අකබාවේ බයිඅත්
පළමු අකබා බයිඅත
දුල්-හිජ්ජා මාසයේ දී, බිහ්සත්ගේ එකොළොස්වන වර්ෂයේ දී, අස්අද් ඉබ්නු සූරාරා සහ ඔහුගේ සගයන් දොළොස් දෙනා හජ් සමයේ දී මක්කාවට පැමිණියහ. ඔවුන්ට ලෝක නායකයා හමු වී හරියටම වසරක් ගත වී තිබුණි. එම වසරේ බහුදේවවාදීන් වෙනත් කිසිදු වසරකට වඩා දරුණු ලෙස මුස්ලිම්වරුන්ට පීඩා කළහ. ඔවුන් අපේ නායකයා වූ රසූලුල්ලාහ් පසුපස දිගටම ගොස් ඔහුට කතා කරන අයට වධ දුන්හ. මෙය දැනගත් මදීනා වැසියන් රාත්‍රියේ අකාබාහිදී නබිතුමා හමුවීමට කටයුතු කළහ. රාත්‍රිය පැමිණි විට ඔවුන් හමු විය. ඔවුන් ඔහුට පක්ෂපාතී බවට ප්‍රතිඥා -බයිඅතය දුන් අතර, ඔවුන්ගේ ඇදහිල්ල ප්‍රකාශ කරමින්, ඔහුගේ සෑම අණක්ම සහ කැමැත්ත ඉටු කිරීමට පොරොන්දු විය. මෙම ගිවිසුමේ දී, ඔවුන්, “අල්ලාහු තආලාට අපි සම-ඉගැන්වීම් - ෂිර්ක් නොකරමු; අපි අනාචාරයේ නොයන්නෙමු; අපි සොරකම් නොකරමු; අපි අපහාස නොකරමු; විවේචනයට ලක් වේ යැයි බියෙන් සහ ප්‍රමාණවත් ආහාර නොලැබීම නිසා අපි අපේ දරුවන් මරා නොදනිමු.” යනුවෙන් පොරොන්දු විය.1
අව්ස් ගෝත්‍රයෙන් දෙන්නෙක්, කස්‍රජ් ගෝත්‍රයේ අනෙක් අය, අපගේ ආදරණීය නබිතුමා විසින් ඔවුන්ගේ ගෝත්‍රවල නියෝජිතයන් ලෙස පත් කරන ලදී. ඔවුන් තම ගෝත්‍රිකයන්ට ඉස්ලාමය ගැන කියනු ඇති අතර ඔවුන් තම ගෝත්‍රිකයන් වෙනුවෙන් පොරොන්දු ලබා දෙනු ඇත. ඒ සියල්ලන්ගේම නියෝජිතයා ලෙස අසාද් ඉබ්න් සුරරා පත් කරන ලදී. පසුගිය වසරේ අකාබා රැස්වීමට සහභාගී වූ පුද්ගලයින් පස් දෙනෙකු සහ මෑතකදී ඉස්ලාමය වැළඳගත් හත් දෙනෙකු එහ් සිටියහ. ඔවුන් වූයේ මාලික් ඉබ්නු නජ්ජර්ගේ පුත්‍රයන් අතර අස්අද් බින් සූරාරා, අව්ෆ් බින් හාරිත් සහ මුආස් ඉබ්න් හාරිත් ය; සුරයික් ඉබ්නු අමීර්ගේ පුතුන් අතර, රාෆි ඉබ්න් මාලික් සහ සක්වාන් ඉබ්නු අබ්දිකයිස්; ඝන්ම් ඉබ්නු අව්ෆ්ගේ පුත්‍රයන් ගෙන් උබාදා ඉබ්නු සමිත්; ඛුසයිනාගේ පුත්‍රයන් අතර, යසීද් ඉබ්නු සහ්ලබා; අජ්ලාන් ඉබ්නු සෙයිද්ගේ පුත්‍රයන් ගේ අබ්බාස් ඉබ්නු උබාදා; හරම් ඉබ්නු කාබ්ගේ පුත්‍රයන් අතර, 'උක්බා ඉබ්නු ආමිර්; සවාද් ඉබ්නු කනිම්ගේ පුත්‍රයන් අතර, ඛුත්බා ඉබ්නු ආමිර්; අබුල් හයිතම් මලික් ඉබ්නු තයිහාන්, අබ්දුල්ලාෂ් ඉබ්නු ජුෂාම්ගේ පුතුන්; අම්‍ර් ඉබ්නු අව්ෆ්ගේ පුත්‍රයන් අතර උවයිම් ඉබ්නු සායිදා ද විය.
මදීනාවේ හිරු උදාවීම
අකබා හි පළමු බයිඅතයෙන් පසු, හස්‍රත් අස්අද් ඉබ්න් සූරාරා සහ ඔහුගේ සගයන් මදීනාවට ආපසු ගියහ. දිවා රෑ නොබලා ඔවුන් තම ගෝත්‍රවලට ඉස්ලාමය දේශනා කොට සත්‍ය ආගමට කැඳවා ගත්හ. මෙම කැඳවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මදීනාව තුළ ඉස්ලාමය ශිඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වීමට පටන් ගත්තේය. මීට පෙර එකිනෙකාගේ සතුරන් ව සිටි අව්ස් සහ කස්‍රජ් ගෝත්‍රකයෝ එකතු වී අපේ නබි රසූලුල්ලාහ්ගෙන් ඉස්ලාමය වඩා හොඳින් ඉගෙන ගැනීමට ගුරුවරයෙකු ඉල්ලා සිටියහ. රසූල් අල් අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් කුර්ආන් අල්-කරීම් සහ ඉස්ලාමය ඉගැන්වීම සඳහා මක්කාවේ ඔහුගේ අස්හාබ්වරයෙකු වූ හස්‍රත් මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර් එවීය.
හස්‍රත් මුස්අබ් නැවතී සිටියේ හස්‍රත් අස්අද්ගේ නිවසේය. ඔවුන් එක්ව ගෙයින් ගෙට ගොස් සියලු දෙනාට ඉස්ලාමය ගැන දැනුවත් කළහ. ඔවුන් රසූලුල්ලාහ්ගේ ආදරය ඔවුන්ගේ හදවත් වල කැටයම් කළ අතර ඔහුගේ සතුරන්ට එරෙහිව ඔවුන්ගේ මුළු ශක්තියෙන් ඔහුව ආරක්ෂා කරන බවට පොරොන්දු වන ලෙස ඔහුගෙන් ඉල්ලා සිටියහ. ඔවුන් රසූලුල්ලාහ් සමඟ බයිඅතය සඳහා සූදානම් කළහ. සාද් ඉබ්නු මුආස් යනු හස්‍රත් අස්අද් ඉබ්නු සුරාරාගේ ගෝත්‍රයේ නායකයා විය. ඔවුන් දෙදෙනාම ඥාති සොහොයුරන්‍ය. ඒ වන විටත් ඉස්ලාමය වැළඳ නොගත් සාද් ඉබ්නු මුආස්, තම ඥාතීන්ට අපහාස කිරීමෙන් වැළකී සිටීම අරාබිජාතිකයන්ගේ සිරිතක් වූ බැවින්, හස්‍රත් අස්අද් ඉබ්නු සුරාරාගේ නිවසට ගොස් ඔහුව නැවැත්වීමට උත්සාහ නොකළේය. ගෝත්‍රයේ ප්‍රධානියා ලෙස, ඔහුට මෙය සමඟ කටයුතු කිරීමට අවශ්‍ය නොවීය. මේ සඳහා ඔහු තම ගෝත්‍රයේ ප්‍රධානියකු වූ උසෙයිද් ඉබ්නු හුදයිර්ට මෙසේ කීවේ ය. "අපේ අසල්වැසියා ළඟට යන්න. ආපු කෙනා දිහා බලන්න. ඔයාට ඕන දෙයක් කරන්න. අස්අද් මගේ නැන්දම්මාගේ පුතා නොවුණා නම් මම මේ වැඩේ ඔයාට භාර දෙන්නේ නැහැ."
මෙයින් පසු උසයිද් ඉබ්නු හුදෙයිර් තම හෙල්ලය රැගෙන හස්‍රත් මුසාබ් ඉබ්නු උමයිර් සිටි නිවසට ගියේය. එතනට ගිය ඔහු තරහින් කතා කරන්නට විය. “ඔබ අප වෙත පැමිණියේ ඇයි? ඔබ මිනිසුන් රවටනවා. ඔබගේ ජීවිතේ නැති කරගන්න ඕනෙ නැත්තං ඉක්මනට මෙහෙන් යන්න."යැයි කීවේය. ඔහුගේ කෝපය දුටු මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්, “ටිකක් ඉඳගන්න. අපගේ වචන අසන්න. අපගේ මෙහෙවර තේරුම් ගන්න. ඔබ කැමති නම් පිළිගන්න. නැත්තම් අපිට බාධාවක් වෙන්න." යනුවෙන් පැවසුවේය. උසයිද් සන්සුන් වී, "ඔබ හරි" යැයි පැවසීය. ඔහු හෙල්ලය බිම සිටුවා වාඩි විය. මිනිසුන්ගේ හදවත් ස්පර්ශ කළ හස්‍රත් මුස්අබ්ගේ මෘදු වදන් සහ අල් කුර්ආන් අල් කරීම් ඔහු සිය සුමිහිරි හඬින් කියවීය. "මොන තරම් සුන්දර දෙයක්ද!" කියා ඇසූ ඔහු, "මේ මාර්ගයට පිවිසීමට කුමක් කළ යුතුද?" කියා ඇසුවේය.
“එසේ නම් මම ඔබ සැමට දන්වමි. මම මුස්ලිම් වීම ගැන ආඩම්බරයි. මට අවශ්‍ය වන්නේ ඔබ අල්ලාහ් තආලා සහ ඔහුගේ දූතයා විශ්වාස කිරීමයි.”
සාද් ඉබ්නු මුආස් (රළියල්ලාහු අන්හ්)
ඔවුන් ඔහුට කියා දුන්හ. උසයිද් ඉබ්නු හුදයිර් කලිමා අෂ්-ෂහාදා කියවා මුස්ලිම් වරයෙකු බවට පත්විය. සතුටින් හා නිහඬව සිටීමට නොහැකි වූ හස්‍රත් උසෙයිද්, "මම ගොස් ඔබ වෙත යමෙකු යවන්නෙමි. ඔහු මුස්ලිම්වරයෙකු වුවහොත් ඔහුගේ සෙනඟ අතර විශ්වාස නොකරන කිසිවෙක් මදීනාහි නොසිටිනු ඇත..." එහෙම කියාගෙන ඔහු ඉක්මනට නැගිටලා යන්න ගියේය. ඔහු කෙලින්ම ගියේ සාද් ඉබ්නු මුආස් වෙතය. සාද් ඉබ්නු මුආස් ඔහු දැක "මම දිවුරනවා උසයිද් ඔහු අතහැර ගිය මුහුණෙන් මෙහි නොපැමිණෙන බව" කියාය.
ඉන් පසුව ඔහු, "උසයිද්, ඔබ මොකද කළේ?"යැයි ඇසුවේය. හස්‍රත් උසයිද් ඉබ්නු හුදෙයිර් සාද් ඉබ්නු මුආස් මුස්ලිම් වරයෙකු වීමට බොහෝ සෙයින් උනන්දු විය. ඔහු ඔහුට කතා කොට, "මම ඒ තැනැත්තාට (මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්) කතා කළෙමි. මම ඔවුන් තුළ නපුරක් නොදකිමි. කෙසේ වෙතත්, ඔබේ නැන්දාගේ පුත් අස්අද් එවැනි පුද්ගලයෙකු තම නිවසේ තබා ගෙන මරා දමනු ඇතැයි බනී හාරිතාගේ පුතුන් සැක කරන බව අපි අසා ඇත්තෙමු."යැයි කීවේය.
මෙම වචන සාද් ඉබ්නු මුආස්ට බෙහෙවින් බලපෑවේය. මක්නිසාද යත්, මීට වසර කිහිපයකට පෙර පැවති සටනකදී ඔවුන් හාරිතාගේ පුත්‍රයන් පරාජය කර ඛයිබර් හි රැකවරණය ලබා ගැනීමට බල කර තිබුණි. වසරකට පසු, ඔවුන්ට සමාව ලබා දී ඔවුන්ගේ ගම්බිම් වෙත ආපසු යාමට අවසර දෙන ලදී. කෙසේ වෙතත්, සාද් ඉබ්නු මුආස් ඔවුන් එවැනි ආකල්පයක් අනුගමනය කිරීම ගැන දැඩි කෝපයට පත් විය. ඇත්ත වශයෙන්ම, එය එසේ නොවීය. මෙම උපක්‍රමය භාවිතා කරමින්, උසෙයිද් ඉබ්නු හුදයිර්ට අවශ්‍ය වූයේ සාද් ඉබ්නු මුආස් තම නැන්දම්මා, ඔහුගේ පුත් අස්අද් ඉබ්න් සූරාරා සහ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්ට හානි කිරීම වැළැක්වීමටය. මේ අනුව, උසයිද් ඔවුන් දෙසට හැරී අවසානයේ මුස්ලිම් වරයෙකු වීමට පසුබිම සකස් කළේය.
උසයිද් ඉබ්නු හුදයිර්ගේ මේ වදන් සමඟ සාද් ඉබ්නු මුආස් උඩ පැන හසීර්ත් අස්අද් ඉබ්නු සූරාරා වෙත ගියේය. ඔහු එහි පැමිණි විට අස්අද් සහ මුස්අබ් ඉබ්න් උමයිර් සාමකාමීව වාඩි වී කතා කරමින් සිටිනු ඔහු දුටුවේය. ඔහු ඔවුන් වෙත ගොස්, “අස්අද්! අපි නෑදෑයෝ නැත්නම් ඔයාට මේ දේවල් කරන්න බෑ...”යැයි කීවේය.
හස්‍රත් මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර් තුමාණෝ "අහෝ සාද්! ටික වෙලාවක් ඉඳගෙන, අපිට කියන්න තියෙන දේවල් අහගෙන තේරුම් ගන්න. ඔබ අපේ වචන වලට කැමති නම්, ඉතා හොඳයි. එහෙම නොවුණොත් අපි මේක ඔබට දෙන්නෙ නෑ, ඔබට යන්න පුළුවන්." යැයි කීවේය. සාද් ඉබ්නු මුආස් මෙම මෘදු, මිහිරි වචන ඉදිරියේ නිහඬ ව, වාඩි වී ඒවාට සවන් දීමට පටන් ගත්තේය. හස්‍රත් මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර් මුලින්ම සාද් ඉබ්නු මුආස්ට ඉස්ලාමය පැහැදිලි කළේය. ඔහු ඉස්ලාමයේ මූලික කරුණු පැහැදිලි කළේය. අනතුරුව ඔහු අල් කුර්ආන් අල්-කරීම් හි කොටසක් ඔහුගේ මිහිරි, සුන්දර හඬින් කියවීය. ඔහු කියවන විට, සාද් ඉබ්නු මුආස් ඔහුගේ ස්ථාවරය වෙනස් කළ අතර ඔහුට තමාව අහිමි විය. අල් කුර්ආන් අල්-කරීම්ගේ අද්විතීය වචන ඉදිරියේ, ඔහුගේ හදවත මෘදු විය. ඔහු එයින් බෙහෙවින් බලපෑමට ලක්විය. තමාව මුදාගැනීමට නොහැකි වූ ඔහු, "ඔබ මේ මාර්ගයට පිවිසීමට කුමක් කරන්නේද?" කියා ඇසුවේය. මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර් වහාම ඔහුට කලිමා අෂ්-ෂහාදාව ඉගැන්වීය. "අෂ්-හදු අන් ලා ඉලාහ ඉල්ලල්ලාහ් ව අෂ්-හදු අන්න මුහම්මද් අබ්දුහූ ව රසූලුහ්" යනුවෙන් පවසමින් ඔහු මුස්ලිම් වරයෙකු බවට පත්විය. මුස්ලිම්වරයෙකු වූ සැණින් සිට ඔහුට දැනුණු සාමය හා සතුට නිසා සාද් ඉබ්නු මුආස්ට තමාව පාලනය කර ගත නොහැකි විය. ඔහු වහාම ඔහුගේ නිවසට ගොස් ඔහු ඉගෙන ගත් පරිදි කුස්ල් - වුළු කළේය. එවිට ඔහු තම සෙනඟට රැස්වන ලෙස කීවේය. ඔහු උසෙයිද් ඉබ්නු හුදයිර් ද රැගෙන ඔහුගේ සෙනඟ සිටි ස්ථානයට ගියේය. ඔහු අබ්දුල්ලාෂාගේ පුත්‍රයන්ට මෙසේ කීවේය, “අබ්දුල්ලාෂාගේ පුත්‍රයෝ! ඔබ මා හඳුනන්නේ කෙසේද?” ඔවුන් සියල්ලෝම එක හඬින්, “ඔබ අපගේ නායකයා ය, අපි ඔබට කීකරු වූවෙමු”යි කීහ. මෙම වචන වලින් පසු සාද් ඉබ්නු මුආස් පැවසුවේ, “එසේ නම් මම ඔබ සැමට දන්වමි. මම මුස්ලිම් වීම ගැන ආඩම්බරයි. මට අවශ්‍ය වන්නේ ඔබ අල්ලාහ් තආලා සහ ඔහුගේ දූතයා විශ්වාස කිරීමයි. ඔබ විශ්වාස නොකරන්නේ නම්, මම ඔබ කිසිවෙකු සමඟ කතා නොකරමි." යනුවෙනි.
සනත් අස්-සුරූර් (සතුටේ වසර)
අබ්දුල්ලාෂාගේ පුත්‍රයන් ඔවුන්ගේ නායකයා වූ සාද් ඉබ්නු මුආස් මුස්ලිම්වරයෙකු බවට පත්ව ඔවුන් ඉස්ලාම් ආගමට කැඳවා ඇති බව ඇසූ විට ඔවුන් සියල්ලෝම මුස්ලිම් වරුන් බවට පත්වූහ. එදින සවස් වන තුරුම මදීනා වේ අහස කලිමා අෂ්-ෂහාදා සහ තක්බීර් යන ශබ්දවලින් දෝංකාර දුන්නේය.2
අබ්දුල්ලාහ්ගේ සියලුම පුතුන් මුස්ලිම් බවට පත් වී ටික කලකට පසු, අවුස් සහ කස්‍රජ් ගෝත්‍ර ඇතුළු මදීනාහි සියලුම ජනයා ඉස්ලාම් ආගමට හැරුණි. සෑම නිවසක්ම ඉස්ලාමයේ ආලෝකයෙන් ආලෝකමත් විය. සාද් ඉබ්නු මුආස් සහ උසෙයිද් ඉබ්නු හුදයිර් ඔවුන්ගේ ගෝත්‍රවලට අයත් සියලුම පිළිම බිඳ දැමූහ. මෙම සිදුවීම පිළිබඳව අපගේ ආදරණීය නබිතුමාට (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) දැනුම් දුන් විට ඔහු ඉතා සතුටු විය. මක්කානු මුස්ලිම්වරු ද සතුටින් සිටියහ. මේ නිසා, එම වසර (ක්‍රි.ව. 621) සනත් අස්-සුරූර් (සතුටේ වසර) ලෙස නම් කරන ලදී.
අස්සලාතු වස්සලාමු අලෛක, රසූලුල්ලාහ්!
අස්සලාතු වස්සලාමු අලෛක, හබීබල්ලාහ්!
අස්සලාතු වස්සලාමු අලෛක, යා සෙය්‍යිද් අල් අව්වලිනා වල් ආකිරීන්.
දෙවන අකබා බයිඅත
බිඅ’සත් හි දොළොස්වන වර්ෂයේදී, මුස්ලිම්වරුන්ට මක්කා බහුදේවවාදීන්ගේ හිංසනය එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා වූ අතර එය දරාගත නොහැකි විය. මදීනාවේ දී, අස්අද් ඉබ්නු සුරාරා සහ මුස්අබ් ඉබ්නු උමයිර්ගේ උත්සාහය තුළින්, අව්ස් සහ කස්‍රජ් හි ජනතාව ඉස්ලාමය වැළඳගත් අතර එය වෙනුවෙන් අවශ්‍ය සෑම කැපකිරීමක්ම කිරීමට උත්සුක වූහ. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වූයේ අපගේ නබි රසූලුල්ලාහ්ව හැකි ඉක්මනින් කැඳවාගෙන මදීනාවට ගෞරව කිරීමයි. ඔහු වෙනුවෙන් තම දේපළ සහ ජීවිත කැප කරන බවට ඔවුහු පොරොන්දු වූහ. හජ් සමය එළඹිය. දුල්-හිජ්ජා මාසය තුළ මදීනාවේ සිට මුස්ලිම් පිරිමි 73 ක් සහ මුස්ලිම් කාන්තාවන් 2 ක් මුස්අබ් ඉබ්න් උමයිර් සමඟ මක්කාවට පැමිණියහ. හජ් උත්සවයෙන් පසු ඔවුන් සියලු දෙනාම අකබා හිදී නැවත අපගේ නබිතුමාව හමුවිය. අස්අද් ඉබ්නු සුරාරා ඇතුළු නියෝජිතයන් දොළොස් දෙනා අපගේ නබිතුමාගෙන් ඉල්ලා සිටියේ ඔහුගේ ගෝත්‍රය වෙනුවෙන් මදීනාවට සංක්‍රමණය වන ලෙසයි. අල්-කුර්ආන් අල්-කරීම් හි ආයත් අල්-කරීමා කිහිපයක් කියවීමෙන් පසු අපගේ නබිතුමා රසූලුල්ලාහ්ගෙන් නිශ්චිත පොරොන්දුවක් ඉල්ලා සිටියේය. ඔවුන් තමන්ව සහ තම දරුවන් ආරක්ෂා කරනවා සේම ඔහුව ආරක්ෂා කරන බවට ඔහු සහතික විය.
තවමත් ඉස්ලාම් ආගමට හැරුනේ නැති අපේ රසූලුල්ලාහ්ගේ මාමා වන හස්‍රත් අබ්බාස් ද එහි සිටියේය. ඔහු බය්අත් සිදුකරන ස්ථානයට පැමිණි මෙම කණ්ඩායම ඇමතුවේ මෙසේය:
“අපි මෙම පොරොන්දුව කඩ කළහොත්, අල්ලාහු තආලාට දුන් පොරොන්දු කඩ කරන අය සමඟ අපි එකතු වී නිරයට යන්නෙමු. රසූලුල්ලාහ්! අපි අපේ වචනයට අවංක වෙමු. අල්ලාහු තආලා අපට ජයග්‍රහණ ලබා දෙත්වා!"
අස්අද් ඉබ්නු සුරාරා (රළියල්ලාහු අන්හු)
"මදීනාවේ වැසියනි! මේ මගේ සහෝදරයාගේ පුත්‍රයාය. ඔහු සියලු මිනිසුන්ගෙන් මගේ ප්‍රියතමයාය. ඔබ ඔහුව තහවුරු කරන්නේ නම්, ඔහු අල්ලාහු තආලාගෙන් ගෙන ආ දේ විශ්වාස කරන්න. ඔබට ඔහුව රැගෙන යාමට අවශ්‍ය නම්, ඔබ මා තෘප්තිමත් කරන ස්ථිර පොරොන්දුවක් දිය යුතුය."
ඔබ දන්නා පරිදි මුහම්මද් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ අපගෙන් කෙනෙකි. ඔහුව විශ්වාස නොකරන අයගෙන් අපි ඔහුව ආරක්ෂා කළෙමු. එතුමාගේ අභිමානයෙන් හා ගෞරවයෙන් ඔහු අප අතර ආරක්ෂා වී ඇත. මේ සියල්ල එසේ තිබියදීත් ඔහු සියල්ලන්ගෙන්ම මුහුණ හරවා ඔබ සමඟ යාමට තීරණය කළේය. ඔබට පහර දීමට එකතු වූ විට සියලුම අරාබි ගෝත්‍රිකයන්ට විරුද්ධ වීමට ඔබට හමුදා ශක්තියක් තිබේ නම් මෙය කරන්න. අනාගත එකඟ නොවීම් වළක්වා ගැනීම සඳහා එය හොඳින් සාකච්ඡා කරන්න. ඔබේ පොරොන්දුව ඉටු කිරීම සඳහා ඔහුගේ සතුරන්ගෙන් ඔහුව ආරක්ෂා කළ හැකිද? මෙය නිවැරදිව කළ හැකි නම්, වඩා හොඳය. ඔබ මක්කාවෙන් පිටව ගිය පසු ඔහුව අත්හරින්නේ නම් දැන්ම ඔහුව අත්හරින්න. එවිට ඔහුට තම ගෞරවාන්විතව තම භූමියේ ආරක්ෂිතව ජීවත් විය හැකිය."
මදීනාවේ මුස්ලිම්වරු හස්‍රත් අබ්බාස්ගේ මෙම කතාවෙන් කලබලයට පත් වූහ. අපගේ රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් තම රටට ගෙන්වා ගතහොත්, ප්‍රහාරකයින්ගෙන් ඔහුව ආරක්ෂා කර ගැනීමට නොහැකි වනු ඇති බවත්, දුෂ්කර අවස්ථාවක දී ඔහුව අත්හරින බවත් ඔවුන් වක්‍ර වචනවලට මුහුණ දුන්හ. මදීනාවේ සිට පැමිණි සහාබාවරුන්ගෙන් කෙනෙකු වන හස්‍රත් අස්අද් ඉබ්නු සුරාරා අපගේ නබි දෙසට හැරී “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබ මට ඉඩ දෙන්නේ නම්, මම වචන කිහිපයක් කියන්න කැමතියි. මම ඒවා ඔබේ අභිමුඛයට ඉදිරිපත් කරමි.”යි කීවේය. අපගේ නායකයා ෆක්‍රුල්-කායිනාත් අවසර දුන් විට ඔහු, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෙනි, මාගේ දෙමාපියන් ඔබ වහන්සේට කැප වේවා! සෑම ඇමතුමකටම මාර්ගයක් ඇත, එය මෘදු හෝ දුෂ්කර විය. දැන් ඔබ අපට කතා කරන්නේ මිනිසුන්ට පිළිගැනීමට අපහසු දෙයකට ය. මක්නිසාද යත් මිනිසුන් බොහෝ කාලයක් වන්දනාමාන කළ පිළිම අතහැර ඉස්ලාමය වැළඳ ගැනීම ඉතා අපහසු බැවිනි. එසේ තිබියදීත්, අපි මුළු හදවතින්ම ඉස්ලාමය වැළඳ ගත්තෙමු. අපගේ බහුශ්‍රැත ඥාතීන් සමඟ සබඳතා කපා හරින ලෙසද ඔබ අපට නියෝග කළේය. අපිත් ඒක හදවතින්ම පිළිගත්තෙමු. ඔබ දන්න පරිදි, මෙය පිළිගැනීම ඉතා අපහසුය. ඔබේ මාමාවරුන් පවා සතුරන් බවට පත් වී ආරක්ෂා නොකරන උත්තරීතර පුද්ගලයෙකු වන ඔබව අපි වැළඳ ගනිමු. තවද මෙම ගෞරවනීය යුතුකම අප කෙරෙහි යුතුකමක් සහ අවශ්‍යතාවයක් ලෙස අපි සැලකුවෙමු. අපි හැමෝම අපේ පොරොන්දුවලට එකඟයි. අපි දිවෙන් කියන දේ හදවතින් තහවුරු කරමු. අපි අපේම දරුවන් ආරක්ෂා කරනවා සේම, ඔබ වහන්සේගේ භාග්‍යවත් දේහය අවසන් හුස්ම පොද දක්වා ආරක්ෂා කිරීමට අපි දිවුරුම් දෙමු. අපි අපේ මේ පොරොන්දුව කඩ කළොත්, අල්ලාහ්ට දුන් පොරොන්දු කඩ කර අපායට යන මිනිසුන් සමඟ අපි එකතු වෙමු. රසූලුල්ලාහ්! අපි අපේ වචනයට අවංක වෙමු. අල්ලාහු තආලා අපට ජය ලබා දෙත්වා!” යැයි කීවේය. ඉන්පසු ඔහු තවදුරටත්, “අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි! ඔබට අවශ්‍ය ඕනෑම ඇපකරයක් අපෙන් ඉල්ලා සිටිය හැක. එසේම ඕනෑම කොන්දේසියක් පැනවිය හැකියි." යනුවෙන්ද කීවේය.
අපේ නබිතුමා ඉස්ලාමය දිරිමත් කළ අතර අල්-කුර්ආන් අල්-කරීම්ගෙන් කොටසක් පාරායනය කළේය. ඉන්පසුව, ඔහු මෙසේ කීවේය: "මාගේ රබ් වෙනුවෙන් මාගේ කොන්දේසිය වන්නේ ඔබ අල්ලාහ්ට නමස්කාර කරන ලෙසත්, ඔහුට කිසිදු හවුල්කරුවෙකු නොපවරන ලෙසත්‍ය. මට සහ මාගේ අස්හාබ් වෙනුවෙන් මාගේ කොන්දේසිය වන්නේ ඔබ අපට නවාතැන් දීම, මට සහ මගේ අස්හාබ්ට උපකාර කිරීම සහ ඔබ ආරක්ෂා කරන දෙයින් අපව ආරක්ෂා කිරීමයි."
ෆරා ඉබ්නු ම'රුර් මෙසේ පැවසීය: "අහෝ රසූල්ලාහ්! සැබෑ ආගම සහ ග්‍රන්ථය සමඟ නබිවරයෙකු ලෙස ඔබව එවා ඇති අල්ලාහු තාලා මත මම දිවුරමි, අපි අපගේ දරුවන් ආරක්ෂා කරන ආකාරයටම අපි ඔබව ආරක්ෂා කරන්නෙමු! අපිත් එක්ක බයිඅතය කරන්න."
මදීනාහි මුස්ලීම්වරුන්ගෙන් කෙනෙකු වන අබ්බාස් ඉබ්නු උබාදා, අපගේ නබිතුමාණන් සමඟ ඇති කරගත් ගිවිසුම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා, ඔහුගේ මිතුරන් අමතා, "කස්‍රජ් හි ජනතාවනි! මුහම්මද් අලෛහිස් සලාම් පිළිගත්තේ මන්දැයි ඔබ දන්නවාද?"යි ඇසුවේය. ඔවුන් "ඔව්" කීවේය. එබැවින් ඔහු මෙසේ කීවේය: "සාමය හා යුද්ධය යන අවස්ථා දෙකේදීම ඔබ ඔහුව පිළිගෙන අනුගමනය කරන්න. ඔබගේ දේපළවලට හානි සිදු වූ විට සහ ඔබේ ඥාතීන් මරා දැමූ විට, ඔබ අපගේ නබිතුමා අතහැර අසරණව ඔහුව අතහැර දැමීමට යන්නේ නම්, දැන්ම එය කරන්න. ඔබ එසේ කළහොත්, ඔබ මේ මෙලොව දී ද පරලොව දී ද විනාශ වනු ඇත! ඔබේ දේපළ විනාශ වුවද, ඔබේ සමීප ඥාතීන් මරා දැමුවද, ඔහු කැඳවන දෙයින් ඔබ ඔහුට පක්ෂපාතී වනු ඇතැයි ඔබ සිතන්නේ නම්, ඔබේ පොරොන්දුව ඉටු කරන්න. වල්ලාහි, මෙය ඔබගේ ලෝකයට සහ ආකිරාවට යහපතකි." ඔහුගේ මිතුරන් පිළිතුරු දෙමින්, "අපගේ දේපළ අහිමි වුවද, අපගේ ඥාතීන් මරා දැමුවද, අපි අපගේ නබිතුමා අත්නොහරිමු. අපි කවදාවත් ඔහුව දාලා යන්නේ නැහැ. අපි මැරෙනවා, නමුත් අපි අත්හරින්නේ නැහැ!"
ඉන් පසු ඔහු අපගේ ආදරණීය නබිතුමාණන් දෙසට හැරී "අහෝ රසූල්ලාහ්! අපි මේ පොරොන්දුව ඉටු කළොත් අපට ලැබෙන්නේ මොනවාද?"යි ඇසුවේය. අපගේ ආදරණීය නබි තුමාණන් "අල්ලාහ්ගේ තෘප්තිය ද ජන්නාහි සතුට ද ඔබට ලැබෙනු ඇත" යනුවෙන් පැවසූහ.
ඔවුන් සෑම කෙනෙක්ම තම ජනතාව නියෝජනය කරන බවට පොරොන්දු විය. පළමුව, හස්‍ර්ත් අස්අද් ඉබ්නු සුරාරා මුසාබහා (මුස්ලිම්වරුන්ගේ ශෛලියෙන් අත්වැල් බැඳගනිමින්) "මම අල්ලාහ් ට සහ ඔහුගේ දූතයාට දුන් පොරොන්දුව ඉටු කිරීමට ත්, මගේ ජීවිතය සහ මගේ ධනයෙන් ඔහුට උපකාර කිරීමටත් මම බයිඅත් කරමි" යනුවෙන් පැවසීය. ඔහුගෙන් පසු, ඔවුන් සෑම කෙනෙකුම මේ ආකාරයෙන් තම බයිඅතය සම්පූර්ණ කර ඔවුන්ගේ ප්‍රීතිය හා යටත්වීම ප්‍රකාශ කරමින්, "අපි අල්ලාහ්ගේ සහ ඔහුගේ දූතයාගේ ආරාධනය පිළිගෙන ඇත්තෙමු; අපි එය අසා නමස්කාර කළෙමු." යනුවෙන් පැවසූහ. මෙසේ කිසිදු පැකිලීමකින් තොරව ඔවුහු රසූලුල්ලාහ් වෙනුවෙන් තම ජීවිත හා දේපළ පරිත්‍යාග කළහ. කාන්තාවන් සමඟ (මුසාබහා නොමැතිව) බයිඅතය වාචිකව පමණක් සිදු කරන ලදී. "අල්ලාහ්ට කිසිවක් සමාන නොකරන බවටද, සොරකම් නොකරන බවටද, කාමමිථ්‍යාචාරය නොකරන බවටද, අපහාස නොකරන බවටද, දරුවන් ඝාතනය නොකරන බවටද, බොරු නොකියන බවටද, යහපත් ක්‍රියාවන්හි නියැලෙන බවටද" ඔහු ඔවුන් සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගත්තේය.
මදීනාවේ ජනතාව අපගේ නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන්ට බයිඅතය කරමින් සිටියදී අකබා කන්දෙන් හඬක් නැඟුණේ ය. "මීනා වැසියෙනි! නබි තුමාණන් ද මදීනාවේ මුස්ලිම්වරු ද ඔබ සමඟ සටන් කිරීමට එකඟ වූහ." මෙම හඬ සම්බන්ධයෙන් අපගේ නබි තුමාණන් "මේ අකබාගේ ෂයිතාන් ය" යි පැවසූ අතර පසුව එම හඬෙහි හිමිකරුට "අල්ලාහු තආලාගේ සතුරා! මමත් ඔයාව දිනනවා!" යැයි කීවේය. ඉන්පසු ඔහු බයිඅතය ඉටු කරන මදීනා වැසියන්ට "ඔබ නැවතී සිටින ස්ථානයට වහාම ආපසු යන්න" යැයි පැවසුවේය. අබ්බාස් ඉබ්නු උබාදා "අහෝ රසූල්ලාහ්! ඔබ කැමති නම්, අපි හෙට උදේ මීනාවල ඉන්න අවිශ්වාසිකයන්ට විරුද්ධව එක්‍රැස් වී ගිහින් ඔවුන්ව මරා දමන බව මම පොරොන්දු වෙනවා." යැයි කීවේය. අපේ නායකයා සතුටු වුණේය. එහෙත් ඔහු කියා සිටියේ "අපට එසේ කටයුතු කිරීමට අණ කර නැත. දැනට ඔයාලගෙ තැන්වලට යන්න." යනුවෙනි. අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අබ්බාස් තුමා විසින් වාර්තා වන ඉමාම් අන්-නසායී ගේ විස්තරයට අනුව සඳහන් වන්නේ අකබා බයිඅත්හි සිටි අන්සාර්වරුන් රසූලුල්ලාහ් වෙත ගොස් මුහාජිර්වරුන් බවට පත් වූ බවයි.3
ඉඳිකටු කොළ ගස මුරණ්ඩු බැවින් පරෙවියාගේ ඉල්ලීමට
ඇහුම්කන් නොදී දණින් වැටී ජලය ඉල්ලයි.
රෝස මලට කපටි ලෙස අවශ්‍ය වන්නේ රූ කොවුලාගේ රුධිරය පානය කිරීමටය.
රෝස මලගේ නහරයට ඇතුළු වී රූ කොවුලා ද, ජලය ද බේරා ගත යුතුය.
අහමඩ් අල්-මුහ්තාර්ගේ මඟ පෙන්වීම අනුගමනය කිරීමෙන්
එය ජලයේ පිරිසිදු නිර්මාණය ලොවට පෙන්වීය.
මිනිසුන්ගේ නායකයාට, තෝරාගත් මුතු සාගරයට,
නපුරේ ගින්නට, ඔහුගේ ආශ්චර්‍යයන් ඔහු මත ජලය වත් කළේය.
නබිත්වයේ රෝස උද්‍යානයේ සුන්දරත්වය පණ ගැන්වීම සඳහා
ඔහු ආශ්චර්‍යමත් ලෙස තද පාෂාණවලින් ජලය ලබා ගත්තේය.
ඔහුගේ ප්‍රාතිහාර්‍යයන් මෙලොව ඇති විශාල මුහුදක් වැනිය,
එයින් ගිනි නමස්කාරකයන්ගේ නිවසට ජලය පැමිණියේය.
ඒ දුක්බර දවසේ අන්සාර්වරුන්ට ඇඟිලිවලින් වතුර දුන්නේ කෙසේදැයි ඇසූ විට
ඕනෑම අයෙක් පුදුමයට පත් වී ඔවුන්ගේ ඇඟිල්ල සපා කෑමට නියමිතය.