මක්කම විජයග්‍රහණය

මස්ජිද් අල්-හරාම් හි රැකවරණය පතන කවරෙකු වුවද

මාගේ රබ්! අපි ඔවුන්ගේ නිජබිම් වෙත හදිසියේම ළඟා වන තුරු, කුරෛෂ්වරුන්ගේ ඔත්තුකරුවන් සහ පණිවිඩකරුවන් රඳවා, ඔවුන් අන්ධයින් සහ බිහිරන් බවට පත් කරනු මැනව.
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අබූ සුෆ්‍යාන් මදීනාවෙන් පිටත්ව ගිය විට, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ මක්කම ජය ගැනීමට තීරණය කළහ. මක්නිසාද යත් කුරයිෂ්වරුන් තම පොරොන්දුව ඉටු නොකළ අතර, ඔවුන් ගිවිසුම කඩ කර තිබූ බැවිනි. එතුමාණෝ මෙය රහසක් ලෙස තබා ගත්හ; බහුදේවවාදීන්ට සූදානම් වීමට අවස්ථාවක් නොදී සහ හරාම් අෂ්-ෂරීෆ් හි ලේ වැගිරීමකින් තොරව මක්කම අල්ලා ගැනීමට එතුමාණන්ට අවශ්‍ය විය. මෙය යුද පූර්වාරක්ෂාවක් විය. මක්නිසාද යත් මක්කම ජයගත් විට, කොපමණ පිරිසක් මුස්ලිම්වරුන් බවට පත්වීමේ ගෞරවය ලබනු ඇත්දැයි කවුද දන්නේ.

එතුමාණෝ හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමාට සහ එතුමාගේ අස්හාබ්වරුන්ගෙන් සමහර ප්‍රධානීන්ට මේ පිළිබඳව දැනුම් දුන්හ. එතුමාණෝ තම අස්හාබ්වරුන්ට යුධ ගමනක් සඳහා සූදානම් වන ලෙස අණ කළ නමුත්, ඔවුන් කොහේ යනු ඇත්දැයි නොකීහ. අස්හාබ් අල්-කිරාම් වරු ජිහාද් සඳහා සූදානම් වීමට පටන් ගත්හ. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණෝ අසල්වැසි මුස්ලිම් ගෝත්‍ර වන; අස්ලම්, අෂ්ජා, ජුහයිනා, හුසෙයින්, ඝිෆාර්, මුසයිනා, සුලෙයිම්, දම්‍රා සහ කුසාආ පුත්‍රයන්ට ද පණිවිඩ යැවූහ. එම පණිවිඩයේ මෙසේ සඳහන් විය, “අල්ලාහු තආලා සහ ආහිරත් (පරලොව) විශ්වාස කරන අය, රමසාන් අෂ්-ෂරීෆ් මස ආරම්භයේදී මදීනාවේ සිටිය යුතුය.” යුද්ධයට එක්වන ලෙස ඔවුන්ට ආරාධනා කරන ලදී.

පූර්වාරක්ෂාවක් ලෙස, අපගේ ශාස්තෘ හබීබුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මක්කමට යන මාර්ග අවහිර කර සන්නිවේදන සම්බන්ධතා බිඳ දැමීම සඳහා හස්‍රත් උමර් තුමාට පැවරූහ. හස්‍රත් උමර් තුමා වහාම කඳුකර මාර්ග, දුර්ග මාර්ග සහ අනෙකුත් මාර්ගවල මුරකරුවන් යොදවා, “මක්කමට යාමට කැමති සෑම කෙනෙකුම ඔබ ආපසු හරවා යැවිය යුතුය!” යැයි ඔවුන්ට අණ කළේය.

අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ මෙම කාර්‍යය රහසිගතව සිදු කිරීමට ප්‍රාර්ථනා කරමින් සිටියහ, “අහෝ මගේ රබ් (ස්වාමීනි)! අපි හදිසියේම ඔවුන්ගේ මව්බිම් කරා ළඟා වන තුරු, කුරයිෂ්වරුන්ගේ ඔත්තුකරුවන් සහ පණිවිඩකරුවන් අල්ලා තබා ගන්න, ඔවුන් අන්ධ සහ බිහිරි කරන්න. ඔවුන් අපව හදිසියේම දකීවා සහ අසාවා.”

අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණෝ, උතුරේ බහුදේවවාදීන්ට හෝ බයිසැන්තියානුවන්ට පහර දීමට යන බවට හැඟීමක් ඇති කිරීම සඳහා, හස්‍රත් අබූ කතාදා තුමා සමඟ හමුදා ඒකකයක් උතුරට, ඉසාම් නිම්නය දෙසට යැවූහ.

මේ අතර, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ, මුඅ’ජිසාවක් (ප්‍රාතිහාර්‍යයක්) ලෙස, මදීනාවේ සූදානම පිළිබඳව මක්කමේ බහුදේවවාදීන්ට දැනුම් දීම සඳහා ලිපියක් යවා ඇති බව වාර්තා කළහ. එතුමාණෝ හසිරත් අලී තුමා යවා එය අල්ලා ගත්හ.

රමළාන් මස දෙවන දිනය වන විට, අසල්වැසි ගෝත්‍රවලින් උදව් පැමිණ තිබූ අතර, ඔවුහු අබූ ඉනාබා ළිඳ වටා වූ කඳවුරු භූමියේ රැස්ව සිටියහ. අස්හාබ් අල්-කිරාම් වරුන්ගේ සංඛ්‍යාව දොළොස් දහස දක්වා ළඟා වී තිබුණි. ඔවුන්ගෙන් හාරදහසක් අන්සාර්වරුන් වූ අතර, හත්සියයක් මුහාජිර්වරුන් වූ අතර, ඉතිරිය අවට මුස්ලිම් ගෝත්‍රවලින් පැමිණි අය වූහ.3

අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ හස්‍රත් අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු උම්ම් මක්තුම් තුමාව මදීනාවේ එතුමාගේ නියෝජ්‍යයා ලෙස තබා ගියහ.4 එතුමාණෝ හස්‍රත් සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම් තුමාව දෙසියයක අසරුවන්ගෙන් යුත් ඒකකයක පෙරටු බලඇණියේ ඔත්තුකරුවෙකු ලෙස ඉදිරියට යැවූහ.

හිජ්‍රි අටවන වසරේ, රමසාන් අෂ්-ෂරීෆ් මස දහවන සඳුදා දින, ලෝකයන්ගේ අධිපතිතුමාණෝ, අල්ලාහු තආලාගේ සහ එතුමාගේ රසූල්වරයාණන්ගේ ප්‍රේමයෙන් හදවත් පිරී ගිය, දොළොස් දහසකගෙන් යුත් එතුමාගේ මහා හමුදාවේ ප්‍රධානියා ලෙස, අල්ලාහු තආලාගේ නාමයෙන් මදීනාවෙන් පිටත් වූහ. ඔවුහු මක්කම බලා යමින් සිටියහ, එනම් මීට වසර අටකට පෙර වධ හිංසාවලින් සහ පීඩාවලින් ඔවුන් නෙරපා හරින ලද ඔවුන්ගේ මව්බිමයි. ඔවුහු අලංකාර කඅ’බාව පිළිමවලින් පවිත්‍ර කිරීමට යමින් සිටියහ. තම මුරණ්ඩුකම අත්හැරීමට අකමැති වූ බහුදේවවාදීන්ට සත්‍යයේ, යුක්තියේ සහ කරුණාවේ මාර්ගය පෙන්වීමට ඔවුහු යමින් සිටියහ... ඔවුහු අල්ලාහු තආලාගේ දහම ව්‍යාප්ත කිරීමටත්, එහි සිටින අයට ජහන්නම් (නිරයේ) සදාකාලික වධ හිංසාවෙන් ගැලවීමට උපකාර කිරීමටත් යමින් සිටියහ.
අහෝ මගේ රබ් (ස්වාමීනි)! මෙය කෙතරම් මහත් දයාවක්ද!

ඉස්ලාමීය හමුදාව දුල්-හුලයිෆා වෙත පැමිණි විට, ඔවුන්ට අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන්ගේ මාමා වන හස්‍රත් අබ්බාස් තුමාව හමු විය. එතුමා තම පවුල සමඟ මක්කමෙන් හිජ්‍රත් (සංක්‍රමණය) කරමින් සිටියේය. අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ තම මාමා පැමිණීම ගැන ඉතා සතුටු වූ අතර, “අහෝ අබ්බාස්! මා නබිවරුන්ගේ අවසානයා වන්නා සේම, ඔබ මුහාජිර්වරුන්ගේ අවසානයා වේ.” යැයි පවසා එතුමාව සතුටු කළහ. එතුමාණෝ හස්‍රත් අබ්බාස් තුමාගේ බඩු බාහිරාදිය මදීනාවට යැවූහ. හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන් සමඟ නැවතී මක්කම විජයග්‍රහණයට එක් විය.5

"යමෙක් අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ නිවසට ඇතුළු වී එහි රැකවරණය පතන්නේ ද, ඔහු ඝාතනය කරනු ලැබීමෙන් ආරක්ෂා වී සුරක්ෂිත වනු ඇත... යමෙක් මස්ජිදුල් හරාමයට ඇතුළු වී එහි රැකවරණය පතන්නේ ද, ඔහු සුරක්ෂිත වනු ඇත! යමෙක් තම දොර වසාගෙන තම නිවසේ රැඳී සිටින්නේ ද, ඔහු ද සුරක්ෂිත වනු ඇත."
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

ඔවුන් මක්කම අසල පිහිටි කුදයිද් වෙත පැමිණි විට, අපගේ ශාස්තෘ රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ එතුමාගේ මහිමාන්විත අස්හාබ්වරුන්ට යුධ සැකැස්ම ගන්නා ලෙස අණ කළහ. එතුමාණෝ සෑම ගෝත්‍රයකටම වෙන වෙනම කොඩි ලබා දුන්හ. එතුමාණෝ ඒවා එක් එක් ගෝත්‍රයේ ධජ දරන්නන්ට භාර දුන්හ. මුහාජිර්වරුන්ගේ ධජ හස්‍රත් අලී, සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම් සහ සඅද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් යන අය විසින් දරන ලදී. අන්සාර්වරුන්ට ධජ දරන්නන් දොළොස් දෙනෙක් සිටියහ, අෂ්ජාවරුන්ට සහ සුලෙයිම්වරුන්ට එක් ධජ දරන්නෙකු බැගින් සිටියහ, මුසයිනාවරුන්ට තිදෙනෙක්, අස්ලම්වරුන්ට දෙදෙනෙක්, කුසාආ පුත්‍රයන්ට තිදෙනෙක් සහ ජුහයිනාවරුන්ට ධජ දරන්නන් හතර දෙනෙක් සිටියහ.6

ඔවුන් මදීනාවෙන් පිටත්වී දින දහයක් ගත වී තිබුණි. සවස් වන විට, ඔවුහු මක්කමට ඉතා ආසන්නයට පැමිණ සිටි අතර, රාත්‍රී සලාතය වන විට, ඔවුහු මර්‍රුස්සහ්‍රාන් වෙත ළඟා වූහ. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණෝ එතුමාගේ අස්හාබ්වරුන්ට මෙහි නතර වන ලෙස අණ කළහ. එතුමාණෝ සෑම මුජාහිද්වරයෙකුම ගින්නක් දල්වන බවට සහතික වන ලෙස හස්‍රත් උමර් තුමාට ද නියෝග කළහ.7 දහ දහසකට අධික ගිනි මැල හදිසියේ දැල්වූ විට, මක්කම ආලෝකයෙන් නැහැවී ගියේය. කිසිවක් ගැන නොදැන සිටි මක්කමේ බහුදේවවාදීහු විස්මයට පත් වූහ. සිදුවන්නේ කුමක්දැයි සොයා බැලීමේ වගකීම ඔවුහු අබූ සුෆ්‍යාන්ට පැවරූහ. ඔහු කිහිප දෙනෙකු සමඟ රහසිගතව ඉස්ලාමීය හමුදාව වෙත ළඟා විය. මේ අතර, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ එතුමාගේ අස්හාබ්වරුන්ගෙන් සමහරෙකුට, “අබූ සුෆ්‍යාන් ගැන විමසිල්ලෙන් සිටින්න. ඔබට ඔහුව නිසැකවම හමුවනු ඇත!” යැයි පැවසූහ.

කුරයිෂ්වරු ඉදිරියට යත්ම, ඔවුන්ගේ විස්මය වැඩි වූ අතර, ඔවුහු භීතියට පත් වූහ. මක්කම වටා කොපමණ සොල්දාදුවන් රැස්වී සිටීද, ඔවුන් කොපමණ ගිනි මැල දල්වා ඇත්ද... මේ ගැන කතා කරමින්, ඔවුහු එරක් නම් ස්ථානයට පැමිණියහ. ඒ මොහොතේ, අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණෝ,

අබූ සුෆ්‍යාන් මේ වන විට එරක් හි සිටී.” යැයි පැවසූහ.

හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා වහාම එරක් ස්ථානය දෙසට ගමන් කළේය. ඔහු තමාටම මෙසේ කියා ගත්තේය, “ඉස්ලාමීය හමුදාව ඔවුන් දෙසට එන බව දැනුම් දීමට මක්කමට යැවීමට මම එහි සිටින කෙනෙකු සොයා ගත යුතුය. එවිට යුද්ධය ආරම්භ වීමට පෙර මක්කම වැසියන්ට රසූලුල්ලාහ් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාණන් වෙත පැමිණ ආරක්ෂාව ඉල්ලා සිටිය හැකිය.” ඔහු මෙය කිරීමට කෙනෙකු සොයමින් සිටියදී, අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ කටහඬින් ඔහුව හඳුනාගෙන, “අහෝ අබා හන්සලා!” යැයි ඇමතීය. අබූ සුෆ්‍යාන් ද ඔහුව හඳුනාගෙන, “අහෝ අබුල්-ෆද්ල්! ඒ ඔබද! මගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා!” යැයි පැවසීය. ඉන්පසු ඔවුහු එක්ව ඉස්ලාමීය කඳවුර බලා පිටත් වූහ.

මඟදී, අබූ සුෆ්‍යාන් හස්‍රත් අබ්බාස් තුමාගෙන්, “කුමක්ද පුවත?” යැයි ඇසීය. එතුමා පිළිතුරු දුන්නේය, “අහෝ අබූ සුෆ්‍යාන්! ඔබට ලැජ්ජයි! රසූල් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාණෝ ඔබට විරුද්ධ විය නොහැකි හමුදාවක් සමඟ ඔබ වෙත පැමිණෙමින් සිටී. කුරයිෂ්වරුන්ගේ තත්ත්වය දරුණු වනු ඇතැයි මම දිවුරමි. ඔවුන්ට විපතක් වේවා!” අබූ සුෆ්‍යාන් සහ ඔහුගේ සගයන් මහත් බලාපොරොත්තුවෙන් මුජාහිද්වරුන් පසුකර ගොස් අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන් ඉදිරියට පැමිණියහ. විශ්වයේ සුල්තාන්වරයාණෝ ඔවුන්ව කාරුණිකව පිළිගත්හ. එතුමාණෝ මක්කම වැසියන් පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගත්හ. රාත්‍රිය වන තුරු කතා කිරීමෙන් පසු, එතුමාණෝ ඔවුන්ට ඉස්ලාමය වෙත ආරාධනා කළහ. හාකිම් ඉබ්නු හිසාම් සහ බුදෙයිල් වහාම කලිමා අෂ්-ෂහාදා පවසා මුස්ලිම්වරුන් බවට පත් වූහ (රළියල්ලාහු අන්හුමා). නමුත් අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ පැකිලීම දිගටම පැවතුනි.

උදෑසන, දයාවේ සාගරය වූ අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ, “අහෝ අබූ සුෆ්‍යාන්! ඔබට ලැජ්ජයි! අල්ලාහු තආලා හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බව දැන ගැනීමට කාලය පැමිණ නැද්ද?” යැයි ඇසූහ. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, “මගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා! මෘදුකම, ගෞරවය සහ ඥාතීන්ගේ අයිතිවාසිකම් රැකීම සම්බන්ධයෙන් ඔබට වඩා උසස් කෙනෙකු නැත. අපි ඔබට සිදු කළ සියලු දුක් වේදනාවලින් පසුවත්, ඔබ තවමත් අපව යහමඟට ආරාධනා කරයි. ඔබට කෙතරම් සුන්දර ත්‍යාගශීලී බවක් තිබේද? අල්ලාහ් හැර වෙනත් දෙවියෙකු නොමැති බව මම විශ්වාස කරමි... සිටියේ නම්, ඔහු මට උදව් කරනු ඇත. ඔබ අල්ලාහ්ගේ රසූල්වරයාය.” මෙසේ ඔහු අස්හාබ් අල්-කිරාම් වරුන් හා එක්වීමේ ගෞරවය ලැබීය (රළියල්ලාහු අන්හු).8

හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා, “අහෝ රසූලුල්ලාහ්! මක්කම වැසියන් විසින් ඔහුට ගරු කරනු ලබන යමක් ඔබ අබූ සුෆ්‍යාන්ට ලබා දෙනවාද?” යැයි ඇසීය. අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණෝ මෙය පිළිගෙන, “කවරෙකු අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ නිවසට ඇතුළු වී එහි රැකවරණය පතන්නේද, ඔහු ආරක්ෂා කරනු ලබන අතර මරා දැමීමෙන් ආරක්ෂිත වනු ඇත.” යැයි පැවසූහ. හස්‍රත් අබූ සුෆ්‍යාන්, “අහෝ රසූලුල්ලාහ්! ඔබ එය වැඩි කරනවාද?” යැයි ඉල්ලා සිටි විට, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ, “කවරෙකු මස්ජිද් අල්-හරාම් වෙත ඇතුළු වී එහි රැකවරණය පතන්නේද, ඔහු ආරක්ෂිත වනු ඇත!කවරෙකු තම දොර වසා තම නිවසේ රැඳී සිටින්නේද, ඔහු ආරක්ෂිත වනු ඇත.”

අපගේ ශාස්තෘ රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ හස්‍රත් අබ්බාස් තුමාට, “නිම්නය පටු වන සහ අශ්වයන්ට ගමන් කිරීමට තදබද විය යුතු කඳුකර මාර්ගයට ඔහුව රැගෙන යන්න, එවිට ඔහු මුස්ලිම්වරුන්ගේ, අල්ලාහු තආලාගේ හමුදාවේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය දකිනු ඇත,” යැයි පැවසූහ. එසේ කළේ අබූ සුෆ්‍යාන් ඉස්ලාමීය හමුදාවේ ශ්‍රී විභූතිය සහ සංඛ්‍යාව දැක, මක්කමේ බහුදේවවාදීන්ට මේ පිළිබඳව පවසනු පිණිසය.

අබූ සුෆ්‍යාන් එය දැකිය යුතුව තිබුණේ, ඔහු දුටු දර්ශනය ගැන බහුදේවවාදීන්ට පැවසීමටත්, කිසිවෙකු විරුද්ධ නොවන බවටත් සහතික වීමටය. මෙසේ හරාම් අෂ්-ෂරීෆ් හි ලේ වැගිරීමක් සිදු නොවනු ඇත.

හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා අබූ සුෆ්‍යාන් සමඟ දුර්ගය වෙත යමින් සිටියදී, මුජාහිද්වරු යුධ සැකැස්ම සකස් කළහ. තම ධජ දිග හරිමින්, සෑම ගෝත්‍රයක්ම දුර්ගය හරහා ගමන් කිරීමට පටන් ගත්හ. ඔවුන් සියල්ලෝම සන්නද්ධව හා සන්නාහ ලා සිටියහ. සෑම කණ්ඩායමක්ම ගමන් කරන විට තක්බීර් පවසමින් සිටියහ. හස්‍රත් අබූ සුෆ්‍යාන්, “මේ කවුද?” යැයි අසනු ඇත. හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා, “මේ සුලෙයිම් පුත්‍රයෝය! ඔවුන්ගේ අණ දෙන නිලධාරියා කාලිද් ඉබ්නු වලීද්‍ය... මේ ඝිෆාර් පුත්‍රයෝය...” යැයි පිළිතුරු දෙනු ඇත.

මේ කාබ් පුත්‍රයෝය!” “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” යන හඬ අහසත් පොළොවත් පුරා පැතිර ගිය අතර, මුජාහිද්වරුන්ගේ සමූහය සහ ඔවුන්ගේ ආයුධවල දිස්නය ඇස් නිලංකාර කරවමින් තිබුණි. හස්‍රත් අබූ සුෆ්‍යාන් වඩාත්ම උනන්දු වූයේ අපගේ ශාස්තෘ ෆක්‍ර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් කෙරෙහිය. එතුමාණන් වටා සිටි සොල්දාදුවන්ගේ ගමන ගැන ඔහු ඉතා කුතුහලයෙන් සිටි අතර, ඔවුන් අනෙක් අයට වඩා වෙනස් වනු ඇතැයි ඔහු අනුමාන කළේය. මේ හේතුව නිසා, “මේ රසූලුල්ලාහ්ගේ හමුදා කණ්ඩායමද?” යැයි ඇසීමෙන් වැළකී සිටීමට ඔහුට නොහැකි විය.
අවසානයේදී, නබිවරුන්ගේ සුල්තාන්වරයාණන්, ලෝකයන්ගේ අධිපතිතුමාණෝ, සූර්‍යයා මෙන් දීප්තිමත්ව බබළමින්, එතුමාගේ කුස්වා නම් ඔටුවා පිට නැගී දර්ශනය වූහ. එතුමාණන් වටා මුහාජිර්වරු සහ අන්සාර්වරු සිටියහ. ඔවුහු පැමිණෙමින් සිටියහ, ඔවුන් සෑම කෙනෙකුම හිසේ සිට දෙපතුල දක්වා දාවුදීය සන්නාහයෙන් සැරසී, ඉන්දියානු කඩුවලින් සන්නද්ධව, අශ්වයන් සහ ඔටුවන් පිට නැගී සිටියහ.

හස්‍රත් අබූ සුෆ්‍යාන් ඔවුන් දුටු විට, කුතුහලයෙන්, “අහෝ අබ්බාස්, මේ කවුද?” යැයි ඇසීය. ඔහු පිළිතුරු දුන්නේය, “මැද සිටින්නේ රසූල් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාණෝය. එතුමාණන් වටා සිටින්නේ ෂහීද් (ප්‍රාණත්‍යාගී) වීමට දැඩි ආශාවෙන් දැවෙන අන්සාර්වරු සහ මුහාජිර්වරුය!”

අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) ඔවුන් පසුකර යමින් සිටියදී, එතුමාණෝ හස්‍රත් අබූ සුෆ්‍යාන්ට මෙසේ පැවසූහ, “අද අල්ලාහු තආලා කඅ’බාවේ මහිමය වැඩි කරන දිනයකි. අද බයිතුල්ලාහ් (අල්ලාහ්ගේ නිවස) ආවරණය කරනු ලබන දිනයයි! අද දයාවේ දිනයයි... අද අල්ලාහු තආලා කුරයිෂ්වරුන්ව (ඉස්ලාමය සමඟ) මහිමයට පත් කරන දිනයයි...”

හස්‍රත් අබූ සුෆ්‍යාන් දැක තිබූ සහ අසා තිබූ දේ ඔහුට ප්‍රමාණවත් විය. ඔහු පැවසුවේය, “මම රෝම සහ ඉරාන අධිරාජ්‍යයන්ගේ පාලන සමයන් දැක ඇත්තෙමි. නමුත් මම මෙතරම් ශ්‍රේෂ්ඨ දෙයක් කිසි දිනෙක දැක නැත. අද වන තුරු, මම මෙවැනි හමුදාවක් හෝ ප්‍රජාවක් දැක නැත. එවැනි හමුදාවකට කිසිවෙකුට විරුද්ධ විය නොහැක. කිසිවෙකුට ඔවුන්ව පරාජය කළ නොහැක,” යැයි පවසා මක්කම බලා පිටත් විය…

අබූ සුෆ්‍යාන් මක්කමට පැමිණ, ඔහු එනතුරු නොඉවසිල්ලෙන් බලා සිටි බහුදේවවාදීන්ට තමා මුස්ලිම්වරයෙකු වූ බව ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු, මෙසේ පැවසීය, “අහෝ කුරයිෂ් ජනතාවනි! මුහම්මද් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාණෝ ඔබට විරුද්ධ විය නොහැකි විශාල හමුදාවක් සමඟ ඔබ අසලටම පැමිණ ඇත. නිරර්ථක ලෙස ඔබම රවටා නොගන්න. ඔබ ගැලවීම ලබන පිණිස මුස්ලිම්වරුන් වන්න. ඔබ නොදුටු දේ මම දුටුවෙමි. මම අසංඛ්‍යාත රණශූරයන්, අශ්වයන් සහ ආයුධ දුටුවෙමි. කිසිවෙකුට ඔවුන්ව නැවැත්විය නොහැක. කවරෙකු අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ නිවසට ඇතුළු වන්නේද, ඔහුට ආරක්ෂාව ලබා දී ඇති අතර මරා දැමීමෙන් ආරක්ෂිතය. කවරෙකු බයිතුල්ලාහ් හි රැකවරණය පතන්නේද, ඔහුගේ ආරක්ෂාව සහතික කර ඇත. කවරෙකු තම නිවසට ඇතුළු වී තම දොර වසා ගන්නේද, ඔහුගේ ආරක්ෂාවද සහතික කර ඇත.”9

මෙය ඇසූ දරුණු බහුදේවවාදීන්ගෙන් සමහරෙක් හස්‍රත් අබූ සුෆ්‍යාන්ට විරුද්ධ වී අපහාස කළහ. ඔවුහු ඉස්ලාමීය හමුදාවට මුහුණ දීම සඳහා කඩිමුඩියේ සූදානම් වීමට පවා පටන් ගත්හ. නමුත් ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉතා ස්වල්ප විය. අනෙක් අය ඔවුන්ට සවන් නොදී තම නිවෙස් කරා දිව ගියහ. ඔවුන්ගෙන් සමහරෙක් මස්ජිද් අල්-හරාම් හි රැකවරණය පැතූහ.

සර්වාර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ සහ මහිමාන්විත සහාබිවරු (රළියල්ලාහු අන්හුම්) සී-තුවා නිම්නයට පැමිණ රැස් වූහ. ලෝකයන්ගේ අධිපතිතුමාණෝ එතුමාගේ අස්හාබ් අල්-කිරාම් වරුන් දෙස එතුමාගේ භාග්‍යවත් දෑසින් බැලීමෙන් පසු, මීට වසර අටකට පෙර එතුමා මක්කමෙන් පිටත්ව යාම සහ එතුමාගේ හිජ්‍රාව (සංක්‍රමණය) එතුමාගේ මතකයට නැගුණි. බහුදේවවාදීන් එතුමාගේ සතුටු නිවස වටලා තිබූ ආකාරය එතුමාට සිහිපත් විය.

එතුමාණන් සූරා යාසීන් හි ආයත් අල්-කරීමා පාරායනය කරමින් එතුමාගේ නිවසින් පිටතට පැමිණි ආකාරය, එතුමාණන් සහ හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා කිසිවෙකුට නොපෙනී සවුර් ගුහාවට ඇතුළු වූ ආකාරය, මක්කම භූමියෙන් පිටව යාමට පෙර එතුමාණන් අවසන් වරට නගරය දෙස බලා, “(අහෝ මක්කම!) අල්ලාහ් මත දිවුරමි, අල්ලාහු තආලා විසින් මවන ලද ස්ථාන අතුරින් ඔබ උතුම්ම ස්ථානය බව මම දනිමි. මාගේ රබ්ට සහ මට ඔවුන් අතරින් ඔබ වඩාත්ම ප්‍රියතමය. මා ඔබෙන් නෙරපා හරිනු නොලැබුවේ නම්, මම ඔබව අත්හැර නොයන්නෙමි,” යැයි පැවසූ ආකාරය, එතුමාගේ ශෝකය හමුවේ, ජිබ්‍රාඊල් (අලයිහිස් සලාම්) තුමාණන් එතුමාගේ භාග්‍යවත් හදවත සැනසීම සඳහා සූරා අල්-කසස් හි 85 වන ආයත් අල්-කරීමාව පාරායනය කර, එතුමාණන් මක්කා අල්-මුකර්‍රමා වෙත නැවත පැමිණීමේ ශුභාරංචිය ලබා දුන් ආකාරය, එතුමාණන්, එතුමාගේ ස්වල්පයක් වූ අස්හාබ්වරුන් සමඟ, බද්‍ර්, උහුද්, කන්ඩක් , කයිබර් සහ මූතා හි සතුරා පරදවා ජයග්‍රහණය කළ ආකාරය එතුමාට සිහිපත් විය.දැන්, එතුමාගේ දොළොස් දහසක් වූ අස්හාබ්වරු එතුමාණන් වටා රැස්ව, මක්කමට ඇතුළු වීමට එතුමාගේ අණ එනතුරු බලා සිටියහ. අපගේ ශාස්තෘ සර්වාර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ මේ සියල්ල ප්‍රදානය කළ අල්ලාහු තආලාට ගැඹුරුතම කෘතඥතාවයෙන් සහ ස්තූතිවන්ත භාවයෙන් ප්‍රශංසා කළහ. එතුමාණෝ නිහතමානීව එතුමාගේ භාග්‍යවත් හිස නැමූහ.

“අද දිනය අල්ලාහු තආලා විසින් කඃබාවේ මහිමය වැඩිකරන දිනයකි. අද දිනය බයිතුල්ලාහ් (අල්ලාහ්ගේ නිවස) තිරයකින් ආවරණය කරන දිනයයි! අද දිනය කරුණාවේ දිනයයි... අද දිනය අල්ලාහු තආලා විසින් කුරෙයිෂ්වරුන්ව (ඉස්ලාමය මගින්) මහිමයට පත් කරන දිනයයි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

අපගේ ශාස්තෘ, ෆක්‍ර් අල්-කාඉනාත් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ එතුමාගේ වීරෝදාර අස්හාබ්වරුන් කණ්ඩායම් හතරකට බෙදූහ. එතුමාණෝ දකුණු පාර්ශ්වයට හස්‍රත් කාලිද් ඉබ්නු වලීද් තුමාවද, වම් පාර්ශ්වයට හස්‍රත් සුබෙයිර් ඉබ්නු අව්වාම් තුමාවද, පාබල හමුදාවට හස්‍රත් අබූ උබයිදා ඉබ්නු ජර්‍රාහ් තුමාවද, අනෙක් කණ්ඩායමට හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු උබාදා තුමාවද අණ දෙන නිලධාරීන් ලෙස පත් කළහ. හස්‍රත් කාලිද් තුමා මක්කමේ දකුණු දෙසින් ඇතුළු වී, විරුද්ධ වන ඕනෑම බහුදේවවාදියෙකුට දඬුවම් කර, සෆා කන්දේදී අපගේ ශාස්තෘ, ෆක්‍ර් අල්-කාඉනාත් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් සමඟ එක්වනු ඇත. හස්‍රත් සුබෙයිර් තුමා මක්කමේ උතුරු දෙසින් ඇතුළු වී, හජුන් ස්ථානයේ ධජය පිහිටුවා, අපගේ ශාස්තෘ සර්වාර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් එනතුරු බලා සිටිනු ඇත. බටහිර දෙසින්, හස්‍රත් සඅද් ඉබ්නු උබාදා තුමා ඉදිරියට යනු ඇත.10

අපගේ ශාස්තෘ රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ එතුමාගේ අණ දෙන නිලධාරීන්ට, “ඔබට පහර දෙනු ලැබුවහොත් මිස, ඔබ කිසිවෙකු සමඟ සටනක නොයෙදිය යුතුය. ඔබ කිසිවෙකු මරා නොදැමිය යුතුය.” යැයි පැවසූහ. කෙසේ වෙතත්, නම් සඳහන් කරන ලද අයගෙන් කවරෙකු අල්ලා ගනු ලැබුවද, ඔවුන් කඃබාවේ ආවරණය යට සැඟවී සිටියද, ඔවුන්ගේ හිස ගසා දමනු ඇත.11

සත්‍යය පැමිණ ඇත, අසත්‍යය පහව ගොස් ඇත

හස්‍රත් කාලිද් ඉබ්නු වලීද් තුමා පැමිණෙන බව දැනගත් විට, ඉක්‍රිමා ඉබ්නු අබී ජහිල්, සෆ්වාන් ඉබ්නු උමයියා, සුහයිල් ඉබ්නු අම්‍ර් සහ බනී බක්‍ර් සහ බනී හාරිස් ගෝත්‍රවලින් සමහර අය මාර්ගය අවහිර කර බලා සිටීමට පටන් ගත්හ. මුජාහිද්වරුන් අතරින් ක්‍රියාමාර්ග ගත් පළමු පුද්ගලයා වූයේ හස්‍රත් කාලිද් ඉබ්නු වලීද් තුමාය. ඔවුන් මක්කමේ දකුණු දෙසින් කන්දමා කන්දේ පාමුලට පැමිණි විට, දරුණු කුරයිෂ් බහුදේවවාදීන් ඔවුන් වෙත ඊතල වරුසාවක් එල්ල කරන අයුරු ඔහු දුටුවේය. මුජාහිද්වරු දෙදෙනෙක් ෂහීද් (ප්‍රාණත්‍යාගී) වූහ. ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙක් කුර්ස් ඉබ්නු ජාබිර් වූ අතර, අනෙක් තැනැත්තා හබෂ් ඉබ්නු අෂ්අර් විය. හස්‍රත් කාලිද් තුමා යුධ සැකැස්මේ සිටි තම සොල්දාදුවන්ට, “පරාජය වී පලා යන අය පමණක් මරා නොදමනු ඇත,” යැයි අණ දීමෙන් පසු, ඔවුහු ඉදිරියට පැන ගියහ. ක්ෂණයකින් බහුදේවවාදීන් පලවා හරිමින්, ඔවුහු මස්ජිද් අල්-හරාම් වෙත ඉදිරියට ගියහ. සටන අතරතුර, බහුදේවවාදීන් හැත්තෑ දෙනෙකු මරා දමන ලදී.12 බහුදේවවාදීන්ගෙන් සමහරෙක් කඳුකරයට පලා ගිය අතර, සමහරෙක් තම නිවෙස් කරා පලා ගියහ.

වෙනත් දිශාවලින් මුකද්දස් (ශුද්ධ වූ) මක්කමට ඇතුළු වූ මහිමාන්විත සහාබිවරු කිසිදු ප්‍රතිරෝධයකට මුහුණ දුන්නේ නැත. මරා දැමීමට අණ කරන ලද අයගෙන් පස් දෙනෙක් වහාම අල්ලාගෙන මරා දමන ලදී. අනෙක් අය මක්කමෙන් පලා ගියහ.

රමසාන් මස විසිවන බ්‍රහස්පතින්දා දින, මුජාහිද්වරු මහත් උද්දාමයෙන්, රැල්ලෙන් රැල්ලට, “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” යන තක්බීර් හඬ මධ්‍යයේ මක්කමට ඇතුළු වෙමින් සිටියහ. අපගේ ශාස්තෘ සර්වාර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, මහත් නිහතමානීත්වයෙන්, එතුමාගේ උපන් ස්ථානය වූ මුකද්දස් මක්කමට ඇතුළු වූහ. එතුමාණෝ උසාමා ඉබ්නු සෙයිද් සමඟ එතුමාගේ කුස්වා නම් ඔටුවා පිට සිටියහ. මෙම දිනය දැකීමට එතුමාට ඉඩ සැලසූ අල්ලාහු තආලාට ප්‍රශංසා කරමින් සහ මක්කම විජයග්‍රහණයේ ශුභාරංචිය ලබා දුන් සූරා අල්-ෆත්හ් පාරායනය කරමින් එතුමාණෝ සිටියහ.

අපගේ ශාස්තෘ ෆක්‍ර් අල්-කාඉනාත් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ, මහත් සතුටින්, එතුමාගේ ජයග්‍රාහී අස්හාබ්වරුන් සමඟ කඅ’බා අල්-මුඅස්සමා වෙත ගමන් කළහ. එතුමාණෝ එතුමාගේ දකුණු පසින් හස්‍රත් අබූ බක්‍ර් තුමා සමඟද, වම් පසින් හස්‍රත් උසෙයිද් ඉබ්නු හුදෙයිර් තුමා සමඟද කඃබාව වෙත ළඟා වූහ. හජර් අල්-අස්වද් (කළු ගල) වෙත ගොස් එය ස්පර්ශ කිරීමෙන් පසු, එතුමාණෝ තල්බියා සහ තක්බීර් පැවසූහ. සහාබිවරු මෙය අනුගමනය කළ අතර, මක්කමේ අහස “අල්ලාහු අක්බර්! අල්ලාහු අක්බර්!” යන හඬින් දෝංකාර දීමට පටන් ගත්තේය.මෙම උත්කෘෂ්ට දර්ශනය හමුවේ, මුස්ලිම්වරු ප්‍රීති කඳුළු සලමින් සිටි අතර, හරාම් අෂ්-ෂරීෆ් හි රැකවරණය ලබා සිටි සහ තම නිවෙස්වලට වී දොරගුළු ලාගෙන සිටි බහුදේවවාදීහු බියෙන් බලා සිටියහ.

මක්කා අල්-මුකර්‍රමා යටත් කර ගැනීම

ඉන්පසු ලෝකයන්ගේ අධිපතිතුමාණෝ සහ එතුමාගේ මහිමාන්විත අස්හාබ්වරු තවාෆ් කිරීමට පටන් ගත්හ. හත්වන තවාෆ් වටය සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ එතුමාගේ ඔටුවාගෙන් බැස මකාම් අල්-ඉබ්‍රාහීම් නම් ස්ථානයේ රකඅත් දෙකක සලාතයක් ඉටු කළහ. ඉන්පසු එතුමාණෝ හස්‍රත් අබ්බාස් තුමා ළිඳෙන් ඇදගත් සම්සම් ජලය පානය කළහ. එතුමාණෝ සම්සම් ජලයෙන් අබ්දස්ත් (වුළු - චාරිත්‍රානුකූලව සේදීම) කිරීමට කැමති වූහ. අපගේ ශාස්තෘ ෆක්‍ර් අල්-කාඉනාත් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ අබ්දස්ත් කරමින් සිටියදී, අස්හාබ් අල්-කිරාම් වරු අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන්ගේ භාග්‍යවත් ශරීරය ස්පර්ශ කළ ජලය බිම පතිත වීමට පෙර අල්ලා ගැනීමට පටන් ගත්හ. මෙම දර්ශනය දුටු බහුදේවවාදීහු විස්මයට පත් වී, “අපගේ ජීවිතයේ මෙවැනි පාලකයෙකු අප දැක හෝ අසා නැත.” යැයි පැවසූහ.

සත්‍යය පැමිණි විට අසත්‍යය අතුරුදහන් වේ; අසත්‍යය සැමවිටම අතුරුදහන් වනු ඇත.”
ඉස්‍රා: 81

අපගේ ශාස්තෘ සර්වාර් අල්-ආලම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ කඅ’බාව වටා තිබූ ගල් සහ ලී වලින් සාදන ලද සියලුම පිළිම විනාශ කිරීමට කැමති වූහ. අර්ථයෙන්, “සත්‍යය පැමිණි විට, අසත්‍යය පහව යයි; අසත්‍යය සැමවිටම පහව යාමට නියමිතය,”13 යන ආයත් අල්-කරීමාව පාරායනය කරමින්, එතුමාණෝ එතුමාගේ භාග්‍යවත් අතේ තිබූ සැරයටිය පිළිම දෙසට දිගු කළහ. සැරයටිය ස්පර්ශ කළ සෑම පිළිමයක්ම එකින් එක මුහුණින් බිම ඇද වැටුණි. පිළිම තුන්සිය හැටක් විනාශ කරන ලදී.14

අස්‍ර් (සවස්) සලාතයේ වේලාව පැමිණි විට, අපගේ ශාස්තෘ රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ කඅ’බාවේදී අදාන් අල්-මුහම්මදී (මුහම්මද් තුමාණන්ගේ යාඥාවට කැඳවීම) පැවසීමට හස්‍රත් බිලාල් තුමාට අණ කළහ. එතුමා වහාම මෙම පූජනීය කාර්‍යය ඉටු කළේය. අදාන් පවසන විට, විශ්වාසවන්තයින්ගේ හදවත් තුළ ගැඹුරු ප්‍රීතියක් මෝදු වෙමින් තිබූ අතර, බහුදේවවාදීහු මහත් ශෝකයකින් සහ දුකකින් පීඩා විඳිමින් සිටියහ.15

අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ කඅ’බාවේ යතුර ඉල්ලා සිටියහ. ඔවුහු එය ගෙනාවෝය. ඇතුළත තිබූ පින්තූර සහ විනාශ කරන ලද සියලුම පිළිම ඉවත් කර පිරිසිදු කිරීමෙන් පසු, එතුමාණෝ හස්‍රත් උසාමා ඉබ්නු සෙයිද්, හස්‍රත් බිලාල් හස්‍රත් උස්මාන් ඉබ්නු තල්හා සමඟ කඅ’බාවට ඇතුළු වූහ. ඇතුළත, දොරට පිටුපා, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ රකඅත් දෙකක සලාතයක් ඉටු කළහ. සෑම කොනකදීම, එතුමාණෝ තක්බීර් පවසා ප්‍රාර්ථනා කළහ. හස්‍රත් කාලිද් ඉබ්නු වලීද් තුමා දොර ඉදිරිපිට සිටගෙන මිනිසුන් එහි තදබද වීම වැළැක්වීමට උත්සාහ කරමින් සිටියේය.

විශ්වයේ සුල්තාන්වරයාණෝ කඅ’බාවේ දොරේ පියන් දෙක අල්ලා ගත්හ. කුරයිෂ් ජනතාව සියල්ලෝම මස්ජිද් අල්-හරාම් හි රැස්ව සිටි අතර, බිය මුසු බලාපොරොත්තුවෙන් අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණන් දෙස බලා සිටියහ. මක්නිසාද යත් ඔවුහු අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන්ට අපහාස කර, එතුමාට පහර දීමට උත්සාහ කර, එතුමාව මරා දැමීමට උත්සාහ කර තිබූ බැවිනි! ඔවුහු එතුමාගේ අස්හාබ්වරුන්ට හැකි සෑම ආකාරයකින්ම වධ හිංසා පමුණුවා තිබුණි. ඔවුහු ඔවුන්ගේ ගෙල වටා ලණු බැඳ ඔවුන්ව ඇදගෙන ගොස් තිබුණි. ඔවුහු ඔවුන්ව ගින්නට දමා පුළුස්සා දැමීමට උත්සාහ කර තිබුණි. ඔවුහු ඔවුන්ගේ පපුව මත දැවෙන ගල් තබා ඔවුන් සිහිසුන් වන තුරු වධ හිංසා පමුණුවා තිබුණි. ඔවුහු ගින්නෙන් රත් කළ දඬු ඔවුන්ගේ ශරීරවලට ඇතුළු කර තිබුණි. ඔවුහු ඔවුන්ව වසර තුනක් ආහාර හෝ ජලය නොමැතිව අසල්වැසි ප්‍රදේශයක සිර කර, ඔවුන්ට සියල්ල අහිමි කර තිබුණි. ඔවුහු ඔවුන්ගේ පාද ඔටුවන්ට බැඳ විවිධ දිශාවලට ඇද, ඔවුන්ව කැබලිවලට ඉරා දමා තිබුණි. සියල්ලටම වඩා, ඔවුහු ඔවුන්ව ඔවුන්ගේ මව්බිමෙන් පලවා හැර තිබුණි. මෙය ප්‍රමාණවත් නොවූවාක් මෙන්, ඔවුන්ව සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කිරීම සඳහා ඔවුහු බොහෝ වාරයක් සටන් කර තිබුණි.

“අප අතර ඇති තත්ත්වය යූසුෆ් අලයිහිස් සලාම් (එතුමාට ශාන්තිය අත්වේවා) තුමා උන්වහන්සේගේ සහෝදරයන්ට පැවසූ දෙයට සමාන වනු ඇත. උන්වහන්සේ පැවසූ ලෙසම මම ඔබට කියමි, ‘අද දින ඔබ කළ දෑ සම්බන්ධයෙන් මම ඔබව චෝදනාවට ලක් නොකරමි. අල්ලාහු තආලා (සර්වබලධාරී අල්ලාහ්) ඔබට සමාව දෙනු මැනව. (සූරා යූසුෆ්: 92)’ යන්න. ඔබ නිදහස්‍ය.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්

මේ සියල්ල තිබියදීත්, ඔවුහු බලාපොරොත්තු සහගතව සිටියහ. මක්නිසාද යත් ඔවුන් ඉදිරියේ සිටියේ ලෝකයන්ට දයාවක් ලෙස එවන ලද කරුණාවේ සාගරයයි. ඔවුන් දෙස මොහොතක් බලා සිටීමෙන් පසු, අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ, “අහෝ කුරයිෂ් ජනතාවනි, මා දැන් ඔබ ගැන කුමක් කරනු ඇතැයි ඔබ සිතන්නේද?” යැයි ඇසූහ. ඔවුහු පිළිතුරු දුන්හ, “අපි ඔබෙන් යහපත අපේක්ෂා කරන අතර යහපත බලාපොරොත්තු වෙමු. මක්නිසාද යත් ඔබ ත්‍යාගශීලී සහෝදරයෙකි. ඔබ ත්‍යාගශීලී සහ යහපත් සහෝදරයෙකුගේ පුත්‍රයෙකි. ඔබ අපව පරාජය කර ඇත. අපි ඔබෙන් යහපත බලාපොරොත්තු වෙමු.”

රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණෝ ඔවුන් දෙස සිනාසී මෙසේ පැවසූහ, “අප අතර ඇති තත්ත්වය යූසුෆ් (අලයිහිස් සලාම්) නබිතුමාණන් එතුමාගේ සහෝදරයන්ට පැවසූ දේ මෙන් වනු ඇත. එතුමාණන් පැවසූ පරිදි මම ඔබට කියමි, ‘අද, ඔබ කළ දේ ගැන මම ඔබෙන් ගණන් නොගනිමි (මම ඔබේ වැරදි ඔබේ මුහුණට නොකියමි). අල්ලාහු තආලා ඔබට සමාව දේවා.’16 යන්න. ඔබ නිදහස්‍ය.”

මෙම අතිමහත් දයාව දැඩි හදවත් මෘදු කර, වෛරය ආදරය බවට පත් කළේය. ලෝකයන්ගේ අධිපතිතුමාණෝ ඔවුන්ට ඉස්ලාමය වෙත ආරාධනා කළ විට, ඔවුහු මුස්ලිම්වරුන් වීමට රැස් වූහ.

අපගේ ප්‍රිය නබිතුමාණෝ සෆා කන්දට නැග්ගෝය, එහිදී එතුමාණෝ ප්‍රථම වරට කුරයිෂ්වරුන්ට එතුමාගේ නබිත්වය ප්‍රකාශ කර ඔවුන්ට ඉස්ලාමය වෙත ආරාධනා කළහ. නැවතත් එහිදී, එතුමාණෝ තරුණ මහලු, පිරිමි ගැහැණු සියලු මක්කම වැසියන්ගේ බයියත් (ප්‍රතිඥාව) පිළිගත්හ. මෙසේ, කුරයිෂ්වරු මුස්ලිම්වරුන් බවට පත් වී අස්හාබ් අල්-කිරාම් වරුන් හා එක්වීමේ ගෞරවය ලැබූහ.

පිරිමින් සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීමෙන් පසු, කාන්තාවන්ගෙන් ද සමහර කරුණු සම්බන්ධයෙන් පොරොන්දු ලබා ගන්නා ලදී.17 ඒවා අතර අල්ලාහු තආලාට හවුල්කරුවන් නොතැබීම, අපගේ ශාස්තෘවරයාණන් වන නබිතුමාණන්ට අකීකරු නොවීම, සොරකම් නොකිරීම, තම පතිවත (ඉෆ්ෆත්) සහ ගුණවත්කම ආරක්ෂා කර ගැනීම, අපහාස (බුහ්තාන්) නොකිරීම සහ දියණියන් මරා නොදැමීම විය.

අපගේ නායකයා වන නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් අභිමුවෙහි සිටි කාන්තාවන් මේ සියල්ල පිළිගෙන වචන වලින් පමණක් දිවුරුම් දුන්හ. රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහිවසල්ලම්) තුමාණන් ඔවුන්ට ආශිර්වාද කරන ලෙසත්, ඔවුන්ට සමාව දෙන ලෙසත් ප්‍රාර්ථනා කළහ. අබූ සුෆ්‍යාන්ගේ භාර්‍යාව සහ හස්‍රත් මුආවියා (රළියල්ලාහු අන්හුමා) ගේ මව වන හස්‍රත් හින්ද් (රළියල්ලාහු අන්හා) ද ඔවුන් අතර සිටි අතර, ඇය ඔවුන්ගේ නායිකාව ලෙස පවා ක්‍රියා කළාය. මෙම කාන්තා බයිඅතයේදී (දිවුරුම් දීමේදී), ඇය ඔවුන් වෙනුවෙන් කතා කළාය. (ඇයගේ දිවුරුම සහ එම සමාව දීමේ ප්‍රාර්ථනාව ඇයට ලැබීම හේතුවෙන් ඇය පරලොව ජයගත් බවට බොහෝ සෙයින් අපේක්ෂා කෙරේ. යම් මුස්ලිම් කාන්තාවක් මෙම කොන්දේසි පිළිගෙන ඒවාට අනුකූලව කටයුතු කරන්නේ නම්, ඇය මෙම දිවුරුමට ඇතුළත් වූවෙකු ලෙස සලකනු ලබන අතර මෙම ප්‍රාර්ථනාවෙන් ප්‍රතිලාභ ලබනු ඇත.)

මුස්ලිම් බවට පත් වූ සෑම කෙනෙක්ම තම නිවෙස්වල තිබූ සියලුම පිළිම කඩා බිඳ දැමූහ. අවට ගෝත්‍ර වෙත හමුදා ඒකක යවන ලද අතර, එහි තිබූ පිළිම ද විනාශ කරන ලදී. මෙසේ, සත්‍යයේ පැමිණීමත් සමඟ අසත්‍යය මුලිනුපුටා දමන ලදී.