී නැවත මක්කා අල්-මුකර්‍රමා වෙත පැමිණියේය. අපගේ නබිතුමා කුද්ස් සිට මක්කාවට යන අතරමගදී කුරෙයිෂ්වරුන්ගේ සංචාරක කණ්ඩායමක් දුටුවේය. එක ඔටුවෙක් තිගැස්සී බිම වැටුණේය. ඔහු නැවත මක්කා අල්-මුකර්‍රමා වෙත, උම්මු හානිගේ නිවසට පැමිණියේය. ඔහු වැතිර සිටි ස්ථානය තවමත් සිසිල් වී නොතිබූ අතර බඳුනේ ජලය චලනය වීම පවා නතර වී නැත. එළියේ ඇවිදිමින් සිටි උම්මු හානි නොදැනුවත්ව නිදාගෙන සිටියාය.

උදෑසන, උම්මු හානිට ඔහුගේ මිරාජ් ගැන පැවසීමෙන් පසු, අපගේ නබි රසූල් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ, “මම ගොස් මෙය කඅබාහි කියන්නම්” යැයි පැවසූහ. හස්‍රත් උම්මු හානි පැවසුවේ “අනේ මගේ මාමාගේ පුතේ! මෙය කුරෙයිෂ්වරුන්ට නොකියන්න! ඔවුන් ඔබව ප්‍රතික්ෂේප කර කලබල කරනු ඇත. දුර්වල ඊමාන් ඇති අය මෙය විශ්වාස නොකරන අතර ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් බවට පත්වේ. බොහෝ බහුදේවවාදීන් ඒ සඳහා බලා සිටින අතර, ඔවුන් ඔවුන්ගේ ඇදහිල්ල දුර්වල කරනු ඇත. දැන් මුස්ලිම් අය අඩුයි. මුස්ලිම්වරුන් ශක්තිමත් වූ විට ඔවුන්ට පැවසීම වඩා හොඳ නොවේද?”යි ඇය කීවාය. ලෝකයේ නායකයා වන විශ්වයේ සුල්තාන්වරයාගේ ඓතිහාසික ප්‍රතිචාරය මෙසේ දිග හැරියේය, “වල්ලාහි මම ඔවුන්ට මෙය කියමි. අද කුණු වූ දේ හෙට ද කුණු වේ. ස්ථීර ඇදහිල්ල ඇති අය සමඟ මම ඉස්ලාමය ස්ථාපිත කරමි. සමහරු තවමත් මාව සැක කරනවා නම්, ඔවුන්ට යන්න දෙන්න. ඔවුන් සමග මට කරන්න දෙයක් නැත. කුණු හැම විටම කුණු වනු ඇත. අද නොවේ නම් හෙට කුණු වේ. එය හෙටට වඩා අද සිදු විය යුතුය, එබැවින් ඔබට ඒවා මත යැපීම වළක්වා ගත හැකිය. ස්ථීර වූවන් අපට ප්‍රමාණවත්‍ය.” ඉන්පසු ඔහු කඅබා වෙත ගොස් එය කියන්නට විය.

“මට මිඅ’රාජ් ගෙන කියන්න වෙනවා. එය විශ්වාස නොකරන අය පසුව ද අතහැර දමනු ඇත. දෝෂ සහිත අත්තිවාරමක් මත ගොඩනැඟිල්ලක් ගොඩනැඟිය නොහැක. යන අය දැන් යන්න. ස්ථිර ඒවා පමණක් පැවතිය යුතුය."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

මුහම්මද් සම්පූර්ණයෙන්ම පිස්සු වැටී ඇතැ යි කාෆිර්වරු විහිළු කළහ. මුස්ලිම් වීමට කැමති අය පසුබට වූහ. සමහර බහුදේවවාදීන් සතුටින් අබූ බකර්ගේ නිවසට ගියහ. මක්නිසාද යත් ඔහු දක්ෂ, පළපුරුදු, කල්පනාකාරී ව්‍යාපාරිකයෙක් බව ඔවුන් හොඳින් දන්නා බැවිනි. ඔහු දොර ළඟට පැමිණි විට, “අබූ බක්‍ර්! ඔබ කිහිප වතාවක්ම කුද්ස් වෙත ගිහින් ඇත. ඔබ හොඳින් දැන සිටිය යුතුය. මක්කාවේ සිට කුද්ස් දක්වා සහ ආපසු ඒමට කොපමණ කාලයක් ගතවේද?"යයි ඔවුන් ඇසූහ. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් පැවසුවේ, “මම හොඳින් දනිමි. එයට මාසයකට වැඩි කාලයක් ගතවනු ඇත" යනුවෙනි. මේ පිළිතුරෙන් ප්‍රීති ප්‍රමෝදයට පත් වූ අඥෙයවාදීන් “ප්‍රඥාවෙන් හා අත්දැකීම් ඇති පුරුෂයෙක් මෙසේ කියයි" යනුවෙන් කීහ. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාද ඔවුන් මෙන් සිතනු ඇතැයි අපේක්ෂාවෙන් ඔහු සිනාසෙමින් විහිළු කළේය, “ඔබේ නායකයා පවසන්නේ ඔහු එක රැයකින් කුද්ස් වෙත ගොස් ආපසු පැමිණි බවයි. ඔහු දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම පිස්සු වැටී ඇත”යි ඔවුන් පැවසීය. එසේම, ඔවුන් හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් කෙරෙහි ඔවුන්ගේ ආදරය, ගෞරවය සහ විශ්වාසය ප්‍රකාශ කළහ.

හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා අපගේ වීර රසූලුල්ලාහ්ගේ භාග්‍යවත් නාමය ඇසූ විට පසුබට නොවී “ඔහු එය කීවොත් එය සත්‍යයකි. එයා ගිහින් තප්පරෙන් ආවා කියලා මටත් විශ්වාසයි" කියමින් ඇතුලට ගියේය. සියලු අදේවවාදීන් අවුල් විය. ඔව්හු, “කොතරම් අපූරුද! මුහම්මද් මොනතරම් බලවත් මායාකාරයෙක්ද! ඔහු අබූබක්‍ර්ව මායා කර ඇත." යනුවෙන් පැවසූහ.

හස්‍රත් අබූබක්‍ර් වහා අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් වෙත ගියේය. විශාල පිරිස අතරින් උස් හඬින්, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබේ මිරාජ්ට ආශීර්වාද ලැබේවා! ඔබ වහන්සේ වැනි ශ්‍රේෂ්ඨ නබිවරයෙකුගේ දාසයන් බවට පත් කර, ඔබගේ කාරුණික මුහුණ දැකීමෙන් සහ සිත් ඇදගන්නා ඔබගේ මිහිරි වදන් ඇසීමෙන් අපව කරුණාව හා ගෞරවයට පාත්‍ර කළ අල්ලාහ් තආලාට අපි ස්තූතිවන්ත වෙමු. රසූලුල්ලාහ්! ඔබේ හැම වචනයක්ම ඇත්ත. මම විශ්වාස කරමි. මම මගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප කරමි!" යනුවෙන් ඔහු ප්‍රකාශ කළේය. හස්‍රත් අබූ බක්‍ර්ගේ මෙම වදන් කාෆිර්වරුන් මවිතයට පත් කළේය. කුමක් කිව යුතු දැයි නොදැන ඔවුන් විසිර ගියහ. එය දුර්වල විශ්වාසයක් ඇති සැක සහිත කිහිප දෙනෙකුගේ හදවත් ශක්තිමත් කළේය. එදා අපේ නායකයා රසූලුල්ලාහ් අබූ බක්‍ර්ව හැඳින්වූයේ "සිද්දීක්" යනුවෙනි. මෙම නම ලබා ගැනීමෙන් ඔහුගේ කීර්තිය තවත් වැඩි විය.6

මෙම තත්ත්වයෙන් කෝපයට පත් වූ කාෆිර්වරුන්ට විශ්වාසවන්තයන්ගේ දැඩි ඇදහිල්ලත්, අපගේ නබිතුමාගේ සෑම වචනයක් කෙරෙහිම ඔවුන්ගේ ක්ෂණික විශ්වාසයත්, උන් වහන්සේ කෙරෙහි ඔවුන්ගේ ඉමහත් ආදරය හා පක්ෂපාතීත්වයත් දරාගත නොහැකි විය. අපේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් පරාජය කිරීමට හා අවමන් කිරීමට ඔවුහු ඔහුගෙන් ප්‍රශ්න කිරීමට පටන් ගත්හ.

“මුහම්මද්! ඔබ කුද්ස් වෙත ගොස් ඇති බව කියයි. අපිට දැන් කියන්න! එම මස්ජිදයේ දොරවල් කීයක් සහ ජනේල කීයක් තිබේද?" යනාදිය ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්නවලින් කිහිපයක් විය. අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් ඒ සෑම එකකටම පිළිතුරු දෙන විට හස්‍රත් අබූබක්‍ර් තුමා "එසේමයි රසූලුල්ලාහ්!" කියමින් සනාථ කළේය. කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ ගුණවත්කම සහ නිහතමානී බව නිසා, රසූලුල්ලාහ් පුද්ගලයෙකුගේ මුහුණ දෙසවත් නොබලයි. ඉන්පසුව ඔහු පැවසුවේ,

“මම මස්ජිදුල් අක්සා අවට බැලුවේ නැත. ඒ අය අහපු දේ මම දුටුවේ නැත. එකල ජිබ්‍රයිල් (අලෛහිස්සලාම්) තුමාණෝ මස්ජිදුල් අක්සා මා ඇස් ඉදිරිපිටට ගෙන ආහ. මම ජනේල දෙස බලා ගණන් කරමින් ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්නවලට එකවර පිළිතුරු දුන්නෙමි." ඔටුවන් පිට යන තවලමක් තමා යන විට දුටු බවත් "ඉන්ෂා අල්ලාහ් (අල්ලාහ්ගේ කැමැත්තෙන්) ඔවුන් බදාදා පැමිණෙනු ඇති බවත්" ඔහු පැවසීය. බදාදා, හිරු බැස යෑමට පෙර, සංචාරක කණ්ඩායම මක්කාවට පැමිණියේය. මගීන්ගෙන් විමසූ විට ඔවුන් පැවසුවේ, විශාල සුළඟක් ඇති වී ඔටුවෙකු බිම වැටුණු බවය. මෙම තත්වය ඇදහිලිවන්තයන්ගේ ඇදහිල්ල ශක්තිමත් කළේය; නමුත් අවිශ්වාස කරන්නන්ගේ සතුරුකම වැඩි විය.7

හිජ්‍රාට වසරකට පෙර රජබ් 27 වැනි සිකුරාදා රාත්‍රියේ සිදු වූ මෙම ආශ්චර්‍යය මිරාජ් ලෙස හැඳින්වේ. අවදියෙන් සිටියදී රසූලුල්ලාහ් ඔහුගේ ආත්මය සහ ශරීරය සමඟ මිරාජ් වෙත නැග්ගේය. මිරාජ් රාත්‍රියේදී ඔහුට බොහෝ දිව්‍ය සත්‍යයන් පෙන්වා දෙන ලදී. තවද එදින රාත්‍රියේ පස් වතාවක් සලාතය සිදු කරන ලදී. එසේම, සූරා අල්-බකරා හි අවසාන ආයත් අල්-කරීම් දෙක හෙළිදරව් විය. මිරාජ්, සූරා අල්-ඉස්‍රා හි 1 වන පදයේ සහ සූරා අන්-නජ්ම් හි ආරම්භක වාක්‍යවල, අල්-කුර්ආන් අල්-කරීම් හි සහ සමහර හදීස්වල සඳහන් වේ.8

"(මදීනාවේ වැසියනි!) අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ අල්ලාහ් වෙනුවෙන්, සත්‍යය පැවසීමටත්, ඔබලා සහ ඔබලාගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කරන මෙන් මා ආරක්ෂා කිරීමටත් ඔබ පොරොන්දු වෙනවාද?"
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ ආදරණීය නබිතුමා මිහ්‍රාජ්ගෙන් පසු ජන්නා ගැන සහාබාවරුන්ට විස්තර කරන විට, “අබා බක්‍ර්! මම ඔබේ මාලිගාව දුටුවෙමි. එය රතු රත්තරන් වලින් සාදා තිබිණි. ඔබ වෙනුවෙන් සූදානම් කර ඇති ත්‍යාගයන් මම නිරීක්ෂණය කළෙමි.”යැයි පැවසුවේය. "අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, මාලිගය සහ එහි හිමිකරු ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා" යනුවෙන් අබූ බක්‍ර් පැවසීය. අපගේ නබි තුමාණන් හස්‍රත් උමර් දෙසට හැරී "උමර්! මම ඔබගේ මාලිගාව දුටුවෙමි. එය මැණික් වලින් සාදා තිබිණි. මාළිගාවේ හූරිවරු බොහෝ දෙනක් සිටියහ. ඒත් මම ඒකට ඇතුල් වුණේ නැත. මම ඔබේ කෝපය ගැන සිතුවෙමි." යැයි පැවසුවේය. හස්‍රත් උමර් හොඳටම ඇඬුවේය. දෑසට කඳුළක් පුරවමින් ඔහු "අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, මාගේ මව, මාගේ පියා සහ මගේ ජීවිතය ඔබ වෙනුවෙන් කැප කරමි! මං ඔයත් එක්ක තරහ වෙනවාද?" යැයි ඇසුවේය. එවිට හස්‍රත් උස්මාන්ට "උස්මාන්! මම ඔබව මුළු අහසේම දුටුවෙමි. මම ජන්නාහි දී ඔබේ මාලිගය දුටුවෙමි, මම එහි ඔබ ගැන සිතුවෙමි." යනුවෙන් කීවේය. ඔහු හස්‍රත් අලීට කතා කොට, "අලී! මම හතරවෙනි අහසේ ඔබගේ ස්වරූපය දුටුවෙමි. මම ජිබ්‍රීල්ගෙන් ඒ ගැන ඇසුවෙමි. "රසූලුල්ලාහ්! දේවදූතයන් හස්‍රත් අලීට ආදරය කළහ. එබැවින් හක් තාලා ඔහුගේ ස්වරූපයෙන් දේවදූතයෙකු නිර්මාණය කළේය. ඔහු හතරවන ස්වර්ගයේ සිටගෙන සිටියි; දේවදූතයන් ඔහු බැලීමට ගොස් ආශීර්වාද ලබා ගනී' යැයි ඔහු පැවසීය. මම ඔබගේ මාලිගාවට ඇතුල් වුනෙමි. මට ගහක ගෙඩියක් සුවඳ දැනුණි. එයින් හූරියක් එළියට පැමිණ ඇගේ මුහුණ වසාගෙන සිටියාය. මම, 'ඔබ කවුද සහ ඔබ කා වෙනුවෙන්ද?' යැයි ඇසුවෙමි. ඇය පිළිතුරු දෙමින්, "රසූල්ලාහ්, මා ඔබේ මාමාගේ පුත්‍රයා වන අලී වෙනුවෙන් මවන ලද්දකි" කියා පිළිතුරු දුන්නාය."

මිරාජ් දින රාත්‍රියේ උදෑසන ජිබ්‍රායිල් අලෙයිස් සලාම් තුමා පැමිණ අපගේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් ඉමාම් ලෙස නායකත්වය දුන් අතර ඇතැම් අවස්ථාවලදී පස් වතාවක් සලාතය කළේය. හදීස් අෂ්ෂරීෆ් මෙසේ පවසයි: “දවස් දෙකක්, ක'බාහි දොර අසල, ජිබ්‍රායෙල් (අලෙයිහිස් සලාම්) මගේ ඉමාම් විය. අපි දෙදෙනාම ෆජ්‍ර් (උදෑසන) සලාතය පිරිනමන්නෙමු; සහ ළුහර් (පස්වරු) සලාතය සූර්‍යයා එහි උච්චස්ථානයෙන් බැස යාමට පටන් ගන්නා විට ද; සෑම දෙයකම සෙවනැල්ල එහි උසට සමාන වන විට අසර් (පස්වරුවේ) සලාතය ද; මාග්‍රිබ් (සවස) හිරු බැස යන විට අපි එම වේලාවේ සලාතය ද, ඉෂා (රාත්‍රිය) අඳුරු වූ විට එම වේලාවේ සලාතය ද ඉටු කළෙමු. දෙවන දිනයේ, අහස දීප්තිමත් වූ විට, අපි උදෑසන සලාතය සිදු කළෙමු; සෑම දෙයකම සෙවනැල්ල එහි උස මෙන් දෙගුණයක් වන විට ළුහර්, සහ ඉන් පසු වහාම අසර් ද; උපවාසය විවෘත කරන විට මාග්‍රිබ් සහ රාත්‍රියෙන් තුනෙන් එකක් වූ විට ඊෂා යනාදියට සුදුසු අවස්ථාවලදී අපි සලාතය ඉටු කළෙමු. එවිට ඔහු පැවසුවේ, 'මුහම්මද්! මේවා ඔබට සහ අතීත නබිවරුන්ට සලාතය ඉටු කරන කාලයයි. ඔබේ උම්මා මෙම දෙවතාව අතර දෛනික සලාත් පහක්ම ඉටු කළ යුතුය." යනුවෙනි."9

මේ අනුව සලාත් වේලාවන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසු අබිසීනියාවට පණිවුඩයක් යවන ලදී. ඔවුන්ගේ දිනපතා සලාත් පහ සහ කළා (නිශ්චිත වේලාවක සිදු නොකරන ඉබාදත් ඉටු කිරීම) ඉටු කරන ලෙස ඔවුන්ට දන්වන ලදී. ඔවුන් එය කිරීමට පටන් ගත් දා සිට, එය ෆර්ල් බවට පත් විය.