САФАРИ УМРАТУЛ-ҚАЗО
Аз сулҳи Ҳудайбия як сол гузашта буд. Як моҳ пеш аз Иди қурбон, дар аввалҳои моҳи зулқаъда, Сарвари мо Расули акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам ба асҳоби киромаш амр фармуд, ки барои умра омода шаванд. Ҳамаи онҳое, ки барои умра ба Ҳудайбия рафта, дар Байъатур-ризвон иштирок карда буданд, ба ҷуз вафоткардагон, бояд ҳозир мешуданд. Бо ин амр ду ҳазор саҳобӣ тайёрии худро ба анҷом расонданд. Барои қурбонӣ ҳафтод шутур гирифтанд. Ин шутуронро чаронда то Макка бурдан ба Ноҷия ибни Ҷундуб ва чор ёри ӯ супурда шуд. Ғайр аз ин, сад саворро ба фармони ҳазрати Муҳаммад ибни Маслама доданд ва ӯро бо силоҳҳои ҷангӣ чун зиреҳ, найза ва шамшер пешопеш фиристоданд. Ба мушрикон эътимод набуд. Агар ҳуҷуме мешуд, аз ин силоҳҳо истифода мебурданд. Баъзе аз асҳоби киром гуфтанд: «Ё Расулаллоҳ! Тибқи сулҳи Ҳудайбия мо набояд ба умра ба ҷуз шамшерҳои дар ғилоф бо силоҳи дигаре меомадем!» Сарвари оламиён фармуд: «Мо ин силоҳҳоро ба Ҳарам, назди қурайшиён, намебарем. Аммо онҳо барои ҳуҷуме, ки мумкин аст аз ҷониби қурайшиён ба мо шавад, дар наздикии мо ва дар дастраси мо нигоҳ дошта мешаванд.»
Дар Мадинаи мунаввара Абӯзари Ғифориро ҷонишин гузоштанд.1 Ривоят шудааст, ки Абӯруҳми Ғифориро низ гузошта буданд. Ду ҳазор саҳобӣ ҳамроҳи Паёмбари маҳбуби мо ба сӯи Макка роҳӣ шуданд. Асҳоби киром сахт ба ҳаяҷон омада буданд. Хонаву кошона ва диёреро, ки солҳо пеш дар роҳи Аллоҳ таъоло ва барои Паёмбари маҳбуби мо тарк карда буданд, боз медиданд… Каъбаи муаззамаро, ки дар намозҳои панҷгона рӯ ба сӯи он меоварданд, зиёрат мекарданд… Бо хешовандоне, ки нав мусалмон шуда, аз рӯи паймон ба Мадина омада наметавонистанд, дидор медиданд. Ба мушрикони Қурайш, ки солҳо аз чашмашон ба ҷои ашк хун ҷорӣ карда, онҳоро зери зулм нолон сохта ва барои ба бутпарастӣ водоштанашон бисёр бародаронашонро шаҳид карда буданд, иззату шарафи исломро нишон медоданд. Шояд мушрикон инро дида, муҳаббати ислом ба дилашон меафтод ва мусалмон мешуданд!..
Онҳое, ки дар Мадина монданд, Сарвари оламиёнро бо такбир то гардании Видоъ гусел карданд ва баргаштанд… Паёмбари маҳбуби мо чун ба Зулҳулайфа, ки тақрибан даҳ километр дуртар аз Мадина воқеъ аст, расид, эҳром баст. Саҳобагони пуршараф низ ба Ӯ пайравӣ карданд. Ҳама либоси сафед пӯшида буданд. Сафар ба сӯи Маккаи мукаррама барои адои умра оғоз ёфта буд. Акнун замину осмон аз садоҳои «Лаббайк! Аллоҳумма лаббайк! Лаббайк, ло шарика лака лаббайк! Иннал-ҳамда ван-неъмата лака вал-мулк, ло шарика лак!» (Инак омадам, Илоҳо, инак омадам! Даъвати Туро бо гуфтор ва ҷони худ бору бор иҷобат кардам ва ба амри Ту гардан ниҳодам. Туро шарике нест; бо тамоми вуҷудам ба сӯи Ту рӯ овардам. Ҳамд ва неъмат хоси Туст. Мулк низ аз они Туст. Туро шарике нест.) танин меандохт.
Сафар бо ҳамду зорӣ ба даргоҳи Аллоҳ таъоло ва бо зикри номи мубораки Ӯ бисёр пурзавқ мегузашт.
Дастае, ки зери фармони Муҳаммад ибни Маслама пешопеш мерафт, ба Макка наздик шуд ва мушрикони Қурайш онро диданд. Бо тарс наздашон омаданд ва бо оҳанге, ки гӯё «Магар мо як сол пеш чунин паймон баста будем?» мегуфт, пурсиданд: «Ин чист?» Муҳаммад ибни Маслама ба онҳо ҷавобе дод, ки мағзи устухонашонро ях кард: «Инҳо саворони Расули Аллоҳ таъоло ҳастанд… Агар Аллоҳ таъоло иҷозат диҳад, фардо Ӯ низ ба ин ҷо ташриф меорад!…» Мушрикон тарсону ларзон баргаштанд ва хабарро ба Макка расонданд. Мушрикони Макка ҳам мегуфтанд: «Қасам мехӯрем, ки мо ба паймон вафодор мондем. Муҳаммад чаро бо мо ҷанг кунад?…» Дарҳол аз миёни худ ҳайъатеро фиристоданд, то бо Сарвари мо, Паёмбар гуфтугӯ кунад.
«Лаббайк! Аллоҳумма лаббайк! Лаббайк, ло шарика лака лаббайк! Иннал-ҳамда ван-неъмата лака вал-мулк, ло шарика лак!» Талбия
Дар ин вақт Сарвари оламиён саллаллоҳу алайҳи ва саллам ба ҷое бо номи Батни Яъҷаҷ расида буд, ки аз он ҷо Макка намоён буд. Ҳамаи силоҳҳоро, ба ҷуз шамшерҳое, ки бар камар доштанд, дар он ҷо гузоштанд ва барои посбонии онҳо дусад саҳобиро нигаҳбон таъин карданд. Чун ин тайёриҳо анҷом ёфт, ҳайъати Қурайш иҷозат хост, ки ба ҳузур қабул шуда, бо Сарвари мо, Паёмбар гуфтугӯ кунад. Чун қабул шуданд, гуфтанд: «Эй Муҳаммад! Аз паймони Ҳудайбия то имрӯз аз ҷониби мо нисбат ба шумо ҳеҷ хиёнате сар назадааст. Бо вуҷуди ин, оё ту бо ин силоҳҳо ба Макка, назди қавми худ медароӣ? Ҳол он ки тибқи паймони мо бо шумо ба ҷуз шамшерҳои дар ғилоф чизе набояд мебуд!…» Сарвари оламиён дар ҷавоб фармуд: «Ман аз кӯдакӣ то имрӯз бо вафо ба қавл ва вафодориам маъруфам. Мо ба Ҳарам ба ҷуз бо шамшерҳои дар ғилоф дохил намешавем. Аммо мехоҳам, ки силоҳҳо дар ҷое наздики ман бошанд.» Аъзои ҳайъат фаҳмиданд, ки хабаре, ки ба онҳо расида буд, дигар будааст, ва хотирҷамъ шуда, гуфтанд: «Эй Муҳаммад! Рост гӯем, мо аз ту ҳамеша вафо ва некӣ дидаем. Ба ту ҳам ҳамин сазовор аст» ва баргаштанд. Ба Макка омада, қурайшиёнро аз ҳол огоҳ карданд. Онҳо низ ором гирифтанд.
Бузургони Қурайш аз кинаву ҳасад, барои он ки ин лаҳзаҳои фархундаи Сарвари мо, Паёмбар ва асҳоби Ӯро набинанд, Маккаро тарк карда, ба кӯҳҳо баромаданд. Паёмбари маҳбуби мо шутурони қурбонии нишонадорро пешопеш ба мавзее бо номи Зитуво фиристод. Баъд бо асҳобаш тайёриро ба охир расонд ва барои даромадан ба шаҳри муқаддаси Макка роҳ пеш гирифт. Асҳоби киром Сарвари оламиёнро дар миён гирифта буданд. Султони коинот бар шутураш Қасво, монанди офтобе, ки ҳастии ҳазорон ситораро мепӯшонад, ба гирду атроф нур мепошид. Ё Раббӣ! Ин чӣ зебоӣ буд! Ин чӣ манзараи пурҳашамате буд!…
Бар забонҳо садоҳои «Лаббайк! Аллоҳумма лаббайк! Лаббайк, ло шарика лака лаббайк!…» ва дар дилҳо муҳаббати Аллоҳ таъоло ва Расули Ӯ буд.
Қадам ба қадам ба сӯи Каъбаи бошукӯҳ пеш мерафтанд. Ҳар қадар наздиктар мешуданд, ҳаяҷонашон боз ҳам меафзуд ва гӯё ба ҷӯш меомаданд. Садоҳои талбия, ки ҳама якзабон мегуфтанд, Маккаро пур мекард. Мушрикон ҳар гоҳ ин манзараи пурҳашаматро медиданд, дилашон об мешуд ва ҳис мекарданд, ки шарбати муҳаббате нарм-нарм ба дилашон мешорад. Муҳаббати ислом аллакай ба дили бисёре аз онҳо афтода буд… Ниҳоят Султони коинот, Сарвари ду ҷаҳон, Паёмбари маҳбуб ва шарифи мо Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва саллам ғолиб омада буд…
Ана, Паёмбари маҳбуби мо ва асҳоби пуршарафи Ӯ шамшер бар камар ба Каъбаи муаззама медаромаданд. Ҳазрати Абдуллоҳ ибни Равоҳа афсори Қасво, шутури Сарвари мо, Паёмбарро ба даст гирифта, пеш мерафт. Баъзе мушрикони Макка бо занону кӯдаконашон дар Дорун-надва саф кашида, Паёмбари маҳбуби мо ва асҳоби қаҳрамони Ӯро тамошо мекарданд. Абдуллоҳ ибни Равоҳа пеш мерафту ин байтҳоро мисли путк бар сари мушрикон мезад ва то қаъри дилашон фурӯ мебурд:
Эй кофирон, аз роҳи Паёмбар канор равед,
ки Аллоҳ таъоло Қуръонро бар Ӯ фиристод.
Ҳар хайру некӣ дар дини Ӯст,
ва мурдан дар роҳи ин дин беҳтарин марг аст.
Расулуллоҳи ҳақиқӣ Ӯст, аз дил қабулаш кардам,
ба ҳар сухани Ӯ имон овардам, акнун пазируфтам.
Эй кофирон! Чун шумо нозил шудани Қуръонро
аз ҷониби Аллоҳ таъоло инкор кардед,
ҳамон гуна ки зарбаҳоро ногаҳон фуруд овардем
ва ҳамон гуна ки сарҳоятонро аз тан ҷудо кардем,
агар ба маънои он низ имон наоваред,
ҳамон зарбаҳо бар сари шумо фуруд хоҳанд омад.
Оғоз мекунам ба номи мубораки он Аллоҳ, ки
ҷуз дини Ӯ дини ҳақиқии дигаре нест.
Ва боз оғоз мекунам ба номи он Аллоҳ, ки
Муҳаммад ҳам бандаи Ӯ ва ҳам расули Ӯст.
Ҳазрати Умар тоқат накарда, хост ӯро огоҳ кунад: «Эй Ибни Равоҳа! Чӣ гуна ту дар пеши Расулуллоҳ ва дар Ҳарами шариф шеър мехонӣ?» Аммо Сарвари мо, Паёмбар фармуд: «Эй Умар! Вайро манъ накун. Ба Аллоҳ таъоло қасам мехӯрам, ки суханони ӯ ба ин мушрикони Қурайш аз борондани тир зудтар ва бештар таъсир мекунад. Эй Ибни Равоҳа, давом деҳ!»
Андаке баъд Сарвари мо, Паёмбар ба ҳазрати Абдуллоҳ ибни Равоҳа фармуд: «Бигӯ: „Ба ҷуз Аллоҳ таъоло ҳеҷ маъбуде нест! Ягона Ӯст! Ваъдаашро ба ҷо оваранда Ӯст! Ёридиҳандаи ин бандааш Ӯст! Қувватбахши лашкаронаш Ӯст! Ва шикастдиҳандаи қабилаҳои ҷамъомада низ танҳо Ӯст!“»
Он гоҳ Абдуллоҳ ибни Равоҳа ба хондан оғоз кард:
Ба ҷуз Аллоҳ таъоло ҳеҷ маъбуде нест!
Ӯро шарике нест, ло илоҳа иллаллоҳ!
Ӯст, ки ба лашкари мусалмонон қувват мебахшад!
Ва Ӯст, ки кофиронро пароканда ва мағлуб месозад!
Мусалмонон низ ин суханонро такрор мекарданд. Паёмбари маҳбуби мо ба Байтуллоҳ даромада, китфи рости муборакашро кушод. Зебоии бадани муборакаш чашмҳоро хира мекард, дилҳоро мерабуд ва мисли офтоб нур мепошид. Сипас фармуд: «Аллоҳ таъоло диловаронеро, ки имрӯз худро ба ин аҳли ширк пурқувват ва чолок нишон медиҳанд, бо раҳмати Худ омурзад!» Пас асҳоби киром китфҳои рости худро кушоданд ва бо қадамҳои тезу пурҳайбат се бор Каъбаро тавоф карданд. Танҳо миёни Рукни Ямонӣ ва гӯшаи Ҳаҷаруласвад оҳиста-оҳиста роҳ рафтанд. Сарвари мо, Паёмбар ва асҳоби Ӯ ба Ҳаҷаруласвад наздик шуда, онро мебӯсиданд ё аз дур дастҳояшонро кушода, ба сӯи Ҳаҷаруласвад мегирифтанд.
«Ба Аллоҳ таъоло қасам мехӯрам, ки суханони ӯ (Ибни Равоҳа) ба ин мушрикони Қурайш аз борондани тир зудтар ва бештар таъсир мекунад» Ҳадиси шариф
Мушрикон аз дур асҳобро зери назар доштанд ва аз ин роҳравии пурҳайбату пуршукӯҳи онҳо ҳайрон мемонданд; зеро ба онҳо гуфта буданд, ки мусалмонон аз замони ба Мадина рафтанашон заифу бемор шудаанд, ва хабарҳои ба ин монанд паҳн шуда буд. Ҳоло бошад, баръакси инро ба чашми худ медиданд ва ҳайраташон меафзуд.
Чор даври боқимондаи тавоф оҳиста ва бо қадамҳои вазнин анҷом ёфт. Пас аз тавоф дар Мақоми Иброҳим ду ракъат намоз хонданд. Баъд миёни теппаҳои Сафо ва Марва ҳафт бор саъй карданд. Пас аз забҳи қурбониҳо Сарвари мо, Паёмбар сари муборакашро тарошонд. Мӯйҳои муборакашро дар ҳаво мерабуданд. Асҳоби киром низ сар тарошиданд. Бад-ин тариқ хобе, ки Сарвари мо Расули акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам маҳз як сол пеш дида буд, рост омад. Зиёрати умра ба анҷом расида, вақти намози пешин даромада буд. Сарвари оламиён ба ҳазрати Билол амр фармуд, ки бар Каъба азон гӯяд, ва Билоли Ҳабашӣ фавран амрро ба ҷо овард. Вақте ки вай бар Каъба азони Муҳаммадиро мегуфт, тамоми Макка ба ҷунбиш омад. Асҳоби киром бо хушӯъи бузург ба азон гӯш медоданд ва оҳиста онро такрор мекарданд. Азон ки тамом шуд, Сарвари мо Ҳабибуллоҳ имом шуд. Намози пешине, ки ҳама якҷоя хонданд, ба дили мушрикон таъсири дигаре дошт.
Барои Паёмбари маҳбуби мо дар Абтаҳ хаймае аз чарм зада буданд. Саҳобагон ҳам се рӯз дар хаймаҳои атрофи он истиқомат карданд. Вақти намоз дар Байтуллоҳ ҷамъ меомаданд ва намозро бо ҷамоат мехонданд. Дар вақтҳои дигар ба дидани хешовандонашон мерафтанд ва бо ахлоқи неке, ки ислом ба онҳо ато карда буд, барояшон намуна мешуданд. Онҳо низ дар баробари ин рафтори неки асҳоб гӯё об мешуданд ва ҳайрати худро пинҳон карда наметавонистанд. Дар ин се рӯз гӯё Макка аз дарун фатҳ шуда буд.
Се рӯз ба охир расид… Акнун вақти ҷудоӣ фаро расида буд. Наздики шом Сарвари мо, Паёмбар фармуд: «Ҳеҷ яке аз мусалмонон (ки барои умра омадаанд) шабро дар Макка намегузаронад, балки ба роҳ мебарояд!» Ҳама бору буна бастанд ва ба сӯи Мадина роҳӣ шуданд… Дар Ҷуҳфа Расулуллоҳ бо ҳазрати Аббос вохӯрд ва ҳазрати Аббос пешниҳод кард: «Ё Расулаллоҳ! Маймуна бинти Ҳорис бева мондааст. Магар хуб нест, ки ӯро ба занӣ гирӣ?» Он гоҳ Сарвари мо, Паёмбар Абӯрофеъ ва як марди Ансорро барои хостгорӣ ба Макка фиристод. Ҳазрати Маймуна бар шутур нишаста буд, ки хабари хостгории Расулуллоҳ ба ӯ расид. Гуфт: «Шутур ва он чи бар он аст, аз они Расулуллоҳ аст» ва худро ба Сарвари мо, Паёмбар бахшид. Анҷоми корҳои лозимаро ба хоҳари калонаш Уммулфазл вогузошт ва вай низ онро ба шавҳараш ҳазрати Аббос супурд. Ҳангоми бозгашт аз умра ба Мадина, чун ба ҷое бо номи Сариф расиданд, ҳазрати Аббос аз Паёмбари мо саллаллоҳу алайҳи ва саллам чорсад дирҳам маҳр гирифт ва ҳазрати Маймунаро ба никоҳи Расулуллоҳ даровард. Тӯй низ дар ҳамон ҷо барпо шуд. Ҳазрати Маймуна ба шарафи никоҳи Расулуллоҳ мушарраф гардида, охирин ҳамсари Ӯ шуд. Паёмбари мо баъд аз ин дигар издивоҷ накард.
«Аллоҳ таъоло диловаронеро, ки имрӯз худро ба ин аҳли ширк пурқувват ва чолок нишон медиҳанд, бо раҳмати Худ омурзад!» Ҳадиси шариф
Ё Расулаллоҳ! Ҷуръат карда, шамъдоне ҳадя овардам,
муродам хизмат ба остони волои туст, ё Расулаллоҳ!
Армуғони ночизи ман сазовори равзаи ту нест,
қабул кун, эҳсону иноят фармо, ё Расулаллоҳ!
Ба ғайр аз ҳазрати ту кист, ки ҳоли худро ба ӯ гӯям?
Эҳсону мурувват аз ҷаноби туст, ё Расулаллоҳ!
Ба ту паноҳ овардам, амон, сад амон, ба даргоҳат афтодам,
раҳм кун, маро шафоат фармо, ё Расулаллоҳ!
Хони Маҳмуди одилро дар ду олам дар паноҳи худ гир,
давлат дар аввал ва охир аз они туст, ё Расулаллоҳ!
Султон Маҳмудхони дуюм
Мусалмон шудани Холид ибни Валид
Ҳабиби акрам саллаллоҳу алайҳи ва саллам, ки ҳамчун раҳмат барои оламиён фиристода шудааст, вақте ки барои умра ба Макка рафта буд, ба яке аз асҳобаш, ҳазрати Валид ибни Валид фармуда буд: «Холид куҷост? Мумкин нест, ки шахсе мисли ӯ исломро нашиносад ва надонад. Кошки ӯ ҳамаи ҷидду ҷаҳд ва қаҳрамониҳояшро дар паҳлӯи мусалмонон ва бар зидди мушрикон нишон медод; чӣ қадар хуб мешуд! Вайро дӯст медоштем ва гиромӣ медоштем.» Валид ибни Валид пеш аз ин ҳам гоҳ-гоҳ ба бародари калонаш нома менавишт ва ӯро ба мусалмон шудан ташвиқ мекард. Чун ин суханони мубораки Сарвари мо, Паёмбарро ҳам ба ӯ расонд, майли Холид ибни Валид ба ислом рӯз ба рӯз афзуд. Саҳобагоне, ки умра ба ҷо оварда буданд, ба Мадина баргашта буданд. Рӯзҳо гузашту соли ҳаштуми ҳиҷрат даромад. Холид ибни Валид бошад, дигар ором намегирифт; месӯхту бетоқатӣ мекард, ки ҳар чӣ зудтар ба Мадина расад, дар ҳузури Сарвари оламиён зону зада, ба шарафи мусалмонӣ мушарраф гардад. Худаш чунин нақл кардааст:
«Аллоҳ таъоло ба ман муҳаббати Сарвари мо, Паёмбарро ато фармуд. Муҳаббати исломро дар дилам ҷой дод. Маро ба ҳоле расонд, ки хайру шарро аз ҳам фарқ кунам. Бо худ гуфтам: „Ман дар ҳамаи ҷангҳо бар зидди Муҳаммад алайҳиссалом будам. Аммо ҳар бор, ки майдони ҷангро тарк мекардам, медонистам, ки дар роҳи каҷу нодурустам ва Ӯ рӯзе ҳатман бар мо ғолиб хоҳад омад; бо ҳамин ҳис бармегаштам.“ Вақте ки Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам ба Ҳудайбия омад, ман фармондеҳи саворони душман будам. Дар Усфон ба онҳо наздик шуда, худро нишон додам. Расулуллоҳ аз мо хотирҷамъ буд ва ба асҳобаш намози пешинро имомат мекард. Хостем ногаҳон бар онҳо ҳуҷум кунем, вале муяссар нашуд. Ин ҳам ба хайр буд. Расулуллоҳ бояд аз он чи дар дили мо мегузашт, воқиф шуда бошад, ки намози асрро бо эҳтиёт хонд. Ин ҳол ба ман сахт таъсир кард. Гуфтам: „Ин зотро бешубҳа Аллоҳ ҳифз мекунад.“ Аз ҳам ҷудо шудем. Ман дар андешаҳои гуногун будам, ки Муҳаммад алайҳиссалом барои умра ба Макка омад ва ман худро ба Ӯ нишон надодам. Бо бародарам Валид омада буданд ва маро наёфта буданд. Бародарам барои ман чунин номае гузошта буд: „Бисмиллоҳир-Раҳмонир-Раҳим! Пас аз ҳамду санои Аллоҳ таъоло ва салоту салом бар Расулуллоҳ мегӯям: ба ростӣ, ман чизи аҷибтар аз он намедонам, ки ту аз ислом рӯй гардонда рафтаӣ; ҳол он ки аз фаҳмидани нодурустии роҳе, ки меравӣ, оҷиз нестӣ. Чаро ақлатро ба кор намебарӣ? Чӣ қадар аҷиб аст, ки дине мисли исломро нашинохта, дарк намекунӣ! Сарвари мо, Паёмбар аз ман дар бораи ту суол фармуд. Ӯ орзу дорад, ки ту исломро бишиносӣ ва ҷидду ҷаҳд ва қаҳрамонии худро дар миёни мусалмонон бар зидди мушрикон ба кор барӣ. Эй бародарам! Фурсатҳои бисёрро аз даст додӣ; дигар бештар аз ин дер накун!..“
Номаи бародарам ки ба дастам расид, орзуи мусалмон шудан дар ман боз ҳам қавӣ гашт. Барои рафтан шитоб доштам. Суханони Расулуллоҳ маро бисёр шод карда буд. Он шаб дар хоб дидам, ки аз ҷойҳои тангу дилгир ва мисли биёбон беоб ба ҷои сабзу хуррам, васеъ ва дилкушое баромадаам. Қарор додам, ки чун ба Мадина расам, ин хобро ба ҳазрати Абӯбакр нақл карда, таъбирашро аз ӯ пурсам. Вақте ки барои рафтан назди Расулуллоҳ тайёрӣ медидам, бо худ меандешидам: „Кӣ дар ин роҳ ҳамсафари ман шуда метавонад?“ Дар ҳамин вақт Сафвон ибни Умайяро дидам. Ҳолро ба ӯ гуфтам. Вай пешниҳоди маро рад кард. Баъд Икрима ибни Абӯҷаҳлро дидам. Вай ҳам рад кард ва ман ба хона рафтам. Бар маркабам савор шуда, назди Усмон ибни Талҳа рафтам. Ба ӯ ҳам гуфтам, ки барои мусалмон шудан назди Расулуллоҳ меравам, ва хоҳиш кардам, ки ҳамсафарам шавад. Вай бе дудилагӣ розӣ шуд ва рӯзи дигар саҳарӣ якҷоя ба роҳ баромадем. Дар ҷое бо номи Ҳийра ба Амр ибни Ос рӯ ба рӯ шудем. Вай пурсид, ки куҷо меравем. Мақсадамонро гуфтем; ӯ ҳам гуфт, ки аз сарзамини Ҳабаш меояд, назди Наҷошӣ Асҳама мусалмон шудааст ва барои байъат кардан ба Расулуллоҳ ба Мадина меравад. Мо се нафар ба Мадина расидем. Сарвари мо, Паёмбар чун аз омадани мо огоҳ шуд, фармудааст: „Макка ҷигарпораҳояшро ба сӯи мо партофт.“ Ба Мадина расида, либоси сафарро кашидам, беҳтарин либосамро пӯшидам ва барои дидори Сарвари мо Расулуллоҳ омода шудам. Дар ҳамин вақт бародарам Валид омаду гуфт: „Шитоб кун; зеро ба Сарвари мо, Паёмбар хабар додаанд, ки шумо омадаед, ва Ӯ бисёр шод шудааст. Ҳоло шуморо интизор аст.“ Шитобон ба ҳузури он Паёмбари воло расидам. Табассум мекард. Салом додам ва гуфтам: „Гувоҳӣ медиҳам, ки ба ҷуз Аллоҳ таъоло ҳеҷ маъбуде нест ва ту паёмбари Аллоҳ таъоло ҳастӣ.“ Фармуд: „Ҳамд мар Аллоҳ таъолоро, ки туро ҳидоят кард ва роҳи ростро ба ту нишон дод.“ Баъд аз Ӯ хоҳиш кардам, ки барои омурзиши гуноҳонам ба Аллоҳ таъоло дуо кунад. Барои ман дуо кард ва фармуд: „Ислом гуноҳҳоеро, ки пеш аз он содир шудаанд, бурида меандозад.“ Ду ёри дигарам ҳам мусалмон шуданд.»2 Бад-ин тариқ ин се паҳлавон, ки аз диловартарин мардони Макка буданд, аз ҳеҷ чиз намеҳаросиданд ва дар роҳи ҳадафҳояшон аз ҷон гузаштан заррае бок надоштанд, бо ихлосе, ки аз дилашон меҷӯшид, дар ҳузури Сарвари мо Расули акрам ба шарафи аз асҳоби киром будан мушарраф гардиданд. Акнун бо тамоми қуввати худ барои решакан кардани куфр хоҳанд кӯшид. Саҳобагон аз мусалмон шудани онҳо бисёр шод гаштанд ва шодии худро бо такбирҳои «Аллоҳу акбар!» ошкор карданд.
Ҳазрати Муҳаммад садои Ҳақ аст,
сарвари ҳар ду ҷаҳон аст.
Араб ва Аҷам ҳама бандаи Ӯянд.
Замона гуле мисли он Гул надидааст,
ту низ дар пеши он Зебо сар фуруд ор.
Имоми Бусирӣ
«Ислом гуноҳҳоеро, ки пеш аз он содир шудаанд, бурида меандозад» Ҳадиси шариф