ТАВАССУЛ БА САРВАРИ МО, ПАЁМБАР

Ба Сарвари мо, Паёмбар, ҳамеша тавассул1 кардаанд: пеш аз офарида шуданаш, пас аз офарида шуданаш, дар ҳаёти дунёиаш ва пас аз вафоташ, дар олами барзах (қабр); рӯзи қиёмат низ, пас аз зинда шудан, дар майдони Арасот ва дар Ҷаннат ба Ӯ тавассул хоҳанд кард. Васила ҳар чизест, ки Аллоҳ таъоло онро сабаби қурб ба даргоҳи Худ ва бароварда шудани ҳоҷатҳо гардонидааст. Тавассул ба Расули акрам, яъне Сарвари мо Расулуллоҳро назди Аллоҳ таъоло васила қарор додан ва аз Ӯ ёрӣ ва шафоат хостан ҷоиз аст. Инро салафи солеҳин (саҳоба, тобеин ва табаи тобеин), олимон ва дигар мусалмонон кардаанд. Ҳеҷ як мусалмон инро бад надонистааст. То имрӯз ғайр аз соҳибони ақидаи фосид касе дида нашудааст, ки инро қабул накунад. Падари инсонҳо Одам алайҳиссалом, вақте ки ба замин фиристода шуд, Сарвари мо, Паёмбарро васила қарор дод. Паёмбари маҳбуби мо инро дар ҳадиси шарифе чунин баён фармудааст: «Чун Одам (алайҳиссалом) ба сабаби лағзиши худ аз Ҷаннат бароварда шуд, гуфт: „Ё Раббӣ! Маро ба ҳурмати Муҳаммад бибахш.“ Аллоҳ таъоло фармуд: „Эй Одам! Муҳаммадро чӣ гуна шинохтӣ, дар ҳоле ки ҳанӯз Ӯро наофаридаам?“ Одам (алайҳиссалом) гуфт: „Ё Раббӣ! Вақте ки маро офаридӣ ва ба ман рӯҳ додӣ, чашмамро кушода нигаристам ва дар канори Арш навиштаеро дидам: Ло илоҳа иллаллоҳ, Муҳаммадур Расулуллоҳ. Он ки номашро бо номи Худ дӯст медорӣ, Ӯст.“ Аллоҳ таъоло фармуд: „Рост гуфтӣ, эй Одам! Аз миёни махлуқоти Ман Ӯро аз ҳама бештар дӯст медорам. Чун ба ҳурмати Ӯ афв хостӣ, туро бахшидам.“»2 Ба ривояте низ фармуд: «Ӯ Паёмбарест, ки аз насли ту хоҳад омад. Агар Ӯро намеофаридам, на туро меофаридам ва на фарзандонатро. Чун Ӯро шафоаткунанда овардӣ, туро бахшидам ва омурзидам.»3

Мисолҳои ин ҳазорҳост. Чандтоашро дар поён меорем. Марде, ки ҳар ду чашмаш нобино буд, аз Сарвари мо Расулуллоҳ хост, ки барои бино шудани чашмонаш дуо кунад. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам фармуд: «Агар хоҳӣ, дуо мекунам. Аммо агар сабр карда, тоқат оварӣ, барои ту беҳтар аст.» Он мард гуфт: «Дигар тоқати сабр надорам. Илтимос, дуо кунед.» Он гоҳ фармуд: «Пас таҳорат гиру ин дуоро бихон!»

«Аллоҳумма иннӣ асъалука ва атаваҷҷаҳу илайка би Набиййика Муҳаммадин Набиййир-раҳмати, ё Муҳаммаду иннӣ атаваҷҷаҳу бика ило Раббӣ фӣ ҳоҷатӣ ҳозиҳӣ литуқзо лӣ, Аллоҳумма шаффиъҳу фиййа.»

Имом Насоӣ, ки аз олимони ҳадис аст, хабар медиҳад, ки чун он мард ин дуоро хонд, Аллоҳ таъоло онро қабул фармуд ва чашмонаш бино шуданд. Ҳазрати Усмон ибни Ҳунайф дар бораи васила қарор додани Сарвари мо Расулуллоҳ чунин ҳодисаеро нақл мекунад: «Дар замоне, ки Усмон ибни Аффон халифа буд, марде ба тангии сахт афтода буд. Вай аз рафтан ба ҳузури халифа шарм медошт ва назди ман дарди дил кард. Ба ӯ гуфтам: „Ҳозир таҳорат гир! Ба масҷиди саодат рав! Дуоеро, ки дар боло гуфта шуд, бихон ва хоҳиши худро бигӯ.“ Он бечора дуо хонд ва ба ҷое, ки халифа буд, рафт; ӯро ба ҳузури халифа бурданд. Халифа ӯро бар ҷойнамози худ шинонд, дарди дилашро шунид ва хоҳишашро қабул кард. Он бечора чун дид, ки кораш якбора сомон ёфт, шодмон назди ман омад ва гуфт: „Аллоҳ таъоло аз ту розӣ бошад! Агар ту ба халифа намегуфтӣ, аз ин тангӣ халос намешудам.“ Вай гумон мекард, ки ман бо халифа сухан гуфтаам.»

«(Эй Одам!) Ӯ Паёмбарест, ки аз насли ту хоҳад омад. Агар Ӯро намеофаридам, на туро меофаридам ва на фарзандонатро. Чун Ӯро шафоаткунанда овардӣ, туро бахшидам ва омурзидам» Ҳадиси қудсӣ

Дар замони хилофати ҳазрати Умар хушксолӣ шуд. Яке аз асҳоби киром, Билол ибни Ҳорис, ба турбати Расулуллоҳ рафт ва гуфт: «Ё Расулаллоҳ! Умматат наздик аст аз гуруснагӣ ҳалок шавад. Илтимос мекунам, ки василаи боридани борон шавӣ.» Он шаб Сарвари мо Расулуллоҳ дар хобаш зоҳир шуд ва фармуд: «Назди халифа рав! Аз ман ба ӯ салом расон! Ба дуои борон барояд!» Чун ҳазрати Умар ба дуои борон баромад, борон сар шуд. Аллоҳ таъоло дуоҳоро ба хотири маҳбубонаш қабул мефармояд. Аллоҳ таъоло хабар додааст, ки Муҳаммад алайҳиссаломро бисёр дӯст медорад. Барои ҳамин агар касе «Аллоҳумма иннӣ асъалука би ҷоҳи Набиййикал-Мустафо» гуфта дуо кунад, дуояш рад намешавад. Бо вуҷуди ин, барои корҳои майдаи дунё Расулуллоҳро васила қарор додан ба адаб муносиб нест. Бурҳониддин Иброҳими Моликӣ фармуд: «Фақире, ки сахт гурусна буд, ба ҳуҷраи саодат омад ва гуфт: „Ё Расулаллоҳ! Гуруснаам.“ Андаке баъд касе омада, ӯро ба хонааш бурд ва сер кард. Чун он фақир гуфт, ки дуояш қабул шудааст, он мард ба ӯ гуфт: „Бародарам! Аз зану фарзандат ҷудо шуда, аз роҳҳои дур бо машаққат барои зиёрати Расулуллоҳ омадаӣ. Оё сазовор аст, ки барои як луқма нон ба ҳузури Расулуллоҳ равӣ? Дар он ҳузури олӣ бояд Ҷаннат ва неъматҳои абадиро мехостӣ! Он чиро, ки дар ин ҷо хоста шавад, Аллоҳ таъоло рад намекунад.“ Касоне, ки ба шарафи зиёрати Расулуллоҳ мерасанд, бояд дуо кунанд, ки рӯзи қиёмат барояшон шафоат кунад.» Рӯзе Имом Абӯбакри Муқрӣ бо Имом Табаронӣ ва Абӯшайх дар масҷиди саодат нишаста буданд. Чанд рӯз боз чизе нахӯрда, сахт гурусна буданд. Имом Абӯбакр дигар тоқат накарда, «Гуруснаам, ё Расулаллоҳ!» гуфт ва ба гӯшае рафт. Марде аз сайидон бо ду хизматгораш омад ва гуфт: «Бародаронам! Аз гуруснагӣ аз бобоям Расулуллоҳ ёрӣ хостаед. Ӯ ба ман амр фармуд, ки шуморо сер кунам.» Он чиро, ки оварда буд, якҷоя хӯрданд. Боқимондаашро ба онҳо гузошту рафт. Яке аз олимони ислом, Абӯабдуллоҳ ибни Нӯъмони Марокушии Тилимсонӣ (683 / 1284 милодӣ), дар китоби пурарзиши худ «Мисбоҳуз-зулом» садҳо мусалмонеро, ки бо васила қарор додани Сарвари мо Расулуллоҳ ба мурод расидаанд, ва дуоҳояшонро муфассал навиштааст. Яке аз онҳое, ки бо васила қарор додани Расулуллоҳ ба мурод расид, Муҳаммад ибни Мункадир аст. Вай нақл мекунад: «Марде ҳаштод тангаи тилло назди падарам гузошта, ба ҷиҳод рафта буд. Ба ӯ гуфта буд: „Инҳоро нигоҳ дор! Ба касе, ки сахт муҳтоҷ бошад, ҳам метавонӣ ёрӣ диҳӣ.“ Дар Мадина хушксолӣ шуд. Падарам ҳамаи тиллоҳоро ба онҳое, ки аз гуруснагӣ ба танг омада буданд, тақсим кард. Соҳиби тиллоҳо омаду онҳоро талаб кард. Падарам ба ӯ гуфт: „Пас аз як шаб биё.“ Худаш ба ҳуҷраи саодат рафт ва то субҳ ба Расулуллоҳ илтиҷо кард. Нисфи шаб марде омад ва ба ӯ гуфт: „Дастатро дароз кун!“ Як кисаи тилло дод ва баъд аз он ҷо ғоиб шуд. Падарам дар хона тиллоҳоро шумурд ва чун дид, ки ҳаштод танга аст, шод шуд ва дарҳол онҳоро ба соҳибаш дод.»

Ҳазрати Абӯабдуллоҳи Тилимсонӣ дар ҳамин китоби худ ҳодисаеро, ки бар сари худаш омадааст, чунин нақл мекунад:

«Дар соли 637 (1239 милодӣ) бо гурӯҳе аз мардуми баргузида аз қалъаи Садр баромадем. Ҳамроҳи мо марде буд, ки роҳбаладӣ мекард. Муддате роҳ рафтем ва обамон тамом шуд. Ба ҷустуҷӯи об шурӯъ кардем. Ман ҳам дар ин миён барои қазои ҳоҷат ба як сӯ рафтам. Ҳамон вақт хоби сахте маро гирифт. Бо худ гуфтам: „Ба ҳар ҳол ҳангоми рафтан маро бедор мекунанд“ ва сарамро ба замин мондам.

Чун бедор шудам, худро дар миёни биёбон танҳои танҳо ёфтам. Ҳамроҳонам маро фаромӯш карда, рафта буданд. Аз танҳоӣ тарси азиме маро фаро гирифт. Дар биёбон ба чапу рост роҳ рафтан гирифтам. Намедонистам, ки куҷоям ва ба куҷо бояд равам. Ҳама ҷо реги ҳамвор буд. Андаке баъд ҳаво торик шуд. Аз корвоне, ки бо он сафар мекардем, ҳатто нишоне ҳам набуд. Дар торикии шаб танҳои танҳо будам. Тарсам боз ҳам афзуд. Бо ташвиш тезтар қадам задан гирифтам. Пас аз чанде бисёр ташна, хаставу бемадор ба замин афтодам. Дигар аз ҷони худ умед канда будам ва ҳис мекардам, ки маргам наздик аст. Дарди васфнопазире мекашидам; изтиробу аламам ба ниҳоят расида буд. Ногоҳ чизе ба ёдам омад. Дар торикии шаб тамоми қуввати худро ҷамъ карда, бо самимият ва ихлос бори охир нолидам: „Ё Расулаллоҳ! Мадад! Бо изни Аллоҳ таъоло аз ту ёрӣ мехоҳам!“ Ҳамин ки суханам тамом шуд, шунидам, ки касе маро садо мезанад. Ба сӯи садо нигаристам ва дар торикии шаб касеро дидам, ки атрофаш нур мепошид, либоси сап-сафед дар бар дошт ва то он рӯз ҳаргиз Ӯро надида будам; Ӯ маро садо мекард. Ба ман наздик шуда, дастамро гирифт. Дар ҳамон лаҳза тамоми хастагӣ ва ташнагиам аз байн рафт. Гӯё аз нав ба дунё омада бошам. Дилам якбора ба Ӯ гарм шуд. Муддате даст ба даст роҳ рафтем. Ҳис мекардам, ки яке аз ширинтарин лаҳзаҳои умрамро мегузаронам. Аз теппаи реге гузаштему чароғҳои корвонеро, ки бо он сафар мекардам, дидам ва садои ҳамроҳонамро шунидам. Ба онҳо наздик шудем. Маркабе, ки ман савор мешудам, аз ҳама дар қафо аз паси онҳо меомад. Ногаҳон омада, пеши ман истод. Маркабамро пеши худ дида, аз шодӣ фарёд задам. Ҳамин ки фарёд задам, он зоте, ки бо ман омада буд, дасташро аз дастам кашид. Баъд дастамро гирифта, маро бар маркабам савор кард. Сипас „Касеро, ки аз мо чизе бихоҳад ва аз мо ёрӣ талабад, мо дастхолӣ барнамегардонем“ фармуда, баргашту рафт. Он гоҳ фаҳмидам, ки Ӯ Сарвари мо Расулуллоҳ буд. Вақте ки мерафт, дида мешуд, ки нурҳое, ки гирдогирдаш мепошид, дар торикии шаб ба сӯи осмон боло мерафтанд. Чун аз чашмам ғоиб шуд, якбора ба худ омадам. Беқарор шуда мегуфтам: „Чӣ тавр шуд, ки дасту пои Сарвари мо Расулуллоҳро набӯсидам!“ Аммо кор аз кор гузашта ва фурсат аз даст рафта буд.» Абулхайри Ақтаъ панҷ рӯз дар Мадина гурусна монда буд. Назди ҳуҷраи саодат омада, ба Расулуллоҳ салом дод. Гурусна будани худро арз кард. Ба як сӯ рафта, хоб кард. Дар хоб дид, ки Расулуллоҳ меояд. Дар тарафи росташ Абӯбакри Сиддиқ, дар тарафи чапаш Умари Форуқ ва дар пешаш Алии Муртазо буданд.

Ҳазрати Алӣ омад ва ба ӯ гуфт: «Эй Абулхайр! Бархез! Чаро хобидаӣ? Расулуллоҳ меояд!» Дарҳол бархост. Расулуллоҳ омада, ба ӯ нони калоне дод. Абулхайр мегӯяд: «Азбаски сахт гурусна будам, дарҳол ба хӯрдан сар кардам. Нисфашро хӯрда будам, ки бедор шудам. Нисфи дигараш дар дастам буд.»

«Касе, ки гирифторие дорад, таҳорати комил гирифта, ду ракъат намоз хонад! Сипас гӯяд: „Ё Раббӣ! Аз Ту мехоҳам. Бо васила қарор додани Паёмбари Ту Муҳаммад алайҳиссалом, ки раҳмат барои оламиён аст, ба Ту илтиҷо мекунам. Эй Муҳаммад! Туро назди Парвардигорам васила қарор медиҳам, то хоҳиши маро қабул кунад. Ё Раббӣ! Ӯро шафоаткунандаи ман гардон!“» Ҳадиси шариф

Боз дар «Мисбоҳуз-зулом» нақл шудааст: Аҳмад ибни Муҳаммади Сӯфӣ мегӯяд: «Дар биёбонҳои Ҳиҷоз ҳар чӣ доштам, аз даст додам. Ба Мадина омадам. Назди ҳуҷраи саодат ба Расулуллоҳ салом додам. Дар гӯшае нишастаму хобам бурд. Сарвари мо Расулуллоҳ дар хобам зоҳир шуда, фармуд: (Омадӣ, эй Аҳмад? Кафи дастатро кушо!) Кафи дастамро пур аз тилло кард. Бедор шудам. Дастонам пур аз тилло буд.» Имом Самҳудӣ низ дар китоби худ «Тарихи Мадина» ҳодисаеро, ки бо худаш рӯй дода буд, чунин нақл мекунад: «Калиди дари хонаам афтод ва онро ёфта натавонистам. Назди ҳуҷраи саодат омада, гуфтам: „Ё Расулаллоҳ! Калидам афтода гум шуд. Ба хонаам даромада наметавонам!“ Ҳамон дам кӯдаке омад. Калидеро, ки дар даст дошт, ба ман нишон дод ва гуфт: „Инро ёфтам. Шояд аз они шумо бошад?“»

Мустафо Ишқӣ афандии Килисӣ дар китоби таърихии худ «Мавориди Маҷидия» мегӯяд: «Бист сол дар Макка зиндагӣ кардам. Соли 1247 [1831 милодӣ] шаст тангаи тилло ҷамъ кардам ва бо зану фарзандон ба Мадина омадем. Пулҳо дар роҳ тамом шуд. Дар хонаи шиносе меҳмон шудам ва ба ҳуҷраи саодат омадам. Аз Расулуллоҳ мадад хостам. Се рӯз пас марди мӯътабаре ба хонае, ки мо дар он будем, омада, гуфт, ки барои ман хонае ба иҷора гирифтааст. Асбобамро ба он ҷо кашонид. Иҷорапулии як солро пардохт. Пас аз чанд моҳ бемор шуда, як моҳ дар бистар хобидам. Дар хона на чизе барои хӯрдан монд, на чизе барои фурӯхтан. Хостам бо ёрии ҳамсарам ба бом бароям ва рӯ ба турбати Расулуллоҳ тангдастиамро баён карда, аз Ӯ мадад хоҳам. Чун дастонамро бардоштам, аз талаби чизи дунёӣ шарм кардам. Чизе гуфта натавонистам. Ба ҳуҷраам фуромадам. Фардо касе омада, гуфт, ки фалон оғо ин тиллоҳоро ба ту ҳадя фиристодааст. Кисаро гирифтам. Гарчанде рӯзгорамон сомон ёфт, аз беморӣ халос намешудам. Бо ёрии дигарон назди ҳуҷраи саодат омада, аз Расулуллоҳ шифо хостам. Аз масҷид баромада, бе ёрии касе то хона пиёда рафтам. Ҳангоми ба хона даромадан аз бемориам ҳеҷ асаре намонда буд. Барои он ки чашм нарасад, чанд рӯз бо асо ба кӯча мебаромадам. Аммо пул тамом шуда буд. Зану фарзандонро дар торикӣ гузошта, ба Масҷиди Набавӣ омадам. Пас аз намози хуфтан тангдастиамро ба Расулуллоҳ арз кардам. Дар роҳ касе, ки ӯро намешинохтам, наздикам омад ва кисае ба дастам дод. Дар он чилу нӯҳ тангаи тилло буд, ки ҳар яке нӯҳ қуруш меарзид. Шамъ ва чизҳои лозимӣ харида, ба хона омадам.»

Дар ҷилди дуюми тарҷумаи китоби «Шақоиқи Нӯъмония» омадааст, ки ба чашмони олими бузурги ислом Мавлоно Шамсиддин Муҳаммад ибни Ҳамзаи Фанорӣ, нахустин шайхулисломи давлати Усмонӣ ва муҷаддиди замони худ, парда афтод ва ӯ нобино шуд. Шабе Сарвари мо Расулуллоҳ ба ӯ фармуд: «Сураи Тоҳоро тафсир кун!» Вай ҷавоб дод: «Чунон ки дар ҳузури олии шумо тавоноии тафсири Қуръони каримро надорам, чашмонам низ намебинанд.» Сарвари мо Расулуллоҳ, ки табиби паёмбарон аст, аз хирқаи муборакаш пораи пахта бароварда, онро бо оби даҳони муборакаш тар кард ва бар чашмони ӯ гузошт. Мулло Фанорӣ бедор шуд, пахтаро бар чашмонаш ёфт, онро бардошт ва бино шуд. Аллоҳ таъолоро ҳамду шукр гуфт. Торҳои пахтаро нигоҳ дошт ва васият кард, ки баъди маргаш онҳоро бар чашмонаш гузоранд. Чун соли 834 [1431 милодӣ] дар Бурса вафот кард, васияташро ба ҷо оварданд.

Халифаи аббосӣ Абӯҷаъфар Мансур дар Масҷиди Набавӣ бо Имом Молик суҳбат мекард. Имом Молик ба ӯ гуфт: «Эй Мансур! Ин ҷо масҷиди саодат аст! Оҳиста сухан гӯй! Ҳақ таъоло дар сураи Ҳуҷурот ояте фармудааст, ки маънояш ин аст: „Овозҳоятонро аз овози Расулуллоҳ баландтар накунед!“4, ва бо он гурӯҳеро сарзаниш фармудааст. Бо ояти каримаи „Онҳое, ки дар назди Расулуллоҳ оҳиста сухан мегӯянд“5 бошад, касонеро, ки оҳиста сухан мегӯянд, ситоиш кардааст. Ба Расулуллоҳ пас аз вафоташ эҳтиром гузоштан мисли эҳтиром гузоштан ба Ӯ дар зиндагиаш аст.» Мансур сар ба зер афканд ва пурсид: «Эй Абӯабдуллоҳ! Рӯ ба қибла истам ё рӯ ба қабри саодат?» Ҳазрати Имом Молик фармуд: «Рӯи худро аз Расулуллоҳ магардон! Он Паёмбари воло саллаллоҳу таъоло алайҳи ва саллам, ки шафоаткунандаи рӯзи қиёмат аст, рӯзи қиёмат василаи наҷоти ту ва падарат Одам алайҳиссалом хоҳад буд. Бояд рӯ ба қабри саодат карда, ба рӯҳи мубораки Расулуллоҳ чанг зада, шафоат талабӣ! Дар ояти каримаи 64-уми сураи Нисо фармуда шудааст, ки маънояш чунин аст:

„Касоне, ки бар нафсҳои худ зулм кардаанд (ба худ зиён расондаанд), агар назди ту оянд ва аз Аллоҳ таъоло омурзиш бихоҳанд ва Расули Ман низ барои онҳо омурзиш бихоҳад, Аллоҳ таъолоро тавбапазиру меҳрубон меёбанд.“ Ин ояти карима ваъда медиҳад, ки тавбаи касоне, ки Расулуллоҳро васила қарор медиҳанд, қабул мешавад.» Он гоҳ Мансур аз ҷояш бархост, назди ҳуҷраи саодат истод ва ба зорӣ гуфт: «Ё Раббӣ! Дар ин ояти карима ваъда фармудаӣ, ки тавбаи касонеро, ки Расули Туро васила қарор медиҳанд, қабул кунӣ. Ман ҳам ба ҳузури олии Паёмбари волои Ту омадаам ва аз Ту омурзиш мехоҳам. Чунон ки бандагонеро, ки дар зиндагии Ӯ аз Ту омурзиш хостанд, омурзидӣ, маро низ биёмурз! Ё Раббӣ! Паёмбари волои Туро, ки Набиййур-раҳма (Паёмбари раҳмат) аст, васила қарор дода, ба Ту илтиҷо мекунам. Эй Муҳаммад алайҳиссалом, бартарини паёмбарон! Ба ту тавассул карда, ба Парвардигорам илтиҷо кардам. Ё Раббӣ! Он Паёмбари волоро шафоаткунандаи ман гардон!» Ин дуоро истода, пушт ба қибла ва рӯ ба панҷараи Муваҷҷаҳаи саодат кард. Минбари Набавӣ дар тарафи чапаш монда буд. Насиҳате, ки Имом Молик ба халифа Мансур кард, нишон медиҳад, ки касоне, ки назди ҳуҷраи саодат дуо мекунанд, бояд хеле ҳушёр бошанд. Гуфта шудааст, ки касоне, ки адабу эҳтироми сазовори он мақомро ба ҷо оварда наметавонанд, муддати дароз дар Мадинаи мунаввара мондани онҳо дуруст нест. Деҳқоне аз Анатолия солҳо дар Мадинаи мунаввара зиндагӣ карда, он ҷо зан гирифта ва дар ҳуҷраи саодат ба хизмати муайяне даромада буд. Рӯзе ба бемории табдор гирифтор шуд ва дилаш дӯғ хост. Ин андеша аз дилаш гузашт: «Агар дар деҳаи худ мебудам, аз ҷурғот дӯғ тайёр карда, менӯшидам.» Он шаб Расулуллоҳ дар хоб ба Шайхул-ҳарам намоён шуд ва амр фармуд, ки хизмати он мард ба каси дигар супурда шавад. Шайхул-ҳарам гуфт: «Ё Расулаллоҳ! Ин хизматро фалон кас аз уммати ту анҷом медиҳад.» Фармуд: «Ба он мард бигӯ, ки ба деҳааш баргардад ва дӯғ нӯшад!..» Фардои он рӯз ин амрро ба он деҳқон расонданд; вай «Ба чашм!» гуфт ва ба диёри худ рафт.

«Касоне, ки бар нафсҳои худ зулм кардаанд, агар назди ту оянд ва аз Аллоҳ таъоло омурзиш бихоҳанд ва Расули Ман низ барои онҳо омурзиш бихоҳад, Аллоҳ таъолоро тавбапазиру меҳрубон меёбанд» Нисо: 64

Агар андешае, ки танҳо аз дил гузаштааст, чунин зиён расонад, аз ин ҷо бояд фаҳмид, ки сухани ношоям, ҳатто ба шӯхӣ бошад, ё рафтори хилофи адаб – паноҳ ба Аллоҳ – чӣ зиёни бузург хоҳад овард.

Ту дар дили мӯъмине, ки туро дӯст медорад, имони ӯӣ;
ҳаргиз андӯҳ нахоҳад дошт; ту давои дарди ӯӣ;
ба шафоати ту умед дорад; ту фармонравои дили ӯӣ;
касе, ки мадад хоҳад, бешак мерасад, ё Расулаллоҳ.