සකාත් දීම
“ඒ දිනයේ, මාගේ දයාව හිමිවන්නේ, මා කෙරෙහි ඇති බිය නිසා, ප්‍රතික්ෂේප කරන්නන් වීමෙන් සහ පව් කිරීමෙන් වැළකී සිටින, තම සකාත් දෙන, සහ ශුද්ධ වූ කුර්ආනය සහ මාගේ නබිවරයාව (අලයිහිස් සලාම්) විශ්වාස කරන අයට පමණි.”
අඅරාෆ්: 156
ඉස්ලාමයේ තුන්වන මූලික සිද්ධාන්තය වන්නේ සකාත් දීමයි. රන්, රිදී සහ වාණිජ දේපළ සඳහා සකාත් ගෙවීමට, එය නිසාබ් නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රමාණයකට ළඟා වී තිබීම අවශ්‍ය වේ. නිසාබ් යනු පොහොසත්කම සහ දුප්පත්කම අතර සීමාවයි. රන් සඳහා නිසාබ් ප්‍රමාණය ග්‍රෑම් 96 කි. රිදී සඳහා එය ග්‍රෑම් 672 කි. තම අත්‍යවශ්‍ය අවශ්‍යතාවලට වඩා වැඩි නිසාබ් ප්‍රමාණයක් ඕනෑම ආකාරයක දේපළකින් හිමි පුද්ගලයෙකු පොහොසත් පුද්ගලයෙකු ලෙස වර්ගීකරණය කෙරේ. එතරම් අමතර ප්‍රමාණයක් නොමැති පුද්ගලයෙකු දුප්පත් අයෙකි.
ඔබගේ රන් කාසි සහ භාණ්ඩ සහ ආභරණ (ඔබ කාන්තාවක් යැයි උපකල්පනය කළහොත්) සහ රන් දත් ඔටුනු සහ සියලු වර්ගවල වාණිජ දේපළවල බරෙහි එකතුව ග්‍රෑම් 96 ක් නම්, හෝ ඔබගේ රිදී භාණ්ඩවල බර ග්‍රෑම් 672 ක් නම්, සහ ඔබ තවමත් ඒවා අරාබි (හිජ්‍රි) වර්ෂයකට (දින 354) පසුවත් රඳවාගෙන සිටින්නේ නම්, ඔබ සම්පූර්ණ බරෙන් හතළිහෙන් එකක් වෙන් කර, ශුද්ධ වූ කුර්ආනයේ නම් කර ඇති පුද්ගල පංතිවලින් එකකට හෝ කිහිපයකට එය ගෙවනු ඇත. මෙම ගෙවීම සකාත් ලෙස හැඳින්වේ. එබැවින්, රන් ග්‍රෑම් 100 ක් සන්තකයේ ඇති පුද්ගලයෙකු, හිජ්‍රි වර්ෂයකට පසුවත් එම ප්‍රමාණයම තිබේ නම්, සකාත් අරමුණින් රන් ග්‍රෑම් දෙකහමාරක් (2.5) වෙන් කර, තමා තෝරාගත් දුප්පත් පුද්ගලයෙකුට එය ලබා දෙනු ඇත.
කුර්බාන්හි නිසාබ් ප්‍රමාණය නොමැති දුප්පතුන්ට, ණය ඇති මුස්ලිම්වරුන්ට, තම මව්බිමේදී පොහොසත් නමුත් තමා සිටින තැන දුප්පත් පුද්ගලයෙකුට, ජිහාද් හෝ හජ් මාර්ගයේ අවශ්‍යතා ඇති අයට සකාත් දෙනු ලැබේ. පුද්ගලයෙකු දුප්පත් ලෙස අර්ථ දක්වනු ලබන්නේ, ඔහුට/ඇයට කුර්බාන් ඉටු කිරීමට අවශ්‍ය වන අවම ධනවත්කම (නිසාබ්) නොමැති නම්‍ය. පුද්ගලයෙකුගේ වැටුප කොපමණ වුවද, ඔහුට තම පවුල නඩත්තු කිරීමට අපහසු නම්, ඔහුට සකාත් ලබා ගත හැකි අතර, ඔහුට කුර්බාන් ඉටු කිරීම සහ ෆිත්‍රා දීම වාජිබ් නොවේ. ආගමික දැනුම ඉගෙන ගන්නා සහ උගන්වන අයට, ඔවුන්ට වසර 40 ක යැපීම තිබුණද, සකාත් දීම සුදුසුය. සකාත් මුදලින් පල්ලියක් තැනීම හෝ ජිහාද් කිරීම පිළිගත නොහැක.
පොහොසත් පුද්ගලයෙකුට තම දෙමාපියන්ට, ආච්චිලා සීයලාට, දරුවන්ට, මුණුබුරන්ට, භාර්‍යාවන්ට සහ අවිශ්වාසවන්තයින්ට සකාත් දිය නොහැක. එය ලේලියන්ට, සහෝදරියන්ට, සහෝදරයන්ට, මාමලාට, නැන්දලාට, බෑනලාට, නැන්දම්මලාට, මාමණ්ඩියන්ට, මස්සිනාලාට සහ සුළු දරුවන්ට දිය හැකිය; එම පුද්ගලයින්ට (ඔවුන් දුප්පත් නම්) එය දීම වඩාත් තවාබ් සහිත වේ. නිසාබ් ප්‍රමාණයට වඩා සකාත් නොදිය යුතුය. නමුත් ඔහුට (දුප්පතාට) දරුවන් සිටී නම්, සකාත් ඔවුන් අතර බෙදිය හැකි අතර, ඔවුන් සෑම කෙනෙකුටම නිසාබ් ප්‍රමාණයට වඩා අඩුවෙන් ලැබේ. තම මුදල් නාස්ති කරන හෝ හරාම් සඳහා භාවිතා කරන අයට සකාත් දෙනු නොලැබේ.
අතීතයේදී, සෙයියද්වරුන්ට (අපගේ නායක, නබිතුමාණන්ගේ පරම්පරාවෙන් පැවත එන්නන්) සකාත් දෙනු නොලැබුණි. අද, ඔවුන්ට යුද කොල්ලයෙන් ලැබිය යුතු කොටස නොලැබෙන නිසා, ඔවුන්ට සකාත් දීම සුදුසුය.
ඔබගේ දේපළ ගැන ආඩම්බර නොවන්න, මා වැනි කෙනෙක් සිටීදැයි නොකියන්න?
තද සුළඟක් හමා ඒ සියල්ල විසුරුවා හැරිය හැක!
සකාත් දේපළ වර්ග හතරක් ඇත:
1- රන් සහ රිදී.
2- වාණිජ අරමුණු සඳහා මිලදී ගත් සියලු වර්ගවල දේපළ.
3- කෙත්වල සහ තණබිම්වල තණ කන සිව්පාවුන්.
4- උෂ්‍ර්, එනම්, බෝග සඳහා ගෙවිය යුතු සකාත්.
අබූ හනීෆා (රහිමහුල්ලාහු තආලා) පැවසුවේ, “වර්ෂාවෙන් සහ දිය පහරවලින් ජලය සපයන ඉඩමකින් ඔබ බෝගයක් (හෝ පලතුරු, එළවළු, මී පැණි) නෙළාගත් විගස, ඉපැයීමෙන් දහයෙන් එකක් දුප්පත් මිනිසුන්ට දීම ෆර්ද් වනු ඇත. මෙය 'උෂ්‍ර්' ලෙස හැඳින්වේ. එහි 'උෂ්‍ර්' නොදී බෝග පරිභෝජනය කිරීම හරාම් වේ.”
වාණිජ භාණ්ඩවල නිසාබය රන් ග්‍රෑම් 96 ක් වටිනවා නම්, මිලදී ගත් මිලෙන් හතළිහෙන් එකක් රන් ලෙස දෙනු ලැබේ. නැතහොත් වාණිජ භාණ්ඩයෙන් හතළිහෙන් එකක් දෙනු ලැබේ. යම් පුද්ගලයෙකුට තමාට ලැබිය යුතු මුදල් තිබේ නම් සහ බිල්පත තිබේ නම්, ඔහු තම අතේ ඇති දෙයින් සකාත් දිය යුතුය. භාණ්ඩ දුප්පතුන්ට භාර දිය යුතුය. මුදල්වල නිසාබය ගණනය කරනු ලබන්නේ රන් වලින් පමණක් වන අතර, එයින් හතළිහෙන් එකක් රන් ලෙස දෙනු ලැබේ.
සකාත් ෆර්ද් වීම සඳහා කොන්දේසි හයක් ඇත:
1- මුස්ලිම්වරයෙකු වීම.
2- වැඩිවියට පැමිණ තිබීම.
3- සිහි කල්පනාවෙන් යුක්ත වීම.
4- නිදහස් වීම (වහලෙකු නොවීම).
5- නිසාබ් ප්‍රමාණයේ හලාල් සකාත් දේපළ තිබීම.
6- දේපළ, අත්‍යවශ්‍ය අවශ්‍යතා සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි වීම.
පුද්ගලයෙකුට සකාත් ෆර්ද් වූ පසු, ඔහු තම සකාත් දුප්පතුන්ට නොදෙන්නේ නම් හෝ ඔහුට වෙනත් ණය තිබේ නම්, ඔහුට ඔහුගේ දාන සහ සදකාවල තවාබ් නොලැබෙනු ඇත. ඔහු තම සකාත් දිය යුතු අතර ඔහුගේ ණය ගෙවිය යුතුය.
රමසාන් අවසානයේ පැමිණ ඇත,
පල්ලි නූර් වලින් පින්තාරු කර ඇත.
කාලය පැමිණ ඇත, ඉටිපන්දම් දල්වා ඇත,
අපි සැවොම මෙය විශ්වාස කරමු,
පළමු දින දහය දයාවෙන් පිරී ඇත,
පසුව පව් කමා කරනු ලැබේ,
ජහන්නම් වෙතින්, ඊද් රාත්‍රියේදී,
සියලුම මුස්ලිම්වරුන් නිදහස් කරනු ලැබේ.
මාගේ සහෝදරයා, ඔබත් උපවාස කළ යුතුය,
ඔබගේ සලාතයද ඉටු කරන්න!
ඔබ සැමවිටම පව් වලින් වැළකී සිටිය යුතුය,
ජහන්නම්හි වධ වේදනා බොහෝය!
සතුරන් ඔබට පහර දෙයි,
උපවාසය ඔබව දුර්වල කරන බව පවසමින්.
විද්‍යාව පාගා දමන්නේ ඔවුන්‍ය,
ඔවුහු සැමවිටම බොරු කියති, ඒ නපුරු පුද්ගලයෝ!
අවදි වන්න! ඔබගේ ජීවිතයේ වැඩි කොටසක් ගෙවී ගොස් ඇත,
උපවාස කරන්න, බඩගිනි සහ හොඳින් පෝෂණය වූවන් තේරුම් ගන්න
ඉස්ලාමීය පොත් කිහිපයක් කියවන්න,
යහපත්කමේ සුවඳක් ලබා ගන්න!