СОЛИ АНДӮҲ

Дарди фарзанд

Писари калонии Сарвари мо, Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам), Қосим, дар ҳафдаҳмоҳагӣ вафот карда буд. Солҳо пас аз ин воқеаи дардовар писари дигараш Абдуллоҳ низ вафот кард. Аз чашмони мубораки Сарвари мо Расулуллоҳ ашк мерехт; Ӯ ба кӯҳ рӯ овард ва фармуд: «Эй кӯҳ! Агар он чи ба сари ман омад, ба сари ту меомад, тоб намеовардӣ, фурӯ мерехтӣ!» ва бо ин андӯҳи худро баён кард. Модари мо ҳазрати Хадича пурсид: «Ё Расулаллоҳ! Онҳо ҳоло куҷоянд?» Дар ҷавоб фармуд: «Онҳо дар Ҷаннатанд.»

Вафоти ҳар ду писари Султони коинот, Паёмбари маҳбуби мо, мушриконро бисёр шод кард. Кофироне мисли Абӯҷаҳл инро фурсат дониста, ҳар ҷо ғавғо бардоштанд: «Акнун Муҳаммад абтар аст, насли Ӯ бурида шудааст. Фарзанди писаре намондааст, ки наслашро давом диҳад. Вақте ки худаш ҳам вафот кунад, ному нишонаш фаромӯш мешавад.»

Он гоҳ Аллоҳ таъоло сураи Кавсарро нозил фармуда, Расули Худро тасаллӣ дод, ки маънояш чунин аст: «(Ҳабиби Ман!) Ба ростӣ, Мо ба ту Кавсарро додем (ҳавзи Кавсар ва хайри бисёр ато кардем). Пас барои Парвардигорат намоз гузор ва қурбонӣ кун. Ба ростӣ, бехайру бенасл касест, ки (туро бенасл гуфта) ба ту забон дароз мекунад. (Касе, ки туро абтар мегӯяд, худаш бенасл, бешараф ва беном аст. Аммо ту, Ҳабиби Ман, насли поки ту, шаъну шарафи ту то рӯзи қиёмат давом хоҳад кард. Дар охират низ ба ту шарафҳои бисёр бузурге муқаррар шудааст, ки ба ақл намегунҷанд.)»1

Вафоти Абӯтолиб

Дар рӯзҳои пас аз вафоти писарони Сарвари мо Расулуллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) Абӯтолиб бемор шуд ва бемориаш рӯз аз рӯз вазнинтар мешуд. Мушрикони Қурайш инро шунида, андеша карданд: «Абӯтолиб дар зиндагиаш барои ҳимояи Муҳаммад бисёр кӯшид. Акнун вақти аз дунё кӯчиданаш наздик шуд. Биёед, ҳарчанд дар соатҳои охир ҳам бошад, ӯро аёдат кунем. Зеро Ҳамза, ки ҷавонмарди беҳамтои араб аст, ва Умар, ки ҳайбат, паҳлавонӣ ва нотарсиаш мисли офтоб ошкор аст, ҳам мусалмон шуданд. Ҳар рӯз аз қабилаҳои араб одамон омада, гурӯҳ-гурӯҳ ба Ӯ пайравӣ мекунанд. Бад-ин тариқ мусалмонон рӯз аз рӯз зиёд мешаванд ва овозашон оламро фаро мегирад. Бо ин вазъ ё мо бояд ба онҳо пайравӣ кунем, ё ба ҷангу куштор тайёр бошем. Биёед назди Абӯтолиб рафта, ҳолро нақл кунем, то миёни моро созиш диҳад. Мо ба дини Ӯ ҳамла накунем, Ӯ ҳам ба дини мо ҳуҷум накунад.» Бо ҳамин андеша назди Абӯтолиб омаданд. Шахсони маъруфе мисли Уқба, Шайба, Абӯҷаҳл ва Умайя ибни Халаф рӯи кӯрпачаҳои паҳлӯи бистари Абӯтолиб нишастанд ва гуфтанд: «Мо ба бузургии ту боварӣ дорем ва бартарии туро эътироф мекунем. Аз ин рӯ ҳаргиз ба ту мухолифат накардаем. Метарсем, ки пас аз марги ту Муҳаммад бо мо даргир шавад ва душманӣ миёни мо давом ёбад. Моро оштӣ деҳ, то ба дини ҳамдигар ҳамла накунем.»

«Эй кӯҳ! Агар он чи ба сари ман омад, ба сари ту меомад, тоб намеовардӣ, фурӯ мерехтӣ!» Ҳадиси шариф

Мақбараи модари мо ҳазрати Хадича / Ҷаннатулмуалло

Мисли қабрҳои бисёре аз бузургони ислом, мақбараи аввалин ҳамсари Паёмбари маҳбуби мо (саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам), модари мо ҳазрати Хадича (разияллоҳу анҳо), низ вайрон карда, аз байн бурда шудааст.

Абӯтолиб Сарвари мо, Паёмбарро назди худ хонд ва гуфт: «Ҳамаи бузургони Қурайш аз ту илтимос мекунанд, ки ба дини онҳо дахолат накунӣ. Агар инро қабул кунӣ, дар хизмати ту кор мекунанд ва ёрдамчиёни ту мешаванд.» Сарвари оламиён фармуд: «Эй амак! Ман мехоҳам онҳоро танҳо ба як калима даъват кунам, ки бо он тамоми арабҳо ба онҳо сар фуруд меоранд ва ғайриарабҳо низ ба онҳо ҷизя медиҳанд.» Ба бузургони Қурайш низ фармуд: «Бале! Агар ба ман як калима бигӯед, бо он бар ҳамаи арабҳо ҳоким мешавед ва ғайриарабҳо низ ба шумо сар фуруд меоранд.» Абӯҷаҳл гуфт: «Майлаш. Онро даҳ бор мегӯем. Он калима чист?» Сарвари мо Расулуллоҳ фармуд: «Агар „Ло илоҳа иллаллоҳ“ гӯед ва бутҳоеро, ки ғайр аз Аллоҳ таъоло мепарастед, бардошта, дур партоед». Мушрикон дарҳол гуфтанд: «Аз мо ғайр аз ин чизи дигаре бихоҳ!…» Сарвари мо фармуд: «Агар офтобро оварда, ба дастонам гузоред ҳам, ман аз шумо ғайр аз ин чизе намехоҳам.»

Мушрикон гуфтанд: «Эй Абулқосим! Пешниҳоди бисёр аҷибе мекунӣ. Мо мехоҳем хотири туро риоя кунем, ту бошӣ, хотири моро хуш намекунӣ!» Инро гуфтанду бархоста рафтанд. Онҳо ки рафтанд, Абӯтолиб ба Сарвари мо, Паёмбар, гуфт: «Чизе, ки ту аз Қурайш хостӣ, бисёр бамаврид буд. Рост гуфтӣ.» Ин сухани амакаш Сарвари мо Расулуллоҳро умедвор кард. Гумон кард, ки Абӯтолиб имон меоварад, ва фармуд: «Эй амак! Як бор „Ло илоҳа иллаллоҳ“ бигӯ!.. То дар рӯзи қиёмат барои ту шафоат кунам.» Абӯтолиб гуфт: «Метарсам, ки мардум маро маломат карда, гӯянд: „Аз марг тарсид ва барои ҳамин мусалмон шуд.“ Вагарна хотири туро хуш мекардам.» Бо ин сухан гуфт, ки ин кор бар нафсаш гарон меояд. Бемориаш торафт вазнинтар шуд ва вафот кард.2

Вафоти модари мо ҳазрати Хадича

Дар соли даҳуми беъсат, се рӯз пас аз вафоти Абӯтолиб, модари мо ҳазрати Хадичаи муборак, ки ҳамдарди Сарвари мо Расулуллоҳ ва ҳамроҳи бисту панҷсолаи зиндагии Ӯ буд, пас аз муҳосираи сесолае, ки бо дарду ғам гузашт, се сол пеш аз ҳиҷрат, дар аввали моҳи рамазон, дар синни 65-солагӣ вафот кард.3 Фахри коинот (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) модари мо ҳазрати Хадичаро бо дастони мубораки худ ба хок супурд. Аз ҷудоии ӯ бисёр андӯҳгин шуд.

Дар як сол пай дар пай вафот кардани модари мо ҳазрати Хадича ва амакаш Абӯтолиб Сарвари мо, Паёмбарро ғарқи андӯҳ кард. Аз ин рӯ ин солро «Санатул-ҳузн», яъне соли андӯҳ номиданд.

Вафоти модари мо ҳазрати Хадича Паёмбари маҳбуби моро сахт такон дод ва беҳад андӯҳгин сохт. Зеро нахустин касе, ки имон овард ва Сарвари мо Расулуллоҳро тасдиқ кард, ӯ буд. Ғайр аз ин, бузургтарин такягоҳ ва тасаллибахши Ӯ буд. Вақте ки ҳама душман буданд, ӯ дилашро тамоман кушода, аз муҳаббати Паёмбари мо пур карда буд. Тамоми молу сарват ва ҳар чӣ дошт, дар роҳи ислом сарф карда буд ва барои хизмати Паёмбари маҳбуби мо шабу рӯзро як карда буд. Ҳеҷ гоҳ Расулуллоҳро ғамгин накарда ва ҳаргиз хотирашро нашикаста буд. Сарвари мо гоҳ-гоҳ инро нақл мекард ва бад-ин васила фазилатҳои ҳамсари муборакашро ёд мекард.

«Эй амак! Як бор „Ло илоҳа иллаллоҳ“ бигӯ!.. То дар рӯзи қиёмат барои ту шафоат кунам» Ҳадиси шариф

Рӯзе Паёмбари мо берун буд ва ҳазрати Хадича Ӯро ҷуста баромада буд. Ҷабраил алайҳиссалом дар сурати инсон ба ҳазрати Хадича намоён шуд. Модари мо ҳазрати Хадича хост аз ӯ Сарвари мо, Паёмбарро пурсад, вале андешид, ки шояд аз душманон бошад, ва баргашт. Паёмбари маҳбуби моро дар хона дида, воқеаро нақл кард. Фахри коинот фармуд: «Оё медонӣ, он зоте, ки дидӣ ва мехостӣ маро аз ӯ пурсӣ, кӣ буд? Вай Ҷабраил (алайҳиссалом) буд. Гуфт, ки саломашро ба ту расонам. Инчунин гуфт, ки инро ба ту хабар диҳам: дар Ҷаннат барои ту биное аз марворид омода шудааст. Албатта, дар он ҷо чунин чизҳои ғамангез, душвор, пурмашаққат ва пурзаҳмат нахоҳад буд.»

Дасти яке дар ҳаво монд, дигаре кӯр шуд

Паёмбари маҳбуби мо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) бо асҳобаш, ки хушбахттарини одамон буданд, суҳбатҳои беназир мекард ва дилҳояшонро мунаввар мегардонд. Оёти каримаеро, ки нозил мешуданд, шарҳ медод ва ҳеҷ чизи ногуфта ва нофаҳмидае намегузошт. Дар баробари ин, барои он ки мушрикон ҳам имон оранд, ба ҷойҳои ҷамъ омадани онҳо мерафт ва бе малолу дилтангӣ онҳоро ба имон даъват мекард. Абӯҷаҳл ва Валид ибни Муғира аз ин бисёр хашмгин мешуданд ва мегуфтанд: «Агар ҳамин тавр давом ёбад, Муҳаммад ҳамаро ба дини худ мегардонад ва касе намемонад, ки бутҳои моро парастад.» Рӯзе ба ин қарор омаданд, ки ягона роҳи тамом кардани ин кор куштани Паёмбари маҳбуби мо, Сарвари оламиён, аст. Абӯҷаҳл Валид ибни Муғира ва чанд ҷавонро аз Бани Махзум ҳамроҳ гирифта, ба Байтуллоҳ омад. Он лаҳза Паёмбари маҳбуби мо намоз мехонд. Абӯҷаҳл санге ба даст гирифту дарҳол ба пеш ҷаҳид. Ҳамин ки дасташро барои задани санг ба Ҳабиби акрам ва Набии муҳтарам бардошт, дастонаш дар ҳаво беҳаракат монданд. Ҳеҷ коре карда натавонист ва ҳайрон монд. Бо ҳамон ҳол ба ҷое, ки аз он омада буд, баргашт. Ба назди мушрикон расид, ки дасташ ба ҳоли пешина баргашт ва санг ба замин афтод. Ҳамон сангро яке аз Бани Махзум бардошт ва «Хоҳед дид! Ӯро ман мекушам!..» гӯён ба сӯи Сарвари мо, Паёмбар, равон шуд. Наздик шуд, ки ногаҳон чашмонаш кӯр шуданд ва атрофро дида натавонист. Он гоҳ Бани Махзум ҳама якҷоя ба сӯи Паёмбари маҳбуби мо пеш рафтанд. Ҳамин ки ба Сарвари мо хеле наздик шуданд, Ӯро дида натавонистанд. Вале овози мубораки Ӯро мешуниданд. Ба сӯи овоз мерафтанд, овоз аз пушташон меомад; ба қафо бармегаштанд, аз ҷои пешина шунида мешуд. Чанд бор шоҳиди ҳамин ҳол шуданд. Дар охир ҳайрон монданд ва бе он ки ба Сарвари мо Расулуллоҳ коре карда тавонанд, он ҷоро тарк карданд.

Номзадӣ бо ҳазрати Оиша ва ҳазрати Савда

Вақте ки ҳазрати Хадича (разияллоҳу анҳо) вафот кард, касе намонд, ки хонаи Сарвари мо Расулуллоҳро идора кунад. Хавла бинти Ҳаким хотун ин ҳолро дида, ба ҳузури Сарвари олам омад ва гуфт: «Ё Расулаллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам)! Ба ту ёри мувофиқ ва зани сазовори хизматат лозим аст. Агар хоҳед, барои шумо ҳамсаре хостгорӣ кунам.» Сарвари мо Расулуллоҳ фармуд: «Эй Хавла, зане, ки сазовори ин хизмат бошад, куҷост?» Хавла гуфт: «Агар духтар хоҳӣ, Оиша, духтари дӯстат Абӯбакр аст. Агар бева хоҳӣ, Савда бинти Замъа муносиб аст.» Расул алайҳиссалом фармуд: «Ҳар дуро барои ман хостгорӣ кун.» Сарвари мо Расулуллоҳ аввал бо ҳазрати Оиша ва сипас бо Савда номзад шуд. Ҳазрати Савдаро дар Макка ба хонаи худ овард. Тӯи ҳазрати Оиша дар соли дуюми ҳиҷрат, дар моҳи шаввол, дар Мадина шуд.