ҒАЗВАИ БАДРИ ХУРД
Ин ғазваро «Бадри Мавъуд» ва «Бадри Суғро» ҳам меноманд. Ҳангоми бозгашт аз Уҳуд Абӯсуфён гуфта буд: «Соли оянда боз дар Бадр меҷангем», ва ҳазрати Форуқи Аъзам разияллоҳу анҳ бо ишораи Ҳабиби акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам ҷавоб дода буд: «Чунин бошад.» Абӯсуфён лашкар ҷамъ мекард ва Қурайшро ба ҷангу набард ташвиқ менамуд, вале дар дил инро намехост. Бо вуҷуди ин, барои он ки мардум нагӯянд, ки аз сари сухани худ гашт, пешопеши қавм мерафт. Дар ҳамон айём Нуайм ибни Масъуди Ашҷаъӣ ба Макка омада буд. Вай аз омодагии лашкари ислом ба ҷанг ва аз қувваю шавкати онҳо сухан гуфт. Абӯсуфён ба ӯ гуфт: «Агар ба Мадина рафта, Муҳаммад ва асҳобашро аз баромадан ба ҷанг боздорӣ, ба ту бист шутури сесола медиҳам. Суҳайл ибни Амр бар ин ваъдаи ман кафил бошад.» Нуайм розӣ шуд, ба Мадина омад ва аз бисёрии лашкари кофирон хабар дод. Баъзе аз асҳоб дудила шуданд. Аммо Абӯбакр ва Умар разияллоҳу анҳумо ба ҳузури Ӯ рафта, пешниҳод карданд, ки аз Мадина бароянд. Сарвари мо Расулуллоҳ аз ин шод гашт ва фармуд: «Ба ҳаққи Аллоҳ, ки ҷонам дар қабзаи қудрати Ӯст, албатта ба ҷанг мебароям.» Ӯ Абдуллоҳ ибни Равоҳаро дар Мадина ҷонишин гузошт ва байрақро ба ҳазрати Алӣ супурд.
Дар он вақт мушрикони Макка бо ду ҳазор аскар таҳти фармондеҳии Абӯсуфён ба сӯи Бадр ҳаракат карданд, то пеши паҳн шудани исломро гиранд. Сарвари оламиён бо ҳазору панҷсад нафар аз асҳоби қаҳрамонаш пеш аз онҳо ба Бадр расид. Мушрикон чун фаҳмиданд, ки муҷоҳидон аз онҳо пештар ба Бадр омадаанд, тарс ба дилашон афтод. Онҳо фақат то Марруззаҳрон пеш омада тавонистанд ва ҷуръат накарданд, ки бо лашкари қаҳрамони ислом рӯ ба рӯ шаванд. Бо дили пурваҳм қаҳтии он солро баҳона карда, ба Макка баргаштанд. Аҳли Макка онҳоро масхара карда, ба ҳолашон хандиданд.
Мусалмонон ду асп доштанд, вале моли тиҷораташон бисёр буд. Онро дар Бадр ба нархи гарон фурӯхтанд. Нимаи моҳи зулқаъда буд. Фоидаи калон карданд. Расули акрам, Сарвари мо, бо асҳоби пуршарафаш ҳашт рӯз дар Бадр интизори мушрикон монд. Сипас бо шодию иззат ба сӯи Мадина роҳ гирифтанд.
Ғазваи Зотурриқоъ
Ин ғазва дар моҳи муҳаррам рӯй дод. Шахсе, ки барои фурӯхтани гӯсфанд ба Мадина омада буд, ба мусалмонон хабар дод, ки Бани Анмор ва Бани Салама бар зидди мусалмонон лашкар ҷамъ кардаанд. Ин хабар ба Паёмбар саллаллоҳу алайҳи ва саллам расид. Ӯ ҳазрати Усмонро дар Мадина ҷонишин гузошт ва бо чорсад нафар, ба як ривоят бо ҳафтсад нафар, шаби якшанбе, даҳуми ҳамон моҳ, аз Мадина баромад. Ба ҷое, ки мушрикон буданд, расиданд, вале дар он ҷо ғайр аз занон касеро наёфтанд: мардони мушрик ба кӯҳҳо гурехта буданд. Барои он ки мушрикон камин гирифта, ҳамла накунанд, он ҷойҳоро ғорат карданд ва қабилаҳои мушрики атрофро тарсонда, ором карданд.1 Понздаҳ рӯз дар сафар монда, ба Мадина баргаштанд.
«Ба ҳаққи Аллоҳ, ки ҷонам дар қабзаи қудрати Ӯст, албатта ба ҷанг мебароям» Ҳадиси шариф
Ғазваи Мурайсиъ
Ғазваи Думатулҷандал
Сарвари мо Расулуллоҳ бо лашкари ҳазорнафарӣ ба муқобили қабилаҳое ба сафар баромад, ки дар Думатулҷандал зиндагӣ карда, мусофиронеро, ки ба Шом рафтуомад мекарданд, азият медоданд ва ба Мадинаи мунаввара таҳдид мекарданд. Рӯзи душанбе буд, наздикиҳои охири моҳи рабеъулаввал. Ӯ Сибоъ ибни Урфутаро дар Мадина ҷонишин гузошт. Қабилаҳои душман аз омадани лашкари ислом хабар ёфта, гурехтанд. Чанд рӯз дар он ҷо монданд ва наздикиҳои бистуми моҳи рабеъуссонӣ ба Мадина баргаштанд.2
Ғазваи Мурайсиъ
Ин ғазваро ғазваи Бани Мусталиқ ҳам мегӯянд. Мурайсиъ номи чоҳҳои оби қабилаи Хузоа дар Қудайд ва номи бурҷест, ки барои ҳифзи ин чоҳ сохта буданд. Ин ҷо дар айни замон посгоҳи пешқадами қабилаи Бани Хузоа ҳам буд.
Дар соли панҷуми ҳиҷрат Ҳорис ибни Абӯзирор, сардори Бани Мусталиқ, барои ҷангидан бо Сарвари мо, Паёмбар, мардони зиёдеро ҷамъ карда буд. Вай мехост онҳоро мусаллаҳ карда, ба сари Мадина лашкар кашад. Чун ин хабар ба Паёмбари маҳбуби мо расид, дарҳол бо дастаи ҳафтсаднафарӣ ба муқобили Бани Мусталиқ ба сафар баромад. Дар сари чоҳи Мурайсиъ қароргоҳ заданд ва аввал Бани Мусталиқро ба ислом даъват карданд. Онҳо қабул накарданд ва бо тирандозӣ ҷангро сар карданд. Асҳоби киром амри Сарвари мо Расулуллоҳро, ки фармуда буд: «Ҳама якҷо ногаҳон ҳуҷум кунед», ба ҷо оварда, даҳ нафар аз Бани Мусталиқро куштанд. Сардори қабила гурехта, ҷони худро раҳонда буд, вале духтараш Барра ва шашсад нафар аз қабилааш асир афтоданд. Ғаниматҳоро тақсим карданд. Барра ба ҳузури Сарвари мо, Паёмбар, омада, гуфт: «Бо соҳибам, ки ба ҳиссаи ӯ афтодаам, қарор гузоштам, ки дар ивази нӯҳ тангаи тилло озод шавам. Ба ман ёрӣ диҳед!» Сарвари мо, Паёмбар, ба ӯ марҳамат фармуда, хоҳишашро ба ҷо овард ва ӯро харид. Сипас ӯро озод кард ва ба озодӣ расонд. Паёмбари маҳбуби мо исломро ба вай таблиғ кард ва вай мусалмон шуд. Сарвари оламиён аз мусалмон шудани ӯ бениҳоят шод гашт ва ба подоши он ӯро ба никоҳи худ мушарраф сохт. Асҳоби киром инро дида, ҳама гуфтанд: «Мо шарм медорем, ки хешовандони модарамонро, ки аҳли хонаи Расулуллоҳ аст, ба хизматгорӣ гирем», ва асирони худро озод карданд. Ин никоҳ сабаби озод шудани садҳо асир гардид.
Паёмбари маҳбуби мо номи ҳамсари мубораки худро аз Барра ба Ҷувайрия иваз кард. Модари мо ҳазрати Оиша дар бораи модари мо ҳазрати Ҷувайрия мегуфт: «Ман зане хайрноктар ва пурбаракаттар аз Ҷувайрия надидаам.»3
Ҳангоме ки лашкари ислом пирӯзмандона роҳи Мадинаи нурониро пеш гирифта буд, чашми қабилаҳои мушрики атроф тарсида буд ва онҳо фаҳмида буданд, ки ҷуръати ҳуҷум бар мусалмонон то чӣ андоза хатарнок аст.
Баъзе ҳодисаҳои соли панҷуми ҳиҷрӣ
Ҳангоми бозгашт аз ғазваи Мусталиқ шамоли сахте вазид. Асҳоб гумон карданд, ки душман омада, Мадинаро ғорат карданист. Расулуллоҳ фармуд: «Натарсед. Мадина ҷои амн аст, дар ҳар гӯшаи он фариштагони муҳофиз ҳастанд. Вале имрӯз як мунофиқ мурдааст. Вай Зайд ибни Фуроа, дӯсти Убай ибни Салул, буд.»
«Ман зане хайрноктар ва пурбаракаттар аз Ҷувайрия надидаам» Ҳазрати Оиша (разияллоҳу анҳо)
Дар ин ғазва модарони мӯъминон, ҳазрати Оиша ва ҳазрати Умму Салама, ҳам ҳамроҳ буданд. Мунофиқон ба модари мо ҳазрати Оиша туҳмат бастанд ва баъзе мусалмонон низ фиреби ин туҳматҳоро хӯрданд. Оёти карима нозил шуда, туҳмати мунофиқонро фош кард ва ҳазрати Оиша ситоиш ёфт.4 Расулуллоҳ фармуд: «Мужда бод туро, эй Оиша! Ҳақ таъоло туро пок баровард ва ба покии ту шаҳодат дод.» Паёмбар алайҳиссалом асҳобро дар масҷид ҷамъ овард, хутба ирод фармуд ва оёти ҷалилаеро, ки нозил шуда буданд, тиловат кард. Ба баракати ин оёти карима шубҳаҳое, ки дар дили мӯъминон буд, аз миён рафт ва касоне, ки ба ин туҳмат ҷуръат карда буданд, ба ҷазои худ расиданд. Ҳангоми бозгашт аз ин ғазва ояти таяммум нозил шуд.5
Гарданбанди Оиша разияллоҳу анҳо бори дигар дар ҷое бо номи Салсал гум шуд. Он ҷо ба Мадина наздик буд. То ёфт шудани гарданбанд дар он ҷо монданд. Дар он ҷо об набуд, асҳоб ҳам бо худ об надоштанд. Расулуллоҳ алайҳиссалом сар бар зонуи Оишаи Сиддиқа ниҳода, хуфта буд. Асҳоби киром беобиро ба ҳазрати Абӯбакр арз карданд. Вай назди Расулуллоҳ рафт ва Расулуллоҳ алайҳиссалом бедор шуд. Аллоҳ таъоло ояти таяммумро фиристод. Асҳоб таяммум карда, намози бомдодро адо карданд. Сипас Оиша разияллоҳу анҳоро ба шутур савор карданд. Ҳамин ки шутур аз ҷо хест, гарданбанд пайдо шуд.
Имрӯз нури оламӣ ту, ҳам маҳбуби Худо,
ошиқонатро лаҳзае аз даргаҳи худ макун ҷудо.
Номи шарифат дам ба дам аз ин забонам дур мабод,
дармони дили дардманди ман аст, ҷон ёбад аз он сафо.
Умедворам, ҳар номи ту ҷудогона шафоат кунад:
Аҳмаду Маҳмуд, Абулқосим, Муҳаммад Мустафо.
Чун дар шаъни Ӯ «Вашшамс» ва ҳам «Ваззуҳо» гуфта шуд,
чӣ аҷаб, гар рӯю пешониашро ба хуршеду моҳ монанд кунам?
Қонунӣ Султон Сулаймон (Муҳиббӣ)