ФАРЗ ШУДАНИ ҲАҶ

Ба ҳаҷ фиристода шудани ҳазрати Абӯбакр ва ҳазрати Алӣ

Он сол асҳоби киром таҳти амирии ҳазрати Абӯбакр бо корвони сесаднафарӣ ба Макка рафтанд. Дар ҳамин ҳангом нахустин оёти каримаи сураи «Бароат» нозил шуд, ки дар онҳо баъзе аҳком дар бораи аҳдномаҳо баён шуда буд. Паёмбари маҳбуби мо барои расондани ин аҳком ҳазрати Алиро ҳам ба Макка фиристод.2

Мувофиқи одате, ки он замон дар миёни арабҳо роиҷ буд, агар аҳде баста мешуд ё аҳди басташуда шикаста мешуд, инро худи бандандаи аҳд ё яке аз хешовандонаш, ки ӯ таъин мекард, эълон менамуд. Сарвари мо, Паёмбар барои ин кор ҳазрати Алиро аз паси корвони ҳаҷ ба Макка фиристод. Ҳазрати Алӣ ба корвон расид ва якҷоя ба Макка даромаданд.3 Ҳазрати Абӯбакр хутба хонд ва ибодати ҳаҷро баён кард. Асҳоби киром (алайҳимурризвон) мувофиқи асосҳое, ки ба онҳо омӯзонда шуда буд, ҳаҷ гузориданд. Дар айёми ҳаҷ ҳазрати Алӣ ҳам дар Мино, дар ҷое, ки «Ҷамраи Ақаба» ном дорад, хутба хонд ва сухани худро чунин оғоз кард:

«Эй мардум! Маро Расулуллоҳ назди шумо фиристодааст.» Баъд нахустин ояти каримаи сураи Бароатро хонд ва гуфт: «Ман маъмурам, ки ба шумо чор чизро баён кунам.» Он чор чиз инҳо буданд:

1. Ҷуз мӯъминон ҳеҷ кас ба Ҷаннат даромада наметавонад.

2. Пас аз имсол ҳеҷ мушрике ба Каъба наздик шуда наметавонад.

3. Ҳеҷ кас Каъбаро бараҳна тавоф нахоҳад кард. (Дар он замон мушрикон Каъбаро бараҳна тавоф мекарданд.)

4. Ҳар кас бо Расулуллоҳ аҳде дошта бошад, он аҳд то анҷоми муҳлаташ эътибор дорад. Ба дигарон чор моҳ муҳлат дода шудааст. Пас аз он барои ҳеҷ мушрике на аҳде ҳаст ва на ҳимояе.

«Дар он ҷо (дар Каъба) нишонаҳои ошкор ва мақоми Иброҳим ҳаст. Ҳар кас ба он ҷо дарояд, аз таҷовуз дар амон аст. Ҳаҷ (ва зиёрат) кардани он Байт барои касоне, ки имкони роҳ ёфтан ба сӯи онро доранд (касоне, ки тавоноӣ доранд), ҳаққи Аллоҳ таъоло бар одамон ва фарзи Ӯст» Оли Имрон: 97

Аз он рӯз ба баъд ҳеҷ мушрике ба Каъба наомад ва ҳеҷ кас Каъбаро бараҳна тавоф накард. Пас аз эълони ин масъалаҳо бештари мушрикон мусалмон шуданд. Ҳазрати Абӯбакр ва ҳазрати Алӣ фаризаи ҳаҷро адо карда, бо асҳоби кироми ҳамроҳашон ба Мадина баргаштанд.4

Сарияи Холид ибни Валид ба Яман

Паёмбари маҳбуби мо дар соли даҳуми ҳиҷрат, дар моҳи рабеъулаввал, Холид ибни Валидро бо чорсад муҷоҳид фиристод, то Бани Ҳорис ибни Каъбро, ки дар атрофи Яман зиндагӣ мекарданд, ба ислом даъват кунад. Ҳазрати Холид ибни Валид бо амри Сарвари мо Расулуллоҳ се рӯз паиҳам ин қабиларо ба ислом даъват кард. Онҳо ҳам даъватро пазируфта, мусалмон шуданд.

Аз чашмаи хуршед ҳар дам оби зулоли файз фуруд меояд,
он гоҳ ки меъморе, ки марқадатро нав мекунад, ба об ниёз ёбад.
Бими дӯзах оташи ғамро дар дили сӯзонам афкандааст;
умедворам, ки абри эҳсонат бар он оташ об пошад.
Аз баракати наъти ту суханони Фузулӣ гавҳар гаштааст,
мисли обе, ки аз абри найсон ба марвориди шоҳвор табдил меёбад.
Рӯзи ҳашр, он гоҳ ки аз хоби ғафлат бедор шаванд
ва он гоҳ ки чашмони бедор аз ашки ҳасрат об резанд,
умедам ин аст, ки дар рӯзи ҳашр маҳрум намонам
ва чашмаи висолат ба ман, ки ташнаи дидорам, об диҳад.
Фузулӣ

Ҳодисаҳои соли даҳуми ҳиҷрӣ

Дар соли даҳуми ҳиҷрат ислом дар тамоми Нимҷазираи Арабистон паҳн шуд. Мисли соли нӯҳум, дар ин сол ҳам мардум аз ҳар гӯшаи Арабистон гурӯҳ-гурӯҳ ба Мадина меомаданд ва барои мушарраф шудан ба шарафи мусалмонӣ ва расидан ба саодати абадӣ бо ҳамдигар мусобиқа мекарданд. Акнун дар Арабистон ҳеҷ қуввае намонда буд, ки дар муқобили мусалмонон истодагӣ карда тавонад; ислом бар ҳама ҷо ҳоким шуда буд. Танҳо баъзе қабилаҳои яҳудӣ ва масеҳӣ мусалмон нашуда буданд.

Боз дар ҳамин сол Сарвари мо Расули акрам (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ба масеҳиёни Наҷрон мактуб фиристода, онҳоро ба ислом даъват фармуд. Онҳо чордаҳ нафарро интихоб карда, ба Мадина фиристоданд, то аҳволи Расулуллоҳро аз наздик бифаҳманд. Пас аз муддате ҳайъат аҳдномаи сулҳ баст. Баъзеи онҳо баъдтар бо майли худ мусалмон шуданд. Он сол волии Яман Бозон вафот кард. Хабари маргаш ки расид, Расулуллоҳ мамлакати ӯро тақсим карда, қисмеро ба писараш Шаҳр, қисмеро ба Абӯмусои Ашъарӣ, қисмеро ба Яъло ибни Умайя ва қисмеро ба Муоз ибни Ҷабал дод.

Сарвари мо, Паёмбар дар ин сол ба ҳамаи сарзаминҳое, ки ислом дар онҳо паҳн шуда буд, волиён фиристод. Ҳазрати Алиро ҳам бо сесад нафар фиристод, то қабилаи Мудлиҷро, ки дар Яман буданд, ба ислом даъват кунад. Онҳо аввал ба муқобилат бархоста, ба сӯи лашкари ислом тир андохтанд. Дарҳол ҷавоб доданд. Бист нафари онҳо кушта шуд ва бештарашон пароканда гаштанд. Ҳазрати Алӣ (разияллоҳу анҳ) нагузошт, ки асҳоб душманро таъқиб кунанд. Ба онҳо насиҳат кард ва боз ба ислом даъват намуд. Онҳо пазируфтанд ва имон оварданд. Ҳазрати Алӣ ва ҳамроҳонаш фавран шитобон рӯ ба Мадина ниҳоданд ва дар Макка ба Расулуллоҳ расиданд. Дар ин сол ҳам, мисли соли нӯҳум, омадани элчиён идома ёфт. Яке элчии Ғомид ва дигаре элчии Бани Ҳанифа буд. Ба маҷлиси Расулуллоҳ омада, мусалмон шуданд.

Фируз, хоҳарзодаи Наҷошӣ, омада, мусалмон шуд. Аз Абдулқайс ҳам ҳайъате омад ва аъзояш мусалмон шуданд.

Он сол Иброҳим, писари Расулуллоҳ, якуним сола буд, ки вафот кард. Расулуллоҳ чун ин ҷигарпораашро аз даст дод, чашмони муборакаш пур аз ашк шуданд. Ҳазрати Иброҳимро дар қабристони Бақеъ дар паҳлӯи Усмон ибни Мазъун дафн карданд. Вай нахустин касест, ки бар қабраш об пошиданд.5

Умматат бечора аст, ба гуноҳонаш манигар,
бо дасти рад моро марон ва дар дӯзах бо ҳасрат масӯзон.
Раҳм кун, амон, дар оташи ҳиҷронат моро масӯзон;
хулоса, бандаи пургуноҳат Ғолибро раҳо макун.
Ту Аҳмаду Маҳмуду Муҳаммадӣ, сарварам,
аз Ҳақ барои мо султони муаййадӣ, сарварам.
Шайх Ғолиб

«Аз нафрини мазлум бипарҳезед. Миёни дуои мазлум ва ҳазрати Ҳақ таъоло ҳиҷобе нест» Ҳадиси шариф

Паҳншавии ислом дар Нимҷазираи Арабистон