Минтақаҳое, ки ба онҳо омилони закот фиристода шуданд
Ҳазрати Абӯмусои Ашъариро барои таълими Қуръони карим ва корҳои дин дар Макка вазифадор кард.1 Абӯсуфён ибни Ҳарбро амири Наҷрон дар вилояти Яман таъин кард ва Касир ибни Абдуллоҳро ёрдамчии ӯ гардонд. Корҳои Макка ки анҷом ёфт, ба Марруззаҳрон омаданд. Ғаниматҳои боқимондаро низ дар он ҷо тақсим карданд. Баъд Сарвари мо, Паёмбар бо асҳоби пуршарафаш боз ба роҳ баромад ва дар охири зулқаъда ба Мадина расид. Онҳо рӯзи даҳуми рамазони шариф, рӯзи чоршанбе, аз Мадина баромада буданд. Ин сафар тақрибан се моҳ давом кард.
Рӯзе ғарқи дарёи ғам гашта, ба андеша рафтам, аз худ бегона гашта, худро фаромӯш кардам, гуноҳҳоямро ба ёд оварда, аз оқибатам тарсидам, он гоҳ шунидам, ки сайиде ин матлаъро замзама мекард: Ту Аҳмаду Маҳмуду Муҳаммадӣ, эй сарвари ман, ту аз ҷониби Ҳақ барои мо султони муайяд ҳастӣ, эй сарвари ман. Мо умедворем ва аз ноумедӣ оҳ намекашем, сармояи имонро табоҳ намекунем, даргоҳи туро тарк карда, ба бегонагон паноҳ намебарем, дар сояи ту ба ҳеҷ каси дигар чашм намедӯзем. Ту Аҳмаду Маҳмуду Муҳаммадӣ, эй сарвари ман, ту аз ҷониби Ҳақ барои мо султони муайяд ҳастӣ, эй сарвари ман. Шайх Ғолиб
Баъзе воқеаҳои соли ҳаштуми ҳиҷрӣ
Чор нафар аз Бани Саълаба ба маҷлиси Расулуллоҳ омада, гуфтанд: «Қавми мо моро фиристодааст. Шунидаем, ки то ҳиҷрат накунем, ислом комил намешавад.» Ӯ фармуд: «Дар куҷо ки бошед, бар тақво бошед; агар ҳиҷрат накунед ҳам, зараре надорад. Ба дину миллати шумо ҳеҷ халале намерасад.» Баъд онҳоро ба хонаи Рамла бинти Ҳорис фиристода, меҳмондорӣ кард. Сипас ба ҳар яки онҳо чор уқия нуқра дод ва иҷозат дод, ки ба хонаҳояшон баргарданд. Дар ҳамон сол Зайнаб, духтари Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам, вафот кард. Барои ӯ тобут сохтанд; аввалин тобут дар ислом барои ӯ сохта шуд. Вай ҳамсари Абулос буд. Вақте ки Абулос дар замони Бадр ӯро аз Макка ба Мадина гусел мекард, дар роҳ Ҳаббор ба шутури ҳазрати Зайнаб найза партофта буд. Зайнаб аз шутур афтод, кӯдакеро, ки дар шикам дошт, аз даст дод ва бемор шуд. Ҳамин сабаби вафоти ӯ гардид. Аз ӯ ду фарзанд монд. Дар он сол, дар моҳи зулҳиҷҷа, Иброҳим, писари Расулуллоҳ, ба дунё омад. Модараш Мория хотун разияллоҳу таъоло анҳо аст. Абӯрофеъ омада, мужда дод. Барои ин мужда Расулуллоҳ як ғуломро озод кард. Ба ҳайси ақиқа як қӯчқор забҳ кард. Фармуд, ки сари кӯдакро тарошанд, ва ба вазни мӯи ӯ нуқра садақа дод.
Воқеаҳои муҳими соли нӯҳуми ҳиҷрӣ
Дар соли нӯҳуми ҳиҷрӣ, дар аввали моҳи муҳаррам, Сарвари оламиён ба қабилаҳо омилони закот (омил, соъӣ) таъин кард. То ҳадди имкон ба ҳар қабила омиле аз миёни худи он таъин шуд. Ибни Ҳусайби Асламиро назди Аслам ва Ғифор, Аббод ибни Бишрро назди Бани Сулайм ва Музайна, Амр ибни Осро назди Фазора, Заҳҳок ибни Синонро назди Бани Килоб, Рофеъ ибни Макнати Ҷуҳаниро назди Ҷуҳайна ва Бишр ибни Суфёни Каъбиро назди Бани Каъб ва Бани Тамим фиристод.
Як сол баъд аҳли Тоиф барои мусалмон шудан ҳайъати шашнафареро ба Мадина, ба ҳузури Паёмбари маҳбуби мо фиристоданд. Сарвари оламиён як сол пеш ҳангоми тарки Тоиф чунин дуо карда буд: «Ё Раббӣ! Ба аҳли Сақиф роҳи ростро нишон деҳ, онҳоро назди мо биёр.» Ана, акнун аҳли Сақиф барои мусалмон шудан омада буданд. Расули акрам аз мусалмон шудани онҳо бисёр шод гардид, ба онҳо баъзе имтиёзҳо дод ва ба Тоиф баргардонд. Ҳазрати Усмон ибни Абулосро волии онҳо таъин кард.2
Вафоти Наҷошӣ
Моҳи раҷаби соли нӯҳуми ҳиҷрат буд. Рӯзе Расулуллоҳ ба асҳобаш фармуд: «Имрӯз як бародари солеҳи шумо вафот кард. Бархезед ва ба ӯ намози ҷаноза хонед.» Сарвари мо, Паёмбар имом шуда, намози ҷанозаи ғоибона хонд. Баъд фармуд: «Барои бародаратон Наҷошӣ Асҳама аз Аллоҳ таъоло омурзиш талабидем.»
Чанде баъд аз хабаре, ки аз Ҳабашистон расид, маълум шуд, ки Наҷошӣ Асҳама (раҳматуллоҳи таъоло алайҳ) вафот кардааст. Рӯзи вафоташ ба рӯзе, ки Сарвари мо, Паёмбар дар Мадина ба ӯ намози ҷаноза хонда буд, рост меомад.3
«Дар куҷо ки бошед, бар тақво бошед; агар ҳиҷрат накунед ҳам, зараре надорад. Ба дину миллати шумо ҳеҷ халале намерасад» Ҳадиси шариф
Ҷонам фидои роҳи ту бод,
эй Муҳаммади зебоному зеборӯ,
биё, бандаи ночизатро шафоат кун,
эй Муҳаммади зебоному зеборӯ.
Онҳое, ки мӯъминанд, ранҷи бисёр мекашанд,
ва дар охират завқу сафо хоҳанд дошт,
эй Мустафои ҳаждаҳ ҳазор олам,
эй Муҳаммади зебоному зеборӯ.
Он ки ҳафт табақаи осмонро сайр кард ва бар болои Курсӣ гашт,
ва дар Меъроҷ умматашро аз Ҳақ хост,
эй Муҳаммади зебоному зеборӯ.
Юнус бе ту ду ҷаҳонро чӣ кунад?
Ту паёмбари барҳаққӣ, бе ҳеҷ шакку гумон,
онҳое, ки ба ту пайравӣ накунанд, беимон мераванд,
эй Муҳаммади зебоному зеборӯ.