අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ ඉස්තිග්ෆාර් (සමාව අයැදීම)
අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ සියලු සත්වයන් අතරින් ශ්‍රේෂ්ඨතමයා වන බැවින්, එතුමාණෝ අල්ලාහු තආලාව සැබවින්ම දැන සිටි සහ වඩාත්ම බිය වූ පුද්ගලයා ද වෙති. ජනාබ් අල්-හක් (සර්වබලධාරී අල්ලාහ්) එතුමාණන්ව පව් කිරීමෙන් ආරක්ෂා කළද, එතුමාණෝ නොනවත්වාම අල්ලාහු තආලාට නමස්කාර කරමින්, ප්‍රාර්ථනා කරමින් සහ සමාව අයදිමින් සිටියහ. එතුමාණෝ රාත්‍රියේ පළමු කොටසේ (රාත්‍රී සලාතය ඉටු කිරීමෙන් පසු) නිදාගත් අතර රාත්‍රියේ අවසාන කොටසේ නමස්කාර කළහ.
ඉබ්නු අබ්බාස් තුමා මෙසේ විස්තර කරයි: “එක් රාත්‍රියක, මම මු:මිනුන්ගේ මව වන හස්‍රත් මයිමූනා තුමියගේ නිවසේ ආගන්තුකයෙකු ලෙස සිටියෙමි. රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ මධ්‍යම රාත්‍රිය දක්වා හෝ ඊට මඳක් පෙර හෝ පසුව නිදාගත්හ. ඉන්පසු එතුමාණෝ අවදි වී වාඩි වූහ. තම දෑතින්, එතුමාණෝ තම මුහුණෙන් නින්දේ සලකුණු ඉවත් කළහ. එතුමාණෝ නැගිට, එල්ලා තිබූ වතුර භාජනය ගෙන අබ්දස්ත් කළහ. එතුමාණෝ සූරා ආල්-ඉ ඉම්‍රාන් හි අවසානයෙන් ආයත් අල්-කරීමා (කුර්ආන් වාක්‍ය) දහයක් පාරායනය කර සලාතය ඉටු කිරීමට පටන් ගත්හ. මම ද නැගිට රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් කළ ආකාරයටම අබ්දස්ත් කර, එතුමාණන් අසල සලාතය ඉටු කිරීමට පටන් ගතිමි. එතුමාණෝ රක්අත් දෙකක සලාතයක් ඉටු කළහ. ඉන්පසු එතුමාණෝ තවත් රක්අත් දෙකක් ද, පසුව තවත් රක්අත් දෙකක් ද ඉටු කළහ. ඊට පසු එතුමාණෝ විත්‍ර් සලාතය ඉටු කිරීමට පටන් ගත්හ. ඉන්පසු එතුමාණෝ උදෑසන සලාතය සඳහා අදාන් (කැඳවීම) කියන තෙක් නිදාගත්හ. එතුමාණෝ නැගිට, තවත් රක්අත් දෙකක සලාතයක් ඉටු කළහ. ඉන්පසු එතුමාණෝ මස්ජිදයට (පල්ලියට) ගොස් එහි උදෑසන සලාතයේ ෆර්ද් (අනිවාර්‍ය කොටස) ඉටු කළහ.”2
“මාගේ හදවතෙහි (දිව්‍යමය නූර් පැමිණීම වළක්වන) තිරයක් දිස්වේ. මේ හේතුව නිසා, මම සෑම දිනකම හැත්තෑ වතාවක් ඉස්තිග්ෆාර් (සමාව අයැදීම) කරමි.”
හදීස් අෂ්-ෂරීෆ්
අපගේ මව වන හස්‍රත් ආයිෂා තුමිය මෙසේ විස්තර කරයි: එක් රාත්‍රියක, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ නිදාගෙන සිටියහ. එතුමාණෝ අවදි වූ විට, “යා ආයිෂා, ඔබ මට අවසර දෙන්නේ නම්, මම අද රාත්‍රියේ මාගේ රබ් (ස්වාමියා) ට නමස්කාර කිරීමෙහි නිරත වන්නෙමි” යැයි පැවසූහ. ඉන්පසු එතුමාණෝ නැගිට්ටහ. එතුමාණෝ කුර්ආන් අල්-කරීමයෙන් පාරායනය කරමින් ඇඬූහ. කොතරම්ද යත්, එතුමාණන්ගේ දණහිස් දෙක කඳුළින් තෙත් විය. එතුමාණෝ පාරායනය කරමින් සිටි අතර, එතුමාණන් පාරායනය කරන විට, එතුමාණන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨ කඳුළු එතුමාණන්ගේ සිරුරේ වැටුණු සෑම තැනකම තෙත් කළේය. මෙම තත්ත්වය උදෑසන වන තුරු පැවතුණි.
උදෑසන, බිලාල් අල්-හබෂී තුමා පැමිණ තත්ත්වය දුටු විට, “මාගේ දෙමාපියන් ඔබ වෙනුවෙන් කැප වේවා, යා රසූලල්ලාහ්! අල්ලාහු තආලා ඔබගේ අතීත සහ අනාගත වැරදිවලට සමාව නොදුන්නේද?” යැයි පැවසීය. රසූලුල්ලාහ් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “යා බිලාල්! අද රාත්‍රියේ අල්ලාහු තආලා සූරා ආල්-ඉ ඉම්‍රාන් හි 190 වන ආයත් අල්-කරීමාව, (එහි අර්ථය)3 ‘අහසත් පොළොවත් නිර්මාණය කිරීමෙහිද, දිවා රාත්‍රී අනුප්‍රාප්තියෙහිද, බුද්ධිමතුන්ට නිසැකවම බොහෝ සලකුණු ඇත’ යන්න පහළ කළ බැවින්, මම කෘතඥපූර්වක වහලෙකු නොවිය යුතුද?” යැයි පිළිතුරු දුන්හ.
“මුස්ලිම්” ග්‍රන්ථයේ ලියා ඇති හදීස් අශ්-ෂරීෆ් එකක, මුහම්මද් අලයිහිස්සලාම් තුමාණෝ, “එවැනි දේ මාගේ හදවතට පැමිණේ, ඒවා නිසා, මම සෑම දිනකම සහ රාත්‍රියකම හැත්තෑ වතාවක් අල්ලාහු තආලාට ඉස්තිග්ෆාර් (සමාව අයැදීම) කරමි” සහ “මාගේ හදවතේ (දිව්‍යමය නූර් (ආලෝකය) පැමිණීම වළක්වන) තිරයක් දිස්වේ. මේ හේතුව නිසා, මම සෑම දිනකම හැත්තෑ වතාවක් ඉස්තිග්ෆාර් කරමි” යනුවෙන්ද, නැවතත් එතුමාණෝ, “මම සෑම දිනකම සිය වතාවක් අල්ලාහු තආලාට ඉස්තිග්ෆාර් කරමි”4 යැයිද පැවසූහ.
අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණන්ගේ අල්ලාහු තආලා කෙරෙහි වූ බිය කොතරම්ද යත්, එතුමාණන් මහ හඬින් සිනාසෙනු කිසිදා දක්නට නොලැබුණි.
ඉමාම් අත්-තිර්මිදි තුමා විසින් අබූ සර් තුමාගෙන් වාර්තා කරන ලද මර්ෆූ හදීස් අශ්-ෂරීෆ්5 එකක මෙසේ සඳහන් වේ, “නියත වශයෙන්ම, ඔබ නොදකින දේ මම දකිමි. ඔබ නොඅසන දේ මට ඇසේ. දේවදූතයන් සජ්දා (නැමී වැඳීම) නොකරන අඟල් හතරක පළල ඉඩක්වත් අහසේ නැත. අල්ලාහ් මත දිවුරමි, මා දන්නා දේ ඔබ දැන සිටියේ නම්, ඔබ ස්වල්පයක් සිනාසී බොහෝ සෙයින් අඬනු ඇත. ඔබ පිටතට ගොස් මහ හඬින් අල්ලාහු තආලාට කන්නලව් කරනු ඇත.”6
අබූ හුරයිරා තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද හදීස් අශ්-ෂරීෆ් එකක, අපගේ නායකයා වන රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ, “කිසිවෙකුගේ ක්‍රියාවන් ඔවුන්ව ජන්නාවට (ස්වර්ගයට) ගෙන යන්නේ නැත” යැයි පැවසූහ. “ඔබ පවාද, යා රසූලල්ලාහ්?” යැයි එතුමාණන්ගෙන් විමසූ විට, එතුමාණෝ, “ඔව්, මාගේ ක්‍රියාවන් ද මාව ජන්නාවට ගෙන යන්නේ නැත. කෙසේ වෙතත්, අල්ලාහු තආලාගේ ත්‍යාගශීලීභාවය සහ දයාව මාව ආවරණය කරනු ඇත” යැයි පිළිතුරු දුන්හ.
ඉබ්නු උමර් තුමා වාර්තා කළේ, “අප රසූලුල්ලාහ් තුමාණන් ඉදිරියේ සිටින විට, එතුමාණන් සිය වතාවක්, “මාගේ රබ්! මට සමාව දී මාගේ පසුතැවිල්ල පිළිගන්න. ඔබ පසුතැවිලි වීම පිළිගන්නා සහ දයාන්විතය” යැයි පවසනු අපි ගණන් කරන්නෙමු.”7
අනස් ඉබ්නු මාලික් තුමා වාර්තා කළේ, “රසූලුල්ලාහ් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ නිරන්තරයෙන්, ‘අල්ලාහුම්ම යා මුකල්ලිබල්-කුලූබ්, තබ්බිත් කල්බී අලා දීනික්8’ (අපගේ හදවත් යහපතෙන් අයහපතට, අයහපතෙන් යහපතට වෙනස් කළ හැකි එකම තැනැත්තා වන මාගේ අල්ලාහ්! මාගේ හදවත ඔබගේ ආගමෙහි ස්ථිර කරන්න, එය කිසි විටෙකත් එයින් ඉවත් වීමට හෝ අත්හැරීමට ඉඩ නොදෙන්න) යන දූආව (ප්‍රාර්ථනාව) පවසනු ඇත.”
තිර්මිදි තුමා විසින් අබූ සඊද් අල්-කුද්‍රී තුමාගෙන් වාර්තා කරන ලද හදීස් අශ්-ෂරීෆ් එකක, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ,යම් පුද්ගලයෙකු නින්දට යන විට, ‘අස්තග්ෆිරුල්ලාහල්-අසීම් අල්ලදී ලා ඉලාහ ඉල්ලා හුවල්-හය්‍යල්-කය්‍යූම් ව අතූබු ඉලයිහ්,’ (මහානුභාවසම්පන්න අල්ලාහ්ගෙන් මම සමාව අයදිමි, ඔහු හැර වෙනත් දෙවියෙකු නැත, ඔහු සදාතනිකය, සියල්ල පවත්වන්නාය, මම ඔහු වෙත පසුතැවිලි වෙමි) යනුවෙන් තුන් වරක් පැවසුවහොත්, ඔහුගේ පව් මුහුදේ පෙණ තරම්, හෝ තමිම් දේශයේ වැලි තරම්, හෝ ගස්වල කොළ ගණන තරම්, හෝ ලෝකයේ දින ගණන තරම් වුවද අල්ලාහු තආලා ඔහුගේ පව්වලට සමාව දෙන බව” (තිර්මිදි තුමා විසින් අබූ සඊද් අල්-කුද්‍රී තුමාගෙන් වාර්තා කරන ලද හදීස් අශ්-ෂරීෆ් එකක, අපගේ නායකයා වන නබිතුමාණෝ පැවසූහ).
බුහාරි සහ මුස්ලිම් තුමන්ලාගේ වාර්තාවලට අනුව, රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ මෙම ඉස්තිග්ෆාර් දූආව (ප්‍රාර්ථනාව) පවසනු ඇත: “අල්ලාහුම්මග්ෆිර්ලී හතීඅතී ව ජහ්ලී, ව ඉස්‍රාෆී ෆී එම්‍රී ව මා අන්ත අඅලමු බිහී මින්නි (මාගේ අල්ලාහ්! ඔබ දන්නා සහ මා දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව, මාගේ සීමාවන් ඉක්මවා ගොස් සිදු කර ඇති වැරදිවලට මට සමාව දුන මැනව!)”
අබූ මූසල්-අෂ්අරී (රදියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලද පරිදි, රසූල් අල්-අක්‍රම් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ මෙසේද ඉස්තිග්ෆාර් කළහ: “අල්ලාහුම්මග්ෆිර්ලී හස්ලී ව ජිද්දී ව හතාඊ ව අම්දී ව කුල්ලු සාලික ඉන්දී. අල්ලාහුම්මග්ෆිර්ලී මා කද්දම්තු වමා අහ්හර්තු ව මා අස්‍රර්තු ව මා අඅලන්තු ව මා අන්ත අඅලමු බිහී අන්තල් මුකද්දමු ව අන්තල් මුඅහ්හරු ව අන්ත අලා කුල්ලි ෂෙයිඉන් කදීර්.9 (මාගේ අල්ලාහ්! විහිළුවට හෝ බැරෑරුම් ලෙස, අමතක වීමෙන් හෝ දැනුවත්ව මා විසින් සිදු කර ඇති සියලු විය හැකි වැරදිවලට සමාව දුන මැනව. මාගේ අල්ලාහ්! මා දැනටමත් සිදු කර ඇති හෝ සිදු කිරීමට නියමිත, රහසිගතව හෝ විවෘතව, ඔබට දන්නා සියලු වැරදිවලට සමාව දුන මැනව. ඔබ සදාතනිකය. ඔබ සර්වබලධාරීය.)”
රසූලුල්ලාහ් තුමාණෝ දිවා කාලයේ උපවාස කළහ,
එතුමාණෝ රාත්‍රියේ සලාතය සඳහා අවදියෙන් සිටියහ,
ඔබ ඒ ශ්‍රේෂ්ඨයාගේ උම්මාවේ (ප්‍රජාවේ) කොටසක් නම්,
සැමවිටම මක්‍රූහ් (අපිළිවෙළ) සහ සුන්නාව (නබි පිළිවෙත) කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න.